פתיחה: די נפש וואס גייט ארויס פון דער שטאט
מיר שטייען אין דעם חלק פונעם קאפיטל וואס באשרייבט דעם העכסטן שפיץ פונעם חיבור צווישן דער נפש האלוקית און איר דוד. אין די פריערדיגע פסוקים איז די נפש באשריבן געווארן ווען זי גייט ארויס פון דער שטאט - דאס הייסט פון דעם גוף - און זוכט דעם וואס איר נפש האט ליב. יעצט וועקט זיך אויף א גרויסע פליאה: וויאזוי האט די נפש באוויזן זיך אפצורייסן פונעם גוף? דער גוף איז דאך דער וואס היט אויף איר, ער איז די "בנות ירושלים" וואס לאזן איר נישט אוועקגיין. און וויאזוי האט חל געווען אויף איר דער דיבור האלוקי דארט אין מדבר, אינדרויסן פונעם גוף? הגם דאס איז נישט קיין גאנצע התפרדות, אבער דאס איז די העכסטע מדריגה פון התפרדות צו וואס די נפש קען אנקומען זייענדיג ביים לעבן. אויף דער דאזיגער שאלה ענטפערן די קומענדיגע פסוקים.
"מי זאת עולה מן המדבר" - דער ארויסגאנג צום רוחניות'דיגן עולם
מִי זֹאת עֹלָה מִן הַמִּדְבָּר כְּתִימְרוֹת עָשָׁן מְקֻטֶּרֶת מוֹר וּלְבוֹנָה מִכֹּל אַבְקַת רוֹכֵל׃ (ג, ו) - ווער איז דאס וואס גייט ארויף פונעם מדבר ווי זיילן פון רויך, באראכערט מיט מור און לבונה, פון אלע בשמים פונעם קרעמער.
דער מלבי"ם מסביר אז דער "מדבר" דא איז א רוחניות'דיגער עולם, גאר ווייט פון "אדם העיר". דאס איז א מליצה'דיגער לשון גענומען פון ספר יהושע: ווען כלל ישראל איז אריבערגעגאנגען דעם ירדן האבן זיך די וואסערן געשטעלט "נד אחד הרחק מאוד מאדם העיר אשר מצד צרתן". און דער מלבי"ם באנוצט זיך מיט דעם לשון צו באשרייבן די נפש וואס האט באוויזן זיך אפצוזונדערן פונעם מענטש - וואס דער מענטש איז די "עיר" אינעם משל - און ארויסגיין פון דער שטאט "אשר מצד צרת החומר והגשם". דער חומר און גשם זענען ווי צוויי צרות פאר דער רוחניות'דיגער נפש: ווען די איינע הערשט - שווייגט איר חבר'טע, און ווען די איינע שווייגט - הערשט איר חבר'טע. און וויאזוי האט די נפש געזיגט איבער די כוחות הגשמיות און איז ארויס פון דער שטאט?
"כתימרות עשן". דער רויך ווערט באשאפן ווען פייער ברענט אין א גשמיות'דיגער זאך. אין יעדער גשמיות'דיגער זאך זענען אויסגעמישט צוויי חלקים: א דאנקער, לייכטער און מער רוחניות'דיגער חלק, און א גראבער, ערדישער און גשמיות'דיגער חלק. דער יסוד האש מאכט די הבדלה צווישן זיי: דער דאנקער חלק גייט ארויף ווי רויך, און דער גראבער חלק בלייבט אונטן ווי אש. דאס איז פונקט דער משל פון דעם רוחניות'דיגן אפשייד: דורך דעם אש האלוקית, די פלאם פון אהבת השם וואס ברענט אינעם הארץ פון דער רעיה - דאס איז די נפש פון שלמה - האט זיך די רוחניות'דיגע נפש אפגעריסן פונעם אש, און זי גייט ארויף ווי רויך און פאראייניגט זיך מיט קודשא בריך הוא.
"מקוטרת מור ולבונה" - דער חילוק צווישן רויך און קיטור
"מקוטרת" איז מלשון קיטור. דער קיטור, ערקלערט דער מלבי"ם, דרוקט אויס איינע פון צוויי זאכן: דאמף, אדער א פארע פון ריח. להבדיל פונעם רויך וואס קומט פון א שריפה, קומט דער קיטור פון די פייכטע חלקים וואס ווערן אנגעווארימט אינעם פייער - נעם א בשמים און ווארעם עס אן, וועט ארויפגיין דערפון א קיטור פון א גוטן ריח. אזוי אויך דא: פון דער שריפה פון ליבשאפט און פונעם אש האלוקית איז ארויסגעקומען א קיטור, א גוטער ריח פון מור און לבונה.
דער מור, ווי מיר האבן שוין אויסגעשמועסט פריער, איז דער מאסק, א מורא'דיגער בשמים וואס מען פלעגט ארויסנעמען פון פארגליווערטן בלוט אין א חיה אין אינדיע, בלוט וואס שמעקט גאר גוט (און היינט פארקויפט מען מערסטנס נאכגעמאכטע). דער מור באשרייבט די אויסגעוועלטע חלקים פונעם ריח אין דער רוחניות'דיגער נפש, דער העכסטער חלק אין דער נפש. די לבונה, ווידער, קומט פון לבונה-ביימער, פון דער וועלט פון צומח, און זי באשרייבט די אויסגעצייכנטע חלקים פון דער נפש הצומחת. דאס הייסט, אפילו דער נידעריגערער שיכט אין דער נפש - די נפש הצומחת און די נפש החיונית - ווערט נזדכך און שטייגט אויף, און די רוחניות וואס איז אין זיי איינגעזאמלט פאראייניגט זיך אויך מיט קודשא בריך הוא.
זאגט דער מלבי"ם אז עס איז דא געטאן געווארן די "מלאכת האלכימיה", דאס הייסט א כעמישע פעולה וואס מאכט אן אפשיידונג. דאס פייער האט דא אנגעמאכט אן אפטיילונג און א זיכוך: דער רוחניות'דיגער חלק קערט זיך צוריק און פאראייניגט זיך מיטן באשעפער, און דער ערדישער חלק בלייבט אונטן, און אלעס ווערט קודש און רוחניות, און דער גוף ווערט אפגעשיידט. און נאך אלץ שטייט די פליאה אויפן ארט: מי זאת עולה מן המדבר? וויאזוי האט די נפש באוויזן זיך צו זאכן און אנקומען צו אזא מדריגה פון א וואונדערליכן חיבור צום רוחניות?
"מיטתו שלשלמה" - דער גוף און זיינע זעכציג גיבורים
הִנֵּה מִטָּתוֹ שֶׁלִּשְׁלֹמֹה שִׁשִּׁים גִּבֹּרִים סָבִיב לָהּ מִגִּבֹּרֵי יִשְׂרָאֵל׃ (ג, ז) - אט איז דאס בעט פון שלמה, זעכציג גיבורים זענען ארום איר, פון די גיבורים פון ישראל.
די פליאה ווערט נאר גרעסער. "מיטתו שלשלמה" איז דער בנין הגוף, דאס געלעגער פון דער נפש. די נפש וואוינט אינעם גוף, ווי דער לשון הכתוב "משוכבת חיקך", וואס חז"ל האבן געדרשנט אויף דער נפש. דער גוף איז די מיטה, דאס בעט און דאס געלעגער, און די נפש איז פארשפארט אין אן אייזערנער בעט אלע טעג פון איר לעבן. און ניט נאר דאס, נאר זעכציג גיבורים היטן ארום איר - און ווער זענען די גיבורים? דאס זענען די אברי הגוף.
און עס זענען דאך פאראן אין א מענטש רמ"ח אברים, ווי אזוי זענען מיר אנגעקומען צו זעכציג? מאכט דער מלבי"ם דעם חשבון: צוויי מאל זעכציג איז הונדערט און צוואנציג, און דאס זענען די אינגאנצן דרויסנדיגע אברים. א ראיה דערצו איז פון דער משנה אין מסכת אהלות (פרק א משנה ח): דרייסיג חלקים אין פיסת הרגל פון דא און פון דארט, און דרייסיג אין פיסת היד פון דא און פון דארט - איז דאך דא זעכציג אין די הענט און זעכציג אין די פיס, צוזאמען הונדערט און צוואנציג. די אברים זענען טאקע פנימיות'דיג ביז א געוויסער מאס, אבער זיי זענען נאך אלץ דרויסנדיג אין פארגלייך צו די מער אינערליכע אברים.
און די מער אינערליכע אברים: עשרה בקרסול, שניים בשוק, חמישה בארכובה, אחד בירך, שלושה בקטלית, שניים בקנה, שניים במרפק, אחד בזרוע, ארבעה בכתף - דרייסיג פון איין זייט און אזוי אויך אויף דער צווייטער זייט, איז דאס נאך זעכציג. זענען מיר אנגעקומען צו הונדערט און אכציג. עס פעלן נאך אכט און זעכציג משלים צו זיין רמ"ח, און זיי זענען דער עיקר בנין הגוף: צוויי און צוואנציג צלעות פון ביידע זייטן, אכטצן חוליות השדרה, ניין אינעם קאפ, אכט אינעם האלדז, זעקס אין מפתח הלב און פינף אין זיינע נקבים - הרי אכט און זעכציג. און דאך ווערן זיי אנגערופן "שישים", ווייל זעכציג איז דער גרויסער נומער און די אכט זענען די פרטים. קומט אויס אז אין דער דאזיגער שטאָט, אינעם גוף האדם, זענען פאראן זעכציג גשמיות'דיגע אברים וואס לאזן נישט די נפש זיך אפרייסן און ארויסגיין.
"מגיבורי ישראל" - דער כוח פון גשמיות צו באזיגן די רוחניות
און דא איז פאראן אן ארגינעלער און וואונדערבארער ביאור פונעם מלבי"ם: פארוואס ווערן די גיבורים אנגערופן "גיבורי ישראל"? ווייל מיר האבן געהאט איין גאר שטארקן גיבור וואס הייסט ישראל - יעקב אבינו, וואס האט זיך געראנגלט מיטן מלאך און אים בייגעקומען. יעקב, וואס איז כביכול גשמי, האט באוויזן צו קעמפן און מנצח זיין א מלאך וואס איז רוחני. זעט מען דאך אז עס איז פאראן א כוח אין גשמיות צו באזיגן די רוחניות. אויב אזוי, וואלט דער גוף מיט זיינע זעכציג גיבורים, וואס זענען "גיבורי ישראל", געדארפט באזיגן די נפש און איר נישט דערלאזן ארויסצוגיין. ווי אזוי האט דען די נפש באוויזן צו אנטלויפן?
כֻּלָּם אֲחֻזֵי חֶרֶב מְלֻמְּדֵי מִלְחָמָה אִישׁ חַרְבּוֹ עַל יְרֵכוֹ מִפַּחַד בַּלֵּילוֹת׃ (ג, ח) - אלע אנגעכאפט מיט א שווערד, אויסגעלערנטע אין מלחמה, יעדער איינער זיין שווערד אויף זיין ירך צוליב דעם שרעק אין די נעכט.
צוויי כוחות האבן די דאזיגע גיבורים. איינס - מצד זייער טבע: "אחוזי חרב". הקדוש ברוך הוא האט איינגעפלאנצט די נפש אינעווייניג אינעם מענטשליכן גוף, און זי איז פארשפארט אין אים מצד איר טבע, ווי א גיבור וואס האלט א שווערד און באזיגט מכוח זיין נאטירליכער גבורה. און דאס צווייטע - מצד זייער געוואוינהייט: "מלומדי מלחמה". דער גוף קעמפט שטענדיג קעגן דער רוחניות, ער ציט זיך צו תאוות, צו רצונות און תענוגים, און ער פארמאגט אויסגעפרואווטע מלחמה-טאקטיקן: איינצוזינקען די נפש אין גשמיות, איר אראפצוציען פון אירע הייליגע שטרעבונגען און איר פארטיפן אינעם יסוד פונעם חומר. אויב אזוי, ווי אזוי האט זיך די נפש אפגעריסן און איז געגאנגען זיך מדבק זיין אין איר דוד?
דער ענטפער איז: "איש חרבו על ירכו מפחד בלילות". דער פחד און די חרדה וואס זענען געפאלן אויף די אברי הגוף האבן גורם געווען אז דער גוף זאל זיך נישט אויפוועקן אפצושטעלן די נפש פון דער רוחניות'דיגער פאראייניגונג, און די שווערד איז געבליבן ליגן אויפן ירך. און אזוי ווי מיר האבן שוין פריער געזען, ווען א רוח אלוקית רוהט אויפן נביא - פאלט זיין גוף צונויף. מיר האבן געזען ביי שאול אז אפילו זיינע בגדים האט ער נישט געקענט האלטן אויף זיך און ער האט זיך אויסגעטאן פון זיי מחמת דער גוואלדיגער שוואכקייט. זיינע אברים צעפאלן, זיינע מחשבות ווערן צערודערט, דער בנין הגוף ווערט צעלאזט און צובראכן. דערפאר פלעגט מען רופן דעם נביא "משוגע", ווייל אזוי קוקט עס טאקע אויס פון אינדרויסן: א מענטש וואס ליגט אויף דער ערד, אפגעריסן פון זיינע גשמיות'דיגע כוחות, זיין גוף ציטערט און ער ווייסט נישט וואס עס טוט זיך מיט אים - צוליב דער ריזיגער וואלטאזש, דער מעכטיגער כוח פונעם העכערן רוחניות'דיגן טייל וואס טוט זיך אין אים אן. און ווי עס שטייט "פחד קראני ורעדה", און ווי די ווערטער פונעם רמב"ם אז אזוי האט פאסירט צום מענטש בעת הנבואה.
און דורך דעם איז זייער שווערד צוריקגעקומען צו זייער ירך און דער כוח פונעם גוף איז בטל געווארן. ווייל דער תפקיד פונעם גוף איז דאך צו שלעפן די נשמה אריין און איר נישט לאזן ארויסגיין צו איר דוד, אבער בעת הנבואה זענען אלע כוחות פונעם גוף בטל, און ער האט נישט קיין כוח צו שלעפן די נשמה און איר אראפברענגען צוריק צו דער חומריות. דערפאר האבן זיי איר נישט געקענט צוריקהאלטן פון ארויסגיין צום דוד, אינעם מדבר, זיך צו פאראייניגן מיט קודשא בריך הוא.
"אפריון עשה לו המלך שלמה" - בית המקדש אלס א פלאץ פון א שטענדיגער פאראייניגונג
אַפִּרְיוֹן עָשָׂה לוֹ הַמֶּלֶךְ שְׁלֹמֹה מֵעֲצֵי הַלְּבָנוֹן׃ (ג, ט) - א פאלאץ האט זיך געמאכט דער קעניג שלמה פון די ביימער פונעם לבנון.
עס בלייבט נאך אלץ די קשיא: ווי אזוי האבן זיך די כוחות הגשמיות נישט אויפגעוועקט? ווי אזוי לאזן די בנות ירושלים אפ די רעיה און דערלאזן איר זיך צו פאראייניגן מיט איר דוד? אויף דעם קומט דער ענטפער: "אפריון עשה לו המלך שלמה". אפריון באטייט א פאלאץ. שלמה המלך האט געוואלט אז די נפש האלוקית אין אים זאל פארמאגן א גרויסע רוחניות'דיגע שטארקייט, זי זאל נישט זיין קיין פילגש צו די כוחות הגוף - אז זיי זאלן הערשן און זי זאל נאכשלעפן נאך זיי - נאר זי זאל זיין א מלכה, און די כוחות הגוף זאלן זיך אונטערווארפן אונטער אירע באפעלן. א בחינה פון א כלה און אן אפריון: א פרוי וואס הערשט אין איר הויז, און נישט א שפחה וואס איז פארקנעכטעט אונטערן גוף און זיינע תאוות.
און וואס איז דער אפריון אינעם נמשל? דער בית המקדש, דער מקום וואס איז מיועד אויף השראת הרוחניות. אין די צוויי פריערדיגע מאל וואס שלמה האט געהאט א רוחניות'דיגע התגלות, האט זיך די התגלות איבערגעהאקט: די כוחות פונעם גוף האבן זיך מתגבר געווען און "ברח דודי", דער הקדוש ברוך הוא האט זיך דערווייטערט ביים סוף פון דער נבואה. שלמה האט געוואלט מאכן א דירה לשכינה בתחתונים, כדי דער חיבור זאל זיין א שטענדיגער און נישט בלויז א צייטווייליגער - אז די כוחות פונעם גוף זאלן נישט איבערהאנט נעמען, דער אויבערשטער דוד זאל אוועקגיין און די נשמה זאל אויפהערן איר נבואה. דערפאר האט מען געדארפט "בניתי בית זבול לך": א מקום דירה בתחתונים, פון וואו מ'שעפט רוח הקודש, און וואו מ'קען זיך פאראייניגן מיטן דוד אן דעם וואס ביים ענדע פון דער נבואה זאל ער ארויפגיין צו זיין מדור העליון און די נפש זאל צוריקפאלן צו איר גשמיות.
דאס אויפהייבן דעם חומר צום רוח - די עבודה פון די קרבנות
דער דאזיגער אפריון איז איינגעטיילט אין דריי חלקים כנגד די דריי חלקים פונעם נפש, ווי דער מלבי"ם וועט מסביר זיין ווייטער. און אלע ענינים און אלע פעולות וואס זענען געטאן געווארן אינעם אפריון - אינעם מקדש וואס שלמה האט געבויט - זענען געווען באשטימט אויפצוהייבן די גשמיות'דיגע כוחות צו דער רוחניות'דיגער מציאות, און דאס איז דער ענין פון די קרבנות. מיר האבן שוין מאריך געווען אין דעם אמאל אין איינע פון די דרשות אין פרשת ויקרא, און דא וועלן מיר נאר ברענגען א קיצור.
אין בית המקדש געפינען מיר א פעולה אין אלע פיר מדרגות: דומם, צומח, חי און מדבר, און אלעס ווערט געפירט צו עבודת השם, ווי עס שטייט "כל הנברא בשמי ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו" - אלעס איז באשאפן געווארן לכבוד דעם בורא, און דערפאר זענען סיי דער דומם, סיי דער צומח, סיי דער חי און סיי דער מדבר באשטימט צו מקדש זיין שם שמים אויף דער וועלט. דומם - "מזבח אבנים תעשה לי", און אויך דער מלח. צומח - די מנחות וואס זייער סולת קומט פונעם צומח, די נסכים וואס דער וויין קומט פונעם צומח, און די עצי המערכה. חי - די בהמה וואס גייט ארויף און ווערט מוקרב אויפן מזבח. און מדבר - די נפש הדברית אינעם מענטש, וואס בשעת ער ברענגט זיין קרבן דארף ער מוסר נפש זיין אין זיין מחשבה אינגאנצן צום אויבערשטן: אז דאס וואס מ'טוט מיטן קרבן וואלט ראוי געווען געטאן צו ווערן מיט אים אליין, נאר מיט די חסדי השם האט ער רחמנות געהאט אויף אים און גענומען א בהמה אנשטאט אים, און מיט דעם ווערט אים א כפרה. און צוליב דעם דארף מען אויך ביי כפרות אזוי מכוון זיין: אז דאס וואס מען טוט מיטן האן וואלט געדארפט געטאן ווערן מיט מיר, ארבע מיתות בית דין און דאס גלייכן. דאס איז מסירות נפש.
קומט אויס אז דער גאנצער מעשה המשכן און מעשה הקרבנות קומען דורך גשמיות'דיגע און חומריות'דיגע פעולות, כדי מקריב צו זיין דעם חומר צום רוחניות, צו ברענגען אלעס פאר קודשא בריך הוא, "כי משלך נתנו לך". און דעמאלט קומען אויך דער גוף און זיינע כוחות - וואס זיי זענען "המלך שלמה" - אריין אינעם אפריון, קומען צום בית המקדש און דערנענטערן זיך צום אין סוף ברוך הוא. און מיט דער דאזיגער עבודה, זאגט דער מלבי"ם, פארהייראט דער אויבערשטער די נשמה זי זאל זיין ביי אים פאר אן אשה און מוליד זיין פון איר זרע ברך השם, און אלע כוחות פונעם גוף אין זייערע חומריות'דיגע פעולות ווערן נמשך נאך דער רעיה בת השמים. ווייל אזוי ווי דער גאנצער גשמיות'דיגער חלק איז שוין דערהויבן געווארן אויפן מזבח השם, איז שוין די רוחניות'דיגע נשמה די וואס הערשט און פירט, און אלע גשמיות'דיגע כוחות זענען נאר א הילף פאר איר זיך צו דערנענטערן צום רוחניות. דאס איז דער טייטש "אפריון עשה לו המלך שלמה": ער האט אריינגעברענגט אין אים די געטליכע רעיה וואס איז די נשמה, און דורך דעם זענען אלע בנות ירושלים, אלע כוחות פונעם גוף, געווארן אן עזר און סיוע פאר עבודת אלקים.
"מעצי הלבנון" - א שטארקער און קיימיגער חומר
און פארוואס דווקא "מעצי הלבנון"? היות דער ציל פונעם מקדש איז געווען אז דער גוף, דער גשמיות'דיגער חלק, זאל זיך דערהייבן און ווערן רוחניות'דיג, קומט אויס אז סיי דער חומר - "המלך שלמה" - און סיי די גשמיות'דיגע מעשים פונעם מענטש ווערן פארוואנדלט אין רוחניות. און דערפאר, זאגט דער מלבי"ם, זענען אויסגעוועלט געווארן פאר אים די כוללות'דיגע נשמות פון כלל ישראל וואס רוען אינעם מקדש, און זענען געווארן א מרכבה פאר דער שכינה דורך אים. און נאך מער: דער מקדש איז אויסגעוועלט געווארן געמאכט צו ווערן פון א חומר וואס איז מער קיימיג און שטארקער ווי דער חומר פונעם מענטש. דער מענטשליכער גוף איז זייער פגיעה'דיג און שוואך - איין קלאפ און זיין נשמה גייט ארויס. אבער עצי הלבנון זענען פארקערט זייער שטארק: א ריזיגן בוים-שטאם קען מען שלאגן פילע קלעפ און זיין חיות גייט נישט ארויס, נאר ער בלייבט שטיין שטארק און קיימיג. דער חומר פונעם צומח איז שטארקער ווי דער חומר פון בעלי חיים, און עס איז נישטא אין אים אזוי פיל הרכבה ווי אינעם חומר פון בעלי חיים.
"עמודיו עשה כסף" - דער מקדש כנגד דעם בנין פונעם מענטש
עַמּוּדָיו עָשָׂה כֶסֶף רְפִידָתוֹ זָהָב מֶרְכָּבוֹ אַרְגָּמָן תּוֹכוֹ רָצוּף אַהֲבָה מִבְּנוֹת יְרוּשָׁלָ͏ִם׃ (ג, י) - זיינע זיילן האט ער געמאכט פון זילבער, זיין באדן פון גאלד, זיין זיץ-פלאץ פון פורפור, זיין אינעווייניג איז אויסגעפלאסטערט מיט ליבע פון די טעכטער פון ירושלים.
דא הייבט זיך אן די באשרייבונג פון דער מעשה האפריון - דאס הייסט דער בית המקדש - מיט אלע פרטים: וויאזוי ער איז איינגעטיילט כנגד די דריי חלקים פונעם גוף, וואס זיי זענען די היכלות פאר די דריי חלקים פונעם נפש. פיל האבן די פריערדיגע מפרשים מבאר געווען די פארגלייכונג צווישן דעם מענטש אונטן צום מקדש און צו די עולמות העליונים, "זה לעומת זה עשה האלקים", און ווי די זאכן זענען מקביל, שטימען און דערגאנצן איינע די אנדערע. דער מלבי"ם אליין האט אין דעם מאריך געווען אין זיין ספר "ארצות השלום" אין דרוש ג', און דא ברענגט ער נאר די נקודות וואס זענען נוגע צום ביאור הפסוקים, אלס אן ערשטע הקדמה צו פארשטיין די משלים.
ווען מען קוקט זיך צו צום מענטש, וואס ווערט אנגערופן אן עולם קטן, סיי מצד זיינע רוחניות'דיגע כוחות און סיי מצד זיינע גשמיות'דיגע כוחות, זעט מען א רוחניות'דיגע מציאות און א גשמיות'דיגן גוף וואס הילט איר איין ווי א געביידע ארום דער נפש, און די צופאסונג און הארמאניע צווישן זיי איז אינגאנצן פולקאם. דער מענטש איז איינגעטיילט אין תחתיים, שניים און שלישיים (און ווייטער וועט דער מלבי"ם ווייזן אז עס זענען אויך פאראן רביעיים און חמישיים).
די ערשטע מדרגה איז די נפש - די נפש הטבעית הצומחת, "כי הדם הוא הנפש" - דער נידעריגסטער שיכט אינעם רוחניות'דיגן חלק פונעם מענטש, וואס זיין גאנצער ענין איז צו געבן חיות און אנצינדן דעם דאזיגן מאטאר וואס הייסט א מענטש. איר פלאץ איז אינעם אונטערשטן טייל פונעם גוף. עס איז באקאנט אז דער גוף ווערט צעטיילט אין צוויי דורך דעם טרפש, דער שרעפת, די פרסה וואס ווערט דערמאנט אין די ספרי מקובלים, וואס מאכט א מחיצה צווישן די אויבערשטע אברים און די אונטערשטע. און אזוי אויך רעדט מען שטענדיג אין קבלה פון "מחזהו ולמעלה" און "מחזהו ולמטה": די אויבערשטע חלקים זענען דערהויבן - דאס הארץ, די לונגען; און די אונטערשטע זענען נידעריגער - דער מאגן און די געדערעם וואס פארדייען דאס עסן און שיידן אפ די פסולת, ביז צום גאר אונטערשטן פלאץ ממש, די חלחולת און דאס ארויסגיין פון די אפפאל.
דער ארט וואו די נפש הטבעית הצומחת וואוינט איז דעריבער פונעם חזה און אראפ, דארט איז איר היים, און דארט געפינען זיך אלע אירע כלים מיט וועלכע זי גיט גידול און חיות צום מענטש: די אצטומכא, דער כבד, די קרביים און די מעיים - אלע וואס זענען עוסק אינעם מאכל און טיילן אויס פאר אלע איברים זייער שפייז. העכער דער מחיצה, העכער דער פרסה וואס אינמיטן גוף, הייבט זיך אן דער אויבערשטער חלק, און דארט איז דער פלאץ פונעם רוח - קעגן דעם חזה, קעגן די לונגען, "שם תוצאות חיים". און טאקע, א מענטש וואס מען שניידט אים אפ א טייל פון די מעיים קען ווייטער לעבן; פרואוו אבער אפצושניידן דאס הארץ - קען מען נישט לעבן. די אויבערשטע חלקים זענען פיל מער קריטיש צום קיום פונעם מענטש ווי די מעיים.
אגב, מען פארציילט בשם הגאון רבי מאיר מאזוז שליט"א אז ער האט אמאל געליינט ווי דער זון פון משה דיין האט מעיד געווען אויף זיין פאטער, אז ער איז געווען אזא חמדן צו ממון, אז ווען עס וואלט געווען מעגליך וואלט ער ארויסגענומען זיינע אייגענע מעיים און זיי פארקויפט אויף מעטערס. אזוי האט דער זון מעיד געווען אויף זיין פאטער - ברא כרעא דאבוה. מכל מקום, אפילו אויב מען פארקירצט די מעיים קען דער מענטש לעבן; אבער די אויבערשטע חלקים זענען פיל מער קריטיש צום קיום פונעם מענטש.
און העכער דעם, זאגט דער מלבי"ם, איז פאראן אן עלית קיר קטנה אינעם אויבערשטן קוגל פונעם גוף - דאס איז דער קאפ און די גולגולת. דארט האט די נפש המשכלת געבויט א בית זבול פאר זיך, א מכון לשבתה עולמים, דער ארט פון דער נשמה, וואס זי איז דער רוחניות'דיגער חלק אינעם מענטש. כאטש די מקובלים רעדן וועגן דעם אז די נשמה געפינט זיך נישט ממש אינעווייניג אינעם קאפ, נאר זי שוועבט העכער דעם קאפ און שיקט אירע ליכטיגע פונקען צו די מוחין און דערמיט האט זי א השפעה אויפן קאפ, אבער פונדעסטוועגן דעפינירט מען אז דער ארט פון דער נשמה איז אינעם קאפ. און ווער עס וויל מרחיב זיין דערין קען מעיין זיין אינעם ספר "משנת הגלגולים", וואו עס ווערן מער באריכות מבואר די חלוקות פון נפש, רוח און נשמה לויט די ביאורים פון די מקובלים.
לסיכום: די פסוקים פאר אונז ענטפערן אויף דער פראגע ווי אזוי די נפש האט באוויזן זיך ארויסצורייסן פונעם גוף און ארויפצוגיין פונעם מדבר. דאס געטליכע פייער פון אהבת השם שיידט אפ צווישן דעם דק און דעם גס, און די נפש שטייגט אויף ווי תימרות עשן און מקוטרת מור ולבונה - די אויסדערוויילטע טיילן סיי פון דער נפש הרוחנית און סיי פון דער נפש הצומחת. דער גוף, וואס איז "מיטתו שלשלמה" און אין אים געפינען זיך זעכציג גיבורים אחוזי חרב און מלומדי מלחמה, וואלט לויט זיין טבע און געוואוינהייט געדארפט איר צוריקהאלטן, נאר צוליב "מפחד בלילות" זענען זיינע כוחות בטל געווארן בשעת דער נבואה און די שווערד איז צוריק צום ירך. און כדי דער חיבור זאל נישט זיין נאר א צייטווייליגער, נאר א שטענדיגער, האט שלמה געמאכט אן אפריון - דאס איז דער בית המקדש - וואו דאס גאנצע דומם, צומח, חי און מדבר ווערן נתעלה צום קודש, און די נשמה ווערט א מלכה און די כוחות פונעם גוף אירע געהילפן. און דער בנין פונעם אפריון אליין איז מכוון כנגד די דריי חלקים פונעם מענטש: די נפש פונעם חזה און אראפ, דער רוח אינעם חזה, און די נשמה אין דער עלית קיר קטנה אינעם קאפ.