קאפיטל כ"ד אין ירמיהו איז א קורצע און שארפע נבואה פון א מראה. דער הקדוש ברוך הוא ווייזט פאר ירמיהו צוויי קוישן מיט פייגן, און אין זיי ווערן פארגליכן די צוויי גליות: גלות יהויכין (יכניה) וואס איז פריער אין גלות געגאנגען, און גלות צדקיהו וואס איז געקומען דערנאך, ביים צווייטן מאל וואס דער מלך בבל איז ארויפגעקומען אויף ירושלים. דער גאנצער ענין פון דער נבואה איז אפצואווארפן א גרייזיגע מחשבה: טאמער מיינט מען אז ווער עס איז געבליבן אין ירושלים איז דער בעסערער, און ווער עס איז פארטריבן געווארן אין גלות איז דער שלעכטער. דער נביא אנטפלעקט אז פונקט פארקערט איז ריכטיג.
הִרְאַנִי יְהוָה וְהִנֵּה שְׁנֵי דּוּדָאֵי תְאֵנִים מוּעָדִים לִפְנֵי הֵיכַל יְהוָה, אַחֲרֵי הַגְלוֹת נְבוּכַדְרֶאצַּר מֶלֶךְ בָּבֶל אֶת יְכָנְיָהוּ בֶן יְהוֹיָקִים מֶלֶךְ יְהוּדָה וְאֶת שָׂרֵי יְהוּדָה וְאֶת הֶחָרָשׁ וְאֶת הַמַּסְגֵּר מִירוּשָׁלִַם וַיְבִאֵם בָּבֶל. - דער אייבערשטער האט מיר געוויזן, און אט זענען צוויי קוישן פייגן צוגעגרייט פארן היכל ה', נאכדעם וואס נבוכדראצר מלך בבל האט פארטריבן אין גלות יכניהו בן יהויקים מלך יהודה און די שרי יהודה און דעם חרש און דעם מסגר פון ירושלים, און ער האט זיי געברענגט קיין בבל.
די מפרשים ערקלערן אז "דודאי" איז ווי "דודי", און דער אל"ף איז איבעריג. עס רעדט זיך נישט דא פון דודאים (דער געוואקס), נאר פון דודים, דאס הייסט צוויי קוישן און אין זיי פייגן. "מועדים" מיינט גרייט, באשטימט - די פייגן זענען געווען גרייט צו עסן, און זיי ליגן פארן היכל ה'.
אויף דעם פסוק האט דער מלבי"ם גארנישט מבאר געווען, און לכאורה וואלט דא זייער פארלאנגט געווען א ביאור. עס קוקט אויס אז ער האט יא מבאר געווען, נאר די ווערטער זענען ארויסגעפאלן פונעם דרוק, און אזוי איז אויך משמע פון זיינע ווייטערדיגע ווערטער, וואו ער קערט זיך צוריק צו זאכן וואס ער האט לכאורה ערקלערט אין פסוק א'. דעריבער וועלן מיר דא ברענגען דעם ביאור פונעם אברבנאל, וואס דער מלבי"ם אליין שטיצט זיך אויף אים אסאך מאל און רופט אים "הרי"א" (רבנו יצחק אברבנאל).
דער אברבנאל לייגט אויס: דער הקדוש ברוך הוא האט געוויזן פאר ירמיהו דעם עתיד פון גלות בני יהודה, און אויך וואס וועט זיין מיט זיי נאכדעם וואס זיי וועלן גיין אין גלות. דעריבער האט ער אים געוויזן צוויי קוישן פול מיט פייגן וואס זענען אנגעגרייט פארן היכל ה'. און וואס טוען פירות אין בית המקדש? דאס זענען פון די ביכורים וואס מען פלעגט ברענגען צום בית המקדש און אראפלייגן דארט.
פרעגט דער אברבנאל: לכאורה שטימט דער סדר נישט. מען וואלט געדארפט אנפאנגען מיט דער צייט - "אחרי הגלות נבוכדראצר... את יכניהו", און ערשט דעמאלט זאגן "הראני ה' והנה שני דודאי תאנים". קודם שטעלט מען פעסט די צייט און דערנאך דערציילט מען די מראה. פארוואס האט דער פסוק פארדרייט דעם סדר?
און דער תירוץ איז: ווייל די צוויי קוישן אליין זענען דער רמז אויף די צוויי גליות. דער איין קויש איז מרמז אויף יכניה, וואס איז גולה געווען צום ערשט צוזאמען מיט די שרי יהודה און מיט דעם חרש און דעם מסגר; און דער צווייטער קויש איז מרמז אויף צדקיהו און אויף זיינע שרים און אויף דעם שארית העם, וואס זענען פארטריבן געווארן שפעטער. דעריבער האט דער פסוק אנגעהויבן מיט דעם מראה אליין, און הערשט דערנאך מפרש געווען די גלות פון וועלכער די מראה רעדט.
וואס באדייט "החרש והמסגר"? חז"ל דרש'ענען: "החרש" לשון חרש (טויב און שטום), "המסגר" לשון סגור (פארמאכט). די וואס זענען אין אנהייב פארטריבן געווארן אין גלות זענען געווען די יועצים, די חכמים און די גדולי התורה. זיי ווערן אנגערופן "חרש", וויבאלד זיי זענען געווען אזעלכע גרויסע לייט אין תורה, אז ווען איינער פון זיי פלעגט רעדן - זענען אלע געווארן שטיל ווי א חרש און אילם וואס איז נישט ביכולת צו רעדן. דאס הייסט, ווען ער שטעלט זיך אויף רעדן, זענען די רייד אזוי שטארק, אמת און ריכטיג, אז אלע אנדערע שווייגן איין. און זיי זענען אנגערופן געווארן "מסגר", ווייל נאכדעם וואס ער פלעגט פארמאכן א געוויסן ענין און קומען צו א מסקנא - איז נישטא קיינער וואס זאל עפענען. ס'איז נישטא ווער ס'זאל זאגן "אפשר דאך קען מען נאך עפעס זאגן"; אויב ער האט פארמאכט, איז א סימן אז ער האט דורכגעטון אלע מעגליכקייטן און ס'איז מער גארנישט דא צוצולייגן. פונקט ווי ווען די גמרא קומט צו א מסקנא, און דאס איז די מסקנא: ס'איז נישטא קיין ראשון אדער גאון וואס זאל קומען און זאגן "הגם רבינא ורב אשי האבן אזוי געזאגט, אבער מען קען פארענטפערן" - מען קען נישט. נאכדעם וואס זיי האבן פארמאכט, עפנט קיינער נישט. קומט דאך אויס אז עס רעדט זיך דא באמת פון גאר גרויסע חכמים.
דא ליגט דער עיקר כוונה פון דער נבואה. וויבאלד יכניה מיט זיינע שרים און חכמים זענען פארטריבן געווארן אין גלות, און צדקיהו מיט זיינע שרים זענען געבליבן אין ירושלים, קען א מענטש מיינען: אט האט דער אויבערשטער פארטריבן די שלעכטע און איבערגעלאזט די גוטע, און משמע אז צדקיהו און זיינע מענטשן זענען בעסער און מער צדיקים. די דאזיגע מחשבה קומט דער נביא אפצואווארפן פון גרונט אויס.
דעריבער זאגט ער: איך האב געזען צוויי קארבן פייגן "מועדים לפני היכל ה'" - זיי זענען מועדים לפורענות, באשטימט צו שטראף. ביידע שטייען פארן הקדוש ברוך הוא, און ביידע זענען באשטימט אז מען וועט זיך רעכענען מיט זיי. מיט דעם ווערט געוויזן אז דער הקדוש ברוך הוא פירט מיט זיי א משפט, און דער גלות פון צדקיהו איז בלויז אן ענין פון צייט. דאס וואס זיי זענען נאך נישט פארטריבן געווארן איז נישט ווייל זיי זענען בעסער, נאר ווייל עס איז פשוט נאך נישט געקומען זייער צייט. וויסן זאלסטו, זאגט דער נביא, אז לויט זייערע מעשים זענען ביידע גלייך. און הגם צדקיהו מצד עצמו איז געווען א צדיק און אן ערליכער קעניג קעגן יהויקים, איז אבער די כללות העם געווען נעגאטיוו און שלעכט, און אויפן כללות העם רעדט מען דא.
הַדּוּד אֶחָד תְּאֵנִים טֹבוֹת מְאֹד כִּתְאֵנֵי הַבַּכֻּרוֹת, וְהַדּוּד אֶחָד תְּאֵנִים רָעוֹת מְאֹד אֲשֶׁר לֹא תֵאָכַלְנָה מֵרֹעַ. - דער איין קארב האט געהאט זייער גוטע פייגן אזוי ווי די פריצייטיגע ביכורי-פייגן, און דער איין קארב זייער שלעכטע פייגן, וואס מען קען זיי נישט עסן צוליב זייער שלעכטקייט.
"הדוד אחד" - אין איין קארב האב איך געזען זייער גוטע פייגן "כתאני הבכורות", פייגן וואס זענען געצייטיגט געווארן פולקאם ווי די ערשט-געצייטיגטע פייגן, וואס זענען זייער חשוב און ליב ביי די וואס געפינען זיי.
דער מלבי"ם ערקלערט לויט די ווערטער פון חז"ל אין מדרש: א פייג, אויב מען קלויבט זי נישט גלייך ווי נאר מען זעט אז זי ווערט רייף - שפאלט זי זיך אויף, א ביסל זון און זי ווערט פארװארעמט, פארפוילט און פארמיאוסט. פייגן דארף מען קלויבן אפילו ווען זיי זענען נאך אביסל בוסר; אויב וועסטו ווארטן נאך א ביסל, איז דערנאך מער נישטא וואס צו טון דערמיט. און דער נמשל: די גוטע פייגן זענען גלות יהויכין, וואס איז צום ערשט אפגעקליבן געווארן פון ארץ ישראל. זיי זענען אפגעקליבן געווארן אין זייער צייט, און דעריבער זענען זיי באופן יחסי ווי די פריצייטיגע ביכורי-פייג, די אויסגעצייכנטע פייגן.
לויטן כלל פונעם לשון וואלט געדארפט שטיין "הדוד האחד", פונקט ווי "את הכבש האחד תעשה בבוקר", און מען זאגט נישט "את הכבש אחד". נאר דער מלבי"ם ערקלערט, אז וויבאלד יעדער פון זיי איז געווען מיוחד בפני עצמו - דער אין בבל און יענער אין ירושלים, און יעדע גרופע פאר זיך איז אייגנארטיג - דעריבער האט ער אים אנגערופן "אחד", וואס טייטשט באזונדער און מיוחד פאר זיך, און נישט "האחד".
וַיֹּאמֶר יְהוָה אֵלַי מָה אַתָּה רֹאֶה יִרְמְיָהוּ, וָאֹמַר תְּאֵנִים, הַתְּאֵנִים הַטֹּבוֹת טֹבוֹת מְאֹד וְהָרָעוֹת רָעוֹת מְאֹד אֲשֶׁר לֹא תֵאָכַלְנָה מֵרֹעַ. - און דער אויבערשטער האט צו מיר געזאגט: וואס זעסטו, ירמיהו? און איך האב געזאגט: פייגן; די גוטע פייגן זענען זייער גוט, און די שלעכטע זענען זייער שלעכט, וואס לאזן זיך נישט עסן פאר שלעכטיקייט.
דער הקדוש ברוך הוא פרעגט אים וואס ער זעט, און ער ענטפערט: פייגן. עס זענען דא פריצייטיגע, גוטע פייגן, וואס עס איז געקומען זייער צייט צו ווערן רייף, און איך זע אז די גוטע זענען זייער גוט. און לעומת זה די שלעכטע - די וואס מען האט נישט אפגעקליבן אין צייט, וואס זיי באצייכענען צדקיהו וואס איז נישט אפגעקליבן געווארן אין דער צייט פון ארץ ישראל נאר איז דא געבליבן - די שלעכטע זענען זייער שלעכט וואס לאזן זיך נישט עסן צוליב זייער שלעכטקייט.
פרעגט דער מלבי"ם: וואס מיינט די דאפלטע לשון "הַטֹּבוֹת טֹבוֹת מְאֹד וְהָרָעוֹת רָעוֹת מְאֹד"? וואס וויל דער פסוק אונז זאגן מיט דעם נוסח? ערקלערט ער: ס'איז פאראן גוט און שלעכט וואס זענען יחסי'דיג (רעלאטיוו), און ס'איז פאראן גוט און שלעכט בעצם. איר פרעגט צי א געוויסע זאך איז גוט אדער שלעכט - זאג איך אייך: אין פארגלייך צו א צווייטן איז עס שלעכט, אבער מצד עצמו איז עס גוט; און אין פארגלייך צום בעסטן איז עס שלעכט. און לעומת זה איז פאראן א שלעכטס וואס איז רע בעצם, אן קיין שום פארגלייך, שלעכט מצד עצמו.
און אזוי אויך ביים גוטן. מען קען רעדן וועגן ארעסטאנטן אין תפיסה און זאגן: דאס איז א גוטער ארעסטאנט. פארוואס? ווייל ער מאכט נישט קיין גרויסע בלאגאנען, נאר א ביסל. וואס מיינט דא "גוט"? אין פארגלייך צו די איבעריגע פארברעכער וואס דרייען זיך דארט איז ער א גוטער ארעסטאנט, א שיינער, פאסיגער ארעסטאנט. אבער אויב איר ווילט דן זיין מצד עצמו - וועט איר אים נעמען פאר א חתן פאר אייער טאכטער? כאפט נישט קיין התפעלות. דאס גוטס דא איז בלויז יחסי: אין פארגלייך צו דער תפיסה איז ער בסדר, אבער לגבי נארמאלע מענטשן איז דאס נישט קיין גוטס. און לעומת זה קען מען זאגן אויף א מענטש אז ער איז גוט בעצם: מיט יעדן מאסשטאב וואס איר וועט אים מעסטן, ווי אזוי איר וועט נאר קוקן, איז ער גוט.
זאגט דער מלבי"ם: דא קומט דער פסוק זאגן, אז די גוטע און די שלעכטע וואס ער האט געזען זענען גוט און שלעכט מצד עצמן, מוחלט'דיג גוט און שלעכט און נישט יחסי'דיג. "הַטֹּבוֹת טֹבוֹת מְאֹד" - מצד עצמן זענען זיי גאר גוט; "וְהָרָעוֹת רָעוֹת מְאֹד" - נישט בלויז אין פארגלייך צו אנדערע, נאר מצד עצמן זענען זיי שלעכט. ביי די גוטע איז צוגעקומען א צוגאב פון גוטס און זיי זענען געווארן אויסערגעווענליך גוט, ווייל מען האט זיי תיכף איינגעזאמלט און זיי זענען געווארן משובח און ראוי צו עסן; און די שלעכטע, וויבאלד מען האט זיי נישט איינגעזאמלט באצייטנס, האט דאס ווארטן אליין גורם געווען אז זיי זענען געווארן אזוי פארדארבן ביז "אֲשֶׁר לֹא תֵאָכַלְנָה מֵרֹעַ" - אז מען קען זיי נישט עסן פאר שלעכטיקייט.
און דער נמשל: גלות יכניה, וויבאלד זי איז באצייטנס איינגעזאמלט געווארן און איז גולה געווען אין איר צייט, האבן זיי פארבעסערט זייערע מעשים דארט אין גלות און פארראכטן זייערע וועגן. לעומת זה צדקיהו און זיינע מענטשן, וואס זענען געבליבן דא אין לאנד, האבן ווייטער אנגעהאלטן מיט זייער רשעות - די פייגן וואס מען האט נישט איינגעזאמלט אין דער צייט אין גלות אריין, זענען געווארן שלעכט בעצם.
וַיְהִי דְבַר יְהוָה אֵלַי לֵאמֹר. כֹּה אָמַר יְהוָה אֱלֹהֵי יִשְׂרָאֵל, כַּתְּאֵנִים הַטֹּבוֹת הָאֵלֶּה כֵּן אַכִּיר אֶת גָּלוּת יְהוּדָה אֲשֶׁר שִׁלַּחְתִּי מִן הַמָּקוֹם הַזֶּה אֶרֶץ כַּשְׂדִּים לְטוֹבָה. - און עס איז געווען דאס ווארט פון ה' צו מיר, אזוי צו זאגן. אזוי האט געזאגט ה' דער גאט פון ישראל: אזוי ווי די דאזיגע גוטע פייגן, אזוי וועל איך דערקענען צום גוטן די גלות פון יהודה, וואס איך האב פארשיקט פון דעם דאזיגן ארט אין לאנד כַּשְׂדִּים לטובה.
ווי די גוטע פייגן וואס מען האט איינגעזאמלט אין זייער צייט, אזוי וועל איך דערקענען צום גוטן די גלות יהודה וואס איז איינגעזאמלט געווארן אין איר צייט און איז געווארן גאר גוט. דאס וואס איך האב זיי פארשיקט פון דעם ארט איז געווען צו זייער טובה, און דאס פארשיקן אליין האט זיי פארבעסערט און פארגוטערט - א גוטע פארשיקונג איז דאס געווען.
און דער מלבי"ם איז מדייק: דאס ווארט "לְטוֹבָה" גייט ארויף אויף ביידע זאכן וואס זענען פריער געזאגט געווארן. סיי אויף "אֲשֶׁר שִׁלַּחְתִּי" - אז דאס פארשיקן איז געווען צו זייער טובה, און סיי אויף "אַכִּיר" - אז איך וועל זיי דערקענען לטובה.
וְשַׂמְתִּי עֵינִי עֲלֵיהֶם לְטוֹבָה, וַהֲשִׁבֹתִים עַל הָאָרֶץ הַזֹּאת, וּבְנִיתִים וְלֹא אֶהֱרֹס, וּנְטַעְתִּים וְלֹא אֶתּוֹשׁ. - און איך וועל לייגן מיין אויג אויף זיי צום גוטן, און איך וועל זיי צוריקקערן אויף דעם דאזיגן לאנד, און איך וועל זיי בויען און נישט אומווארפן, און איך וועל זיי איינפלאנצן און נישט אויסרייסן.
"וְשַׂמְתִּי עֵינִי עֲלֵיהֶם לְטוֹבָה" - איך וועל לייגן מיין אויג אויף זיי, און מיין השגחה וועט זיין אויף זיי אפילו אין גלות. קודם כל דארט, אויפן פלאץ וואו זיי געפינען זיך: איך האב זיי נישט אוועקגעווארפן, נאר איך גיב אכטונג אויף זיי מיט אן השגחה לטובה. און אויסער דעם איז דא דא נאך אן הבטחה: "וַהֲשִׁבֹתִים עַל הָאָרֶץ הַזֹּאת" - אז זיי וועלן צוריקקומען אין די טעג פון כּוֹרֶשׁ, עזרא און נחמיה. "וּבְנִיתִים וְלֹא אֶהֱרֹס" - איר וועט זיין געבויט, און נישט ווי ביז איצט וואס ס'איז דא געווען חורבן און אומרוין. "וּנְטַעְתִּים וְלֹא אֶתּוֹשׁ" - און איך וועל זיי מער נישט פארטרייבן אין גלות.
וְנָתַתִּי לָהֶם לֵב לָדַעַת אֹתִי כִּי אֲנִי יְהוָה, וְהָיוּ לִי לְעָם וְאָנֹכִי אֶהְיֶה לָהֶם לֵאלֹהִים, כִּי יָשֻׁבוּ אֵלַי בְּכָל לִבָּם. - און איך וועל זיי געבן א הארץ צו וויסן מיר אז איך בין ה', און זיי וועלן מיר זיין פאר א פאלק און איך וועל זיי זיין פאר א גאט, ווייל זיי וועלן זיך אומקערן צו מיר מיט זייער גאנצן הארצן.
און בפרט אז ס'איז מער נישטא קיין סיבה צום חורבן און צום גלות: איך האב זיי געגעבן א הארץ מיר צו וויסן, און מכח דעם וועלן זיי מיר זיין פאר א פאלק און איך וועל זיי זיין פאר אלוקים, און דורך דעם גלות וועלן זיי תשובה טאן צו מיר מיט זייער גאנצן הארץ - און ממילא וועלן זיי מער נישט ראוי זיין צו קיין פורענות און גלות.
וְכַתְּאֵנִים הָרָעוֹת אֲשֶׁר לֹא תֵאָכַלְנָה מֵרֹעַ, כִּי כֹה אָמַר יְהוָה, כֵּן אֶתֵּן אֶת צִדְקִיָּהוּ מֶלֶךְ יְהוּדָה וְאֶת שָׂרָיו וְאֵת שְׁאֵרִית יְרוּשָׁלִַם הַנִּשְׁאָרִים בָּאָרֶץ הַזֹּאת וְהַיֹּשְׁבִים בְּאֶרֶץ מִצְרָיִם. - און ווי די שלעכטע פייגן וואס לאזן זיך נישט עסן פון שלעכטקייט, ווארעם אזוי האט דער אויבערשטער געזאגט: אזוי וועל איך געבן צדקיהו דעם מלך פון יהודה און זיינע שרים און דעם איבערבלייב פון ירושלים, די וואס זענען פארבליבן אין דעם דאזיגן לאנד און די וואס וואוינען אין לאנד מצרים.
און אזוי ווי די שלעכטע פייגן וואס מ'האט נישט איינגעזאמלט אין דער צייט און זענען פארפוילט געווארן, וואס לאזן זיך נישט עסן פון שלעכטקייט - אזוי וועל איך געבן צדקיהו מלך יהודה און זיינע שרים און דעם איבערבלייב פון ירושלים. אלע די וואס זענען נישט איינגעקליבן געווארן קיין בבל, וועט זייער סוף זיין צו גיין אין גלות: די וואס זענען געבליבן אין דעם דאזיגן לאנד און די וואס וואוינען אין לאנד מצרים, און דערנאך וועלן זיי איבערגעגעבן ווערן צו זעוָה, ווי עס וועט ערקלערט ווערן אינעם קומענדיגן פסוק. דער עצם פאקט וואס זיי זענען נישט איינגעזאמלט געווארן אין צייט, דאס הייסט אז זיי זענען נישט געגאנגען אין גלות צו דער ריכטיגער צייט, וועט זיי זיין צום שלעכטן. מיינט נישט אז מיט דעם וואס איר זענט נישט פארטריבן געווארן אין גלות זענט איר בעסער פון די וואס זענען יא פארטריבן געווארן - נאר נאך שלעכטס און פורענות שטייט גרייט צו קומען אויף זיי.
דא שטעלט זיך דער מלבי"ם אויף א דקדוק: צו וואס פעלט אויס צו זאגן "כי כה אמר ה' כן אתן את צדקיהו", ס'איז דאך שוין פריער געזאגט געווארן אז דאס איז א נבואה פונעם אויבערשטן? און ער ערקלערט: מ'וואלט געקענט מיינען אז דאס וואס ירמיהו האט געזאגט פריער אין פסוק ג', "והרעות רעות מאוד אשר לא תאכלנה מרוע", זענען ירמיהו'ס אייגענע פרטיות'דיגע ווערטער, וואס דרוקן אויס זיין פערזענליכע מיינונג. קומט דער הקדוש ברוך הוא און אנטפלעקט אים: זאלסט וויסן, דאס וואס דו האסט געזאגט "אשר לא תאכלנה מרוע" זענען נישט דיינע פריוואטע ווערטער - איך האב זיי אריינגעלייגט אין דיין מויל, "כי כה אמר ה'". די ווערטער זענען אריינגעגעבן געווארן אין זיין מויל על פי דבר ה', אז דא איז דא אן אמת'ע נבואה: אזוי וועל איך געבן צדקיהו מלך יהודה און זיינע שרים, אז זיי זאלן זיין ווי די שלעכטע פייגן.
וּנְתַתִּים לְזַעֲוָה לְרָעָה לְכֹל מַמְלְכוֹת הָאָרֶץ, לְחֶרְפָּה וּלְמָשָׁל לִשְׁנִינָה וְלִקְלָלָה בְּכָל הַמְּקֹמוֹת אֲשֶׁר אַדִּיחֵם שָׁם. - און איך וועל זיי געבן צו א שרעק און ציטער צום שלעכטן פאר אלע קעניגרייכן פון דער ערד, צו א חרפה און צו א משל, צו א שפאט און צו א קללה אין אלע ערטער וואו איך וועל זיי פארשטויסן אהין.
וואס מיינט "זעווה"? ערקלערט דער מלבי"ם אז דאס איז מלשון "לזוע", זיך צו רירן פון ארט. ס'איז נגזר געווארן אויף זיי אז נבוכדנאצר וועט זיי נאכלאפן, און מכח יענער גזירה וועלן נישט נאר אידן זיין גערודפ'ט, נאר אויך אלע פעלקער וואס אידן געפינען זיך צווישן זיי. ווייל נבוכדנאצר יאגט נאך אונז, און אויב מיר וועלן אנטלויפן צו אן אנדער ארט - וועט ער אנטקומען אויך אהין. קומט אויס אז ער וועט אויפשאקלען און אלע קעניגרייכן וועלן זיך רירן צוליב זיין יאגן נאך אונז, און אלע וועלן זיין נע ונד מכח דעם וואס מיר וועלן אנטלויפן אהין. און דאס איז "ונתתים לזעווה לרעה לכל ממלכות הארץ" - אלע קעניגרייכן פון דער ערד וועלן זיין אין באוועגונג, זיי וועלן זיך רירן מכח דער באוועגונג פון כלל ישראל.
"חרפה" איז א בזיון און שפאט. "שנינה" מיינט אז מ'וועט חזר'ן אויף דיר, אז יעדער וועט רעדן פון זייער פורענות און זאגן: האסט געזען וואס פאר א גרויסע צרה ס'איז געשען צו כלל ישראל? און דאס איז אויך וואס ס'שטייט אין דער תורה "ובגוים ההם לא תרגיע ולא יהיה מנוח לכף רגלך", "והיית שם למשל ולשנינה".
און דאס איז א געוואלדיגע זאך: א נבואה וואס ווען נישט די תורה זאגט עס, ווי וואלט מען דאס געקענט זאגן, און ווי וואלט מען דאס געקענט וויסן? די תורה דערציילט אונז פון פריער: איר וועט זיין ווייניג, איר וועט זיין צעשפרייט צווישן אלע פעלקער - און מיט דעם אלעם וועלן אלע די גאנצע צייט רעדן וועגן די אידן. ס'איז נישטא אויף דעם קיין שום ערקלערונג און ס'איז נישטא אויף דעם קיין שום היסטארישער פארגלייך. א פאלק וואס איז צעשפרייט געווארן פון זיין לאנד אויף שברי שברים, און אין זיינע וואוינערטער "לא תרגיע ולא יהיה מנוח לכף רגלך", און יעדער רודפ'ט זיי - וואלט לכאורה געווען פארזיכערט אז דאס פאלק וועט אונטערגיין. און מיט דעם אלעם פארזיכערט דער הקדוש ברוך הוא: "ואף גם זאת בהיותם בארץ איביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלתם". יעדער וועט זיי וועלן פארלענדן - און זיי וועלן נישט אונטערגיין. און אלע וועלן רעדן פון זיי.
עמעצער האָט אַמאָל געמאַכט אַן אויספֿרעג און געפֿונען אַז איבער זיבעציג פּראָצענט פֿון די רעזאָלוציעס פֿון די יו-ען זענען קעגן מדינת ישראל. איז דען נישטאָ קיין אַנדערע פֿעלקער אויף דער וועלט? זענען נישטאָ קיין אַנדערע פּראָבלעמען אויף דער וועלט? ברוך השם, די פּראָבלעמען מיט אַסאַד זענען געלייזט געוואָרן, בעיקר זיין פֿאָלק איז פֿאַרשניטן געוואָרן, און נאָך אַלערליי אַנדערע פּראָבלעמען. בקיצור, מען האָט נישט קיין פּראָבלעמען - מען האָט בלויז אַ פּראָבלעם מיט ישראל. און דאָס ייִדישע פֿאָלק איז דאָס מערסט באַרעדטע פֿאָלק אויף יעדן אָרט: אין די צייטונגען, אין דער מידיאַ, און וואו נישט. מען וויילט אַ פּרעזידענט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן - און וואָס איז דער גאַנצער שמועס? וואָס טראַכטן די ייִדן, מיט וועמען שטייען די ייִדן, וואָס וועלן די ייִדן זאָגן.
מען דערציילט אַז אַמאָל האָט אַ כינעזישער מיניסטער באַגעגנט דעם ישראלישן אויסערן-מיניסטער און אים געפֿרעגט: זאָג מיר, וויפֿל זענט איר די ייִדן? האָט ער אים געענטפֿערט: עפּעס אַזוי ווי פֿינף, זעקס, זיבן מיליאָן. האָט ער אים געזאָגט: וואָס, דאָס איז אייער גאַנצע צאָל? מיר זענען מער ווי אַ מיליאַרד, און מיר פֿאַרנעמען אין דער פּרעסע נישט אַפֿילו קיין פּראָמיל פֿון דעם שטח וואָס די ייִדן פֿאַרנעמען. חוץ דעם וואָס די ייִדן זענען באַקאַנט ווי די הערשער פֿון דער פּרעסע, לאָמיר דאָס לאָזן אין אַ זייט - אָבער וויפֿל שרייבט מען וועגן זיי! און ער האָט אים געזאָגט: זאָלסט וויסן, ביי אונדז אין כינע ווען מען מאַכט אַ צענזוס, איז פֿינף מיליאָן אַ פֿעלער אינעם מוסטער (טעות דגימה). איר פֿאַלט ביי אונדז אַריין אין אַ סטאַטיסטישן טעות, און פֿאָרט מאַכט איר אַזאַ רעש אַז די גאַנצע וועלט הערט וועגן אייך.
און אַזוי אויך דער פּרעמיער מיניסטער: ער האָט עפּעס צו זאָגן קעגן דעם פּרעזידענט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן, און ער גייט אַרויס קעגן אים קאָפּ קעגן קאָפּ. אַ קליינע מזרח-תיכון'דיגע באַלקאָן וואָס מען זעט קוים אויפֿן גלאָבוס, און ער רייצט זיך מיטן ריזיגן העלפֿאַנד. נישט רוסלאַנד און נישט פּוטין - און דאָך זיצט דאָ עמעצער קליין און רייצט זיך מיטן פּרעזידענט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן. ס'איז נישט צום גלייבן וויפל די גאַנצע וועלט רעדט וועגן עם ישראל. און דאָס איז דער טייטש פֿון "לְמָשָׁל וּלִשְׁנִינָה וְלִקְלָלָה": מען וועט כּסדר רעדן וועגן דיר - אָבער נישט מיט קיין שבחים, נאָר בעיקר קללות, דאָס איז דער עיקר וואָס מען וועט דאָרט באַקומען.
וְשִׁלַּחְתִּי בָם אֶת הַחֶרֶב אֶת הָרָעָב וְאֶת הַדָּבֶר, עַד תֻּמָּם מֵעַל הָאֲדָמָה אֲשֶׁר נָתַתִּי לָהֶם וְלַאֲבוֹתֵיהֶם. - און איך וועל שיקן אין זיי די שווערד, דעם הונגער און די מגפה, ביז זיי וועלן אויסגעראָטן ווערן פֿון אויפֿן לאַנד וואָס איך האָב געגעבן פֿאַר זיי און פֿאַר זייערע אבות.
דער מלבי"ם ערקלערט אַז דער פּסוק רעדט וועגן די וואָס וועלן וועלן צוריקקערן קיין ארץ ישראל: זיי וועלן זיך עקשנ'ען קעגן דעם גלות און באַשליסן אַז זיי קערן זיך אומבאַדינגט אום, און אויף זיי וועט אָנגעשיקט ווערן די שווערד, דער הונגער און די מגפֿה. "עד תומם" - ביז זיי וועלן אינגאַנצן פֿאַרשניטן ווערן פֿון דער ערד.
די דאָזיגע נבואה לערנט אונדז אַ גרויסן יסוד אין השגחה. צוויי קאָרבנס פֿייגן שטייען "לִפְנֵי הֵיכַל ה'", ביידע זענען געשטעלט צום משפּט, און מען קען נישט זאָגן אַז די וואָס זענען געבליבן אין ירושלים זענען בעסער פֿון די גלות-געשיקטע - נאָר בלויז אַז זייער צייט איז נאָך נישט געקומען. גלות יהויכין איז געגליכן צו די פֿריצייטיגע פֿייגן (תאני בכורות) וואָס זענען געקליבן געוואָרן אין דער צייט און דעריבער זענען זיי פֿאַרוואַנדלט געוואָרן צו זייער גוט אין זייער מהות: דאָס פֿאַרטריבן ווערן איז געווען צו זייער טובה, זיי האָבן פֿאַרראָכטן זייערע מעשׂים אין גלות, און די השגחה פֿון הקב"ה איז אויף זיי צום גוטן - ביז צו דער הבטחה אַז מען וועט זיי צוריקקערן צום לאַנד, זיי וועלן אויפֿגעבויט ווערן און נישט חרובֿ ווערן, זיי וועלן פֿאַרפֿלאַנצט ווערן און נישט אויסגעריסן ווערן, און עס וועט זיי געגעבן ווערן אַ האַרץ צו דערקענען דעם אייבערשטן און זיי וועלן זיך אומקערן צו אים מיט זייער גאַנצן האַרצן. ווידעראום צדקיהו און זיינע מענטשן, וואָס זענען נישט געקליבן געוואָרן אין דער צייט, זענען געגליכן צו פֿייגן וואָס זענען פֿאַרפֿוילט און פֿאַרוואָרעמט געוואָרן און זענען פֿאַרוואַנדלט געוואָרן צו שלעכט אין זייער עצם, און אויף זיי זענען נגזר געוואָרן דער שוידער, די חרפּה, דער שפּאָט-וואָרט (דער משל און די שנינה) און די קללה אין אַלע ערטער פֿון זייער פֿאַרוואַלגערניש, און די שווערד, דער הונגער און די מגפֿה אויף די וואָס עקשנ'ען זיך. און פֿון טיף אינעווייניג פֿון דער דאָזיגער פּורענות שיינט אויך אַרויס די אייביגע נבואה: אַז אַ קליין און צעוואָרפֿן פֿאָלק וועט זיין אַ שפּאָט און אַ רייד אין מויל פֿון דער גאַנצער וועלט - און דאָך "לֹא מְאַסְתִּים וְלֹא גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם".