פתיחה
אין דעם חלק פונעם קאפיטל גייען מיר ווייטער אינעם נבואה-מראה פון יחזקאל: דער איש לבוש הבדים ווערט באפוילן צו נעמען פייער-קוילן פון צווישן די כרובים און זיי ווארפן אויף דער שטאט, און די שכינה ריקט זיך און פארלאזט דעם בית המקדש שטאפלעכווייז. לויט חז"ל איז דער 'איש לבוש הבדים' דער מלאך גבריאל, און לויטן דרך פונעם מלבי"ם איז די כוונה אויף ירמיהו הנביא, וואס האט מלמד זכות געווען אויף כלל ישראל, און דעריבער האט דער הקדוש ברוך הוא געברענגט די פורענות דווקא דורך אים - כדי זי זאל קומען מיט חסד און רחמים. צוויי יסודות באגלייטן דעם גאנצן קאפיטל: די פארבינדונג פון 'חיות' קעגן 'כרובים', און 'גיין' קעגן 'זיך אויפהייבן און פליען', וואס דאס איז דער חילוק צווישן א נאטירלעכער הנהגה לויט דער מערכה און אן הנהגה העכער דעם טבע.
שטיין נעבן דעם אופן: האלטן דעם שטריק ביי ביידע עקן
וַיְהִי בְּצַוֺּתוֹ אֶת־הָאִישׁ לְבֻשׁ־הַבַּדִּים לֵאמֹר קַח אֵשׁ מִבֵּינוֹת לַגַּלְגַּל מִבֵּינוֹת לַכְּרוּבִים וַיָּבֹא וַיַּעֲמֹד אֵצֶל הָאוֹפָן׃ - און עס איז געווען ווען ער האט באפוילן דעם מאן וואס איז אנגעטאן אין ליווענט, אזוי צו זאגן: נעם פייער פון צווישן דעם ראד, פון צווישן די כרובים; און ער איז געקומען און זיך געשטעלט לעבן דעם אופן.
דער איש לבוש הבדים וויל נישט נעמען קיין פייער און פארברענען. אדרבה, ער איז דער וואס האט מלמד זכות געווען אויף כלל ישראל, און זיין מהלך און מדה איז די מדת החסד. דערפאר קומט ער און שטעלט זיך דווקא נעבן דעם אופן. דער מלבי"ם ערקלערט: מצד דעם אופן און דער מערכה איז נישטא קיין חיוב אז דער בית המקדש זאל פארברענט ווערן. די אופנים זענען דער אונטערשטער טייל, עולם העשיה, די גלגלים און די נאטירלעכע מערכה, און מצד דעם עולם העשיה איז נישטא קיין הכרח פון פארברענען. דער גאנצער ענין פון דער שריפה קומט בלויז פון דער העכערער בחינה.
און דא האלט ער דעם שטריק ביי ביידע עקן. מצד דעם עולם העשיה קומט זיך פאר ישראל א גאנצע כליה, און מצד דער מדת הרחמים אין די העכערע עולמות ברענגט דער הקדוש ברוך הוא א שריפה אויפן בית המקדש און פארטיליגט זיי נישט. דערפאר קומט ער און שטעלט זיך ביים אופן, און ער מעורר: מצד דעם אונטערשטן עולם הגלגלים, עולם העשיה, און מצד דער מערכה, איז די שריפה פונעם מקדש נישט קיין מוכרח. ער בעט נישט קיין כליה חלילה, נאר זיין גאנצע כוונה איז צו פארמינערן און מאכן קלענער די גזירה, און מעורר זיין רחמים אז דער הקדוש ברוך הוא זאל טון חסד מיט כלל ישראל און שיצן אויפן בית המקדש מצד דעם טבע, ווייל מצד דעם טבע איז די שריפה נישט מוכרח.
איבערגעבן דאס פייער פון איין כלי צום צווייטן: אפקילן די מדת הדין
וַיִּשְׁלַח הַכְּרוּב אֶת־יָדוֹ מִבֵּינוֹת לַכְּרוּבִים אֶל־הָאֵשׁ אֲשֶׁר בֵּינוֹת הַכְּרֻבִים וַיִּשָּׂא וַיִּתֵּן אֶל־חׇפְנֵי לְבֻשׁ הַבַּדִּים וַיִּקַּח וַיֵּצֵא׃ - און דער כרוב האט אויסגעשטרעקט זיין האנט פון צווישן די כרובים צום פייער וואס איז צווישן די כרובים, און ער האט אויפגעהויבן און אריינגעגעבן אין די פולע הענט פונעם לבוש הבדים, און ער האט גענומען און איז ארויסגעגאנגען.
לויטן פשט אין די ווערטער פון חז"ל: גבריאל בעט פונעם כרוב אז ער זאל נעמען די קוילן און זיי אריינלייגן אין זיינע הענט. פארוואס? ווייל ווען ער וואלט זיי אליין גענומען וואלטן די קוילן געווען גאר הייס און ברענענדיג, דעריבער האט ער געבעטן זיי זאלן איבערגיין פון איין כלי צום צווייטן, און ממילא אינצווישן האבן זיי זיך אביסל אפגעקילט. און נאך מער: די קוילן זענען געבליבן אין זיינע פולע הענט זעקס יאר, כדי זיי זאלן ווערן טונקעלער און דאס פייער זאל אפגעשוואכט ווערן און פארלאשן ווערן. די דאזיגע נבואה איז געווען אינעם זעקסטן יאר, און די שטאט איז חרוב געווארן ערשט אינעם עלפטן יאר. אזוי ארום זענען דא צוויי גורמים וואס האבן אפגעקילט די גזירה: דאס איבערגעבן די קוילן פון דער האנט פונעם כרוב צו די הענט פונעם לבוש הבדים, און דאס וואס זיי זענען געבליבן אין זיין האנט זעקס יאר און מען האט נישט אויסגעפירט די גזירה אויפן פלאץ.
און דער מלבי"ם ערקלערט: דער כרוב שטרעקט אויס זיין האנט און לייגט אריין דאס פייער אין זיינע פולע הענט, ווייל דאס פייער קומט מצד דער העכערער גזירה, פון דער בחינה פון עולם היצירה - וואס עס גייט דאך ארויס פון די חיות, ווייל די כרובים זענען פונעם עולם החיות. און ער לייגט עס אריין אין די הענט פונעם איש לבוש הבדים, דאס איז ירמיהו, כדי ער זאל אפקילן די קוילן מיטן כוח פון לימוד זכות. ירמיהו האט מלמד זכות געווען אויף זיי און געזאגט אז נישט יעדער האט געזינדיגט: עס זענען געווען מענטשן וואס זענען געווען גרייט אויסצוהערן די נבואה, און עס זענען געווען מענטשן וואס האבן געראטעוועט ירמיהו'ן ווען מען האט אים אריינגעווארפן אינעם בלאטע און אין חצר המטרה און אין אלעס וואס ער איז אדורך. און דאס איז וואס חז"ל האבן געזאגט אז די מדת הדין איז אפגעקילט געווארן דורכן איש לבוש הבדים - מכוח לימוד זכות. דער לימוד זכות איז דער וואס האט צוגעברענגט צום אפקילן דאס שרעקלעכע ברענענדיגע פייער וואס האט געדארפט פארברענען ביז א כליה.
תבנית יד אדם: אן הנהגה העכער דעם טבע
וַיֵּרָא לַכְּרֻבִים תַּבְנִית יַד־אָדָם תַּחַת כַּנְפֵיהֶם׃ - און עס האט זיך באוויזן ביי די כרובים די געשטאלט פון א מענטשנס האנט אונטער זייערע פליגלען.
דער רד"ק איז מדייק אינעם לשון: עס שטייט 'וַיֵּרָא' און עס שטייט 'תַּבְנִית יַד אָדָם' און נישט 'יד אדם', דיר צו ווייזן אז דאס גאנצע איז נאר געווען אין א מראה הנבואה. 'וירא לכרובים' איז א נבואישע ראיה, און 'תבנית יד אדם' לערנט אונז אז עס זענען דא נישט קיין ממשות'דיגע זאכן נאר א געשטאלט פון א מענטשליכע האנט. היות ווי דער גאנצער קאפיטל רעדט פון נבואה, און דער נביא דארף מסביר זיין וואס ער האט משיג געווען אין זיין נבואה, זאגט ער: אזוי ווי א האנט פון א מענטש האב איך געזען אינעם מראה הנבואה, כדי דו זאלסט פארשטיין אז דאס אלעס איז געווען אין א מחזה.
דער מלבי"ם פרעגט: ווי אזוי קען מען זען א תבנית יד אדם, די פליגלען דעקן דאך צו און פארשטעלן די הענט? על כרחך אז יעצט הייבן די כרובים אויף זייערע פליגלען, און צוליב דעם ווערן אנטפלעקט די הענט וואס זענען אונטער די פליגלען. און אז זיי הייבן אויף זייערע פליגלען, לערנען מיר אז מען רעדט דא פון אן הנהגה למעלה מן הטבע, ווייל אן הנהגה למעלה מן הטבע קומט צום אויסדרוק דורך פליִען: די כרובים פליִען און הייבן אויף זייערע פליגלען אויף ארויף, און דאס איז א סימן אז די הנהגה איז נישט לויטן סדר המערכת.
און דאס אליין דרוקט זיך אויס אין 'ידי אדם'. דער מענטש איז א בעל בחירה אין וואס ער טוט מיט זיינע הענט, בעת וואס די נאטורליכע הנהגה איז מוכרח: די זון האט נישט קיין בחירה חופשית צי זי זאל שיינען צי נישט, און אלע גרמי השמים ווערן געפירט באופן מוכרח לויטן טבע. דעריבער איז דווקא 'יד אדם' - וואס דאס איז בחירה און רצון - דער אויסדרוק פאר דער על טבעי'דיגער הנהגה. און דאס איז וואס חז"ל האבן געזאגט, אז די הענט וואס האבן זיך אנטפלעקט אונטער די פליגלען פון די כרובים זענען הענט אנצונעמען די בעלי תשובה: תשובה איז תלוי אינעם מענטשנ'ס בחירה, דער מענטש וועלט אויס דאס גוטע און עס זענען פאראן הענט וואס נעמען אן זיין תשובה. און אויך דאס איז אן הנהגה העכערן טבע, וואס על פי טבע וואלט דער חוטא געדארפט שטארבן, 'הַנֶּפֶשׁ הַחֹטֵאת הִיא תָמוּת', און בלויז לויט דער הנהגה וואס איז למעלה מן הטבע איז פאראן א מושג פון תשובה.
פארוואס חזר'ט זיך איבער דער מראה המרכבה: חיות קעגן כרובים
וָאֶרְאֶה וְהִנֵּה אַרְבָּעָה אוֹפַנִּים אֵצֶל הַכְּרוּבִים אוֹפַן אֶחָד אֵצֶל הַכְּרוּב אֶחָד וְאוֹפַן אֶחָד אֵצֶל הַכְּרוּב אֶחָד וּמַרְאֵה הָאוֹפַנִּים כְּעֵין אֶבֶן תַּרְשִׁישׁ׃ - און איך האב געזען, און אט זענען פיר רעדער לעבן די כרובים, איין ראד לעבן איין כרוב און איין ראד לעבן איין כרוב, און דער אויסזען פון די רעדער איז געווען ווי די קאליר פון אן איידלשטיין תרשיש.
רש"י מוטשעט זיך: דאס אלעס איז דאך שוין באשריבן געווארן אינעם ערשטן מחזה, און פארוואס דארף מען דאס איבערחזר'ן? און ער ענטפערט, אז וויבאלד דא האט זיך געטוישט איינע פון די פנימ'ער, האט מען געמוזט איבערחזר'ן דעם גאנצן מעשה החיות פונקט ווי צום ערשטן מאל, כדי מען זאל נישט זאגן אז דאס איז אן אנדערע מרכבה. וויבאלד איינע פון די פנימ'ער האט זיך געטוישט, וואלט מען געקענט מיינען אז ער האט געזען א גאר אנדערע מרכבה, דעריבער גייט ער צוריק און רעכנט אויס, דיר צו זאגן: דאס איז די זעלבע מרכבה וואס איך האב געזען ביים נהר כבר, נאר עס איז דא א שינוי אין איינע פון די חיות, און דאס וועלן מיר מסביר זיין.
דער מלבי"ם לייגט צו א יסודות'דיגן חילוק: אינעם ערשטן מחזה האט דער נביא משיג געווען פון אונטן אויף ארויף, פון דער נידריגערער בחינה ביז דער העכערער, און דא איז זיין השגה פון אויבן אויף אראפ - קודם דער חשמל, דערנאך דער כסא, דערנאך די אופנים, און צום סוף די חיות. אזוי אויך ביים ערשטן מאל האט ער זיי גערופן 'חיות' און דא 'כרובים'. און דער ביאור דערפון: דאס ערשטע מאל האט ער געזען ווי די חיות, וואס זענען די בחינה פון עולם היצירה, פירן די אופנים, וואס זענען עולם העשיה, די גלגלים און גרמי השמים. דאס איז די הנהגה אין די ימי הגלות, ווי א משל פון א וואגן וואס ווערט געשלעפט דורך חיות: די חיות שלעפן און זיי דרייען די רעדער. דער טייטש דערפון איז אז די הנהגה איז א נאטורליכע, לויט דער מערכה, אן קיין ניסימ'דיגע הנהגה וואס גייט ארויס פונעם גדר הטבע. און דעריבער שטייט דארט אז זיי 'יֵלֵכוּ' - גיין איז כפי הטבע, להבדיל פון פליִען וואס איז למעלה מן הטבע. און כאטש מען האט אים דארט געוויזן זייערע פליגלען, האבן זיי נישט גענוצט די פליגלען, ווייל דארט האט מען אים געוויזן די בחינות פון דער הנהגה אין גלות, ביים נהר כבר: עולם היצירה פירט דעם עולם העשיה אויפן סדר הטבע. און דעריבער זענען זיי דארט גערופן געווארן 'חיות', וואס זייער שטייגער איז דורך גיין.
משא"כ דא. דא ווייזט מען אים אן הנהגה וואס איז אויסער דער מערכה, אן הנהגה פון חסד, אן על טבעי'דיגע הנהגה - וואס מען ווייזט אים דאך די שריפה פונעם בית המקדש, וואס דורך דעם איז כלל ישראל געראטעוועט געווארן פון א כליה. דעריבער ווייזט מען אים כרובים. וואס איז דער חילוק צווישן כרובים און חיות? חיות גייען אויף די פיס, און כרובים זענען מלאכים, און ווי דער לשון פונעם מלבי"ם איז דער עיקר ענין פון די כרובים זייערע פליגלען, ווי די כרובים אויפן כפורת וואס דעקן צו מיט זייערע פליגלען. דערפאר ווייזט מען אים די על טבעי'דיגע הנהגה דורך כרובים, דורך פליגלען און פליִען, וואס דאס איז די בחינה וואס הייבט זיך העכער דער הנהגה פון דער אונטערשטער מערכה, אן אויבערשטע הנהגה פון חסד זיי צו ראטעווען פון כליה, אז עס זאל נאר זיין די שריפה פונעם בית המקדש און ער זאל אויסלאזן זיין כעס אויף די האלץ און אויף די שטיינער.
די דאזיגע השפעה באקומען די חיות פונעם כסא הכבוד. דער כסא הכבוד איז עולם הבריאה, אונטער דעם זענען די חיות וואס זענען עולם היצירה, און אונטער זיי זענען די גלגלים און אופנים וואס זענען עולם העשיה. דער כסא איז ווי דער רוכב אויפן מרכבה: ער פירט אלעס, אויך די חיות וואס דרייען די גלגלים און אופנים. דעריבער זעט ער צום ערשט דעם כסא, וואס ער איז דער עיקר אין דער דאזיגער הנהגה. און מען ווייזט אים אז אפילו אין דער הנהגה, אין וועלכער דער אויבערשטער האט משדד געווען די מערכה, זענען די אופנים פארבינדן אינאיינעם מיט די כרובים, און דעריבער חזר'ט מען איבער און מען ווייזט אים פיר אופנים אזוי ווי עס איז מבואר געווארן אין פרק א' - נאר דא ווערן די אופנים משופע מכוח די כרובים און מכוח דעם כסא הכבוד וואס איז איבער זיי, דאס הייסט אן הנהגה למעלה מן הטבע און נישט די נאטורליכע הנהגה וואס ער האט געזען אינעם ערשטן פרק.
דער אופן אינעם אופן: א מרכבה וואס פארט צו אלע פיר זייטן
וּמַרְאֵיהֶם דְּמוּת אֶחָד לְאַרְבַּעְתָּם כַּאֲשֶׁר יִהְיֶה הָאוֹפַן בְּתוֹךְ הָאוֹפָן׃ - און זייער אויסזען איז געווען איין געשטאלט פאר אלע פיר, אזוי ווי איין ראד וואלט געווען אינעווייניג אין דעם צווייטן ראד.
דער מראה און די געשטאלט פון אלע פיר אופנים איז געווען די זעלבע, ווי די אויסזען פון א ראד וואס איז געמאכט אינעווייניג אינעם ראד. און דער באדייט פון די זאכן איז: די דאזיגע מרכבה קען זיך באוועגן צו אלע פיר זייטן, און ווען זי פארט צו איין זייט דארף זי זיך נישט אויסדרייען. ממילא זענען אירע רעדער נישט געווען קיין געווענליכע איינזייטיגע רעדער, בלויז אויף פאראויס און אויף צוריק, נאר א ראד וואס אין אים איז פאראן נאך א ראד, און ממילא קען זי זיך דרייען סיי פאראויס און צוריק און סיי רעכטס און לינקס.
בְּלֶכְתָּם אֶל־אַרְבַּעַת רִבְעֵיהֶם יֵלֵכוּ לֹא יִסַּבּוּ בְּלֶכְתָּם כִּי הַמָּקוֹם אֲשֶׁר־יִפְנֶה הָרֹאשׁ אַחֲרָיו יֵלֵכוּ לֹא יִסַּבּוּ בְּלֶכְתָּם׃ - ווען זיי גייען, גייען זיי צו זייערע פיר זייטן, זיי דרייען זיך נישט אום אין זייער גיין; ווארעם דעם ארט וואו דער קאפ ווענדט זיך, גייען זיי אים נאך, זיי דרייען זיך נישט אום אין זייער גיין.
דאס ארט וואו דער קאפ ווענדט זיך, דאס הייסט דער כרוב, אהין גייט דער אופן אים נאך: ער גייט פאראויס - פאראויס, צו רעכטס - צו רעכטס, צו לינקס - צו לינקס, און צוריקוועגס - צוריקוועגס. ס'איז נישטא קיין שום געברויך פון זיך אויסדרייען, ווייל די רעדער זענען געווען געמאכט אויף אזא אופן אז זיי זענען גלגלים צו אלע פיר זייטן, און אין דער רגע וואס די מרכבה ריקט זיך צו איין זייט, ריקט זי זיך אינגאנצן צו יענער זייט, אן דארפן אויסדרייען די גאנצע מרכבה כדי אנצוקומען צו דער ריכטונג וואוהין מ'וויל גיין.
מלאים עיניים: קיין זאך איז נישט באהאלטן פון זיין זען
וְכׇל־בְּשָׂרָם וְגַבֵּהֶם וִידֵיהֶם וְכַנְפֵיהֶם וְהָאוֹפַנִּים מְלֵאִים עֵינַיִם סָבִיב לְאַרְבַּעְתָּם אוֹפַנֵּיהֶם׃ - און זייער גאנצער לייב, און זייערע רוקנס, און זייערע הענט, און זייערע פליגל, און די אופנים, זענען פול מיט אויגן ארום און ארום, ביי אלע פיר פון זייערע אופנים.
דער מלבי"ם ערקלערט אז דער אנהויב פונעם פסוק איז א המשך צום פריערדיגן פסוק, און ציט זיך נישט צו זיין סוף: 'דאס ארט וואו דער קאפ ווענדט זיך, גייען זיי אים נאך - און זייער גאנצער לייב, און זייערע רוקנס, און זייערע הענט, און זייערע פליגל', צו יענער זעלבער ריכטונג גייט אלעס. און אזוי ווי מיר האבן שוין געזען ביי אים אויך אין ענלעכע פסוקים, אז דער אנהויב פונעם פסוק פארענדיגט דעם פסוק פאר דעם. און די כוונה דערפון איז: די כרובים ווענדן זיך לויט דעם וואס פירט זיי, לויטן 'ראש' וואס איז איבער זיי. און אויב די כרובים זענען די חיות, איז דאך דער ראש דער כסא הכבוד, דער יושב על הכסא, די בחינה פון עולם הבריאה. קומט אויס אז סיי די אופנים און סיי די כרובים, זייערע רוקנס, זייערע הענט און זייערע פליגל, אלעס ווענדט זיך צום ארט וואו דער ראש ווענדט זיך.
און אויף דעם לייגט ער צו: 'והאופנים מלאים עיניים סביב' - אויך די אופנים זענען פול מיט אויגן. און מיר האבן שוין געזען אז אויגן מיינט עיני ה' וואס שוועבן מיט השגחה פרטית איבער אלץ וואס קומט פאר אין דער מציאות און אין דער וועלט. די אופנים זענען פול מיט אויגן, דאס הייסט עס איז נישטא קיין שום בחינה וואס איז פארהוילן פון זיין השקפה און זיין זען.
'קורא הגלגל באזני': א השפעה שׂכלית און נישט קיין גשמיות'דיגע
לָאוֹפַנִּים לָהֶם קוֹרָא הַגַּלְגַּל בְּאׇזְנָי׃ - צו די אופנים, צו זיי האט מען גערופן 'גלגל' אין מיינע אויערן.
דאס איז א פארשטאפטער פסוק, און מיר וועלן זען דערין צוויי פירושים. רש"י זאגט: איך האב געהערט אז דער מלאך פלעגט רופן דעם אופן מיט'ן נאמען 'גלגל'. דאס הייסט צו די אופנים האט דער מלאך גערופן ביים נאמען 'הגלגל', און אזוי האב איך געהערט מיט מיינע אויערן.
דער מלבי"ם אבער ערקלערט, און אין דעם מהלך גייט אויך דער רד"ק, אז 'אופנים' מיינט 'גלגל'. נאר אזוי ווי מיר האבן געזען, האט דער מלבי"ם שוין מבאר געווען ביים אנהויב פונעם קאפיטל אז דער 'גלגל' דא איז נישט די אופנים און נישט עולם העשיה, נאר דער גלגל איז די פיס פון די חיות - וואס זייערע פיס זענען ווי א 'רגל עגל', א קיילעכדיגער פוס, און זיי דרייען איבער די אופנים, ווייל ווען די חיות גייען ברענגען זיי דאס דרייען פון די אופנים. און אויף דעם קומט דער פסוק זאגן: זאלסט נישט מיינען אז דאס דרייען איז ווי א ציין-ראד, דאס הייסט, לויט'ן לשון פונעם מלבי"ם, 'פגישת גשם בגשם' - א גשמיות'דיגע זאך וואס ווירקט אויף א צווייטער גשמיות'דיגער זאך און באוועגט איר, ווי איין ציין-ראד וואס דרייט דאס אנדערע. נישט אזוי ווערט די זאך געטאן.
נאר בכוח פון וואס ווערן די אופנים געדרייט דורך די חיות? די פעולה איז א שׂכל'דיגע און מחשבה'דיגע פעולה: דורך זיין קול און זיין אנווייזונג דרייען זיך די אופנים. דאס איז 'לאופנים להם קורא הגלגל באזני' - דער גלגל, וואס דאס איז דער פוס פון די חיות וואס דרייט די אופנים, דאס הייסט דער עולם היצירה וואס איז משפיע צום עולם העשיה, איז זיין השפעה נישט קיין פארגראבטע, נאר 'להם קורא', אויפ'ן אופן פון א רוף, א באפעל און א שׂכל'דיגע באוועגונג, און ער באפעלט זיי און זיי גייען לויט זיין פקודה.
און ס'איז דא אין דעם אויך א רמז: עס שטייט 'קורא' אין א לשון וואס קען אויך באדייטן אז מ'האט צו אים גערופן, מרמז צו זיין אז אויך דער גלגל וואס רופט צום אופן - האט עמיצער צו אים גערופן. און ווער? דער וואס איז איבער אים, דער כסא. בקיצור: דער עולם הכסא וואס איז די בריאה רופט צו די גלגלים וואס זענען די חיות, וואס דרייען די אופנים, און די גלגלים רופן צו די אופנים, אויפ'ן אופן פון א רוף צו דער וועלט אונטער איר, וואס דאס איז עולם העשיה.
וואו איז פארשוואונדן געווארן דאס פנים פונעם שור
וְאַרְבָּעָה פָנִים לְאֶחָד פְּנֵי הָאֶחָד פְּנֵי הַכְּרוּב וּפְנֵי הַשֵּׁנִי פְּנֵי אָדָם וְהַשְּׁלִישִׁי פְּנֵי אַרְיֵה וְהָרְבִיעִי פְּנֵי־נָשֶׁר׃ - און פיר פנימ'ער זענען געווען צו יעדן איינעם; דאס פנים פונעם ערשטן איז געווען דאס פנים פון א כרוב, און דאס פנים פונעם צווייטן דאס פנים פון א מענטש, און דער דריטער דאס פנים פון א לייב, און דער פערטער דאס פנים פון אן אדלער.
זאגט דער מלבי"ם: יעצט באשרייבט ער זיין השגה אין עולם החיות, וואס דאס איז עולם היצירה, מצד דעם וואס זיי זענען מקבל פונעם עולם הכסא, וואס דאס איז א נסימ'דיגע הנהגה העכערן טבע. און מיר ווייסן דאך אז אויבן איז אלעס גמורים'דיגע רחמים, און אפילו דאס וואס קומט אראפ אונטן אלס דינים, איז דארט אויבן א בחינה פון רחמים. און פון דעם וועסטו פארשטיין ווער עס פעלט אויס פון דער רשימה: פני הכרוב, פני אדם, פני אריה, פני נשר - און עס פעלט דער שור. דער שור איז די הנהגה פון שמאל, און דאס איז די סיבה פארוואס כלל ישראל האבן געמאכט דעם עגל אין מדבר: זיי האבן פארשטאנען אז דער דאזיגער ארט איז א מקום וואס די דינים הערשן דארט, א מקום פון נחש שרף ועקרב, און זיי האבן געהאלטן אז דער פאסיגער וועג פון הנהגה דארט איז דורכן שור, און דערפאר האבן זיי זיך געמאכט אן עגל. און זייער טעות איז געווען, אז קיינמאל איז נישט די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא מיט כלל ישראל דורך פני השור, נאר אייביג איז זי מיט חסדים.
און דא, ווען ער זעט די בחינה פון דינים וואס דער אויבערשטער ברענגט אראפ אונטן ביים פארברענען דעם בית המקדש - די דאזיגע דינים וואלטן דאך ביי א דין קשה געברענגט א כליה, און דערפאר האט הקדוש ברוך הוא דאס נישט געטון דורכן סדר המערכה פון די אופנים און אראפצו, אויפן דרך הטבע, נאר פון אויבן פון דער בחינה פונעם כסא, וואס דאס איז א בחינה פון פליען וואס איז העכערן טבע. און ווען ער איז משיג די דאזיגע הויכע בחינות, איז דארט נישט פאראן קיין שור און קיין בחינה פון דין, און דערפאר זעט ער נישט דאס פנים פונעם שור פון דער לינקער זייט נאר דאס פנים פונעם כרוב, ווייל דארט אויבן טוט אפילו די בחינה פון שמאל מעורר זיין רחמים. און וויבאלד דער שפע און די פעולה ווערן יעצט געשאנקען פון אויבן - די שריפה פונעם בית המקדש וואס איז א רחמנות כדי נישט צו מאכן א כליה אין ישראל - דעריבער גיב אכטונג אז דאס פנים פון שמאל גייט פריער: 'פני האחד פני הכרוב', דאס איז דאס פנים פון שמאל, און ער גייט פריער, און מיט דעם אלעם איז זיין מדה רחמים. און וואס איז די מדת הרחמים? אויסצוגיסן זיין כעס אויף ביימער און אויף שטיינער. דערפאר זעט ער דאס פנים פון שמאל צום ערשט, און ער זעט עס אין דער געשטאלט פון א כרוב.
אזוי פארטייטשט רש"י און אזוי ערקלערט דער מלבי"ם דעם דאזיגן חילוק. און אויך חז"ל האבן זיך באצויגן צום חילוק צווישן דער דאזיגער מרכבה און דער מרכבה אין פרק א', און זיי האבן געזאגט: יחזקאל האט געבעטן רחמים דערויף און האט עס פארוואנדלט אין א כרוב. וויבאלד יחזקאל האט געזען דאס פנים פונעם שור, און האט פארשטאנען אז דאס פנים פון שור איז דינא קשיא, האט ער געבעטן רחמים און מען האט עס פארוואנדלט אין א כרוב. ער האט געזאגט פאר אים: רבונו של עולם, אין קטיגור נעשה סניגור. און ווער איז דער קטיגור? דער חטא העגל, וואס דאס איז דער שור, און אויב זיין פנים איז אויבן וועט עס חלילה גורם זיין א כליה פאר ישראל. און וואס איז א כרוב? אזוי ווי מען רופט אין בבל א קינד 'רביא', דאס הייסט א קליין קינד. און די גמרא פרעגט: אויב אזוי, וועלן דאך זיין צוויי פנימ'ער פון א מענטש, ווייל עס שטייט דאך שוין 'פני אדם'? און זי ענטפערט: יא, אפי רברבי ואפי זוטרי - עס איז פאראן א גרויס פנים און א קליין פנים. און וואס זייער מהות איז, איז אונז נישט מבואר געווארן. דער רד"ק זאגט: מיר האבן מפרש געווען דעם ענין על פי נסתר, און מעגליך אז מען רעדט דא פון אריך אנפין און זעיר אנפין, וואס דאס איז די בחינה פון אפי רברבי און אפי זוטרי. און לויטן מלבי"ם, ווי מיר האבן מסביר געווען, איז די כוונה אז דאס פנים פונעם כרוב איז די העכערע בחינה. און ס'איז זייער מסתבר אז די זאכן שטימען איינע מיט די אנדערע, ווייל אין די העכערע עולמות איז אלעס א בחינה פון חסדים, און עס איז פארשטענדליך אז עס שייך צו רעדן פון דער בחינה פון אריך וואס איז העכער פון דער בחינה פון זעיר אנפין, וואס דאס זענען די זעקס אונטערשטע ספירות וואס זענען מער די בחינה פון דער הנהגה פון דער וועלט.
וירומו הכרובים: פון גיין צו פליען
וַיֵּרֹמּוּ הַכְּרוּבִים הִיא הַחַיָּה אֲשֶׁר רָאִיתִי בִּנְהַר־כְּבָר׃ - און די כרובים האבן זיך געהויבן; דאס איז די חיה וואס איך האב געזען ביים טייך כבר.
ערקלערט דער מלבי"ם: זייער ענין איז יעצט נישט געווען אין גיין, ווייל דאס גיין דרוקט אויס דעם דרך הטבע, נאר אין זיך אויפהייבן און פליען. און דערפאר ווערן זיי דא אנגערופן כרובים, ווייל דער עיקר ענין פון די כרובים זענען זייערע פליגלען. און ער לייגט צו 'היא החיה אשר ראיתי בנהר כבר', אז דעמאלט האט ער זיי משיג געווען אלס גייענדיגע חיות, וואס דאס איז אן הנהגה לויט א גאנג, לויטן דרך הטבע און זיינע סדרים. און יעצט זע איך 'וירומו הכרובים' - בבחינת כרובים מיט פליגלען און בבחינת זיך הייבן און פליען, און די ביידע דרוקן אויס די העכער-נאטירליכע הנהגה, און דעריבער האבן זיי זיך יעצט געטוישט פון חיות צו כרובים.
די אופנים דרייען זיך נישט אפ פון לעבן זיי
וּבְלֶכֶת הַכְּרוּבִים יֵלְכוּ הָאוֹפַנִּים אֶצְלָם וּבִשְׂאֵת הַכְּרוּבִים אֶת־כַּנְפֵיהֶם לָרוּם מֵעַל הָאָרֶץ לֹא־יִסַּבּוּ הָאוֹפַנִּים גַּם־הֵם מֵאֶצְלָם׃ - און ווען די כרובים גייען, גייען די אופנים לעבן זיי, און ווען די כרובים הייבן אויף זייערע פליגלען זיך צו הייבן העכער דער ערד, וועלן זיך די אופנים אויך נישט אפדרייען פון לעבן זיי.
סיי בשעת זיי גייען, וואס דאס גיין איז אן הנהגה לויטן דרך הטבע און דעם סדר המערכה, און סיי בשעת זיי פליען, וואס דאס איז אן הנהגה העכער פונעם סדר המערכה - אין יעדן מצב וועלן זיך די אופנים נישט אפדרייען פון לעבן זיי, דאס הייסט זיי וועלן זיך נישט דערווייטערן פון זיי. דער טייטש דערפון איז: די אופנים, וואס זענען די בחינה פון עולם העשיה, מוזן זיך פירן לויט דער הנהגה וואס איז העכער זיי. ווען די הנהגה פון אויבן איז פון חסד און רחמים, אזוי וועלן זיך אויך פירן די אופנים אונטן, און אויב זי איז פון דינים, אזוי וועלן זיי זיך פירן אונטן.
בְּעׇמְדָם יַעֲמֹדוּ וּבְרוֹמָם יֵרוֹמּוּ אוֹתָם כִּי רוּחַ הַחַיָּה בָּהֶם׃ - ווען זיי שטייען, בלייבן זיי שטיין, און ווען זיי הייבן זיך, הייבן זיי זיך מיט זיי, ווייל דער גייסט פון דער חיה איז אין זיי.
דאָ זאָגט דער מלבי"ם אַז ער האָט שוין מסביר געווען דעם ענין אויבן, ביי די צוויי מינים באַוועגונגען - אַזוי ווי די באַוועגונגען וואָס די זון האָט: איין באַוועגונג פֿון מזרח צו מערב, און אַ צווייטע באַוועגונג פֿון צפון צו דרום און פֿון דרום צו צפון, ווינטער און זומער, ווי עס איז מבואר געוואָרן באַריכות אינעם ערשטן פּרק.
די יציאת השכינה פֿונעם בית המקדש: אַ צוריקקער צו דער הנהגת הטבע
וַיֵּצֵא כְּבוֹד־יְהֹוָה מֵעַל מִפְתַּן הַבָּיִת וַיַּעֲמֹד עַל־הַכְּרוּבִים׃ - און דער כבוד פֿון ה' איז אַרויסגעגאַנגען פֿון איבער דער שוועל פֿונעם הויז, און האָט זיך געשטעלט איבער די כרובים.
וַיִּשְׂאוּ הַכְּרוּבִים אֶת־כַּנְפֵיהֶם וַיֵּרוֹמּוּ מִן־הָאָרֶץ לְעֵינַי בְּצֵאתָם וְהָאוֹפַנִּים לְעֻמָּתָם וַיַּעֲמֹד פֶּתַח שַׁעַר בֵּית־יְהֹוָה הַקַּדְמוֹנִי וּכְבוֹד אֱלֹהֵי־יִשְׂרָאֵל עֲלֵיהֶם מִלְמָעְלָה׃ - און די כרובים האָבן אויפֿגעהויבן זייערע פֿליגלען און האָבן זיך דערהויבן פֿון דער ערד פֿאַר מיינע אויגן ווען זיי זענען אַרויסגעגאַנגען, און די אופנים קעגנאיבער זיי, און ער האָט זיך געשטעלט ביים עפֿענונג פֿונעם מזרח־טויער פֿון בית ה', און דער כבוד פֿון אלקי ישראל איז געווען אויף זיי פֿון אויבן.
זאָגט דער מלבי"ם: איצט גייט די שכינה אַ דריטן מסע, פֿון דער שוועל פֿונעם הויז צום כרוב, און די כוונה איז צו פֿליִען איבער דער ערד, זיך דערווייטערן נאָך מער פֿונעם מקדש וואָס שטייט חרובֿ צו ווערן. און דאַן שטעלט ער זיך ביים פּתח שער בית ה' הקדמוני, כביכול ער גייט אַרויס פֿונעם מקדש. און היות ווען די שכינה גייט אַרויס פֿונעם מקדש גייט זי מיט זיי אין גלות, איז דאָרט די הנהגה אַ באַהאַלטענע הנהגה, אַ הנהגה פֿון נסים נסתרים לויט דער מערכה. און קומט אויס, אַז דאָס וואָס איז ביז איצט געווען אַ 'כרוב', וואָס איז אַן איבערנאַטירלעכע הנהגה פֿון פֿליִען און פֿליגלען, קערט זיך איצט צוריק צו זיין אַ 'חיה', וואָס די הנהגה פֿון דער חיה ביים גיין איז אַ נאַטירלעכע הנהגה, ווייל דאָס גיין דריקט אויס די הנהגת הטבע.
הִיא הַחַיָּה אֲשֶׁר רָאִיתִי תַּחַת אֱלֹהֵי־יִשְׂרָאֵל בִּנְהַר־כְּבָר וָאֵדַע כִּי כְרוּבִים הֵמָּה׃ - דאָס איז די חיה וואָס איך האָב געזען אונטער אלקי ישראל ביים נהר־כבר, און איך האָב געוואוסט אַז כרובים זענען זיי.
דאָס איז די חיה וואָס איך האָב דעמאָלט געזען, וואָס איך האָב זיי דעמאָלט משיג געווען אין דער צורה פֿון חיות און דאָ אין דער צורה פֿון כרובים. איצט, ווען די שכינה גייט אַרויס און קערט זיך צוריק צו פֿירן מיט דער הנהגת הטבע, איז דאָס ווידער אַן הנהגה פֿון אַ חיה. און ער באַטאָנט 'אשר ראיתי תחת אלוהי ישראל' - אַז אויך דעמאָלט זענען זיי געווען אונטער אלקי ישראל. דער טייטש דערפֿון איז: מיינט נישט אַז איצט איז די הנהגה ממש נאַטירלעך, אַז דער אויבערשטער גיט זיי איבער אין דער האַנט פֿון דער מערכה. ניין, נאָר אויך אין דער נאַטירלעכער הנהגה זענען דאָס נסים, נאָר זיי זענען פֿאַרבאָרגן, נסים בדרך הטבע. און דערפֿאַר זאָגט ער 'ואדע כי כרובים המה' - דאָס איז די זעלבע הנהגה וואָס איך האָב געזען אַלס די הנהגה פֿון די כרובים, נאָר דאָרט איז זי למעלה מן הטבע, און דאָ קערט זי זיך צוריק צו דער הנהגת הטבע מיט נסים נסתרים.
אַרְבָּעָה אַרְבָּעָה פָנִים לְאֶחָד וְאַרְבַּע כְּנָפַיִם לְאֶחָד וּדְמוּת יְדֵי אָדָם תַּחַת כַּנְפֵיהֶם׃ - פֿיר, פֿיר פנימער האָט יעדער געהאַט, און פֿיר פֿליגלען יעדער, און די געשטאַלט פֿון מענטשנ'ס הענט אונטער זייערע פֿליגלען.
וּדְמוּת פְּנֵיהֶם הֵמָּה הַפָּנִים אֲשֶׁר רָאִיתִי עַל־נְהַר־כְּבָר מַרְאֵיהֶם וְאוֹתָם אִישׁ אֶל־עֵבֶר פָּנָיו יֵלֵכוּ׃ - און די געשטאַלט פֿון זייערע פנימער זענען די זעלבע פנימער וואָס איך האָב געזען אויפֿן נהר־כבר, זייער אויסזען און זיי אַליין, איטלעכער גראָד פֿאָראויס צו זיין זייט פֿלעגן זיי גיין.
דאָס זענען די פנימער וואָס ער האָט משיג געווען לכתחילה אין דער ערשטער מרכבה. און פּונקט ווי דעמאָלט איז געווען אַן הנהגה על פי טבע, אַזוי זעט ער איצט אַז דער מצב קערט זיך צוריק צו יענער זעלבער הנהגה - ווי איך האָב פֿריִער געזען, אַזוי איז עס איצט.
צום סך-הכּל: אין דעם טייל פֿונעם פּרק האָבן מיר געזען די מלאכת ההצלה וואָס איז פֿאַראַן אינעווייניק אין דער גזירה: דער איש לבוש הבדים, ירמיהו וואָס האָט מלמד זכות געווען, שטייט לעבן דעם אופן כּדי מעורר צו זיין אַז מצד דער מערכה קומט נישט קיין שריפֿה, און דאָס אויבערשטע פֿייער קילט זיך אָפּ אין זיינע הענט בכוח פֿונעם לימוד זכות - מיטן איבערגעבן פֿון כּלי צו כּלי און מיטן פֿאַרבלייבן זעקס יאָר אין זיינע פֿולע הענט. די געשטאַלט פֿון יד אדם אונטער די פֿליגלען, די התרוממות פֿון די כרובים, דאָס פֿאַרשווינדן פֿון פני שור און זיין פֿאַרבייטונג מיט פני כרוב, און דאָס רופֿן 'הגלגל' צו די אופנים - אַלע לערנען אונדז דעם זעלבן איין יסוד: דער קדוש ברוך הוא האָט משדד געווען די מערכה און געפֿירט פֿון דער בחינה פֿונעם כּסא וואָס איז למעלה מן הטבע, כּדי דער חורבן זאָל זיין אַ פֿאַרברענען פֿון הילץ און שטיינער און נישט קיין כּליון פֿון ישראל. און צום סוף, ווען כבוד ה' גייט אַרויס פֿונעם בית המקדש און גייט אַראָפּ מיט כלל ישראל אין גלות, קערן זיך די כרובים צוריק צו זיין חיות וואָס גייען - די הנהגת הטבע - אָבער 'תחת אלהי ישראל', אַז אפֿילו אינעם הסתר פֿון דער נאַטור זענען דאָס גאָרנישט אַנדערש ווי נסים נסתרים.