"ואיש אל עבר פניו ילכו, אל אשר יהיה שמה הרוח ללכת ילכו, לא יסבו בלכתן". "ואיש אל עבר פניו ילכו", די כוונה איז: זאלסט נישט מיינען אז די חיות גייען לויט זייער בחירה. נאר "אל אשר יהיה שמה הרוח ללכת ילכו". דאס הייסט, עס איז דא א העכערע רוח וואס שפעט אויף זיי אריין. אזוי ווי רוח החיה באופנים, אזוי אויך איז דא די רוח פונעם יוצר אין די חיות. דהיינו, די בריאה איז דער יוצר, זיין רוח איז אין די חיות. די חיות זענען די בחינה פון די רוח פון די אופנים. מיר האבן שוין גערעדט וועגן דעם עטליכע מאל, אויך אין רב דסלר און אין נאך ערטער, אז אין דער אמת'ן איז אין רוחניות אלץ פנים לפנים מפנים. איך האב דאס אמאל דערקלערט מיט א משל, איך האב אייך אמאל געזאגט א משל ווי א בבושקה. עס איז דא א רוסישע בבושקה, וואס דאס איז א ליאלקע, א גרויסע ליאלקע, מען עפנט זי און אינעווייניג זעט מען א קלענערע ליאלקע. מען עפנט, מען זעט נאך א ליאלקע, נאך א ליאלקע, נאך א ליאלקע, ביז מען קען פון א ליאלקע פון 40 סאנטימעטער באקומען א ליאלקע פון א פערטל פינגער. יא, אזוי אז דאס איז א משל וואס קען אונז העלפן פארשטיין. ווען מיר רעדן פון עולמות, איז א מציאות וואס איז א גשמיות'דיגע מציאות דא, למשל, לאמיר רופן די אינערליכע בבושקה, לאמיר זי רופן גשמיות. איצט, לעומת זאת, קעגן די בבושקה וואס איז מער אינדרויסן פון איר, ווערט זי גערעכנט אלס נשמה צו איר. זי איז א רוח. אפילו אז מיר האבן זי פריער אנגערופן א גשמיות'דיגע מציאות, אבער קעגן איר אינדרויסנדיגן חלק איז זי א רוח. און דעמאלט דער אינדרויסנדיגער חלק, לאמיר זי רופן נומער צוויי, איז א גוף. איצט, ווייל זי געפינט זיך אין נאך אן אנדער בבושקה, זאג איך איצט זי איז א בחינה פון רוח צו דעם אינדרויסנדיגן, צו נומער דריי, וואס איז א גוף. וואס הייסט דאס באמת? אז אין יעדער דרגה, וואס העכער דו קלעטערסט אדער מער אינעווייניג, וואס ביז איצט האסטו גערעכנט פאר א רוחניות'דיגע זאך, האסטו דאס גערופן א הויכע רוחניות'דיגע זאך, קעגן וואס איז העכער פון דעם איז דאס מגושם. ווייל וואס איז העכער פון דעם איז די רוח וואס באלעבט אים. אויב אזוי, איז רוח היוצר בחיות. און רוח החיות באופנים. דהיינו, השם איז א בחינה פון רוח אין די חיות, זיי זענען מגושמות. און לעומת זאת, די חיות אליין זענען א בחינה פון רוח אין די אופנים, וואס זיי ווערן איצט, זיי זענען א בחינה פון רוח און א הויכע מדרגה, רוחניות, אין די אופנים וואס זיי ווערן גערעכנט פאר מגושמים. דאס איז שטענדיג די השפעות מעילא לתתא. אז דאס איז וואס ער זאגט אונז דא, קום און זע אז דער "אשר יהיה שמה הרוח ללכת ילכו", דאס איז די העכערע רוח וואס שפעט אין די חיות, אזוי ווי רוח החיה באופנים, אזוי אויך רוח היוצר בחיות, די חיות זענען אין עולם היצירה, און ווי אזוי די העכערע רוח וויל אז זיי זאלן גיין, אזוי גייען זיי.
"לא יסבו בלכתם", דאס הייסט מיר האבן דאך געזען אז זיי האבן פנים צו יעדער זייט, און דאס האסטו מיר שוין געזאגט לעיל, "לא יסבו בלכתם". וואס חזר'ט ער דאס נאכאמאל דא? זאגט דער מלבי"ם, לעיל האבן מיר גערעדט וועגן די פליגלען, אז די פליגלען דארפן זיך נישט דרייען, ווי א פויגל וואס דארף זיך דרייען און דרייען זיינע פליגלען צו יעדער זייט וואו ער וויל פליען, ער דארף דרייען דעם פליגל אהער כדי צו פליען אהער, דרייען אהין כדי צו פליען אהין. לעומת זאת די חיות דארפן נישט, ווייל אויף יעדער זייט האט זי פליגלען. און דעמאלט קען זי פליען צו וועלכע זייט זי וויל אן זיך צו דרייען. זאגט דער מלבי"ם, דאס האבן מיר גערעדט לעיל. דא רעדט ער פון די פנים. דא רעדט ער נישט וועגן די פליגלען, ער רעדט וועגן זייערע פנים. "לא יסבו בלכתם" אויף דער ערד, וואס די כוונה איז ווען די חיות רירן די אופנים, אז די אופנים דאס איז עולם העשייה, זיי רירן אים לויט דעם סדר פון דער מערכה, זיי רירן אים לויט דער רוח פון זייער יוצר, לויט דעם אלוקישן רצון, לויט דער רוח היוצר וואס געפינט זיך אין זיי, צו יעדער זייט וואס איז נויטיג. "ולא יסבו אחור" פונעם העכערן רצון. דאס איז די כוונה "לא יסבו בלכתם". דאס הייסט, ער טוט דעם אלוקישן רצון. דהיינו, וואס השם לייגט זיין רוח אין זיי, דאס טוען זיי. זייערע פנים זענען גרייט און אנגעברייט צו יעדער זייט, טוען מיט אימה און מיט יראה דעם רצון פון זייער קונה.
זאגט דער מלבי"ם, מיר האבן אויך געלערנט אז ווען זיי פליען מיט זייערע פליגלען, הייבן זיי אויף די מערכה איבער דער נאטירליכער מציאות. מיר האבן דערקלערט אז דאס איז דער חילוק צווישן די פיס און די פליגלען. די פיס איז די גייען לויט די נאטירליכע סדרים, און די פיס האבן מיר געזאגט זיי טרעטן אויף דער וועלט פון די אופנים און די גלגלים, וואס דאס איז עולם העשייה, די אונטערשטע וועלט, דאס ווייזט א הנהגה אויפן וועג פון טבע. די פליגלען דייטן אויף עפיפה, וואס דאס מיינט א רוחניות'דיגע דערהייבונג ארויף, א הנהגה פון דער העכערער רוחניות'דיגער מציאות, וואס דאס איז די השגחה'דיגע מציאות, וואס זי ווירקט באמת איבער דעם טבע. אויף דעם זאגט ער דיר "לא יסבו בלכתם", וואס מיינט דאס? די פליגלען זענען גרייט צום מעשה הנס ודער פלא וואס דער אייבערשטער באפעלט זיי, אן קיין שום עיכוב. ווי דער אייבערשטער גיט זיין הוראה און זיין ציווי, גלייך ברענגען די חיות דאס אל הפועל.
וואס איז באמת דער נמשל? זאגט דער מלבי"ם, דער נמשל איז אויף די שרי המלכויות. עס איז דאך אלץ וואס ער האט אים געוואלט ווייזן די פיר מלכויות וואס וועלן זיין, און אויך די שריפה פון בית אלוקינו. אויף דעם זאגט ער זאלסט וויסן, יעדע איינע פון די מלכויות האט אירע ספעציעלע פנים צו גיין און זיך ארומגיין אויף דער ערד, צו יעדער רוח פון די רוחות פון דער וועלט, לויטן העכערן רצון. יעדע מלכות פירט לויט דער רוח פונעם העכערן רצון אין איר. דהיינו, זאלסט נישט טועה זיין צו מיינען בבל האט אונז געטון, רומי האט אונז געטון, נישט זי האט אונז געטון. הוי אשור שבט אפי. דאס איז דער שבט פונעם גרימצארן פון השם, אז השם האט אונז געטון. דאס הייסט, יעדע איינע פון די חיות האט דארט די רוח פון השם וואס באוועגט זיי, זי איז די וואס פירט זיי. "לא יסבו בלכתם", סיי בשעת שלום, סיי אין דער צייט פון זייער פליען בעת מלחמה, זיי מאכן רעש איבער מלכות'ן און בטל'ן די סדרים פון דער הנהגה, "לא יסבו מלכתם", אלץ איז פון השם, לויט דער הנהגה וואס דער אייבערשטער שפעט אויף זיי אריין. און זייער ענין איז פארדעקט, זאגט דער מלבי"ם, ווייל לב מלכים ביד השם. און דער אייבערשטער איז דער וואס ריכטעט זייערע מעשים צום תכלית וואס דער אייבערשטער באשטימט, וואס די העכערע רוח באשטימט זיי, און זיי ווירקן באמת לויט דער רוחניות'דיגער הנהגה ווי דער רצון פונעם בורא יתברך.
"ודמות החיות מראיהם כגחלי אש, בוערות כמראה הלפידים, היא מתהלכת בין החיות, ונוגה לאש, ומן האש יוצא ברק". "ודמות החיות מראיהם כגחלי אש". דער רד"ק דערקלערט אז די דמות וואס שטייט דא, די כוונה איז די דמות פון זייערע אויגן. ווייל אויף זייער גוף האבן מיר שוין גערעדט לעיל. אז ממילא איז די דמות וואס שטייט דא די דמות פון די אויגן. דער מלבי"ם דערקלערט אז ווען מיר רעדן וועגן דמות החיות, קען מען נישט רעדן וועגן א גשמיות'דיגער דמות. ווייל די חיות רעדן וועגן א רוחניות'דיגער ישות. ממילא ווען מען רעדט וועגן דמות החיות, איז די כוונה די פעולה פון די חיות. דאס איז די כוונה דמות החיות, וואס קומט ארויס און ווערט געטון פון זייער מציאות. און ער זעט זייער פעולה ווי גליענדיגע קוילן פון פייער וואס ברענען. אז געדענקט אייך, דער חזון קומט ארויסצוברענגען די שריפה פון בית המקדש. און דעריבער זעט ער די דמות פון די חיות ווי גליענדיגע קוילן, דאס הייסט אז זייער פעולה איז איצט צו פארברענען דעם בית המקדש און דעם בית המלך. און דעריבער זעט ער זייער דמות ווי גליענדיגע קוילן, ווייל דאס איז דער אופי פון זייער פעולה איצט. "וכמראה הלפידים", די לפידים פלעגן ארויסגיין צום קרב, מען פלעגט מיטפירן מיט זיי לפידים. און ווייל עס איז דא דא א רוח מלחמה וואס וועט קומען אויף ירושלים, דעריבער זעט ער אויך ווי א מראה הלפידים. איצט וויל ער דיר מבאר זיין אז זאלסט נישט מיינען אז דאס איז זייער מהות, אז זיי אליין זענען פייער. דעריבער באטאנט ער און זאגט אז זי גייט ארום צווישן די חיות. דאס פייער וואס מיר האבן וועגן דעם גערעדט, איז נישט די חיות אליין, דאס איז א פייער וואס גייט ארום צווישן די חיות. אזוי ווי מיר האבן געזען קח אש מבינות לגלגל. דאס פייער איז צוגעשריבן צו זיי לויט זייער פעולה, אבער דאס איז נישט א באשרייבונג פון זייער גוף, פון זייער עצמות. און גיט אכט, ער זעט אז עס איז דא א נוגה צום פייער. וואס איז נוגה?
נוגה האבן מיר שוין דערקלערט צום אל אז דאס איז נישט דער גוף פונעם פייער, נישט דער גוף פונעם ליכט, נאר דאס איז די הילה ארום, וואס לייכט ארום און פארברענט נישט. מען קומט אים דא מרמז זיין אז הגם דו זעסט דא פייער און דאס פייער ברענגט ארויס שריפה און כליה, זאלסט וויסן אז אלץ איז פון די חסדים פון השם, דער אייבערשטער האט אויסגעלאזט זיין גרימצארן אויף די ביימער און אויף די שטיינער, השם וועט נישט אוועקווארפן זיין פאלק און זיין נחלה וועט ער נישט פארלאזן, און זאלסט וויסן אז אט איז דא א נוגה ארום. נוגה איז א בחינה פון א ליכט וואס לייכט און פארברענט נישט, וואס דאס קומט ארויסצוברענגען די חסדים פון השם.
און פון דעם פייער קומט ארויס א ברק, וואס איז דער ברק? דער ברק דאס איז צו פארברענען און מכלה זיין די וואס האבן געברענגט דאס פייער. דאס הייסט, יענע גוים וואס זענען געקומען צו פארברענען דעם בית המקדש, וואס זיי זענען דא מרומז אין דעם פייער וואס קומט ארויס פון צווישן די חיות, יענע גוים וועלן צום סוף באקומען א ברק וואס וועט זיי מכלה זיין און פארברענען. ווי חז"ל זאגן בעי קודשא בריך הוא לאחרובי ביתיה ובעי לכפורי ידיה בההוא גברא. השם וועט חרוב מאכן זיין הויז, אבער כביכול וועט ער אפווישן זיינע הענט אין יענעם מענטש וואס האט חרוב געמאכט דאס הויז, דהיינו זיך פרעה'ן פון אים. דאס איז דער ברק וואס קומט ארויס צו פארברענען די אומות וואס זענען געגאנגען חרוב מאכן דעם הויז פון השם.
אזוי אויך זאגן חז"ל אז דער איבערשטער מאכט זיינע מלאכים אמאל מאכט ער זיי פייער, אמאל מאכט ער זיי לפידים, אמאל מאכט ער זיי ברקים. דאס הייסט, די דמות פון די מלאכים איז אין יעדער מצב לויט זייער פעולה. אמאל איז דאס א ברק כדי מכלה צו זיין די שונאים, און אמאל איז דאס א בחינה פון פייער כדי צו פארברענען דעם בית המקדש, און אזוי ווייטער אויף דעם וועג.
והחיות רצוא ושוב כמראה הבזק. והחיות רצוא ושוב ברענגט רש"י דעם פירוש פון אונזערע רבותינו ווי פלאמען פון א קאלכאויוון, וואס גייען ארויס פונעם מויל פונעם קאלכאויוון און איילן זיך צוריק אריינצוגיין. יעדער וואס האט אמאל געזען פייער, זעט ער אז דאס פייער איז ווי אויסגעלאשן און אנגעצונדן, אויסגעלאשן און אנגעצונדן, אויסגעלאשן און אנגעצונדן, דאס איז די כוונה פון רצוא ושוב. אזוי אויך כביכול נעמען די חיות ארויס זייער קאפ פון אונטער דעם רקיע וואס איז אויסגעצויגן איבער זיי, ציען זיך אפ פאר דער שכינה און נאכאמאל נעמען אריין זייער קאפ אין דעם רקיע און נאכאמאל ציען זיך אפ.
דער רד"ק ברענגט אז חז"ל זאגן מאי רצוא ושוב? ווי דאס ליכט וואס גייט ארויס פונעם מויל פונעם קאלכאויוון, אזוי ווי רש"י האט געברענגט. דער פירוש מאי כמראה הבזק? האט געזאגט רבי יוסי ברבי חנינא ווי דאס ליכט וואס גייט ארויס פון צווישן די חרסים. וואס איז דער שייכות צווישן בזק און די חרסים? עס שטייט ביי שאול ווען ער איז ארויסגעגאנגען צו מלחמה, אין דער שטאפל ווען ער איז נאך געווען ארעם, ווען ער איז געווארן רייך שטייט אז ער האט געציילט כלל ישראל מיט שעפעלעך, אבער ווען ער איז געווען ארעם ויפקדם בבזק. וואס איז בבזק? די כוונה איז חרסים. אז דאס איז אויך דא, לויטן פירוש פון חז"ל כמראה הבזק, די כוונה איז ווי דאס ליכט וואס גייט ארויס פון צווישן די חרסים.
רבי יהודה זאגט אין נאמען פון רבי סימון בר פזי, ווי איינער וואס בוזק גפת בכירה. די כוונה בוזק ווי צעשפרייטן, ווי בזוק זאלץ, יא? ווי איינער וואס צעשפרייט גפת, וואס דאס איז די פסולת פון די אייל אין א כירה. אז די פסולת פון די אייל, ווייל זי איז דורכגעווייקט מיט אייל, ווערט זי ממילא שנעל אנגעצונדן און ברענגט ארויף א פלאם, און דער פלאם גייט ארויף און אראפ. דאס איז דער רצוא ושוב, ווי פסולת פון אייל וואס מען לייגט אין א כירה. און ברק דער פירוש איז אז ער לויפט שנעל און פארשווינדט שנעל, יא? אז מען קען אים כמעט נישט משיג זיין.
גוט, לאמיר איצט זען דעם ביאור פונעם מלבי"ם. זאגט דער מלבי"ם, החיות רצוא ושוב, ער זעט אז זיי טוען זייער פעולה מיט זריזות, אין א מציאות וואו עס איז שווער אפילו צו כאפן זייער באוועגונג. און ער זעט אז זיי קומען צוריק פון זייער שליחות ווי א מראה הבזק, ווי דאס פייער פונעם קאלכאויוון וואס מיר האבן דערקלערט, אז א רגע ווערט עס אנטפלעקט און א רגע פארשווינדט עס. וואס האט מען אים דא געוואלט ווייזן? ווייל מיר האבן אים געוויזן, מען האט אים געוויזן פון הימל ווי דער אייבערשטער וויל פארברענען און חרוב מאכן זיין הויז, און דאס איז וואס מיר האבן געזען לעיל ווי גליענדיגע קוילן צווישן די חיות, האט מען אים געוויזן זאלסט וויסן אז די פעולה וועט נישט אנגיין תמיד, דהיינו די צרה וועט נישט זיין א שטענדיגע, נאר מען האט אים געוויזן א רגע וועסטו זען דאס פייער און א רגע וועט עס פארשווינדן. דאס וועט זיין ווי א מראה הבזק, די כוונה איז ווי א מראה הברק, אויף א רגע לייכט עס און אויף א רגע פארשווינדט עס.
חז"ל זאגן מיכאל באחת, גבריאל בשתיים. דהיינו, לאמיר דערקלערן דעם פשט, מיכאל באחת די כוונה מיכאל טוט זיין פעולה מיט איין פליען. גבריאל בשתיים, טוט זיין פליען מיט צוויי פליענעס, טוט זיין פעולה מיט צוויי פליענעס. די כוונה איז ער פליט צוויי מאל כדי אנצוקומען צו זיין תעודה. וואס איז דער חילוק? וואס איז באמת די פנימיות פון די זאכן? זאגט דער מלבי"ם, מיכאל איז דער מלאך פונעם חסד, און ער איז באחת. וואס הייסט באחת? ער גייט און טוט איין פעולה צו טון חסד און עס איז פארטיג. לעומת זאת גבריאל איז א לשון גבורה, דאס איז די דינים, און ווייל אזוי איז זיין פעולה בשתיים. וואס מיינט דאס? ער טוט א פעולה כדי צו ברענגען א דין, אבער דער דין בלייבט נישט. ווי מיר האבן געזאגט, לא לעולם תאכל חרב און השם וועט נישט האלטן זיין גרימצארן אויף אייביג, נאר די פעולה איז א פעולה פון דין און צוריק. אין א בחינה פון רצוא ושוב. און דעריבער גבריאל וואס דאס איז דין איז בשתיים, איין מאל טוט ער זיין פעולה, א צווייטן מאל קומט ער צוריק. אבער די בחינה פון מיכאל איז חסד, אז ער טוט זיין פעולה איין מאל און עס בלייבט, ער קומט כביכול נישט צוריק אויף הינטן.
וארא החיות והנה אופן אחד בארץ אצל החיות לארבעת פניו. וארא החיות והנה אופן אחד בארץ. חז"ל זאגן אז דא רעדט מען פון א מלאך וואס הייסט סנדל, דאס ענדיגט זיך מיט די אותיות פ' ו' נ', און געווענליך דערמאנט מען נישט נעמען פון מלאכים און דעריבער וועלן מיר נישט דערמאנען זיין נאמען. און דאס איז דער מלאך וואס שטייט אויף דער ערד און זיין קאפ דערגרייכט ביז צווישן די חיות. אבער מיר וועלן דערקלערן די זאכן ווי דער מלבי"ם איז זיי מבאר.
זאגט דער מלבי"ם, נאכדעם וואס ער האט געזען די חיות וואס זיי זענען די פירער פון דער מרכבה, ווייל אזוי ווי מיר האבן באשריבן, מיר האבן באשריבן אז עס איז דא די בחינה פון דער מרכבה, און אויף דער מרכבה דער כיסא וואס דאס איז א בחינה פון עולם הבריאה וואס דאס איז דער כיסא פון קודשא בריך הוא, אונטער עולם הבריאה איז עולם היצירה וואס דאס איז א בחינה פון עולם החיות וואס זיי טראגן די מרכבה, דהיינו ציען די מרכבה, און אונטער זיי עולם הגלגלים וואס דאס איז אין משל די גלגלים פון דער מרכבה, וואס פון איר כח באוועגט זיך די מרכבה. דאס הייסט דאס זענען די השפעות וואס גייען אראפ פון דער בחינה פון עולם הכיסא צו די חיות און פון די חיות צו די אופנים ווי מיר האבן דערקלערט לעיל.
איצט באשרייבט ער, נאכדעם וואס ער זעט די חיות און האט זיי באשריבן באריכות, וויל ער איצט באשרייבן די אופנים. אופני המרכבה דאס זענען די גלגלים פון דער מרכבה וואס די חיות ציען זיי, און דאס איז באמת די מציאות פון עולם העשייה. מיר האבן גערעדט אז די אופנים און די גלגלים דאס איז אן אויסדרוק צו די גרמי השמיים. די קדמונים האבן אנגערופן די גרמי השמיים גלגלים, ווייל זיי גייען און דרייען זיך ווי א ראד. און דעריבער ווערן זיי אנגערופן גלגלים. דאס הייסט, זיי זענען די וואס באקומען דעם שפע פון די חיות וואס דאס איז עולם היצירה, וואס באקומט דעם שפע פון עולם הבריאה ווי מיר האבן דערקלערט אז דאס איז עולם הכיסא.
און ער זעט אז יעדע חיה האט איין אופן צו אירע פיר פנים. דאס הייסט, הגם מיר האבן געזען אז די חיות יעדע איז מיט פיר פנים, זאלסט נישט מיינען אז דעריבער האבן זיי געהאט פיר אופנים, נאר יעדע חיה האט געהאט בלויז איין אופן. און צו די פיר חיות אין גאנצן פיר אופנים. און ער האט געזען אז זיי באוועגן זיי אין א צאל פון פיר. וואס הייסט די פיר דא, אויף וואס דייט עס? זאגט דער מלבי"ם, די קדמונים האבן צעטיילט דעם ענין פון גלגל אין פיר פערטלעך אריינגערעכנט אלע זיינע חלקים. גלגל המזלות איז צעטיילט אין פיר חלקים, דריי מזלות פאר יעדער חלק, דאס יאר איז צעטיילט אין פיר תקופות, די לבנה אין פיר בייטענישן א חודש, דער טאג איז צעטיילט אין פיר ענדערונגען, אין דער וועלט זענען דא פיר רוחות. לויט דער פנימיות פון די זאכן האבן מיר אמאל דערקלערט, ווייל אלץ זויגט זיך פון שם בן ארבע, דעריבער איז אלץ צעטיילט אין פיר. און ווייל עס זענען דא עשר ספירות איז אין דער התפרטות ווערט דאס צעטיילט אויך אין צען, אבער בגדול איז דאס צעטיילט אין פיר, און פון דעם פיר יסודות און אלץ, ווייל אלץ נעמט זיך פון י-ה-ו-ה. אבער ווען מיר רעדן דא וועגן די אונטערשטע השפעות, דעריבער זאגט ער דאס איז צעטיילט אין פיר אופנים, ווייל די אונטערשטע השפעות, די אופנים, די גלגלים, ווי מיר האבן געזאגט דאס איז וואס גלגלט זיך אונז שוין דא אין דער וועלט, דעריבער איז דאס צעטיילט אין פיר.
נאך א זאך האט מען אים אויך געוויזן אין דעם ענין פון די פיר חיות די פיר מלכויות, ווי מיר האבן געזען לעיל אז מען איז אים מרמז אויף בבל, מדי און פרס, יוון, רומי. יעדער איינער באוועגט איין שטערן וואס געוועלטיגט און שפעט אין יענע אומה. יעדע חיה באוועגט אן אופן, און דער אופן ווי מיר האבן געזאגט איז א בחינה פונעם שפע וואס גייט אראפ און ווערט אראפגעשפעט. דאס הייסט אז יעדע אומה זויגט זיך פון איין חיה, און ווי אזוי? דורך יענעם גלגל. און וואס איז דער גלגל האבן מיר געזאגט? דאס זענען די מערכות פון די שטערן וואס געפינען זיך דא אונטן.
זאגט דער מלבי"ם, און הגם די שפעטערדיגע תוכנים האבן מקיים און מקבל געווען אז עס איז נישטא קיין גלגל אין דער מציאות. דאס הייסט, די אסטראנאמישע השגה וואס איז געווען אנגענומען אין זייער צייט, תלמי און נאך, איז אינגאנצן אנדערש פון דער אסטראנאמישער השגה וואס איז אנגענומען אין דער שפעטערדיגער תקופה, ווען מען רעדט וועגן גלילאו און מען רעדט וועגן אפלטון, די השגה דארט איז געווען אינגאנצן אנדערש. די קדמונים האבן געגלייבט אז עס איז דא ממש א בחינה פון א גלגל, אז עס איז דא א מציאות פון א גלגל. אבער לעומת זאת די השגה וואס איז אנגענומען נאכדעם, און דאס איז וואס מיר וויסן היינט אויך לויט טעלעסקאפן און אבזערווירן און באטראכטן, און לויט וועלן, ראדיא וועלן וואס מיר כאפן און באקומען פון שטערן וואס מיר זענען אפילו נישט מסוגל צו זען זיי, אויף יעדן פאל ווייסן מיר היינט אז עס איז נישטא ממש קיין מציאות פון א גלגל. אמנם דער דריי איז א מעגלדיגער דריי, אבער עס איז נישטא ממש קיין מציאות פון א גלגל אויבן. אויף יעדן פאל, זאגט דער מלבי"ם, ווי מיר האבן געזאגט, ווייל דער דריי איז מעגלדיג, אז די זאכן פאסן יא צו דעם אויסדרוק אופן, וואס דער אויסדרוק אופן ברענגט ארויס א דריי אין א מעגל. און ער באשרייבט אז מען רעדט דא באמת וועגן די לופט וואס געפינט זיך אינדרויסן פון דער אטמאספערע, יא? ער רופט דאס אתר, וואו די כוכבי הלכת דרייען זיך אין זייער מעגל אין א שטענדיגן גלגל אשר במסילתו ילכון לא ימושו לעולם. אז אויב אויך עס איז נישטא ממש קיין גלגל, אבער א דמות פון א דריי פון א גלגל דאס איז נאך יא דא.
מראה האופנים ומעשיהם כעין תרשיש. ודמות אחד לארבעתן. ומראיהם ומעשיהם כאשר יהיה האופן בתוך האופן. מראה האופנים ומעשיהם כעין תרשיש. רש"י זאגט אז תרשיש דאס איז א טייערע שטיין וואס הייסט תרשיש, קריסטל אויף לעז. דער רד"ק דערקלערט אויך אז דאס איז א טייערע שטיין וואס איז דערמאנט אין חושן, און איר פארב איז ווי א תכלת פארב. און אין א ביסל וועלן מיר אכט געבן אז דער מלבי"ם וועט אויך דערמאנען דעם ענין.
זאגט דער מלבי"ם, גיב אכט אז וועגן די אופנים שטייט נישט דמות. וואס מיר האבן געזען וועגן די חיות, האט ער דערמאנט זייער דמות, צוויי מאל האט ער דערמאנט. לעומת זאת וועגן די אופנים האט ער נישט דערמאנט דמות. און פארוואס? ווייל די חיות זענען נישט מוגשמות, אז איך קען רעדן וועגן זייער דמות. איך קען נישט רעדן וועגן זייער מציאות, איך קען רעדן וואס דאס איז ענליך. לעומת זאת ווען מען רעדט וועגן די גלגלים, גלגלים דאס איז שוין א מציאות, ווי מיר האבן געזאגט מען רעדט שוין וועגן די גרמי השמיים. און ווייל אזוי, דאס זעט ער נישט בלויז אין חזון, דאס כאפט ער אין דער מציאות, דעריבער אויף דעם איז שייך צו רעדן אין א מושג פון א ראייה, מראה האופנים און נישט דמות האופנים.
און אויף זיי זאגט ער אז זיי זענען א מראה ווי גלילים. און דאס איז וואס עס שטייט אין שיר השירים ידיו גלילי זהב ממולאים בתרשיש. די גלילים, ווי דער מלבי"ם האט דארט דערקלערט און ווער עס וויל קען דאס הערן אין אונזער דיסק אויף שיר השירים, די גלילים דאס זענען באמת די גלגלים, וואס זיי זענען אנגעפילט מיט דער לופט פון דער אטמאספערע, און דאס איז ענליך צו תרשיש. וואס הייסט ווי תרשיש? מיר האבן געזען אז דער רד"ק האט אונז דערקלערט אז דער תרשיש איז א שטיין וואס איר פארב איז ווי א תכלת פארב. ווען דו קוקסט אויפן ארט פון די שטערן, ווי תרשיש זעסטו, דאס איז גלילים ווי תרשיש, וואס זייער פארב איז ווי א תכלת פארב, אז זייער קאליר איז ווי א מראה תכלת. און דאס פאסט אויך צו ים תרשיש, צו וואס חז"ל זאגן אז תכלת איז ענליך צום ים און דער ים איז ענליך צום רקיע. ים תרשיש דאס איז אויך באקאנט אין די ספרים, טרסיס, דאס איז באקאנט אין די ספרים אלס א נאמען פון א ים. עס שטייט אויף שלמה אז ער האט געהאט שיפן וואס גייען תרשיש. אויף יעדן פאל, אז דער ים איז אויך בלוי, און דאס איז אויך די בחינה וואס איז ענליך צום רקיע, אז דער רקיע איז בלוי, וואס דאס איז אויך אזוי ווי דער שטיין, דער קריסטל שטיין וואס איז אויך בלוי.
ומראיהם ומעשיהם כעין תרשיש ודמות אחת לארבעתן ומראיהם ומעשיהם כאשר יהיה האופן בתוך האופן. וואס איז מראיהם ומעשיהם כאשר יהיה האופן בתוך האופן? אז רש"י דערקלערט שוין און אזוי איז אויך מבאר דער מלבי"ם, אז אויב מיר ווילן דאס אויסמאלן, מאלן מיר דאס ווי א גלגל, א גלגל וואס איז הויל אינעווייניג און אין אים איז דא נאך א גלגל. נאר אז דער אינערליכער גלגל איז אין א שתי וערב צום אינדרויסנדיגן גלגל. דאס הייסט, איין גלגל איז געשטעלט אויף אזא אופן לאמיר זאגן ממזרח למערב, און דער גלגל וואס דרייט זיך אין אים איז געשטעלט מצפון לדרום. דאס הייסט א גלגל אין דעם גלגל. און דאס איז וואס ער זאגט כאשר יהיה האופן בתוך האופן. וואס איז דער רעיון פון די זאכן? ווייל ווען עס איז דא א גלגל מצפון לדרום למשל, איז דאס זיין באוועגונג, ער קען זיך רירן מצפון לדרום. ווען עס איז דא א גלגל ממזרח למערב, איז זיין באוועגונג ממזרח למערב. און ווייל ער האט דיר געוואלט זאגן אז די חיות רירן זיך צו אלע פיר זייטן ווי מיר האבן געזען לעיל, לא יסבו בלכתם, זיי דארפן זיך נישט דרייען, נאר אויב ער וויל זיך רירן רירט ער זיך פאראויס, וויל זיך רירן רירט ער זיך צוריק, וויל זיך רירן רירט ער זיך אויף רעכטס, וויל רירט ער זיך אויף לינקס. ווי אזוי איז דאס מעגליך? נאר ווען עס איז דא א גלגל אין דער פארעם וואס איך האב איצט באשריבן, אז דער גלגל איז אין דער פארעם פון א שתי וערב, דהיינו זיין ריכטונג לאמיר זאגן ממזרח למערב און אין אים איז דא אן אנדער גלגל מצפון לדרום. אז אמנם אין דער מוגשם'דיגער וועלט איז שווער אונז צו כאפן ווי אזוי אזא זאך קען זיך רירן, יא? ווייל בפועל די זאך איז נישט, זי גלגלט זיך נישט, סיידן זי איז נישט אין אים, סיידן זי איז ממש חיצוני צו אים און דעמאלט איז דאס ווי א קוגל. יא? אבער אויף יעדן פאל, צו פארשטיין אז מען רעדט דא אין א געוויסן מובן פון א משל וואס קומט ארויסצוברענגען אז די באוועגונג איז צו אלע פיר עברים.
זאגט דער מלבי"ם, אז אויך אין די שטערן געפינען מיר א באוועגונג ווי די דאזיגע באוועגונג. איך וועל געבן א דוגמה פון דער זון, אבער באמת אויך אין די איבעריגע כוכבי הלכת, אין די מערכות פון די שטערן רעדן מיר אין דער דאזיגער בחינה. ווען מיר גיבן אכט, זעען מיר אז די באוועגונג פון דער זון איז ממזרח למערב. און אויב מיר זענען מיטן פנים צום מערב, גיבן מיר אכט אז אין ווינטער איז די זון אויף אונזער דרום זייט. און נאכדעם ביים איבערגאנג פון די סעזאנען גייט די זון פאמעליך פאמעליך אריבער צום צענטער און נאכדעם גייט זי אריבער א ביסל מער אויף רעכטס. און דעמאלט זעען מיר זי אויף דער צפון זייט, זי לייכט אונז מער פון דער צפון זייט. ניין, קיינמאל וועט זי נישט זיין אינגאנצן אויף דער צפון זייט, אבער אויף יעדן פאל זעען מיר זי מער צו דער צפון ריכטונג און חוזר חלילה. קומט ארויס אז די זון אחוץ פון איר באוועגונג ממזרח למערב, האט זי אויך א באוועגונג פון דרום צו צפון. אזוי אז בפועל איז דאס דער אויסדרוק פונעם גלגל, ווייל דער גלגל ברענגט ארויס די גלגלי השמיים, און ער ברענגט ארויס די באוועגונג וואס איז סיי ממזרח למערב און סיי מדרום לצפון. און אזוי אויך זאגט ער יעדער שטערן, יעדער שטערן האט א ראש תלי און זנב תלי ספעציעל וכו', וואס זיי זענען ווי א שטענדיגער אופן אין אן אופן.
על ארבעת רבעיהן בלכתם ילכו, לא יסבו בלכתם. על ארבעת רבעיהן בלכתם ילכו, יעדן טאג גייען זיי ממזרח למערב, און זיי ווירקן אויף די פיר פערטלעך פונעם טאג, ווי ער האט דערקלערט לעיל אז די תוכנים האבן צעטיילט דעם טאג אין פיר חלקים, אז יעדע זעקס שעה כביכול וועקט זיך אויף א רוח פון אן אנדער זייט, עס איז דא עפעס אן אנדער בחינה פון א השפעה. חז"ל זאגן פיר רוחות בלאזן יעדן טאג. דאס הייסט זיי האבן צעטיילט דעם טאג אין פיר. און יעדע האלב יאר גייען זיי אין א מעגל מדרום לצפון און מצפון לדרום ווי איך האב פריער דערקלערט. און דעמאלט קומט ארויס אז זיי אומרינגלען יעדע יאר דעם מעגל ממערב למזרח און מצפון לדרום אין די אלע פיר תקופות וואס דאס איז קור וחום, קיץ וחורף, ווי עס שטייט אין חומש בראשית. און אזוי אויך יעדער שטערן, יעדער שטערן טוט זיין פעולה אין די פיר חלקים און זיין באוועגונג נעמט באמת אריין אלע פיר ריכטונגען.
וגביהן וגובה להם ויראה להם. וגבותם מלאות עיניים סביב לארבעתן. וגביהן, רש"י זאגט זיי האבן א רוקן. וגובה להם ויראה להם, רש"י ברענגט צוויי פירושים. אדער אז זיי זענען שרעקליך צו דעם וואס זעט זיי, יראה להם די כוונה איז אז ווער עס זעט זיי באקומט א יראה. א צווייטער פירוש זאגט ער יראה להם דאס איז כפשוטו, צו זיי אליין. זיי שטייען אין יראה, די אופנים שטייען אין יראה פון דער פראכט פון זיין גאון. וגבותם מלאות עיניים, זאגט רש"י כדי צו זען צו יעדער רוח, ווייל מיר זאגן דאך לא יסבו בלכתם, זיי דרייען זיך דאך נישט, אז זיי דארפן אין דער זעלבער צייט קוקן צו אלע רוחות.
דער רד"ק האט דא א דערקלערונג וואס ער דערקלערט אז דאס ווארט וגביהן איז א באזונדער ווארט, און זיין באדייט ווי ער האט דערקלערט פריער ביים ווארט ופניהם, אז דאס איז נישט פארבונדן צום המשך. וגביהן די כוונה איז זיי האבן געהאט א רוקן, פונקט. און דעמאלט גייט ער ווייטער וגובה להם ויראה להם, וואס דאס איז אן ענין פאר זיך, ווי דער רד"ק האט דערקלערט לעיל ביים ווארט ופניהם. און זיין דיוק איז מצד וואס וגביהן האט א טעם וואס שטעלט אפ. וגבותם זאגט דער רד"ק אז די כוונה איז ווי וגביהן, נאר אז דאס איז אין לשון זכר און דאס אין לשון נקבה. אבער מען רעדט נישט דא זאגט דער רד"ק וועגן די ברעמען פון די אויגן, נאר מען רעדט וועגן זייער רוקן, פאר א נקבה זאגסטו גבותם.
דער מלבי"ם זאגט אז די אופנים האבן א רוקן. אויב מיר האבן דערקלערט אז די אופנים די כוונה איז די גרמי השמיים, אז ווען מיר רעדן וועגן א רוקן דאס איז וואס געפינט זיך הינטער זיי. און וואס געפינט זיך הינטער זיי? דאס זענען די שטערן וואס עקזיסטירן און שטייען אויף זייער רוקן. און זיי זענען פיל אן קיין שיעור, און זייער אפשטאנד האט נישט קיין מאס, און זיי שטייען אויף די רוקנס פון די גלגלים און די אופנים פון די כוכבי הלכת, וגובה להם. וואס איז דער פירוש גובה להם? זייער הויכקייט ווי מיר האבן געזאגט איז אין אן ענארמער הויכקייט, אז זיי זענען אן קיין תכלית, ווי איך האב געזאגט אז עס זענען אויך דא שטערן וואס מיר וויסן פון זייער עקזיסטענץ נישט פון דעם וואס מיר האבן זיי געזען, נאר בלויז פון דעם ליכט וואס פינקלט פון זיי אמאל. און דאס ליכט איז נישט די עצמות פונעם שטערן, ווייל באמת דאס ליכט האט זיך געלאזט אויפן וועג אמאל פאר טויזנטער ליכט יארן, און ערשט איצט זע איך אים. און הגם די וועלט עקזיסטירט זעקס טויזנט יאר, האבן מיר דאס שוין דערקלערט לעיל אז די כוונה איז אז דער אייבערשטער האט באשאפן דעם שטערן אין א מציאות אז זיין ליכט האט זיך שוין געלאזט אויפן וועג כביכול שוין אין דער מיט, יא? זיין ליכט איז שוין אין דער מיט וועג, ווייל דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט אין א פארעם אז אלץ איז שוין אין זיין צביון און זיין קומה. אויף יעדן פאל, אז דו פארשטייסט וועגן וועלכן אפשטאנד עס רעדט זיך. דאס איז וואס ער זאגט דא וגובה להם, זיי זענען הויך פיל מער הויך פון וואס דו קענסט באשרייבן און משער זיין.
ויראה להם. וואס איז יראה להם? זאגט דער מלבי"ם, דא באשרייבט ער דעם ציענדיגן כח מיט וואס עס ציען זיך די קליינע שטערן צו די גרויסע. דאס הייסט, מיר וויסן היינט אין אסטראנאמיע אז די שטערן דרייען זיך אין א מעגלדיגן דריי ארום א גרעסערן שטערן. און דער סיבה, ווייל יעדער שטערן האט א מאסע, און לויט זיין מאסע, פילע מאל אויך דער מאגנעט כח אין אים, דאס איז דער ציענדיגער כח. און ווייל אזוי, ציען זיך די קלענערע שטערן צו די גרעסערע שטערן צוליב זייער מאגנעטישן כח. ווי מיר וויסן היינט אז מיר שטייען אויפן קוגל פון דער ערד, יא? און יעדער, זיין קינד האט אים אמאל געפרעגט, טאטע ווי אזוי פאלן נישט אראפ די וואס געפינען זיך אויף דער אנדער זייט פונעם קוגל פון דער ערד? נישט אמת? יא, באמת א גוטע פראגע. אז דער תירוץ וואס יעדער פארשטייט, דער קוגל פון דער ערד איז מאגנעטיש. און דער מאגנעט שאפט א מצב פון כח הכבידה, גראוויטאציע, וואס שאפט א מצב אז אלץ וואס דו וועסט ווארפן אין דער לופט וועט זיך גלייך אומקערן און אראפפאלן אהער. נישט אין אלע ערטער איז דער מאגנעט גלייך. די לבנה למשל, איז דארט בלויז א זעקסטל פונעם מאגנעטישן כח פונעם קוגל פון דער ערד, פון דער לבנה. אויף יעדן פאל, מיר פארשטייען אז די מאגנעטישקייט ענדערט זיך. אגב, קען זיין אז שטערן אויך, דאס איז ווענדט לויט די דיכטקייט פונעם חומר, איז דאס די מאגנעטישקייט אין איר. און עס זענען דא ערטער אז שטערן וואס זיי זענען אן ענארמער און געוואלדיגער מאגנעט, עטליכע מיליאנען מאל מער פונעם מאגנעט וואס דו קענסט דא אין אייגענער פראדוקציע. אויף יעדן פאל, זאגט דער מלבי"ם, דאס איז דער אויסדרוק פון וואס מיר זאגן יראה להם. כביכול זיי זענען ווי מורא'דיג און עס ציען זיך די קליינע שטערן צו די גרויסע שטערן. און דאס איז דער סיבה פונעם מעגלדיגן דריי. פארוואס? ווייל ווען א געוויסע זאך דרייט זיך אין א מעגל, הערשט אויף איר דער צענטריפוגאלער כח וואס שאפט א מצב אז די זאך וויל ארויסגיין אינדרויסן און אנטלויפן. ווען דו נעמסט עפעס און דרייסט עס אין א מעגל, נעם א שטיין, לייג אים אין א שלייער און דריי אין א מעגל, אין דעם רגע וועסטו אפלאזן דעם שלייער וועט זי ארויספליען אינדרויסן. זי וועט זיך נישט ווייטער דרייען ווי א דריידל. זי וועט ארויספליען אינדרויסן. און פארוואס? דער צענטריפוגאלער כח הערשט אויף איר, וואס דאס הייסט די ציענונג אינדרויסן. פון דעם כח זענען דא מאטאציקלען וואס פארן אין דער וואנט פונעם טויט. ווי אזוי פאלן זיי נישט? ווייל דער צענטריפוגאלער כח ציט אינדרויסן, אז ער קלעפט זיך צו דער וואנט און דעריבער פאלט ער נישט. אז אזוי אויך, דאס איז דער גורם דא, וואס איז דער מאגנעט וואס וועט גורם זיין אז די שטערן אין זייער דריי וועלן נישט ארויספליען אינדרויסן? די מאגנעטישקייט וואס ציט זיי אינעווייניג צום אינערליכן גרעסערן שטערן, וואס ער איז באמת ווי א מאגנעט צו זיי און ציט זיי אינעווייניג. אזוי אז עס קומט ארויס אז עס איז דא יראה להם, כביכול יעדער איז ירא פאר זיין חבר און ציט זיך און קלעפט זיך צו זיין חבר, דער קליינער איז ירא זיך צו דערווייטערן פונעם גרויסן און ציט זיך נאך אים.
נאך אן אפשרות זאגט דער מלבי"ם, ווי חז"ל האבן אונז געלערנט, אז זיי זענען ירא פונעם דבר השם. אז דער אייבערשטער האט געשטעלט א חוק ולא יעבור, אז זיי זאלן זיך שטענדיג דרייען ארום דעם צענטער פונקט, וואו דער אייבערשטער האט זיי געשטעלט אלס צענטער פון דער באוועגונג. און דאס איז דער גורם וואס זיי דרייען זיך באמת ארום יענעם צענטער פונקט. אז פון וועמען איז די יראה? לויט דעם איז דאס יראה להם פון השם, אז השם האט אויסגעקריצט דעם דאזיגן חוק, און נישט א בחינה פון א יראה פונעם גרויסן שטערן וואס זיי זענען ווי ירא פון אים.
וגבותם מלאות עיניים. דער רוקן, ווי מיר האבן געזאגט, איז פול מיט שטערן. און שטערן זענען אן א צאל, און זונען זענען אן א צאל. מיר וויסן אז די זונען סיסטעם ווי מיר האבן, זענען דא נאך פילע ווייטערדיגע זונען סיסטעמען. און דעריבער רופט ער זיי עיניים, ווייל זיי לייכטן ווי אויגן. אזוי ווי די זון לייכט אין א בחינה פון אן אויג, עין השמש, אזוי אויך יענע ווייטערדיגע זונען סיסטעמען לייכטן אויך ווי אויגן.
נאך א דערקלערונג זאגט ער אויף עיניים, אז אזוי שפעט יעדער שטערן אראפ. ווייל די בחינה פון די שטערן און די מזלות האבן מיר וועגן דעם גערעדט אין דער פארגאנגענהייט, אז זיי זענען די מקורות פונעם שפע. אבער זיי זענען נישט קיין אייגענער מקור, נאר זיי שפעען פון וואס עס שפעט אויף זיי די וועלט וואס איז העכער פון זיי. די גוים, עובדי הכוכבים, האבן זיך דא געטעות אין דער פארגאנגענהייט און האבן געגלייבט אז דער מקור פונעם שפע איז אן אייגענער. אבער דאס איז געווען א טעות און א שיבוש, דעריבער האבן זיי געדינט שטערן און מזלות. מיר וויסן אז דער מזל טוט בלויז אראפגיסן און אראפפליסן דעם שפע וואס ער האט באקומען פון א וועלט וואס איז העכער פון אים. און דעריבער איז נישטא קיין טעם אים צו דינען, נאר מען דארף דינען די סיבה הראשונה, אז די סיבה הראשונה איז קודשא בריך הוא. און דעמאלט קומט ממילא ארויס אז ווען מיר רעדן דא וועגן עיניים, די כוונה איז יענע מערכות שטערן וואס פון זיי און דורך זיי איז דער אייבערשטער ווי משגיח אויף וואס עס קומט פאר דא אונטן און שפעט דעם שפע דורך זיי. אז גבותם, וואס איז גבותם? מיר האבן געזאגט וואס געפינט זיך ווי א רוקן צו דער מערכה פון די גלגלים, און דער רוקן דאס איז דער העכערער חלק וואו עס געפינען זיך די שטערן, דאס איז א בחינה פון עיניים, שפע גייט אראפ און שפעט דורך זיי, עיני השם פקוחות צו משגיח זיין אויף די גאנצע מציאות אין זיין תמיד'דיגער הנהגה.
ובלכת החיות ילכו האופנים אצלם. ובהינשא החיות מעל הארץ יינשאו האופנים. זאגט דער מלבי"ם, נאכדעם וואס ער האט אונז מבאר געווען דעם אופי פון די אופנים, וועט ער אונז איצט מבאר זיין דעם פארבינדונג פונעם אופן מיט דער חיה. ווייל מיר האבן דאך דערקלערט אז באמת וואס שפעט דעם גאנג פון די אופנים? צו זיי די חיות. אין א משל און דוגמה צו א מרכבה אז עס איז דא א חיה וואס ציט די מרכבה, און פון דעם כח דרייען זיך די גלגלים. ווי אזוי? דורך די גלגלים ווערט געצויגן די מרכבה. דאס הייסט אז מען דארף פארשטיין ווי אזוי דער חיבור, די סינטעז צווישן די פעולה פון די חיות צום דריי פון די אופנים. דאס איז וואס איצט דערקלערט ער אונז. אז אין אנהייב האט ער דערקלערט די חיות פאר זיך, נאכדעם האט ער מבאר געווען דעם ענין פון די אופנים פאר זיך, און איצט וועט ער דערקלערן די השפעות וואס גייען ארויס פון דעם צו דעם. ווי אזוי באוועגן די חיות די אופנים? זאגט דער מלבי"ם, און עס איז דא אין דעם דריי מיני הנהגה. צוויי פון זיי זענען נאטירליכע מהלכים, און דאס איז א', דער נאטירליכער גאנג וואס יעדן טאג רינגלט ער ארום ממזרח למערב. און דאס איז די שנעלע באוועגונג, די טעגליכע באוועגונג. יעדן טאג ממזרח למערב. עס איז דא דער נאטירליכער גאנג וואס זיי רינגלען ארום מדרום לצפון, ווי מיר האבן דערקלערט, אז דאס איז שוין א גאנג פון א יאר. עס זענען דא שטערן וואס דאס איז א לענגערער גאנג. און אין דעם גאנג, זאגט דער מלבי"ם, זענען דא השבתות. וואס איז דער פירוש השבתות? אז אמאל דאכט זיך אונז אז זיי זענען אן א באוועגונג. אמאל כאפן מיר נישט זייער באוועגונג. ממזרח למערב דאס איז א זאך וואס ווערט גלייך געכאפט, דו זעסט די זון אין איר באוועגונג, דו זעסט די זון רירן זיך. אבער ווען מען רעדט וועגן דרום און צפון, דאכט זיך ווי אמאל שטייט ער און רוט אין דער מיט פון זיין גאנג, ווי חז"ל זאגן אמאל קומט ער בארוכה אדער אמאל קומט ער בקצרה.
א דריטע זאך זאגט דער מלבי"ם, אז עס איז דא א השגחה'דיגער גאנג. וואס איז א השגחה'דיגער גאנג? א השגחה'דיגער גאנג מיינט אז דער אייבערשטער באוועגט יענע כוחות נישט לויט זייער טבע, נאר אין א בחינה פון שמש בגבעון דום. השם גיט א הוראה צו דער זון און די זון שטייט שטיל. דאס איז דער השגחה'דיגער גאנג, אז די כוונה איז אז דער אייבערשטער ענדערט די סדרים פון דער מערכה, אדער ווי עס שטייט נטל שני כוכבים מכימה, אדער אז דער אייבערשטער שטעלט אפ די מערכות פון די שטערן פונעם הימל, די שטערן האבן מלחמה געהאלטן מיט סיסרא, און אלע מיני אזעלכע דוגמאות וואו דער אייבערשטער ענדערט די גענג פון די שטערן פאר א געוויסע תוצאה וואס דער אייבערשטער וויל שאפן. אין אנהייב רעדט ער פונעם טעגליכן גאנג, און אויף אים ווי מיר האבן געזאגט איז נישטא קיין השבתה, דאס איז א שטענדיגע זאך. און דעמאלט זאגט ער דיר ובלכת החיות ילכו האופנים אצלם. ובהינשא החיות מעל הארץ יינשאו האופנים. מיר האבן שוין דערקלערט לעיל אז ווען מען רעדט וועגן לכת, לכת די כוונה איז א שטענדיגער גאנג. דאס איז די הליכה. און מיר האבן געזען לעיל אז די חיות האבן אויך פליגלען, און דארט האבן מיר גערעדט וועגן עפיפה. און מיר האבן געזאגט עפיפה דאס איז שוין וואס מען רופט א השגחה'דיגע פעולה. דאס איז שוין וואס מען רופט זיי גייען ארויף, דאס איז נישט אין דער געווענליכער הליכה, נאר דאס איז דורך די העכערע השפעות. אז עס איז דא דער געווענליכער גאנג, דער נאטירליכער, דאס איז די הליכה, און עס איז דא דער איבערנאטירליכער גאנג וואס דאס איז די עפיפה, וואס דאס איז עפיפה ווי מען הייבט זיך אויף איבער דעם טבע און ווירקט אויף אן אופן וואס איז נישט דער וועג פון דער נאטירליכער הליכה. און דאס איז אויך וואס ער זאגט אונז דא, ובלכת החיות ילכו האופנים אצלם. דאס איז דער נאטירליכער גאנג ווי מיר האבן געזאגט, אז דאס איז דער גאנג פון די שטערן וואס זיי ווירקן אויף א נאטירליכן אופן ווען די שטערן גייען סיי ממזרח למערב און סיי מדרום לצפון. אז ילכו האופנים אצלם. וואס הייסט ילכו האופנים אצלם? די פעולה פון די חיות איז א פעולה וואס שפעט אויף א נאטירליכן אופן. לעומת זאת ובהינשא החיות מעל הארץ, היינו אז עס איז דא א נישט נאטירליכער וועג, וואו די הנהגה איז א רוחניות'דיגע הנהגה, א הנהגה פון עפיפה, א השגחה'דיגע הנהגה, אז יינשאו האופנים. דהיינו ווען עס איז דא א איבערנאטירליכע הנהגה, איז דאס צוליב וואס די רוח החיה איז אין די אופנים. די רוח החיה אין די אופנים דאס איז ווי א נשמה אין דעם גוף. און די נשמה הייבט אויף דעם גוף פון זיינע נאטירליכע חוקים צו דער הנהגה וואס איז לויט דער העכערער רוחניות'דיגער הנהגה. אזוי אז בפועל דא דערקלערט ער וואס ער האט פריער געזאגט, והאופנים יינשאו לעומתם כי רוח החיה באופנים, און ווען די רוח החיה איז אין די אופנים ווירקן ממילא די אופנים אויף אן איבערנאטירליכן אופן פון כח פון דער רוח החיה וואס געפינט זיך אין זיי.
בלכתם ילכו ובעומדם יעמודו ובהינשאם מעל הארץ יינשאו האופנים לעומתם כי רוח החיה באופנים. איצט רעדט ער זאגט דער מלבי"ם וועגן דער צווייטער באוועגונג, די אייגענע וואס עס דרייען זיך די שטערן ווי מיר האבן געזאגט מדרום לצפון. ביז איצט האבן מיר גערעדט ממזרח למערב, וואס דאס איז דער טעגליכער דריי. איצט רעדט ער מדרום לצפון, ווי מיר האבן דערקלערט אז דאס איז דער דריי וואו מיר זעען דעם חילוק למשל אין דער באוועגונג פון דער זון צווישן איר גאנג אין קיץ וואס איז מער צו דער צפון ריכטונג און איר גאנג אין חורף וואס איז מער צו דער צפון ריכטונג, זכות, מער צו דער דרום ריכטונג, און צווישן איר גאנג אין קיץ וואס איז מער צו דער צפון ריכטונג. און איצט זאגט ער, ווען זיי גייען אין דעם נאטירליכן סדר, איז בלכתם ילכו. ווען עס איז דא א מציאות פון א השבתה און פארשפעטיגונג אין זייער גאנג, ווי מיר האבן געזען אז די בחינה איז אמאל קומט ער בארוכה אמאל קומט ער בקצרה, אויף דעם זאגט ער ובעומדם יעמודו. און ווען דער אייבערשטער וויל זיי פירן אין אן איבערנאטירליכער הנהגה, אויף דעם זאגט ער ובהינשאם מעל הארץ יינשאו האופנים לעומתם, ווי מיר האבן דערקלערט פריער, אז אויך אין דעם גאנג וואס דאס איז דער גאנג פון מדרום לצפון, אויך אין דעם גאנג איז דא א איבערנאטירליכע בחינה, און ווי אזוי? פון וואס פאר א כח? פון כח פון דער רוח החיה וואס איז אין די אופנים.
ודמות על ראשי החיה רקיע כעין הקרח הנורא נטוי על ראשיהם מלמעלה. ודמות על ראשי החיה רקיע. זאגט דער מלבי"ם, איצט וועט ער אונז באשרייבן וואס יחזקאל זעט אין עולם המלאכים און אין עולם האופנים, און דעם שפע און דעם פארבינדונג וואס די מלאכים האבן וואס זיי באוועגן די אופנים צוזאמען מיט די אופנים. און איצט באשרייבט ער ווי אזוי די חיות באקומען דעם שפע פון דער וועלט וואס איז אויבן, ווייל ווי מיר האבן דערקלערט אז מיר האבן, מיר וועלן דא רעדן וועגן דריי אונטערשטע עולמות. אצילות רעדן מיר נישט, מיר רעדן וועגן בריאה, יצירה, עשייה. דאס איז דער בי"ע. און מיר האבן דערקלערט אז די עשייה דאס זענען די גלגלים. מיר האבן דערקלערט אז די יצירה דאס איז דער ארט פון די חיות און די מלאכים. און איבער דעם געפינט זיך די בריאה, אז די בריאה דאס איז א בחינה פון עולם הכיסא. איצט באשרייבט ער ווי אזוי די חיות וואס זיי געפינען זיך אין עולם היצירה באקומען דעם שפע פון דער וועלט וואס איז העכער פון זיי, וואס דאס איז עולם הכיסא, דאס איז עולם הבריאה, וואס ער איז די וועלט וואס געפינט זיך איבער עולם החיות, ווייל מיר האבן געזאגט אז דער שפע גייט אלץ אראפ אין א השתלשלות פון הויך און איבער הויך ביז דער מציאות פון דער אונטערשטער וועלט וואס איז די גשמיות'דיגע וועלט.
זאגט דער מלבי"ם, איצט באשרייבט ער אונז אז איבער די קעפ פון די חיות איז דא א רקיע. א רקיע דאס איז א מחיצה וואס טיילט אפ צווישן דעם עליון און דעם תחתון. דער רקיע, ווי ביי אונז איז דא א רקיע, אז דער רקיע דאס איז דער ארט וואו עס גייען ארויף די פארע, ביז דארט געהערט צו דער ערד, פונעם רקיע און אויבן הייבט זיך אן דער גבול פונעם הימל, וואו מען קען זיך נישט קיים זיין ווייל פון דער זייט פון דער לופט, דער זויערשטאף, איז נישטא דארט אין יענעם ארט וואס הייסט רקיע. און דאס איז וואס עס שטייט ויקרא אלוקים לרקיע שמיים. זאגט דער מלבי"ם, אזוי ווי ביי אונז איז דא אן אונטערשייד דורך א רקיע וואס טיילט אפ צווישן אונז און דעם העכערן חלק, אזוי אין יעדער עולם און עולם איז דא א מסך וואס טיילט אפ צווישן דעם עליון און דעם תחתון וואס ער איז דער רקיע פון יענעם עולם. דער דאזיגער מסך ווערט אנגערופן פרסה. פרסה דאס איז א מחיצה אין לשון התרגום, יא? דאס איז א מחיצה. דאס איז די פרסה.
די דאזיגע פרסה דאס איז א בחינה פון א מסך, זאגט דער מלבי"ם, אזוי איז דא צווישן יעדער עולם און עולם און ער שטייט אין דער מיט צווישן די צוויי עולמות, און דורך אים גייט אריבער דער שפע פון דער העכערער וועלט צו דער אונטערשטער וועלט. ער זעט די דמות פונעם רקיע וואס געפינט זיך איבער די קעפ פון די חיות, און באמת וואס איז די דמות פונעם רקיע? דאס איז דער חלק וואס כביכול טיילט אפ צווישן דער מציאות פון די חיות צו דער מציאות פון א וועלט וואס איז העכער פון זיי וואס דאס איז עולם הכיסא, עולם הבריאה. און ער באשרייבט דעם דאזיגן רקיע אז ער איז ווי א שרעקליכער אייז. וואס איז די כוונה פון די זאכן? זאגט דער מלבי"ם, אזוי ווי אין דעם אונטערשטן רקיע זעען מיר אז די פארע גייען ארויף, סיי אויב וועסטו דערקלערן ווי דער פארשטאנד פון די טבעים אז די פארע גייען ארויף פון אונטן ארויף, סיי אויב וועלן מיר דערקלערן ווי חז"ל זעען די זאכן אז די גאנצע וועלט נערט זיך פון די מים העליונים, זי טרינקט, די כוונה איז אז דאס איז פון דער בחינה פון די מים העליונים וואס געפינען זיך אויבן און שפעען אראפ. דארט ווערן זיי דיכט, זיי ווערן רעגן, און אמאל ווערן זיי א בחינה פון אייז. און אגב זאלט איר וויסן אז עס זענען דא שטערן וואס זיי זענען ריזיגע אייזבערגן. און עס איז דא א מציאות אז מען באקומט רעגן פון שטערן. ווי אזוי? אויב למשל ווי עס איז דא אן אסטעראאיד, וואס דאס איז א געוויסער חלק פון א שטערן וואס פאלט אראפ אהער אונטן, און דעמאלט געווענליך אין דער אטמאספערע ווערט ער פארברענט, אז אזוי אויך איז דא א מציאות וואס עס קען זיין אז עס איז דא אייז וואס פאלט אראפ און דאס אייז ווערט צו רעגן. ווער עס וויל הרב זמיר כהן האט וועגן דעם געשריבן אין זיין ספר המהפך, אז עס איז דא א מציאות אויך אז די וועלט טרינקט פון די מים העליונים. אויך לויטן נאטירליכן פארשטאנד, אחוץ פון דעם וואס מען קען פארשטיין די דברי חז"ל אין דעם רוחניות'דיגן פארשטאנד, אז די כוונה מן המים העליונים הוא שותה. זאגט דער מלבי"ם, אזוי אויך באשרייבט ער דעם אלוקישן שפע וואס גייט אראפ פון עולם הכיסא, וואס דאס איז עולם הבריאה, וואו ער איז א זייער זייער רוחניות'דיגע בחינה, ווען ער קומט אראפ ווערט ער מגושם. כביכול, דאס איז א משל. דהיינו די מים איז א פליסיגע זאך, און דאס אייז איז א גשמיות'דיגע זאך, דאס איז שוין א פעסטע זאך. אז כביכול דער שפע גייט אראפ פון אויבן, ער איז זייער רוחניות'דיג, אבער ווען ער קומט אן ביז איבער די קעפ פון די חיות איז ער שוין מגושם געווארן אין א פארעם וואס זיי קענען אים באקומען און כאפן, און דאס באשרייבט ער אונז ווי אייז, ווי א פעסטע זאך, ווי אן אויסגעהארטעטע זאך, ווי א מגושם'דיגע זאך. אזוי ווערט דיכט דער שפע און ווערט א בחינה פון אייז לויט יענער וועלט, כדי אז די חיות זאלן קענען אים באקומען, ווייל זיי קענען נישט באקומען עפעס וואס איז רוחניות'דיג איבער זייערע השגות. אבער ער זאגט דאס אייז איז א זייער שרעקליכער אייז, דערהויבן פונעם גשמיות'דיגן אייז וואס איז אונז באקאנט. און דער סיבה איז ווייל עס איז דא דא א געוויסע מורא וואס פרירט אפ דאס בלוט פון דער העכערער בחינה, דעריבער באשרייבט ער אים ווי אייז. דאס איז שרעקליך זייער, אז דו כאפסט די העכערע מציאות וואס איז א שרעקליכע מציאות, א מציאות וואס ווארפט אן א מורא, אז דאס בלוט פרירט אפ אין די אדערן. דעריבער באשרייבט ער דאס ווי א מציאות פון אייז, א שרעקליכער אייז זייער. און דאס אלץ איז א משל און א מליצה זאגט דער מלבי"ם, כדי צו דערקלערן דעם אויער וועגן דעם אפפרירן פונעם שפע ווען ער גייט אראפ פון אויבן ווי א דינער רוחניות'דיגער שפע, און קומט אן אונטן ווערט ער כביכול אויסגעהארטעט אין א מגושם'דיגער פארעם אז מען וועט קענען אים באקומען און אים כאפן. און דער דאזיגער רקיע איז געווען אויסגעצויגן איבער די קעפ פון די חיות פון אויבן, כדי אז די קעפ פון די חיות זאלן באקומען דעם שפע דורך יענעם רקיע און זאלן אים אראפשפעען אונטן צו די אופנים.