איידער מיר טרעטן אריין אין ספר יחזקאל, איז פאסיג זיך אפצושטעלן אויף דער הקדמה פונעם מלבי"ם צום ספר. אין דער דאזיגער הקדמה לייגט ער פאר זיין וועג, דעם ציל פון זיין פירוש, און די באזונדערע שוועריקייטן וואס דער ספר שטעלט פארן לומד. און פון דעם וועלן מיר אויך לערנען וויאזוי ס'איז פאסיג צוצוגיין צו די ווערטער פונעם נביא.
דער מלבי"ם עפנט: "על פי הדברים האלה יפתח ליבי ובהשם איעזר". און ער שטעלט פאראויס און זאגט אז מען זאל עס נישט רעכענען פאר אים פאר קיין עזות אדער פאר גודל לבב, פאר דעם וואס ער האט אויפגעשטעלט דעם געצעלט פון זיין פירוש זייער ווייט פונעם מחנה פון די הייליגע מפרשים רבותינו. דאס הייסט: ווען איך קום פארענטפערן די קשיות וואס איך האב אויפגעברענגט - וואס איז דער טעם פון דער אריכות הדברים, פארוואס איז דא נישט דא קיין תפארת מליצה, פארוואס חזר'ט דער נביא איבער דעם זעלבן ענין פיר מאל - און די תירוצים וואס איך געב זענען אנדערש פון די פירושים פון די איבריגע מפרשים, זאל דאס דער לייענער נישט אנקוקן ווי קיין עזות פנים.
און דעם יסוד דערצו האט אונז שוין געלערנט דער הייליגער אור החיים הקדוש: א מפרש מעג מפרש זיין ווי ער וויל, כל זמן זיינע ווערטער זענען נישט קעגן דער הלכה אדער השקפה, און ער איז נישט קיין "מגלה פנים בתורה שלא כהלכה". אפילו אויב זיין פירוש איז נישט ווי די אנדערע מפרשים - איז אים מותר צו מפרש זיין. אבער עס פארשטייט זיך פון זיך אליין אז ער מוז זיין א בעל תורה, און נישט קיין חסר דעת. אמאל האט איין פרוי געזאגט א געוויסע זאך, און מען האט איר געפרעגט: פון וואו נעמסטו דאס? האט זי געענטפערט: "שבעים פנים לתורה". האט מען איר געזאגט: ריכטיג, און אויך "פני הדור כפני הכלב" איז א סארט פנים, און יעצט האבן מיר זיך באקענט מיט דעם. נישט יעדער "פן" איז א פנים אין דער תורה. מען דארף זיין א גרויסער מענטש אין תורה, און דעמאלט קען מען זאגן אן הסבר און זאגן א געדאנק. אבער א מענטש וואס ברענגט ארויס פון דער רוח עיוועים אין זיך אלע סארטן ווילדע איינפאלן - איז דאס נישט קיין פנים און נישט קיין שמץ פון א פנים, נאר דברי הבל.
דער מלבי"ם האט געגעבן פאר יעדן פון זיינע חיבורים אויף די ספרי התנ"ך א באזונדערן נאמען - אויף יהושע, אויף שופטים, אויף שמואל, אויף מלכים, פאר יעדן א נאמען פאר זיך. און זיין חיבור אויף יחזקאל האט ער אנגערופן "מקראי קודש, אוהל מועד". און אזוי ערקלערט ער: דאס הייסט, יעדער וואס זוכט דעם אויבערשטן, יעדער וואס וויל פארשטיין זיינע הייליגע ווערטער - זאל ארויסגיין אינדרויסן פונעם מחנה. און פארוואס אינדרויסן פונעם מחנה? ווייל דארט האבן די נביאים אראפגענומען דעם שלייער און די דעקונג, ווייל עס האט דאך געשטראלט די הויט פון זייער פנים ווען זיי האבן גערעדט מיט אים, און כביכול איז געווען אויף זייער פנים א מסווה. דערפאר האט ער אויפגעשטעלט זיין געצעלט אינדרויסן פונעם מחנה - דארט נעמט דער נביא אראפ דעם שלייער, און דארט קען מען פארשטיין וואס עס איז באמת איבערגעגעבן געווארן.
"שם לא תהיה לו עוד חזות הכל כדברי הספר החתום, סגור ואין פותח" - דאס הייסט, ער וועט מער נישט בלייבן אן קיין פארשטאנד. "לא ידברו אליו עוד מטיפי צדק ומישרים בלעגי שפה ובלשון אחרת אין בינה, כי פלס בלשונם ומאזני משפט" - אלעס וואס זיי זאגן איז אויסגערעכנט אויפן וואגשאל און מיט א פונקטליכן פלס. עס איז נישטא קיין איבעריגס אין זייערע ווערטער און נישט קיין חסרון, נישט קיין יתור און נישט קיין מאנגל, ווייל יעדער ווארט איז געציילט און באשטימט לויט דער טיפסטער כוונה פונעם פארשטאנד, מיט דער חכמה פונעם מייסטערהאפטיגן קונסט און מיט רוח הקודש.
"לא למרות כבוד הראשונים כזאת דיברתי" - "למרות" איז מלשון ממרה זיין זייער מויל. איך בין נישט געקומען צו פארמינערן אדער ווידערשפעניגן קעגן דעם כבוד פון אונזערע פריערדיגע, וואס פון זייערע קוואלן טרינקען מיר. "רק לנקר עיני כסילים חכמים המה בעיניהם, האומרים כי כמליצת הנביאים גם המה יעשו בלטיהם". דאס הייסט: עס זענען פאראן אזעלכע וואס מיינען אז דער נביא האט געשריבן א ספר פון פאעזיע און שיינע מליצות, און אויב אזוי קען איך אויך שרייבן אזוי ווי אים. און יעדער שרייבט זיך א ליד און א מליצה און ווערט א נאציאנאלער דיכטער, און איז זיכער אז זיינע ווערטער פאלן נישט אראפ פון די ווערטער פון די נביאים, "האומרים כי גם המה כמוהם ישאו שיר ויתרוממו במליצותיהם". אויף די אלע זאגט דער מלבי"ם: איך בין געקומען אויסצושטעכן זייערע אויגן. די וואס מיינען אז אלעס איז בלויז שירה און מליצה, און אז אין א ליד און א מליצה קען מען אריינלייגן הויכע געדאנקען, און זיי פארשטייען נישט אז די נביאים האבן געשריבן זייערע ווערטער מיט דקדוק, אן קיין שום חסרון און אן קיין פעלער, און יעדער ווארט איז אויף זיין פלאץ מיט א געהויבענעם באדייט אינעווייניג. זיי מיינען אז דער עיקר איז דער אויסערלעכער שיינקייט.
"לנקר עיני בני מרי" - די וואס קומען מורד זיין קעגן דעם ווארט פון די נביאים און קעגן דעם ווארט פונעם אויבערשטן, וואס "מרי" מיינט מרד - "האומרים על משוררי אל: גברו היוונים בשיריהם, האמיר במליצותיו, והכסילים בשירי אליליהם". דאס הייסט: ביי די גריכן זענען געווען שענערע לידער, ביי "האמיר" שענערע מליצות, און ביי די כסילים אין די לידער פון זייערע עבודה זרה'ס א שענערע שפראך מצד תפארת המליצה. אויף זיי ענטפערט ער: "התפיחו רוח חיים בפסילים מזוקן בלו? ימרו נא פתאים" - געצנדינער פראסטע פסלים וואס זענען שוין פארפאלט פון עלטער, צי מיינט איר טאקע אריינצוהויכן אין זיי א רוח חיים? און מיט פשוט'ע ווערטער: די ווערטער פון די נביאים זענען לעבעדיגע ווערטער, ווערטער מיט א שליחות, ווערטער אנגעפילט מיט תוכן. אבער ביי יענע איז גארנישט דא קיין תוכן, נאר בלויז ליידיגע מליצה.
און ער פירט אויס: "מתי שכנה חוכמה במו? מתי הייתה סכלות לתבונה מעון?" - פון ווען אן זענען די דאזיגע מענטשן, וואס זענען דער סימבאל פון נארישקייט, געווארן א היים און א וואוינונג פאר פארשטאנד? "איך מליצותיהם סכלים אל מליצות חוזה אל תדמו? זכרונכם משלי אפר" - וויאזוי פארגלייכט איר נארישע מליצות צו די מליצות פון א חוזה אל, פון א נביא וואס האט געזען ג-טלעכקייט און באקומען דיבורים פונעם אויבערשטן? און "זכרונכם משלי אפר" איז א פסוק אין איוב, וואס זיין באדייט איז: איר זענט געגליכן צו אש.
"אַךְ דְּבַר שְׂפָתַיִם" - אַ קירצור פון "אַךְ דְּבַר שְׂפָתַיִם אַךְ לְמַחְסוֹר", דאָס הייסט, צו וואָס זאָל איך מאַכן אַ סך ווערטער און פאַרמערן אין רייד. "צִיץ נוֹבֵל יָבֵשׁ אֵין בּוֹ חַיִּים" - דאָס זענען די לידער פון די גריכן און די איבעריקע דיכטער. און לעומת זה: "רְאוּ שְׁתִילֵי עֵץ חַיִּים" - דאָס זענען די רייד פון נבואה און די ווערטער פון די נביאים. "יְמֵי קֶדֶם נִטְּעוּ בְּהַר הַקֹּדֶשׁ, כְּאַרְזֵי אֵל שָׂגָאוּ" - זיי האָבן זיך דערהויבן, מלשון שַׂגִיא. "עוֹדָם רַעֲנַנִּים, עוֹד פִּרְיָם יִשָּׂאוּ" - עס ליגט אין די ווערטער אַ מעסעדזש אויך פאַר אונדזער צייט, ס'איז נישט עפּעס וואָס איז געשריבן געוואָרן דעמאָלט און איז מער נישט שייך. "עוֹד יֵלְכוּ יוֹנְקוֹתָם כְּתָמָר יִפְרַח, הוֹד זַיִת לָמוֹ וְכַלְּבָנוֹן רֵיחַ" - אַ שיינקייט ווי אַן איילבירט און אַ ריח ווי די צעדערבוים פונעם לבנון. "יֹאכְלוּ מִפִּרְיָם וּתְחִי נַפְשְׁכֶם, כִּי הָאוֹכֵל מֵעֵץ הַחַיִּים וָחַי לְעוֹלָם".
"הִנֵּה פֵּירוּשִׁי עֲרוּכָה בַכֹּל וּשְׁמוּרָה, בְּנוּיָה לְתַלְפִּיּוֹת וּסְדוּרָה, עַל אֹפֶן שֶׁלֹּא יִמָּצֵא בִּדְבַר אֱלֹהִים דִּבְרֵי מוֹתָר וְעִנְיָנִים כְּפוּלִים" - מען וועט נישט געפינען אין די רייד פונעם נביא קיין איבעריקן כפל לשון. "וְשֶׁלֹּא יִמָּצֵא שָׁם קְלִיפּוֹת בְּלֹא תּוֹךְ" - אויסערלעכע זאַכן אָן קיין אינערלעכקייט - "גְּלָמִים מֵתִים בְּלֹא נִשְׁמַת חַיִּים, אַךְ כַּוָּנָה שִׂכְלִית צְפוּנָה בְּכָל מַאֲמָר, לֶקַח טוֹב וְשֵׂכֶל וָדַעַת, עַד יֵדַע כָּל בָּשָׂר כִּי לֹא כַּאֲשֶׁר יְדַבֵּר הָאָדָם יְדַבֵּר אֱלֹהִים חַיִּים". אַ מענטש ווען ער רעדט, רעדט ער פיל ליידיגע ווערטער און פלאַפּלערייען אָן קיין אינהאַלט; אָבער אלוקים חיים - יעדער וואָרט איז חיות, יעדער וואָרט איז דבר האלוקים.
"בְּכָל מָקוֹם שֶׁבָּא כֶּפֶל עִנְיָן בְּמִילוֹת שׁוֹנוֹת בְּפֶרֶק אֶחָד בֵּירַרְתִּי הַדָּבָר עַל פִּי הַדְּרָכִים וְהַנְּתִיבוֹת אֲשֶׁר גִּילִיתִי בְּהַקְדָּמָתִי לְפֵירוּשׁ יְשַׁעְיָה" - דאָס הייסט, יעדער אָרט וואו דער נביא חזר'ט איבער דעם זעלבן עניין אויפ'ן זעלבן אָרט מיט אַנדערע ווערטער, האָט ער אין דעם כללים וואָס ער האָט אַנטפּלעקט אין זיין הקדמה צו ישעיה. "כִּי הַדְּרָכִים הָאֵלֶּה סָלַלְתִּי בְּכָל כִּתְבֵי הַקֹּדֶשׁ, לֹא נָטִיתִי מֵהֵמָּה" - די דאָזיקע כללים זענען ריכטיג אין אַלע כתבי הקודש. "וְעַל הַקּוֹרֵא לְהַשְׁקִיף הַשְׁקָפָה שִׂכְלִית בְּעֵין הַבְּחִינָה בְּכָל מַאֲמָר", דהיינו זיך געהעריג מתבונן זיין און מעיין זיין אין די זאַכן וואָס ער האָט געשריבן.
ווייטער זאָגט ער: "גַּם יִתְעוֹרֵר עַל הַכְּפוּלִים וְהַיִּתּוּרִים וְהַזָּרִים הַבָּאִים בְּכָל מַאֲמָר לְפִי פֵּירוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים" - ווייל די מפרשים טוען אָפטמָל מבאר זיין אויף אַ מער פשוט'ן אופן, און דעמאָלט בלייבן קושיות. און די דאָזיקע קושיות האָט ער מסדר געווען אויפ'ן וועג פון שאלות וואָס ער האָט אויסגעשטעלט אין זיין פירוש 'נהר', דאָס איז זיין פירוש אויף נביאים ראשונים. אין די ערשטע חלקים האָט ער קודם געשטעלט אַ רייע מיט שאלות און נאָכדעם דעם הסבר, און אין די שפּעטערע חלקים האָט ער אויסגעלאָזט די שאלות און איז גלייך געגאַנגען צום ביאור. און זיין גאַנצע כוונה דערמיט איז: קום און זע, אַז אויב דו האָסט געלערנט די פרשה לויט די פירושים פון אַלע מפרשים, וועל איך דיך פרעגן א', ב', ג' און ד', און לויט זייערע אַלע שיטות וועסטו נישט קענען מסביר זיין וואָס דאָ שטייט - דו וועסט אויסשפּרייטן די הענט און בלייבן מיט אַ קושיא אָן אַ תירוץ. און איך קום און גיב דיר אַ פירוש וואָס וועט דיר אַלץ מבאר זיין: פאַרוואָס שטייט א' און פאַרוואָס שטייט ב', פאַרוואָס האָט ער זיך אַזוי אויסגעדריקט, פאַרוואָס האָט ער ווידער איבערגעחזר'ט, און פאַרוואָס האָט ער שפּעטער געמוזט רעדן בלשון עתיד דאָס וואָס ער האָט פריער גערעדט בלשון עבר.
און דאָס איז די באַזונדערע מעלה פונעם פירוש המלבי"ם: יעדער לשון און יעדער אויסדרוק איז מדוקדק, און אַלץ ווערט מבואר פונעם דקדוק פון לשון הקודש און פונעם פסוק אַליין, און דער גאַנצער געדאַנק באַקומט אַ קלאָרע געשטאַלט. וואָרום פיל פון די מפרשים האָבן מפָרש געווען פּונקטווייז - דעם דאָזיקן פסוק און נאָכדעם דעם קומענדיקן פסוק; אָבער דער מלבי"ם איז זיין דרך צו נעמען דעם גאַנצן עניין, אים צונויפנעמען און ווייזן ווי אַזוי די זאַכן זענען איין גאַנצער רעיון. און ספּעציעל האָבן מיר דאָס געזען אין איוב, וואו די פסוקים זעען ממש אויס אָפּגעריסן איינער פונעם צווייטן, און דער מלבי"ם ווייזט אויף ווי אַזוי זיי שטעלן זיך צונויף צו איין געדאַנק.
"וְאָז יִקְרָא אֶת פֵּירוּשִׁי בֵּיאוּר הָעִנְיָן וּבֵיאוּר הַמִּילּוֹת" - וואָרום זיין פירוש טיילט זיך אין צווייען: ביאור העניין, וואָס דאָס איז דער אַלגעמיינער רעיון, און ביאור המילות, וואו ער טוט מבאר זיין באַזונדערע ווערטער. "וְיֵדַע אֶת עֲבוֹדָתִי אֲשֶׁר עָבַדְתִּי בְּגַן הָאֱלֹהִים אֲשֶׁר בְּעֵדֶן כִּתְבֵי הַקֹּדֶשׁ" - זאָלסטו וויסן וואָס פאַר אַן אַרבעט איך האָב דאָ אַריינגעלייגט.
און פון דעם קען מען לערנען וויפיל האָרעוואַניע און מיה עס איז געווען אין זיין ביאור. עס איז באַקאַנט און מפורסם אַז דער חפץ חיים ברענגט פיל דעם ספר "ארצות החיים" ביים אָנהייב פונעם משנה ברורה, און ברענגט אים נישט ווייטער - ווייל דער מלבי"ם, דער מחבר פון ארצות החיים, האָט מחבר געווען בלויז אויפ'ן ערשטן טייל פון שולחן ערוך. און די זאַך האָט זייער וויי געטאָן פאַר'ן חפץ חיים, וואָס האָט אים שטאַרק געשאַצט און אים דערמאָנט כמעט אויף יעדן אָרט. האָט ער אים געזאָגט: פאַרוואָס האָט איר זיך אָפּגעשטעלט? איר האָט דאָך אַזאַ וואונדערלעכן ביאור, ציט עס ווייטער. האָט אים דער מלבי"ם געענטפערט: אויב איר נעמט אויף זיך מיין עבודה אויף תנ"ך, וועל איך געפינען די צייט און ממשיך זיין דעם ארצות החיים. ווייל לויט דעם צורך הדור - וואָס דעמאָלט זענען געווען די משכילים וואָס האָבן זיך פיל פאַרנומען מיט תנ"ך, און דער מלבי"ם איז געווען אַ לעבעדיגע גרויסע סתירה צו זייערע רייד - איז דאָס די עבודה וואָס מען דאַרף פון מיר איצט. האָט אים דער חפץ חיים געזאָגט: דאָס קען איך נישט טאָן; וואָס איר האָט אויפגעטאָן אויף תנ"ך, קען איך נישט טאָן. און ס'איז באַקאַנט אַז דער מלבי"ם איז געווען זייער גערודפ'ט, האָט אים דער חפץ חיים געזאָגט: זאָרגט אייך נישט, עס וועט נאָך קומען אַ דור וואָס מען וועט קיינעם פון זיי נישט געדענקען, און אייך וועט מען געדענקען אויף אייביק, און דעמאָלט וועט מען אָפּשאַצן אייערע פּעולות און די באַזונדערע מעשים וואָס איר האָט אויפגעטאָן.
"גַּם כָּל הַמְּקוֹמוֹת הַקָּשׁוֹת, הַחֲתוּמוֹת וְהַעֲלוּמוֹת, הֲסִירוֹתִי תּוֹדָה לָאֵל חוֹתָם צַר הַסָּגוּר עֲלֵיהֶם, וּפָתַרְתִּי חִידָתָם בִּדְרָכִים חֲדָשִׁים, אֲמִתִּיִּים וּמוּפְלָאִים". און ער ציט ווייטער: "וְהִנֵּה הָרוּחַ הָאֱלֹהִי אֲשֶׁר חָל עַל נְבִיאֵנוּ הָיָה לוֹ סְגֻלָּה נִפְלָאָה מְיוּחֶדֶת, שֶׁהָיָה מִתְלַבֵּשׁ תָּמִיד בִּמְשָׁלִים וְחִידוֹת, עַד שֶׁהוּא עַצְמוֹ הִתְעוֹרֵר עַל זֶה, עַל שֶׁאוֹמְרִים עָלָיו הֲלֹא מְמַשֵּׁל מְשָׁלִים הוּא" - ווי עס שטייט מפורש אין פרק כ"א. און מען דאַרף זיך היטן נישט צו פאַרטוישן צווישן משלים און מליצות: מליצות, דאָס הייסט פּאָעטישע אויסדרוקן און אַ מליצה'דיגע שפּראַך, איז דאָ נישטאָ אין ספר; אָבער משלים - ווי צום ביישפּיל די משלים פונעם דובנער מגיד, וואו מען דערציילט אַ מעשה און עס איז אַ משל אויף עפּעס אַנדערש - געפינט זיך אין דעם ספר זייער פיל, אָן אַ שיעור קעגן אַנדערע פלעצער. דער נביא רעדט נישט וועגן דעם עניין אַליין גלייך אויפ'ן אָרט, נאָר בדרך משל.
"ולא לבד שדברי נבואותיו באו במשל, גם הוא עצמו היה למשל לנס ולמופת" - נישט נאר זיינע נבואות זענען געקומען אין א משל, נאר ער אליין איז געווען א משל, א נס און א מופת. דאס הייסט: אז מען הייסט א מענטש טאן א געוויסע זאך כדי אנדערע זאלן אים זען און זיך לערנען דערפון - איז ער אליין דער משל, און דער נמשל איז דאס וואס זיי דארפן זיך לערנען. "ולא תמצא עוד נביא אשר ציווהו השם לעשות מעשים רבים בפועל, ובתוכם מעשים זרים, ובמשך זמן ארוך, כאשר נצטווה נביאנו זה, ויהי לפלא". דוגמאות: זיין ליגן ת"ל טעג, פיר הונדערט און דרייסיג טעג, אויף זיינע צוויי זייטן - קודם אויף דער זייט און דערנאך אויף דער זייט; דאס שערן מיט א שער-מעסער אויף זיין קאפ און זיין בארד; נישט צו טרויערן אויפן טויט פון זיין ווייב, און אזוי ווייטער. דאס אלעס זענען משלים וואס זענען באשטימט געווען צו זאגן עפעס פארן פאלק, ווי צום ביישפיל דער ענין פון אבלות, אנצוהערענען אז חס ושלום וועלן זיי זיין אין א בחינה פון אבלים.
"ובעניין שהוא עצמו היה משל הכנסייה בכללה, ומעשיו ומקרהו משל אל מעשיהם ומקריהם" - דאס וואס סע פאסירט מיט דיר איז א משל פאר זיי, אז אזוי וועט פאסירן מיט זיי. און ענליך צו דעם געפינען מיר ביים נביא וואס איז באפוילן געווארן חתונה צו האבן מיט א פרוי, גומר בת דבליים, און די קינדער זענען נישט זיינע קינדער, און דערנאך איר צו גטן - וואס דאס אלעס איז געווען א משל און א שליחות צום פאלק; און טייל זאגן אז עס איז געווען א שליחות פארן נביא אליין, אבער אויף יעדן פאל איז עס א משל. זעט מען דאך אז עס איז דא א מציאות אז דער נביא אליין גייט דורך געוויסע ערפארונגען וואס זענען באשטימט צו דינען אלס א משל און א ביישפיל פאר אנדערע. און דער מלבי"ם לייגט צו: "גם המשלים והחידות האלה שמתי לב לגלות צפוניהם, ולבאר תמיד התאמת המשל אל הנמשל ואל המכוון בו" - אסאך מאל הערט מען א משל און דער נמשל שטימט נישט אינגאנצן דערמיט, אבער איך וועל אין מיין פירוש ווייזן וויאזוי דער משל און דער נמשל זענען פונקטליך צוגעפאסט איינער צום צווייטן.
"החידה היותר מופלאת היא המראה האיומה והחתומה אשר ראה ברוח אלוהים על נהר כבר בתחילת נבואתו", דאס איז דער ערשטער קאפיטל מיט וואס דער ספר הייבט זיך גלייך אן, "ואחריה שנית בסדרים אחרים", אין קאפיטלעך ח', ט', י', "הנקרא בפי חז"ל בשם מעשה מרכבה. חוסמת היא את העוברים על פתח הספר הזה החתום". גיט אכט: דער ספר אליין איז פארחתמ'עט, און נאך גלייך ביים אנהייב שטייט ווי א הויכער בארג וואס פארשטעלט דעם דורכגאנג. תיכף ווען א מענטש וויל אנהייבן לערנען ספר יחזקאל, שפרינגט ארויס פאר אים מעשה מרכבה - א זאך וואס מען פארשטייט נישט, א טיפע זאך: וואס זעט ער דארט, וואס איז דער חשמל, וואס איז די מרכבה; און חז"ל האבן דאך גאר געזאגט נישט זיך צו פארטיפן אין די זאכן.
"ונחתמת היא חותם תוך חותם, סגורה ומסוגרת" - די זאכן זענען טיף און פארשלאסן און מען קען זיי נישט פארשטיין. "מלבד אשר הוזהרנו מפי חז"ל להעלים דבר ועל כיסוי הסוד והצפנתו, עם מה שהדברים מכוסים בעצמם, נסתרים ונעלמים" - ווארום אויך מצד זיך אליין זענען זיי פארדעקט, אז ווער עס פרובירט זיי צו לייענען פארשטייט נישט.
"וכבר ידעת הפירוש שעשה על מראה זאת מורה צדק בספר המורה" - דער רמב"ם אין מורה נבוכים האט מפרש געווען מעשה מרכבה אין יחזקאל. "ומלבד אשר סתמוהו בעלי חיצים" - אז אסאך זענען ארויסגעקומען קעגן זיין פירוש - "כבר בטל הפירוש הזה בביטול היסודות אשר עליהם בנה את פירושו". דאס הייסט: "כי יסודות חוכמת התכונה והטבע והפילוסופיה הקדמונה, אשר הם משענת פירושו ויסודותיו, כולם נהרסו ובטלו בפריצת החקירה בדורות האחרונים, אשר בנו בניין תכונת השמיים וארמון לימודי הטבע על יסודות אחרות חזקות ונאמנות".
און באמת, ווער לערנט היינט די ספרים פון אריסטו אלס ספרים פון וועלכע מען קען עפעס וויסן וועגן דער טבע? פארקערט, מען קוקט אויף זיי ווי אויף ביכער פון אומוויסנדע מענטשן, וואס זייערע כלים זענען געווען זייער פרימיטיוו, און מיט זיי האבן זיי פרובירט משיג צו זיין לויט אפשאצונגען און השערות וואס עס קומט פאר מיט די הימלישע קערפער, וואס זענען זייערע ריכטונגען און מהלכים און דאס גלייכן. קיינער היינט רעכנט זיך נישט מיט דער אלטער חקירה אין אסטראנאמיע (תכונה), אין טבע און אין פילאסאפיע אזוי ווי די פריערדיגע האבן זיי פארשטאנען, ווייל פאר יעדן איז קלאר אז זייער מעגליכקייט ביים פארשן די זאכן איז געווען גאר ארעם און קנאפ. און דערפאר זאגט דער מלבי"ם: איך דארף נישט סותר זיין דעם פירוש פונעם רמב"ם; וויבאלד זיינע ווערטער זענען געבויט אויף דער אלטער תכונה, טבע און פילאסאפיע - אזוי ווי דער יסוד איז געפאלן איז דער גאנצער בנין איינגעפאלן, און ממילא בלייבט דער ביאור וואס איז געבויט אויף זיי נישט שטיין.
"ובחסד השם ורחמיו נפתחו לנו חלונות ושערים להביט במשכיות לב אל תוך החדרים, כמציץ מבין החרכים, קרניים ולפידים, זוהר וברקים, מן האור הגנוז אור בהיר ובשחקים. והמשכילים יזהירו כזוהר הרקיע, באור השם, אור לצדיק זרוע". און גלייך לייגט ער צו: "ואת המסך פרסתי על התעלומה, וסכותי את הפרוכת על הסתר ועל הבלימה. במפלא ממך אל תדרוש, ובעגלת הסוד אל תחרוש". "בלימה" מיינט מבלי מה, אן קיין פארשטאנד; און דאס וואס דארף זיין פארבארגן - האט ער איבערגעצויגן דערויף די פרוכת.
"במה שהורשית להתבונן, אז תבנה ותכונן, להכיר את המתלבש בלבושהו, ואת הנסתר מתוך נגלהו, הישמר לך מעלות בהר ונגוע בקצהו". בקיצור: איך האב אנטפלעקט און איך האב פארבארגן. פון איין זייט האב איך אנטפלעקט כדי צו פארשטיין דעם פשוטן אפטייטש פון די זאכן, און פון דער צווייטער זייט האב איך פארבארגן דאס וואס מיר האבן נישט קיין רשות זיך צו פארנעמען דערמיט. נאר פון דעם וואס איז ביי אונז אנטפלעקט מעגן מיר פארשטיין, אבער גיי נישט ארויף אויפן בארג און ריר נישט אן זיין עק אין א פלאץ וואו מען האט דיר נישט ערלויבט.
"אל תיגש אל הערפל, שם אלוהים ומחנהו, אלא עוטרים במערכת סביב כיסא ממלכת" - עוטרים איז מלשון עטרה, אז זיי קרוינען ארום אין א רייע ארום דעם כסא ממלכת - "כי סביב הכרובים שוכן להט החרב המתהפכת. ענן וערפל סביב לו, ירא אלוהיך והשתחווה לו, ובהיכלו כבוד אומר כולו".
און דער מלבי"ם שליסט מיט א תפילה: "עד מתי נחלתך לחרפה ביד זרים, בני עונה בראש ההרים. והבניין אשר ראינו ברוח ורעיון, יראו עינינו במקדשך השם בציון, קרית מועדנו, כי אתה השם אלוהינו. ומקווה לך כי אתה עשית ויסדת ובנית, ברמים מקדשך" - אויף די הויכע בערג - "תראהו לנו בחסדך, ועינינו כלות ונפשותינו מיחלות, ליסדו ולבנותו, ועין בעין לראותו. וינוחם השם עלינו, ומעשה ידינו כוננה עלינו, ודברך את מעשינו, חיינו ונחיה לפניך, והכן לעובדך אמרתך אשר ליראתך, ואל תסיר ממני רוח קודשך, הבינני ואצרה תורתך, ואל תסתר ממני מצוותיך". און ער ענדיגט: ראש חודש שבט תרכ"ז, לונשיץ, מאיר ליבוש מלבי"ם.