קאפיטל קי"ט איז דאס גרעסטע קאפיטל אין תהלים, וואס איז געבויט לויטן סדר פון די אותיות פון אלף-בית, און ביי יעדן אות זענען דא אכט פסוקים וואס אלע רעדן פון תורה און מצוות. אין דעם שיעור וועלן מיר זיך אפשטעלן אויפן אות ה' אינעם קאפיטל - פסוקים ל"ג ביז ל"ז, וואו דוד המלך בעט הוראה, הבנה און הדרכה אין די דרכים פון דער תורה, און בעיקר: ער זאל זוכה זיין צו דינען דעם אויבערשטן לשמו, און נישט צוליב שכר און בצע.
הוֹרֵנִי יְהֹוָה דֶּרֶךְ חֻקֶּיךָ וְאֶצְּרֶנָּה עֵקֶב׃ - לערן מיר אויס, ה', דעם וועג פון דיינע חוקים, און איך וועל עס אפהיטן ביזן סוף.
רש"י טייטשט "ואצרנה עקב" - איך וועל עס היטן אין אלע אירע קרייזן און שטעגן, דאס הייסט אין אלע וועגן וועל איך היטן דעם דרך פון די חוקים פון השם. דער רד"ק ברענגט בשם דעם אבן עזרא אן אנדערן פירוש: "ואצרנה, כי עקב יש לה". עקב איז א לשון פון סוף, אזוי ווי דער עקב (דער טריט, דער פוס) איז דער עק פונעם מענטש, און די כוונה איז אויפן גמול און שכר וואס קומט ביים סוף פונעם מעשה - איך וועל עס היטן ווייל עס איז צוגעזאגט דערויף א שכר, ווי דער לשון "בשמרם עקב רב".
נאר דער רד"ק אליין נעמט נישט אן דעם פירוש, ווייל לויט דעם זאגט דוד המלך אז ער היט מצוות כדי צו באקומען שכר, און דאס איז דאך אן עבודה אויף א נידעריגער מדריגה - און חז"ל האבן דאך שוין געזאגט: אל תהיו כעבדים המשמשים את הרב על מנת לקבל פרס. דערפאר ברענגט ער דעם פירוש פון זיין פאטער: דער שכר פאר דעם וואס דו וועסט מיר לערנען דעם וועג פון דיינע חוקים, וועט זיין דאס אליין וואס איך וועל זיי היטן. וואס וועל איך דיר באצאלן פאר דעם וואס דו לערנסט מיר אויס? מיט דעם וואס איך וועל היטן דיינע מצוות און זיך מדבק זיין אין דיין תורה. דא איז נישט פאראן קיין שכר וואס מען באקומט פון אינדרויסן, נאר די שמירה אליין איז דער "עקב".
און דער רד"ק אליין ערקלערט: "עקב" איז טאקע א לשון פון סוף, ווי "לעולם עקב" און ווי "והוא יגוד עקב", און אויך דער שכר ווערט אנגערופן עקב ווייל ער איז דער סוף פונעם מעשה - "והיה עקב תשמעון". אבער דא איז נישט די כוונה אויף שכר, נאר צום סוף פון דער צייט: איך וועל עס היטן ביז צום סוף פון מיינע טעג. איך וועל היטן די מצוות פון השם ביזן סוף, אן קיין שום ענדערונג במשך אלע טעג פון מיין לעבן. ביי מענטשן זענען דא עליות און ירידות: איין מאל שטארקט מען זיך און איין מאל ווייניגער, איין מאל לאזט מען וואקסן א בארד און איין מאל שערט מען עס אפ, איין מאל מיט א קאפל און איין מאל אן, איין מאל גייט מען אין בית הכנסת און איין מאל נישט, איין מאל נאר אויף שבתים - ווי א פענדל. זאגט דוד המלך: ביי מיר איז נישט אזוי; "ואצרנה עקב" - ביז צום סוף פון מיינע טעג, אלע טעג וואס איך לעב וועל איך עס היטן.
און עס זענען דא וואס לייגן צו א ביאור לויט דער דרשת חז"ל אויף "והיה עקב תשמעון" - אלו מצוות שאדם דש בעקביו, די מצוות וואס א מענטש טרעט מיט זיינע פיס. דוד זאגט: "הורני ה' דרך חוקיך", און דאן וועל איך היטן אפילו די מצוות וואס א מענטש איז געוואוינט צו טרעטן מיט די עקבים; אויך אויף זיי וועל איך נישט מוותר זיין.
דער מלבי"ם שטעלט דעם דגש אז דאס צענטראלע ווארט אינעם פסוק איז "חוקים". ס'איז מעגליך אז א מענטש זאל לויפן אויפן דרך פון די מצוות, גיין דערין גלאטיג אן זיך אנשטויסן, אבער דאך אויפן דרך פון די חוקים איז אים שווער צו לויפן, ווייל זיי פאדערן הבנה. און נישט נאר דאס וואס די טעמים פון די חוקים אליין זענען פארבארגן - פארוואס האט השם אזוי באפוילן? חוקה חקקתי. פארוואס פרה אדומה, פארוואס כלאים, פארוואס שעטנז - נאר אפילו דער וועג זייערער איז אויך נישט באקאנט. און ווען דער דרך איז נעלם, קען מען דערין בכלל נישט גיין. ווען א מענטש ווייסט דעם דרך האט ער כאטש א "ווייז", אבער ווען ער ווייסט נישט - קען ער נישט גיין. דערפאר בעט ער: לערן מיר וואס איז דער ריכטיגער וועג אין פארשטיין די חוקים, און דעמאלט "אצרנה עקב" - וועל איך לייגן מיינע טריט אויף דעם וועג, איך וועל עס היטן און קענען גיין דערין. און דער מלבי"ם ברענגט אויך דעם פירוש פון היטן ביזן סוף פון די לעבנס-טעג, ווי מיר האבן געזען אינעם רד"ק, און מען קען דאס צופאסן צו זיין מהלך: אויב איך וועל וויסן דעם דרך פון די חוקים, וועל איך עס היטן ביזן סוף פון מיינע טעג, און עס וועט נישט זיין קיין חשש אז איך זאל אפטרעטן פונעם דרך צוליב אומפארשטאנד אדער ווייל איך ווייס נישט די טעמים פון די חוקי השם.
הֲבִינֵנִי וְאֶצְּרָה תוֹרָתֶךָ וְאֶשְׁמְרֶנָּה בְכָל־לֵב׃ - גיב מיר פארשטאנד און איך וועל היטן דיין תורה, און איך וועל זי אפהיטן מיט גאנצן הארצן.
דער רד"ק ערקלערט: איך בעט צו היטן די מצוות פון השם און נישט צו מאכן פאר מיר א נאמען - נישט לשם פרסום און נישט כדי יעדער זאל וויסן ווער עס איז דוד און וואס זענען זיינע גוטע מעשים, נאר "בכל לב", פון מיין ליבע צו טאן דיינע מצוות. ווייל דער וואס טוט צוליב רושם און פרסום טוט דאך נישט מיט זיין גאנצן הארצן, נאר בלויז כדי מען זאל אים זען און אפשאצן.
דער מלבי"ם זאגט אז דער הויפט פונקט דא איז "תורה". אויסער דער בקשה אז ער זאל אים ווייזן די נפלאות התורה, וואס זאל אוועקנעמען פון אים דעם דרך השקר און אים פירן אויפן דרך הישר, בעט ער אויך צו פארשטיין די פשוטע ווערטער פון דער תורה מיט אן הבנת הלב. דער גדר פון בינה איז צו פארשטיין א דבר מתוך דבר, און די גאנצע תורה איז געבויט אויף אן אמת'ער בינה: מען לערנט איין זאך און מען פירט דערפון אויס א צווייטע זאך. אין דער תורה שטייט דאך נישט וואס איז דער דין אין א מיקראגאל און צי עס איז דא דערין אן איסור פון בשר בחלב, עס ווערט נישט דערמאנט הפרית מבחנה, און נאך פילע ענינים וואס מיר האבן צו זיי אפילו נישט קיין מבוא. און בלויז דורך היקש און פארשטיין א דבר מתוך דבר לערנען מיר ארויס וואס איז דער דין ביי דעם און וואס ביי יענעם. דאס איז די בחינה פון "הבינני".
און דער מלבי"ם לייגט צו: "הנוצר" איז גרעסער פון "השומר". שמירה איז אויף א געוויסער מדרגה, און נצירה איז א העכערע מדרגה. א זאך וואס א מענטש פארשטייט נישט אינגאנצן - היט ער עס נישט ווי עס דארף צו זיין; אבער א זאך וואס ער פארשטייט און ווייסט ווי געפערליך עס איז - "ואצרנה", איז זיין שמירה אויסגעצייכנט. ווען מען זאגט פאר א קינד טו עס נישט, וועט ער עס דאך פרובירן, ווייל ער פארשטייט נישט באמת די חומרת הדבר; אבער ווען א מענטש פארשטייט די חומרא פון די זאכן וועט ער אפילו נישט פרובירן. און אזוי אויך "ואשמרנה בכל לב" - ווער עס פארשטייט נישט די דברי תורה וועט זיי נישט היטן בכל לבו נאר צוליב א רצון צו באקומען שכר און השפעה; בעת דער וואס פארשטייט די טעמי התורה היט זי מצד עצמה, בכל לבו.
הַדְרִיכֵנִי בִּנְתִיב מִצְוֺתֶיךָ כִּי־בוֹ חָפָצְתִּי׃ - פיר מיך אויפן שטעג פון דיינע מצוות, ווייל אין דעם האב איך באגערט.
דער רד"ק טייטשט: פיר מיך, עפן מיין הארץ און מיין שכל אז מיין ווילן זאל זיין צו דעם, און אז איך זאל נישט בלאנדזשען דערין - ווי א מענטש וואס קען דעם וועג און קען גיין דערויף אן קיין טעותים, וואס קען אים שוין כמעט בעל פה. די הדרכה וועט מיר צוריקהאלטן פון די שגיאות.
דער מלבי"ם באטאנט אז דער הויפט ענין דא איז "מצוות", און ער דערמאנט דעם חילוק וואס מיר האבן שוין געזען צווישן א דרך און א נתיב: דער דרך איז ברייט און דער נתיב איז שמאל. אויפן דרך ווערט געזאגט "דרך מצוותיך ארוץ" - אויפן גרויסן וועג לויף איך; אבער אויף די שטעגן, וואס זענען די וועגן וואס צעצווייגן זיך פונעם גרויסן וועג, קען איך נישט לויפן און איך קען נישט גיין פון זיך אליין, נאר איך דארף האבן הדרכה. די כוונה דערפון איז: די עיקרי המצוות זענען קלאר, אבער ווען מען קומט צו די פרטים דארף מען שוין א גרויסן ביאור און א פירוט - וואס איז דער דין אין אזא פאל און וואס אין יענעם פאל. די דקדוקי המצוות קענען חלילה ברענגען דעם מענטש לידי מכשול און לידי עבירה, און דעריבער בעט ער אויפן נתיב א באזונדערע הדרכה.
און וואס מיינט "כי בו חפצתי"? אזוי ווי חז"ל דרש'ענען אויף "במצוותיו חפץ מאוד" - אין זיינע מצוות, און נישט אינעם שכר פון זיינע מצוות. ער בעט נישט קיין הדרכה כדי צו מקיים זיין אסאך מצוות און זוכה זיין צו א גרויסן שכר, נאר "כי בו חפצתי" - אין די מצוות אליין גלוסט מיר, איך האב זיי אויסגעוועלט מצד זיך אליין און נישט צוליב דעם שכר וואס איך וועל באקומען פאר זיי.
הַט־לִבִּי אֶל־עֵדְוֺתֶיךָ וְאַל אֶל־בָּצַע׃ - נייג מיין הארץ צו דיינע עדות'ן, און נישט צו קיין בצע.
דער רד"ק ערקלערט: מיין הארץ זאל נישט זיין גייציג צוזאמצושטעלן געלט און איך זאל נישט זוכן קיין בצע, נאר מיין גאנץ הארץ זאל זיין פאר דיינע עדות'ן. "בצע" מיינט אהבת ממון, אזוי ווי "שונאי בצע" - יראי אלוקים און אנשי אמת וואס האסן דאס געלט, דאס הייסט זיי לויפן נישט נאך אים. ווייל דאס נאכיאגן נאך געלט פארדרייט אן קיין ספק די ריינקייט פון דעם מענטשנ'ס שכל, און צוליב דעם געלט מאכט א מענטש באשלוסן וואס זענען נישט על פי דין און נישט ווי עס פארלאנגט זיך.
און מען קען אויך זאגן בדרך רמז. ביי די ספרדים מאכט מען די ברכה "אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על דברי תורה", און ביי די אשכנזים "לעסוק בדברי תורה", און איינער האט געזאגט בדרך צחות אז ביי די אשכנזים מאכט מען פון יעדן דברי תורה אן עסק: דער האט אן עסק פון אתרוגים, דער אן עסק פון תפילין, און יענער אן עסק פון ספרי תורה. און באמת מצד עצמו איז דאס א גוטע זאך - עס איז בעסער אז א מענטש זאל האנדלען מיט ספרי תורה ווי מיט דברי חולין, און וואס מער די זאך איז פארבינדן מיט קדושה איז אלץ שענער. אבער דער פסוק קומט מרמז זיין: אפילו ווען דו פארנעמסט זיך דערמיט, זאל דיין גאנצע כוונה זיין צו מזכה זיין. איך פארקויף דיר תפילין כדי דו זאלסט לייגן די שענסטע און מהודר'דיגסטע תפילין און מקיים זיין די מצווה בהידור. "ואל אל בצע" - עס זאל נישט שטיין פאר מיינע אויגן בלויז דאס געלט; ווייל אויב נאר דאס געלט שטייט פאר מיינע אויגן, גייט מיר שוין נישט אן צו פארקויפן תפילין וואס זענען נישט מהודר און פון א שוואכערער קוואליטעט, און איך פארקויף באבע-מעשיות ווי ספעציעל און גוט עס איז דאס וואס איך פארקויף, אבער למעשה איז די גאנצע שאלה וויפיל געלט מען קען מאכן.
מען דערציילט אויף איינעם פון די גדולי הצדיקים וואס מען האט געברענגט פאר אים א מזוזה ער זאל זי אנקוקן. ער האט אריינגעקוקט אין איר און געזאגט: דא שטייט נישט "שמע ישראל". האבן זיי אים געפרעגט: און וואס שטייט יא דא? האט ער געענטפערט: געלט, געלט, געלט, געלט. דאס הייסט, מיט זיין רוח הקודש האט ער געזען אז דער גאנצער ענין פונעם סופר איז בלויז געווען "נאך א מזוזה, נאך א מזוזה, ווי אזוי צו מאכן מער געלט", בעת אז עס זאל זיין געשריבן כהוגן און אז ער זאל מכוון זיין וואס מען דארף מכוון זיין - האט אים אינגאנצן נישט אינטערעסירט. דאס איז "הט לבי אל עדותיך": אז מיין גאנצער ענין זאל זיין אין דיינע מצוות, און די תאוות הממון זאל נישט פארדרייען מיין הארץ און מיין פארשטאנד.
דער מלבי"ם זאגט אז דער עיקר ענין פונעם פסוק איז "עדות". און מיר האבן שוין דערמאנט אז די עדות זענען די מעשיות אין דער תורה וואס קומען מעיד זיין אויף דער גרויסקייט פונעם קדוש ברוך הוא און אויף זיין הנהגה: עונש פאר די רשעים - אנשי סדום, דור הפלגה און דור המבול, און אזוי אויך פרעה און די שטראפן וואס זענען געקומען אויף אים; און שכר טוב פאר צדיקים - ווי די גוטע הבטחות צו אברהם אבינו וואס איז בייגעשטאנען די נסיונות. דאס הייסט, די עדות זענען מעיד אז דער אויבערשטער איז נאמן צו באצאלן שכר טוב פאר זיינע יראים און צו באשטראפן די רשעים. דערפאר האבן מיר פריער געזען "בדרך עדותיך ששתי" און "עדותיך שעשועי" - דאס אלעס פרייט מיר, ווייל איך טו דאך רצון השם, און עס איז געדרונגען פון די עדות אז מען באקומט א גוטן שכר אויף מיינע מעשים.
נאר דא איז פארהאן א חשש: טאמער זיין גאנצער ענין אין עבודת השם וועט זיין צוליב דעם שכר, און זיין גאנצע שטרעבונג וויאזוי צו באקומען פון אים יתברך. און דאס איז דאך נישט די שלמות פון דער עבודה. הלוואי זאל מען אנקומען אפילו צו דעם, אבער דאס איז נישט די מדרגה פון שלמות, ווייל דאס איז א בחינה פון עבדים המשמשים את הרב על מנת לקבל פרס. די מדרגה פון שלמות איז צו דינען דעם קדוש ברוך הוא אפילו אויב עס איז נישטא קיין שכר, נאר פשוט ווייל איך בין זיין קנעכט און זיין נאמן בית און איך וויל טאן דאס וואס איז געפעלן פאר אים. און מיר האבן שוין געזאגט אז ווען א מענטש זאגט "איך ארבעט נאר צוליב דעם שכר", אויב מען טראכט אריין איז אין דעם דא א גרויסער פגם, ווייל כביכול זאגט ער: רבונו של עולם, דיינע מצוות אינטערעסירן מיר נישט, באמת וואלט איך גארנישט געטאן, נאר איך ווייס אז עס איז דא א געהאלט און דערפאר טו איך עס. דאס הערט זיך אזוי ווי א קינד וואס דערלאנגט א גלאז טיי און זאגט: טאטע, איך דערלאנג עס ווייל איך ווייס אז עס איז דא א ירושה. אויף אזא רייד וועט דער פאטער זאגן: נעם די גלאז טיי, איך וויל עס נישט, דערלאנג מיר גארנישט - וואס, דו קוקסט אויף מיר ווי אויף א געלט-מאשין? באמת דארף די עבודה זיין ווייל זי ברענגט נחת רוח פאר אים, אפילו אויב עס איז נישטא קיין שכר.
דערפאר קומט דוד און בעט "הט לבי אל עדותיך" - איך זאל זיך פרייען מיט זיי צוליב זיי אליין, וויבאלד זיי זענען מעיד אויף השגחת השם און אויף זיין גוטסקייט און חסד, "ואל אל בצע" - עס זאל נישט זיין דאס וואס דער עובד זוכט דעם בצע, נישט דעם פארדינסט און נישט "מה בצע" און וואס מען וועט פון דעם פארדינען, נאר דאס וואס וועט מיר באמת אינטערעסירן איז וואס איך קען טאן צו מאכן א נחת רוח פאר אים, און דאס זאל זיין מיין שטרעבונג.
אין ספר פנים יפות ווערט מסביר געווען: דוד בעט "הט לבי אל עדותיך" - מיין רצון איז צו עוסק זיין נאר אין דער תורה, "ואל אל בצע". און די כוונה איז אויף דעם וואס די גמרא זאגט אז מצוה לבצוע, דאס הייסט עס איז א מצוה צו מאכן א פשרה: ווען צוויי בעלי דינים קומען, זאלסטו נישט גלייך אנפאנגען מיט ייקוב הדין את ההר, נאר פרוביר צו זען וויאזוי מען מאכט א פשרה. אויף דעם זאגט ער: איך וועל עוסק זיין נאר אין דער תורה, אבער איך וועל נישט מאכן קיין פשרה. וואס איז די פשרה? דער גוף ציט צו איין זייט און די נפש ציט צו דער אנדערער זייט, און לאמיר מאכן א פשרה אינמיטן: אביסל גוף און אביסל נפש, אביסל עולם הזה און אביסל עולם הבא, אביסל הנאות און אביסל תאוות. ניין. נאר "הט לבי" - מיין גאנץ הארץ זאל זיין גענויגט נאר צו דער תורה און צו דיינע עדות, און נישט אז איך זאל פרובירן צופרידנצושטעלן אלע זייטן, נאר מיין שלמות און שטרעבונג זאל זיין צו דינען בלויז דיך, אן זיך אינטערעסירן אין קיין שום אנדערע זאך.
און דער חזון איש האט שוין דעפינירט אזא סארט מענטשן: "אנשי הדת והחיים". עס איז דא דת און עס איז דא לעבן, און מיש נישט צווישן זיי - ביז אהער ביסטו געווען אין בית המדרש און אין שול, האסט געענדיגט די תפילה און געענדיגט דאס לערנען, ביז אהער איז דת; יעצט ביסטו ארויסגעגאנגען און מען דארף אנפאנגען צו לעבן. ביי זיי איז די דת איינגעשפארט אין א קסרקטין, אין א באזונדערן ווינקל, און נאכדעם לעבט מען. זאגט דער חזון איש: דאס איז א גאנצער שיבוש, ווייל א מענטש דארף פארשטיין אז די דת, דאס הייסט זיין עבודה יתברך, איז די ציל פון דאס גאנצע לעבן. "בכל דרכיך דעהו" - נישט נאר אין שול און נישט נאר ביים דאווענען, נאר דאס באגלייט מיך יעדן טאג, יעדע שעה און יעדן מאמענט. אפילו ווען איך גיי שלאפן דארף איך שלאפן על פי ההלכה, און וואס מען זאגט פארן שלאפן און וואס מען זאל אינזין האבן ביים שלאף. די זאך דארף מיר באגלייטן פיר און צוואנציג שעה, און נישט מאכן קיין "ביצוע" און פשרה - אביסל עולם הזה און אביסל עולם הבא, דאס איז דער חלק פונעם גוף און דאס איז דער חלק פון דער נשמה - נאר דער חלק פון דער נשמה זאל מיר באגלייטן א גאנצן טאג און אין אלע מיינע מעשים.
אין ספר תהילות מהרי"ץ ברענגט ער די ווערטער פון חז"ל אז חברים וואס זענען עוסק בתורה זענען נישט מפסיק פאר תפילה. און פון וועלכער מדרגה פון חברים רעדט מען? זאגט די גמרא: ווי רשב"י און זיינע חברים, וואס פלעגן נישט מפסיק זיין פאר תפילה נאר זענען געווען עוסק בתורה מיט התמדה. און דוד המלך בעט פונעם קדוש ברוך הוא: רבונו של עולם, מיין רצון איז צו עוסק זיין אזוי אין דער תורה ביז איך וועל זיין פטור פון תפילה - נישט כדי פטור צו ווערן פון תפילה, נאר אז די מדרגה פון מיין התמדה זאל דערגרייכן אזא מדרגה. און וואו איז דאס מרומז? "ואל אל בצע": די תפילה איז איינגעטיילט אין דריי - שחרית, מנחה און מעריב, בוקר צהריים און ערב, ראשי תיבות בצ"ע. דאס הייסט, איך וויל עוסק זיין בלויז אין דער תורה, מיט א גרויסער התמדה.
און לויט דעם יסוד קען מען מסביר זיין אביסל אנדערש: "הט לבי אל עדותיך" - אז איך זאל עוסק זיין אין דער תורה כסדר און אן קיין הפסק, און נישט זיין פון די וואס קובע בלויז עתים לתורה - בצ"ע: ער לערנט אינדערפרי (בוקר), אביסל נאכמיטאג (צהריים) און ביינאכט (ערב). נישט פון די וואס לערנען "בצע", נאר פון די וואס זענען עוסק אין דער תורה אן אן אויפהער און מיט א גרויסער התמדה. פארשטייט זיך אז ווער עס קען נישט - זאל עוסק זיין אינדערפרי און נאכמיטאג און ווען ער קען נאר; אבער ווער עס קען, זאל זיך נישט באגנוגענען דערמיט, נאר "הט לבי אל עדותיך" - אז מיין גאנצער ענין און באשעפטיקונג יומם ולילה זאל זיין בלויז דער עסק התורה.
הַעֲבֵר עֵינַי מֵרְאוֹת שָׁוְא בִּדְרָכֶךָ חַיֵּנִי׃ - פארקער מיינע אויגן פון זען נישטיקייט, אין דיינע וועגן לעב מיך אויף.
דער רד"ק ערקלערט אז די גאנצע בקשה איז אז ער זאל אים העלפן ביים קיום המצוות; "מראות שווא" - אז איך זאל נישט נאכגיין נאך מיינע אויגן, "בדרכך חייני" - ווייל דער חטא ברענגט דאך טויט אויפן מענטש, און ווען איך וועל גיין אין די וועגן פונעם אויבערשטן וועט מיר דאס געבן א ריכטיגע חיות. און דער אבן עזרא לייגט צו אז דעם מענטשנ'ס לעבן וועט פארלענגערט ווערן אויב ער גייט נישט נאך זיינע אויגן. און מען מיינט נישט בלויז שמירת עיניים כפשוטה, נאר דאס נאכגיין נאך די תאוות פון זיין הארץ און זיינע אויגן: די אויגן זענען דאך די סרסורי העבירה, וואס ברענגען צו דעם חטא צום מענטש, און ווען ער ווערט נאכגעשלעפט נאך מראה עיניו פארקירצט דאס זיינע טעג; אבער ווען ער איז דבוק אינעם אויבערשטן - "בדרכך חייני".
דער מלבי"ם ערקלערט אז דער פסוק גייט ארויף אויפן פריערדיגן: אז מיינע אויגן זאלן נישט זען קיין זאך וואס האט נישט קיין ממשות. ווארעם מיר האבן דאך געזאגט אז איך וויל נישט דינען דעם אויבערשטן פאר בצע און נישט פאר שכר, און אויף דעם זאגט ער "העבר עיני מראות שווא" - דער שכר האט נישט קיין ממשות, ער איז נישט דער תכלית און ער איז נישט דער עיקר, און דערפאר זאלן מיינע אויגן זיך נישט צוקוקן צום שכר און זייער שטרעבונג זאל נישט זיין אהין; דאס הייסט "ראות שווא". נאר וואס דען? "בדרכך חייני" - אז מיין גאנצער ציל און בליק זאלן זיך ווענדן צו דיינע וועגן: וויאזוי איך קען זיך מדבק זיין אין די דרכי השם, וואס זענען חסד, רחמים און חנינה, און זיך אויסלערנען צו גיין אין זיי און לעבן אין זיי. דאס זאל זיין מיין גאנצע שטרעבונג, און נישט דאס קוקן אויף בצע און אויף דעם וואס איך פארדין, וואס דאס איז א מראה שווא וואס עס פאסט נישט פאר א מענטש זיך אפצוגעבן דערמיט.
אות ה' אין קאפיטל קי"ט איז א רייע פון בקשות פון דוד המלך: "הורני" דעם פארבארגענעם וועג פון די חוקים, כדי איך זאל קענען אוועקשטעלן דערין מיינע טריט און עס היטן ביז צום סוף פון מיינע טעג; "הבינני" מיט א בינה פון א דבר מתוך דבר, ווייל בלויז דער וואס פארשטייט היט אפ די תורה און היט זי מיט גאנצן הארצן; "הדריכני" אינעם שמאלן שטעג פון די פרטי המצוות און זייערע דקדוקים, וואו מען קען נישט לויפן אליינס. און העכער אלעם גייט אדורך דער חוט המחבר: "ואל אל בצע" און "העבר עיני מראות שווא" - אז נישט דאס געלט און נישט דער שכר זאלן שטיין פאר מיינע אויגן, אז איך זאל נישט מאכן קיין פשרה צווישן דעם גוף און דער נפש און נישט צעטיילן מיין לעבן אויף "דת" און "חיים", נאר מיין גאנצער וועזן זאל זיין איבערגעגעבן פאר דער תורה און צו עבודת השם מאהבה, "כי בו חפצתי" - אין זיינע מצוות, און נישט אינעם שכר פון זיינע מצוות.