קאפיטל צ"ה הייבט אן די סדרה פון די זעקס מזמורים פון דא ביז מזמור צ"ט, וואס מ'האט איינגעפירט צו זאגן ביי קבלת שבת כנגד די ששת ימי החול. דער וואס האט זיי מתקן געווען איז דער רמ"ק, דער שוואגער פון רבי שלמה אלקבץ דער מחבר פון "לכה דודי" - אזוי אז אונזער קבלת שבת איז געבויט פון זעקס מזמורים פונעם רמ"ק און פון "לכה דודי" פון זיין שוואגער. און וואס איז דער ענין פון די דאזיגע מזמורים דווקא ביי קבלת שבת? וויבאלד אום שבת איז דא א שמחה אויף מלכות השם, ווי דער לשון פונעם דאווענען "ישמחו במלכותך שומרי שבת וקוראי עונג", דעריבער זאגט מען די דאזיגע מזמורים וואס אלע דרייען זיך ארום מלכות השם וואס מיר ווארטן זי זאל נתגלה ווערן פאר די אויגן פון יעדן אין די ימות המשיח.
לְכוּ נְרַנְּנָה לַיהֹוָה נָרִיעָה לְצוּר יִשְׁעֵנוּ׃ - גייט, לאמיר זינגען צום ה', לאמיר שאלן צום פעלז פון אונזער ישועה.
דער רד"ק און נאך מפרשים דערקלערן אז דער מזמור רעדט פון כלל ישראל אין די ימות המשיח, ווען איינער וועט זאגן צום צווייטן: קומט לאמיר גיין לויבן דעם אייבערשטן, דאנקען דעם צור ישענו וואס האט אונז געהאלפן און אויסגעלייזט. און וואס מיינט "לכו"? דער אבן עזרא טייטשט: לכו צו מיר - דאס הייסט, קומט צו מיר און מיר וועלן לויבן דעם אייבערשטן. דער רד"ק דערקעגן ערקלערט אז דא מיינט עס בכלל נישט קיין גיין, נאר א לשון פון זירוז המעשה, אזוי ווי "לכה נא אנסכה בשמחה", "לכה נשקה את אבינו יין", "לכו ונחשבה על ירמיהו מחשבות" - וואס ביי אלע מיינט עס נישט צו גיין צו עפעס א פלאץ, נאר זיך צו גרייטן און מזרז זיין דערצו. לכו נרננה לה': לאמיר זיך מזרז זיין צו לויבן דעם אייבערשטן און שאלן צום פעלז פון אונזער ישועה.
דער מלבי"ם שטעלט פאראויס אז אלע די דאזיגע מזמורים, ביז סימן ק', רעדן פון איין ענין: צוויי סארטן הנהגות מיט וועלכע דער הקדוש ברוך הוא פירט זיין וועלט. איינס איז די הנהגה הטבעית, און די צווייטע איז די הנהגה ההשגחית הניסית, העכערן טבע. ווי מיר האבן שוין געזען אין די פריערדיגע מזמורים, טוט דער מלבי"ם אפט מסביר זיין די פסוקים לויט די צוויי ענינים פון די הנהגות. און דא קומט ער ווייזן דעם חילוק צווישן כלל ישראל און די אומות העולם: ישראל ווערן געפירט מיט דער הנהגה השגחית ניסית, בשעת די גוים ווערן געפירט מיט דער הנהגה הטבעית. אין מזמורים צ"ו און צ"ז וועט ער רעדן פונעם ענין פון דער הנהגה הטבעית, וואו דער אייבערשטער מאכט טאקע ניסים נאר זיי זענען באהאלטן און פארקליידעט אינעם טבע - "ניסיך שבכל יום עמנו", וואס מיר זעען זיי נישט אבער זיי עקזיסטירן. און אין מזמורים צ"ח און צ"ט וועט ער רעדן איבער דער צווייטער הנהגה, די אפענע ניסימ'דיגע: קריעת ים סוף, שמש בגבעון דום און ענליכע.
זאגט דער מלבי"ם אז די ערשטע צוויי פסוקים פונעם מזמור זענען ווי אן הקדמה און א שליסל צום גאנצן ענין. "לכו נרננה לה'" - מצד דעם וואס דער אייבערשטער איז בורא עולם און ממציא אלע באשעפענישן. שטענדיג ווען מ'זאגט שם הוי"ה איז די כוונה צום הקדוש ברוך הוא מצד דעם וואס ער איז בורא העולם, בשעת ווען מען וויל רעדן מצד דער השגחה פרטית אויף אונז זאגט מען "אלוקינו" - וואס דאס איז מצד דעם אופן ווי ער גיט אכטונג אויף אונז בפרטיות. ווידער "נריעה לצור ישענו" - "ישענו" געהערט שוין צו אונז, דאס איז די הנהגה פון השגחה פרטית. און פארוואס דווקא תרועה? ווייל מען שאלט ווען דער קעניג געפינט זיך אינמיטן פאלק, אזוי ווי עס שטייט "מה קול התרועה הגדולה הזאת במחנה העברים", און זיי האבן געוואוסט אז דער ארון השם איז געקומען אין מחנה, און ווי "ויריעו ויאמרו יחי המלך". די תרועה איז מצד דעם וואס דער אייבערשטער איז דער פעלז וואס ראטעוועט אונז אויף א פריוואטן אופן, אז דער מלך געפינט זיך צווישן אונז.
די הכרה אינעם אייבערשטן און אין זיין השגחה קען מען משיג זיין אויף צוויי וועגן. איינס - דורך התבוננות אין די אלגעמיינע מעשים, אינעם גאנצן בריאה: בערג און גבעות, ימען און טייכן, די הימלישע קערפערס - אלעס איז פון אים יתברך. און פון דער דאזיגער אלגעמיינער הכרה קומט מען אויסצופארשן די איינצלנע מעשים: וויאזוי דער אייבערשטער האט אויסגעשטעלט יעדע איינציגע זאך, אין וועלכער צורה, און וויאזוי ער האט עס ארויסגעברענגט מכח אל הפועל. און דאן קומט מען צום אויספיר אז דאס אלעס שטייט און האלט זיך דורך א שטענדיגער השגחה - ס'איז נישט עפעס וואס דער אייבערשטער האט געמאכט און דערנאך געבליבן רוען, נאר אלעס גייט ווייטער און עקזיסטירט מכוח זיין תמידיגער השגחה אין יעדער צייט און אין יעדן רגע. די ערשטע הכרה, זאגט דער מלבי"ם, געהערט אויך צו די גוים: ימען, טייכן און הימלישע באשעפענישן - דאס קען אויך א גוי דערקענען; השגחה פרטית אויף כלל ישראל קען א גוי נישט באנעמען. דעריבער רופט דא דער משורר אויך צו די אומות העולם: לכו נרננה לה' - ער פירט דאך די וועלט באופן כללי, און פון דעם ארויס "נריעה לצור ישענו", אז מיר זאלן דערקענען אז דער מלך איז בתוכנו און ער ראטעוועט אונז מיט א טעגליכער השגחה פרטית.
אין ספר "תהילות מהרי"ץ" ערקלערט דער מהרי"ץ דושינסקיא, אז די פסוקים דא זענען א דירעקטער המשך צום פריערדיגן קאפיטל, וואס האט זיך געענדיגט "ויהי ה' לי למשגב ואלוהי לצור מחסי, וישב עליהם את אונם וברעתם יצמיתם, יצמיתם ה' אלוהינו" - דער פריערדיגער קאפיטל האט זיך געשלאסן מיטן עונש וואס דער קדוש ברוך הוא וועט ברענגען אויף די רשעים. און דאס איז פארבינדן מיט דעם וואס מען האט געלערנט אין קאפיטל א' אין תהילים: "כי יודע ה' דרך צדיקים ודרך רשעים תאבד". וואס איז דער שייכות? מען האט דארט מבאר געווען, אז כל זמן די רשעים געפינען זיך אויף דער וועלט, ווערט שטארקער דער כוח הטומאה. ס'איז נישט בלויז אז דער רשע לייגט צו טומאה אויף זיך אליין - דאס ניחא, דו ווילסט קאליע מאכן פאר זיך, מאך קאליע - נאר ער לייגט צו טומאה אין דער וועלט און שעדיגט אויך דעם צדיק, וואס מוז זיך מתמודד זיין מיט זיין גאנצער רשעות. ס'איז פאראן דערצו א פראקטישער זייט: ווען ס'דרייען זיך רשעים און רשעות אויפן גאס קען מען נישט ארויסגיין, און די אויגן און דאס הארץ פונעם צדיק ווערן פגום נאך זיי. און ס'איז פאראן דערצו א רוחניות'דיגער זייט: דער רשע האט ממשיך געווען א כוח הטומאה אויף דער וועלט, און דער צדיק מוז זיך שלאגן אויך מיט די דאזיגע כוחות. זיינע קאמפן ווערן פיל שווערער, און דאס שטערט דער קדושה און מאכט שווער פאר די צדיקים זיך משלים צו זיין אין עבודת הקודש. ממילא, אויב מען זעט א צדיק וואס איז אביסל נחלש געווארן אין עבודת הקודש - איז פאראן אויף אים א לימוד זכות, אז די רשעים האבן אים צוריקגעהאלטן פון דינען כראוי.
לויט דעם איז פארשטענדליך "לא יקומו רשעים במשפט" - ביים לעתיד'דיגן משפט וועט פאר די רשעים נישט זיין קיין תקומה. ווארום דער רשע וואלט געקענט טענה'ן: וואס פאדערסטו פון מיר, האבן דען די צדיקים נישט געזינדיגט? זיי זענען דאך אויך דורכגעפאלן! אבער דער ענטפער איז, אז מיט דער דאזיגער טענה עפנט ער פאר זיך נאך א תיק: ווי אזוי זענען די צדיקים דורכגעפאלן? ווען נישט דו און דיינע מכשולים, ווען נישט די טומאה וואס דו האסט אראפגעברענגט אויף דער וועלט, וואלט דער צדיק נישט נכשל געווארן. און דאס איז "יודע ה' דרך צדיקים" - ס'איז גלוי וידוע פאר אים ווער ס'האט גורם געווען די צדיקים זייער וועג און ווער ס'האט זיי אראפגעווארפן אין דעם וואס זיי זענען געפאלן. אויב וואלטן חטאים געווארן פארשניטן פון דער ערד ורשעים עוד אינם - דעמאלט וואלטן די צדיקים דערגרייכט צו פיל העכערע מדרגות. זאג נישט "זע, דער צדיק איז דאך אויך נכשל געווארן"; אויב ער איז נכשל געווארן, איז עס צוליב דיר, און אויפן דורכפאל פונעם צדיק דארפסטו אויך געבן א דין וחשבון, און זיכער איז דערין נישט פאראן קיין שום לימוד זכות אויף דיין אייגענעם דורכפאל.
און דאס איז אויך ביי אונז: ווען דער קדוש ברוך הוא וועט זיך נוקם זיין אין די רשעים - "וישב עליהם את אונם וברעתם יצמיתם" - וועלן די צדיקים זיך קענען מחזק זיין אין עבודת השם און אין זיין יראה, און דעמאלט וועלן זיי זאגן איש לרעהו "לכו נרננה לה' נריעה לצור ישענו". די ערד וועט ווערן פול מיט דעה און זיי וועלן משיג זיין דעם קדוש ברוך הוא מיט א קלארער השגה, אזוי ווי דער מזמור פירט אויס "כי אל גדול ה' ומלך גדול על כל אלוהים". די צדיקים וועלן גיין און זינגען צום אייבערשטן אן קיין שום מפריע, ווייל ס'זענען שוין מער נישטא קיין רשעים וואס האלטן זיי צוריק פון עבודת השם.
און מען דארף קלאר מאכן: דאס איז נישט קיין תירוץ נאר א לימוד זכות. דער מענטש מצד עצמו האט נסיונות און ער מוז זיך שלאגן מיט זיי, נאר אחוץ דעם איז פאראן א פארשטארקונג פון נסיונות וואס קומט מצד די רשעים, און אויף דער פארשטארקונג וועט דער קדוש ברוך הוא נפרע ווערן פון די רשעים. דאס איז א לימוד זכות אויף צדיקים וואס האבן זיך זייער געמוטשעט און זענען דא און דארט דורכגעפאלן. אבער דער רשע קען נישט טענה'ן "איך בין ארויסגעקומען א רשע צוליב די פריערדיגע רשעים וואס האבן שוין אראפגעברענגט טומאה אויף דער וועלט" - ווער ס'האט אויסגעוועלט דעם דרך הרשע, אויף דעם וועט מען אים פאדערן.
נְקַדְּמָה פָנָיו בְּתוֹדָה בִּזְמִרוֹת נָרִיעַ לוֹ׃ - לאמיר מקדים זיין פאר זיין פנים מיט א הודאה, מיט געזאנגען לאמיר צו אים שאלן.
"נקדמה" איז א לשון פון הזמנה: לאמיר זיך מקדים זיין און זיך גרייט מאכן פאר אים מיט א תודה. און וועלכע תודה? זאגט דער רד"ק: א תודת שפתיים, אן הודאה צום אייבערשטן. תודה מלשון הודאה - מיר וועלן דאנקען דעם השם יתברך פאר דאס גאנצע גוטס וואס ער האט מיט אונז געטאן.
דער מלבי"ם ערקלערט אז דא קומט די צווייטע הכרה, וואס ווערט געלערנט פון די באזונדערע מעשים, און זי איז מיוחד פאר עם ישראל: אז די השגחה פרטית פונעם קדוש ברוך הוא איז באהאפטן צו אונז מער ווי צו אלע פעלקער. מיר זעען אן השגחה פרטית דורכאויס אלע דורות, און דער קדוש ברוך הוא האט פאר אונז געטאן ניסים און מופתים וואס ער האט נישט געטאן פאר קיין שום פאלק, און מיר האבן אזא זאך קיינמאל נישט געזען. ס'איז נישטא קיין פאלק וואס קען דערציילן איבער אזעלכע ניסים ווי יציאת מצרים, ווי קריעת ים סוף, ווי מתן תורה און די ניסים ביים אריינגיין אין לאנד. און ס'איז נישטא קיין פאלק וואס האלט אן צו עקזיסטירן אויף אזא וואונדערליכן און איבער-נאטירלעכן אופן ווי דאס אידישע פאלק, אפילו היינט ווען מיר זענען אונטער דער הנהגה פונעם טבע. און שוין דער יעב"ץ האט דערויף געזאגט: חי נפשי, אז גרעסער איז אין מיינע אויגן פון אלע ניסים פון יציאת מצרים דער עצם קיום פונעם אידישן פאלק - ווי אזוי ער האלט זיך. דאס איז א געוואלדיגע מעלה וואס מיר פארמאגן איבער די שאר האומות: אן השגחה פרטית וואס איז באהאפטן צו אונז, מיט וועלכער דער קדוש ברוך הוא היט אפ עם ישראל און זארגט אז זיי זאלן צוקומען צו דער גאולה שלמה און זאלן חלילה נישט פארטיליגט ווערן.
און פון דא נעמט זיך א גרויסער יסוד: ווער ס'איז ביכולת צו טוישן דעם טבע, איז ער בהכרח דער וואס האט אים באשאפן. די וואס טענה'ן אז די וועלט איז א קדמון - לויט זייער שיטה זענען קיין ניסים כלל נישט מעגליך, ווארום זיי פארמאגן דאך נישט די שליסלען: אויב האסטו נישט באשאפן דעם טבע, ווי אזוי וועסטו אים טוישן? א נס איז א שינוי הטבע, און אין א סיסטעם וואס דו האסט נישט באשאפן קענסטו נישט אריינטרעטן און דו ווייסט נישט ווי אזוי זיך אומצוגיין מיט איר. אויב דער קדוש ברוך הוא וואלט נישט באשאפן זיין וועלט - ווי אזוי וואלט ער געמאכט דערין ניסים? דער עצם פאקט וואס מיר זעען אז ס'איז פאראן ניסים, נעמט אוועק דעם באדן אונטער דער טענה פון קדמות העולם, און ווייזט אויף אז די וועלט איז מחודש און באשאפן געווארן אין א באשטימטן זמן דורכן קדוש ברוך הוא.
דרך אגב, די וועלט דערנענטערט זיך ביסלעכווייז צו דער אמת'ער ידיעה איבער דער מציאות הבורא. כפירה'דיגע דעות וואס זענען אמאל געווען פארשפרייט, איז היינט נישטא קיין בר דעת וואס זאל זיי ארויפברענגען אויף די ליפן. היינט איז נישטא קיין פארשטענדיגער מענטש - און מען רעדט נישט דוקא פון א וויסנשאפטלער - וואס זאל זאגן אז די וועלט איז קדמון און אז זי איז שטענדיג געווען דא. פאר יעדן איז קלאר אז די וועלט איז נתחדש געווארן אין א געוויסן פונקט אין דער צייט; רוף עס א קנאל, רוף עס בריאה, מיר האבן אן א שיעור ראיות אז די וועלט איז נתחדש געווארן. דער וויכוח איז בלויז געבליבן איבער דער צייט: מיר זאגן בערך פינף טויזנט יאר, און זיי זאגן פינף מיליארד אדער פופצן מיליארד והיד נטויה. אבער ווען מען זעט ווי זיי קומען צוביסלעך צו די ריכטיגע מסקנות, צו דעם וואס מיר טענה'ן שוין טויזנטער יארן, פעלט נישט אויס צו דרוקן - גיב זיי צייט און זיי וועלן אנקומען אויך צו דעם. לכתחילה האבן זיי געהאלטן אז די וועלט איז טאקע באשאפן געווארן אבער ביסלעכווייז, און דערנאך האבן זיי אנגעהויבן רעדן פונעם "גרויסן קנאל", דאס הייסט אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין איין איינציגער רגע, אין איין סעקונדע. און דאס שטימט מיט דעם וואס חז"ל זאגן: הוא אמר ויהי - "ויאמר אלוהים יהי אור ויהי אור". און נישט בלויז אין זיבן טעג, נאר שוין אינעם ערשטן טאג, ווי דער רמב"ן שרייבט, איז געגעבן געווארן דער גאנצער ערשטער חומר היולי, אלע באשטאנדטיילן פון דער בריאה זענען באשאפן געווארן אין איין רגע, און דערנאך האט דער אייבערשטער זיי אויסגעשטעלט - אבער זיי זענען שוין באשאפן געווארן גלייך פון אנהויב.
לויט דעם איז פארשטענדליך וואס מיר האבן גערעדט ווען מיר האבן געלערנט דעם כוזרי: פארוואס ביים מעמד הר סיני האט דער הקדוש ברוך הוא געעפנט מיט "אשר הוצאתיך מארץ מצרים" און נישט מיט "אשר בראתיך", וואס איז לכאורה פיל שטערקער - איך האב באשאפן דיך און די גאנצע וועלט, און נישט בלויז דיך ארויסגענומען פון בית האסורים? דער ענטפער איז: בריאת העולם איז געווען מיט טויזנטער יארן צוריק און מען געדענקט דאס נישט, בעת וואס יציאת מצרים איז געווען נעכטן און דאס האט מען געזען מיט די אייגענע אויגן. און דער מלבי"ם זאגט אז דאס איז נישט קיין שוואכערער באווייז, ווייל דער וואס מאכט ניסים איז דער וואס האט באשאפן די וועלט, און ס'איז נישטא קיין מציאות אז א מענטש זאל מאכן ניסים אין דער טבע וואס ער האט נישט באשאפן. קומט אויס אז דער הקדוש ברוך הוא ברענגט א ראיה פון דעם וואס דו אליין האסט געזען און דו ווייסט, און פון יציאת מצרים ווייסן מיר אז דער בורא איז דער השם יתברך.
דערפאר זאגט דא דער מלבי"ם: "נקדמה פניו בתודה" - אויף דער השגחה פרטית און אויף די פריוואטע טובות וואס דער אויבערשטער טוט מיט אונז; "בזמירות נריע לו" - אויפ'ן פארציילן די כללות'דיגע שבחים, אויף דער עצם בריאת העולם, וואס דאס זענען די אלגעמיינע מעשים וואס אויך די גוים באגרייפן. אבער פאר אונז, אלס קינדער פונעם השם יתברך, איז פאראן א באזונדערער באדערפעניש צו דאנקען אויף וואס ער משפיע איז אויף אונז אויף א פריוואטן אופן, און אויף דעם "נקדמה פניו בתודה".
ס'איז פאראן א הלכה ביי א מענטש וואס האט פעלדער ארום דעם פעלד פון זיין חבר און ער האט געוואלט מאכן א גדר ארום זיינע פעלדער, און עס קומט אויס אז זיין חבר האט הנאה פון דריי גדרים פון דריי זייטן. האט ער אים געזאגט: באטייליג זיך מיט מיר. זאגט ער אים: איך דארף נישט קיין גדרים, מאך פאר זיך. אבער אויב ביים סוף האט ער געזען און געזאגט: ווי שיין, איך האב שוין דריי גדרים, וועל איך צולייגן א פערטן גדר - איז דער דין אז ער באצאלט און באטייליגט זיך אין אלעם, נישט בלויז אינעם פערטן גדר נאר אויך אין די איבעריגע גדרים. אזוי אויך האט דער הקדוש ברוך הוא באשאפן די וועלט מיט זיין רצון, נאר די דאזיגע מציאות איז א מציאות וואס אויך מיר ווילן זי, און דערפאר דארפן מיר אים דאנקען אויף דעם. מען וויל דאך זיין דא, מען איז פאראינטערעסירט דערין, מען אליין לייגט צו נאך א גדר. און וואס איז די ראיה? אז ווען עס קומט פאר א מענטש די צייט צו פארלאזן וויל ער נישט פארלאזן; מ'זאגט אים עס איז געקומען דיין צייט און ער פרובירט זיך צו דינגען מיט'ן מלאך המות. אפילו משה רבינו האט זיך געדינגען מיט'ן מלאך המות. אויב דו ווילסט נישט פארלאזן די וועלט - אויף דעם דארפסטו דאנקען.
דער וואס האט פארלאזט די וועלט מיט די אייגענע הענט האט געטאן דעם גרעסטן עוול; ס'איז נישטא קיין שווערערע עבירה ווי זיך נעמען דאס לעבן. איין מאל איז איינער געקומען צום רב און אים געזאגט אז ער איז עובר געווען אויף דער גאנצער תורה כולה אויסער זיך אליין הרג'ענען. האט דער רב אים געזאגט: פארוואס? פונקט ווען דו וואלסט זיך גענומען דאס לעבן וואלסטו געטאן א מצוה, ווייל עס שטייט דאך "וביערת הרע מקרבך"... דאס איז פארשטייט זיך א שיינע מליצה, אבער אויף יעדן פאל זאלן מיר וויסן אז די הארבסטע עבירה איז די דאזיגע. און פארוואס? ווייל דער מענטש האט פאראכט די גרעסטע מתנה וואס מ'קען נאר געבן. וואס איז די גרעסטע מתנה? דאס לעבן. ס'איז נישטא קיין טייערערע זאך פונעם לעבן; א מענטש האט באקומען דאס לעבן און נעמט די מתנה און ווארפט זי דעם אויבערשטן אין פנים אריין, ווייל ער אנערקענט נישט איר חשיבות. און אויב דו וועסט טענה'ן אז ס'איז דיר שווער און דו האסט שוועריקייטן - דער הקדוש ברוך הוא האט געגעבן עצות און וועגן וויאזוי א מענטש זאל זיך אומגיין מיט שוועריקייטן; אבער אראפווארפן די מתנה פאר'ן פנים פונעם נותן, איז נישטא קיין גרעסערע שפלות ווי דאס. און אויסער דעם שטייט: בעל כורחך ביסטו געבוירן, בעל כורחך לעבסטו און בעל כורחך שטארבסטו - די זאכן ווערן נישט געטאן לויט דיין ווילן, און ווי דער לשון פונעם דיכטער: איך בין געקומען אויף דער וועלט, מ'האט מיר נישט געפרעגט קיין דעה.
אינעם ספר "המעיין הנצחי" ברענגט ער די ווערטער פון חז"ל אין מדרש: רבי פינחס און רבי לוי און רבי יוחנן בשם רבי מנחם דגליא, לעתיד לבוא זענען אלע קרבנות בטל און קרבן תודה ווערט קיינמאל נישט בטל, אלע הודאות זענען בטל און די הודאה פון תודה ווערט קיינמאל נישט בטל. און דאס איז וואס עס שטייט "קול ששון וקול שמחה, קול חתן וקול כלה, קול אומרים הודו את ה' צבאות כי טוב ה' כי לעולם חסדו, מביאים תודה בית ה'" - "כי טוב" דאס זענען די הודאות, "מביאים תודה בית ה'" דאס איז דער קרבן תודה.
אגב, ס'איז פאראן ווער עס האט געשריבן אז א חלק פונעם תיקון העולם לעתיד לבוא וועט זיין צו רחמנות האבן אויף די בהמות און זיי נישט שחט'ן, און דערפאר וועלן זיך די קרבנות בטל מאכן. ס'איז א גרויסער וואונדער אויף די דאזיגע ווערטער, ווייל חז"ל זאגן דאך אז קרבן תודה וועט נישט בטל ווערן - וכי אויף דער בהמה פון תודה האט מען שוין נישט קיין רחמנות? נאר דער עצם שחיטה פון דער בהמה איז דאס רחמנות אויף איר: זי פאלקאמט דערמיט איר תכלית, ווערט נזדכך און ווערט א כלי פאר עבודת השם, ווען אן ערליכער און פאסיגער מענטש עסט זי און מיט איר כח דינט ער זיין באשעפער, און דאס איז דאך דאס שטרעבן פון אלע באשעפענישן - "כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו". קומט אויס אז די שחיטה פון די בהמות איז גופא דער תיקון, און ס'איז נישט פאראן קיין שום באדערפעניש דאס צו פאררעכטן. און בפרט אז דער הייליגער אריז"ל זאגט אז ווען משיח וועט קומען וועלן מיר מקריב זיין אלע קרבנות וואס מיר האבן פארפעלט ביז היינט. א מענטש וואס האט מחלל שבת געווען בשוגג - וואס האט רבי ישמעאל געטאן ווען ער האט געליינט און צוגעבויגן? ער האט אנגעשריבן אויף זיין פנקס: לכשייבנה בית המקדש אביא חטאת שמנה. ס'קען זיין אז מיר וועלן דארפן א גאנצע ביבליאטעק און נישט קיין פנקס, אבער אויף יעדן פאל ווען משיח וועט קומען וועלן מיר דארפן די דאזיגע קרבנות, און די ווערטער פון די וואס טענה'ן אז ס'איז פאראן דערין אן אכזריות זענען שווער צו פארשטיין - דאס איז דאך דער רצון פונעם בורא יתברך.
און ווען מ'זאגט אז אלע קרבנות זענען בטל, ערקלערט מען אז דאס נעמט נישט אריין די קבוצה פון קבועים'דיגע קרבנות. ווי אזוי איז מעגליך אז קרבן תמיד זאל בטל ווערן? ס'איז דאך א קרבן תמיד, און קיין איין אות פון דער תורה וועט נישט בטל ווערן, און די תורה וועט נישט געטוישט ווערן. צי וועט דען ווען משיח קומט נישט זיין קיין קרבן תמיד? דער כהן גדול וועט דינען אינעם בית המקדש און וועט נישט מקריב זיין אלע קרבנות פונעם טאג? נאר ביי די קרבנות וואס קומען אויף א חטא איז פאראן א מקום צו רעדן, און דאס שטייט טאקע: חטאת און אשם וועלן בטל ווערן, ווייל ס'וועט נישט זיין קיין יצר הרע און ס'וועלן נישט זיין קיין זינד. אבער דאס מיינט נישט אז עס וועט נישט זיין קיין יום כיפור; יום כיפור וועט אויך זיין א תענית. מ'האט אמאל געהערט ווי איינער האט געפרעגט, כמדומני הרב מוצפי: צי וועל איך דארפן פאסטן אויך לעתיד לבוא? און ער האט אים געענטפערט אז ס'וועט זיין א תענית אבער זי וועט נישט זיין שווער און נישט פארבונדן מיט קיין ליידן. סוף דבר: די תורה וועט נישט פארביטן ווערן, און אויב עס שטייט "בעשור לחודש השביעי תענו את נפשותיכם" - טוישט זיך דאס נישט בביאת המשיח.
אבער קרבן תודה איז נישט קיין קרבן וואס קומט אויף א חטא, נאר א הודאה צום אויבערשטן אויף וואס ער האט מיר גוטס געטאן, און די דאזיגע זאך וועט מען דארפן לעתיד לבוא נאך פיל מער. דער שפע וועט זיך מערן, און ווי חז"ל זאגן אז מיני גלוסקאות וועלן וואקסן אויף די ביימער - און טייל זאגן אז דאס איז נישט בהכרח כפשוטו נאר אן אויסדרוק אויפ'ן געוואלדיגן שפע וואס וועט זיין - און די באדייטונג דערפון איז אז מ'וועט דארפן דאנקען מער, און ס'וועט דא זיין א פיל גרעסערער באדערפעניש אין הכרת הטוב. אזוי ערקלערט דער מהרז"ו אויפ'ן מדרש, און דערפאר ווערט קרבן תודה קיינמאל נישט בטל.
דער אוזשראווער רבי אין זיין ספר "באר משה" ערקלערט פארוואס קרבן תודה ווערט נישט בטל לעתיד לבוא: ווייל אפילו ווען מען דאנקט, דארף מען נאך אלץ דאנקען אויף דער הודאה אליין. איך דאנק דעם קדוש ברוך הוא, און אויף דעם אליין וואס ער האט מיר געגעבן דעם כח, די מעגלעכקייט און די פעהיגקייט אים צו דאנקען - אויך אויף דעם דארף איך דאנקען. נישט יעדער מענטש איז זוכה צו דערקענען די טובה, און נישט יעדער מענטש איז זוכה צו דאנקען דעם אויבערשטן. און מיר זאגן דאס יעדן טאג, נאר מען לייגט נישט שטענדיג אכט: "מודים אנחנו לך" - און וויאזוי ענדיגן מיר? "על שאנחנו מודים לך, ברוך אל ההודאות". איך דאנק דיר פאר דעם וואס איך דאנק דיר. ממילא האט די זאך נישט קיין עק, און דערפאר ווערט די הודאה קיינמאל נישט בטל: שטענדיג ווען מען דאנקט, מוז מען דאנקען אויך אויף דער מעגלעכקייט און דעם שכל וואס מען האט באקומען צו קענען דאנקען. דאס איז אן הודאה אויף אן הודאה - א דאנק צום אויבערשטן וואס ער האט געעפנט די אויגן פון אונזער שכל צו זען די טובה וואס ער שענקט אונז און צו זיין דאנקבאר צו אים. און ווי רש"י ברענגט אין מסכת סוטה דף מ': "על שנתת בליבנו להיות דבוקים בך ומודים לך" - אויף דעם אליין דאנקען מיר. עס איז דא א מענטש וואס דערקענט נישט די טובה און דאנקט נישט דעם אויבערשטן; דערפאר דאנק איך דיר וואס דו האסט אריינגעלייגט אין מיר די הכרה דיר צו דאנקען, און אויף דעם אליין פאדערט זיך אן הודאה.