דער דאזיגער מזמור איז געזאגט געווארן אויף דער הצלה פון "מות לבן" - יענער שונא וואס איז אויפגעשטאנען אויף דוד המלך. לכתחילה האט די הצלה אויסגעזען אינגאנצן נאטירליך, אויפ'ן וועג פון מלחמה, און מ'האט אין איר נישט געזען די יד ה'; אבער ביים צווייטן מאל, ווען לבן איז צוריקגעקומען און אויסגעשפרייט פאסטקעס און נעצן צו כאפן דוד'ן און איז אליין אריינגעפאלן אין זיי - דארט האט זיך די השגחה אנטפלעקט פאר די אויגן פון יעדן איינעם. ארום דעם חילוק צווישן א נאטירליכע הנהגה און אן אפענע הנהגה דרייט זיך דער גאנצער מזמור, און אין דעם חלק קומען מיר צו צו די פארשידענע מדרגות פון השגחה: אויפ'ן דך (דעם צובראכענעם מענטש), אויפ'ן עם בעת צרה, און אויף די יודעי שמו.
וִיהִי יְהֹוָה מִשְׂגָּב לַדָּךְ מִשְׂגָּב לְעִתּוֹת בַּצָּרָה׃ - און דער אויבערשטער זאל זיין א פעסטונג און שוץ פאר'ן צובראכענעם, א שוץ אין די צייטן פון צרה.
ביז אהער האט מען גערעדט וועגן דעם אז דער אויבערשטער וועט משפט'ן די פעלקער און פסק'ענען זייער דין. דא ווערט נתחדש נאך א זאך: דער אויבערשטער איז אויך א מגן פאר'ן דך. און די דאזיגע מעלה איז נאך גרעסער, ווייל דער אויבערשטער ווארט נישט ביז ס'וועט אים געטון ווערן שלעכטס און ערשט דעמאלט קומען זיך נוקם זיין, נאר תיכף ומיד איז ער אים א "משגב". דער טייטש פון "משגב" איז שוץ און שיץ - דער אויבערשטער באשיצט אים און לאזט נישט אז מ'זאל אים בכלל שלעכטס טון. און דאס איז סיי אויב ער איז אליין געדריקט און צעבראכן מצד זיך אליין, און סיי אויב די צייט אליין איז א צייט פון צרה - "לעיתות בצרה". דאס הייסט, אפילו א מענטש וואס איז נישט קיין דך, אפילו אן עושר און א בעל ממון, נאר אז יעצט געפינט ער זיך אין אן עת צרה - איז דער אויבערשטער אים א משגב אויף אן אופן מיידי און האט רחמנות אויף אים.
וְיִבְטְחוּ בְךָ יוֹדְעֵי שְׁמֶךָ כִּי לֹא־עָזַבְתָּ דֹרְשֶׁיךָ יְהֹוָה׃ - און עס וועלן בטחון האבן אין דיר די וואס קענען דיין נאמען, ווייל דו האסט נישט פארלאזט די וואס זוכן דיך, ה'.
און דאס איז די דריטע מדרגה: ערליכע אידן יראי ה', עם ישראל, ביי וועמען דער אויבערשטער ווארט אפילו נישט ביז ס'וועט קומען אן עת צרה. "יודעי שמך" האבן בטחון אין דיר, "כי לא עזבת דורשיך" - דו האסט זיי נישט פארלאזט אפילו אויף איין רגע. זיי ווערן שטענדיג אפגעהיטן מיט אן השגחה תמידית, אזוי ווייט אז די צרה קומט בכלל נישט צו זיי. ביים דך שטייט "משגב לעיתות בצרה" - ווען עס קומט א צרה וועט ער האבן א שוץ; אבער פאר דיינע יראים, פאר די יודעי שמך, איז די השגחה צוגעבינדן צו זיי כסדר.
זאגט דער מלבי"ם, אז "דורשיך" און "יודעי שמך" וואס ווערן דא דערמאנט זענען א גאר הויכע מדרגה: ווער עס משיג דעם שם ה' מיט א קלארער ידיעה, און קענט דעם אויבערשטן בשלימות. אזוי ווי ס'שטייט "אֲשַׂגְּבֵהוּ כִּי יָדַע שְׁמִי", און דאס איז א העכערע מדרגה פון "כִּי בִי חָשַׁק וַאֲפַלְּטֵהוּ" - אז ער באגרייפט די השגחת ה' און ידיעת ה' מיט א פולקאמער ידיעה. און אזוי ווי ס'שטייט "וּשְׁמִי ה' לֹא נוֹדַעְתִּי לָהֶם" - צו וויסן דעם אויבערשטן איז אן השגה, און דאס איז א ניסימ'דיגע הנהגה: דער אויבערשטער געפינט זיך מיט דיר יעדן איינציגן רגע. דאס איז א מענטש וואס האט בטחון אינעם אויבערשטן אויף א שטענדיגן אופן, אן קיין שום אמצעים - ער ווענדט זיך נישט צו דעם ער זאל אים העלפן און צו יענעם ער זאל אים ביישטיין (וואס דאס איז פארשטייט זיך א כשר'ע השתדלות), נאר זיין גאנצער בטחון איז בלויז אינעם אויבערשטן. ער איז סמוך ובטוח אינעם אויבערשטן אליין. און די אלע וואס זוכן דיך און האבן בטחון אין דיר - פארלאזטו נישט, ווייל דיין השגחה איז כסדר צוגעשמידט צו זיי.
זַמְּרוּ לַיהֹוָה יֹשֵׁב צִיּוֹן הַגִּידוּ בָעַמִּים עֲלִילוֹתָיו׃ - זינגט צום אויבערשטן וואס זיצט אין ציון, דערציילט צווישן די פעלקער זיינע גרויסע מעשים.
זינגט צום אויבערשטן מצד דעם וואס ער איז "יושב ציון" - דאס הייסט ירושלים, וואו דער אויבערשטער היט כסדר מיט אן השגחה פרטית, און פארלאזט נישט די יודעי שמו. און נאך א זאך: "הגידו בעמים עלילותיו" - לאזט וויסן צווישן די פעלקער וויאזוי דער אויבערשטער פירט זיך מיט אונז מיט השגחה פרטית. נאר מ'דארף מחלק זיין צווישן די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא מיט די אומות העולם און צווישן זיין הנהגה מיט כלל ישראל, וואס זיי זענען אין דער בחינה פון יודעי שמו.
כִּי־דֹרֵשׁ דָּמִים אוֹתָם זָכָר לֹא־שָׁכַח צַעֲקַת עֲנָוִים׃ - ווארום דער וואס פאדערט דאס בלוט האט זיי געדענקט, ער האט נישט פארגעסן דאס געשריי פון די געפייניגטע ענווים.
די פעלקער - "דֹּרֵשׁ דָּמִים אוֹתָם זָכָר": דער אויבערשטער געדענקט זיי נאר מצד דעם וואס ער פאדערט בלוט. ס'איז פארגאסן געווארן זייער בלוט, און אויף דעם איז פאראן א חרון אף, און דער אויבערשטער געדענקט דאס פארגאסענע בלוט און פאדערט פונעם שופך דאס בלוט וואס ער האט פארגאסן. אבער לעומת זה "לֹא שָׁכַח צַעֲקַת עֲנָוִים" - דאס געשריי פון די ענווים, וואס דאס איז כלל ישראל, האט דער אויבערשטער קיינמאל נישט פארגעסן. דער קדוש ברוך הוא ווארט נישט ביז מ'וועט אים דערמאנען דורך דעם פארגאסענעם בלוט, נאר מעיקרא האט ער זיי נישט פארגעסן, און ער העלפט זיי ארויס אויף אן אופן מיידי - "כִּי לֹא עָזַבְתָּ דֹרְשֶׁיךָ ה'".
דער מלבי"ם ערקלערט דעם חילוק צווישן "זָכַר" און צווישן "לֹא שָׁכַח". בדרך כלל קומט א זכירה נאר נאכדעם וואס ס'איז פריער געווען א שכחה. גיט א קוק אויך אויפן געוויינלעכן אויסדרוק: "איצט האב איך מיר דערמאנט" - איך האב מיר דערמאנט ווייל פריער האב איך פארגעסן. אבער אויף א זאך וואס שטייט כסדר פאר מיינע אויגן קען איך נישט זאגן "איך האב מיר דערמאנט". א מענטש וואס א גלאז טיי שטייט לעבן אים זאגט נישט "איך האב מיר דערמאנט אז ס'איז דא א גלאז טיי לעבן מיר". ווער ס'האט ברוך ה' א קלארן שכל דערמאנט זיך נישט אין עפעס וואס ער האט קיינמאל נישט פארגעסן. קומט אויס אז א זכירה איז שטענדיג נאך א שכחה, און זי קומט אלעמאל צוליב א געוויסער סיבה וואס ברענגט צו דער זכירה.
אזוי אויך דא: דאס בלוט פון די געהרג'עטע וואס לבן האט אומגעברענגט, זיי זענען די וואס דערמאנען כביכול דעם קדוש ברוך הוא זיך אפרעכענען מיט אים און געבן אים זיין שטראף. אבער "נישט פארגעסן" מיינט אז ס'איז קיינמאל בכלל נישט פארגעסן געווארן - דאס איז נישט קיין "זכירה" נאך א שכחה, נאר אז מען האט קיינמאל נישט פארגעסן. דערפאר לגבי די אומות העולם שטייט "אוֹתָם זָכָר" - דאס פארגאסענע בלוט האט אים כביכול דערמאנט צו פאדערן זייער דין; אבער עם ישראל איז אויף א פיל העכערער מדרגה, זיי זענען ענווים, און דעריבער "לֹא שָׁכַח צַעֲקַת עֲנָוִים" - ער האט קיינמאל נישט פארגעסן זייער געשריי, און ער ראטעוועט זיי באלד.
חָנְנֵנִי יְהֹוָה רְאֵה עָנְיִי מִשֹּׂנְאָי מְרוֹמְמִי מִשַּׁעֲרֵי מָוֶת׃ - זיי מיר גנעדיג ה', זע מיין פיין פון מיינע פיינט, דו וואס הייבסט מיך אויף פון די טויערן פונעם טויט.
דא מתפלל דוד המלך אז דער אויבערשטער זאל אים ראטעווען אויך פון זיינע איבעריגע שונאים, די פיינט וואס רודפ'ן אים, אזוי ווי ער זאגט "רַבּוּ מִשַּׂעֲרוֹת רֹאשִׁי שֹׂנְאַי חִנָּם" - שונאים האבן אים נישט געפעלט. דערפאר בעט ער: אזוי ווי דו האסט מיך געראטעוועט פון לבן, אזוי ראטעווע מיך פון די איבעריגע שונאים. "מְרוֹמְמִי מִשַּׁעֲרֵי מָוֶת" - איך בין שוין געווען אין א סכנה דורך לבן, ס'איז קוים געווען א טריט צווישן מיר און דעם טויט, כ'בין שוין כמעט אריין אין יענעם טויער וואס פירט צום טויט, און דו האסט מיך געראטעוועט פון זיין האנט. און אזוי ווי דו האסט מיך געראטעוועט פון אים, אזוי ראטעווע מיך פון אלע אנדערע שונאים.
לְמַעַן אֲסַפְּרָה כׇּל־תְּהִלָּתֶיךָ בְּשַׁעֲרֵי בַת־צִיּוֹן אָגִילָה בִּישׁוּעָתֶךָ׃ - כדי איך זאל קענען דערציילן דיין גאנצן לויב אין די טויערן פון בת ציון, וועל איך זיך פרייען מיט דיין ישועה.
דער אויסדרוק "כָּל תְּהִלָּתֶךָ" איז לכאורה שווער צו פארשטיין, וואס חז"ל ברענגען דאך אויף יענעם תלמיד וואס האט מאריך געווען און געזאגט "הָאֵל הַגָּדוֹל הַגִּבּוֹר וְהַנּוֹרָא, העזוז והחזק והאדיר", און זיין רבי האט אים געזאגט: "סיימתינהו לכל שבחא דמרך?" - דאס הייסט, האסט שוין געענדיגט אלע לויב-ווערטער פון דיין האר? גיי אן ווייטער: האדיר, החזק, דער מעכטיגער, דער איינציגארטיגער, צי ווייטער. און זיין כוונה איז: מ'טאר נאר זאגן וואס חז"ל האבן אונז מתקן געווען. ווייל אויב דו קומסט צו לייגן, וועט גלייך קומען די קשיא פארוואס האסטו זיך אפגעשטעלט, לייג נאך צו - און אזוי ווי ס'איז נישט פאראן קיין עק צו די שבחים, קומט אויס אז ס'וועט אלעמאל פעלן. ווען איך זאג פונקטליך וואס מ'האט מיר מתקן געווען, איז נישטא קיין פלאץ צו פרעגן פארוואס האב איך נישט מוסיף געווען; אבער ווען איך לייג צו פון מיין אייגענעם פארשטאנד און שטעל זיך אפ, איז דאס אזוי ווי איינער וואס לויבט א ביליאנער און זאגט אויף אים "ער איז א גרויסער מיליאנער" - ער האט אים באליידיגט! א מענטש פלאגט זיך יארן צו ווערן א ביליאנער, און יענער קומט און מאכט אים פאר א מיליאנער. קומט דאך אויס אז מ'קען נישט לויבן און זאגן "אֲסַפְּרָה כָּל תְּהִלָּתֶיךָ" - ווייל קען מען דען ענדיגן אלע שבחים פונעם קדוש ברוך הוא?
נאר דער מלבי"ם ערקלערט: די כוונה איז אז איך זאל קענען דערציילן אויפאמאל אלע לויב-געזאנגען אויף די פילע ניסים וואס דו האסט מיט מיר געטאן. ווייל אויב דו וועסט מיך איצט ראטעווען פון לבן, און שפעטער וועט זיין א ישועה פון יענעם, און דערנאך פון א צווייטן - יעדעס מאל דאנק איך באזונדער אויף אן אנדער נס, און איך דערצייל נישט אלע שבחים צוזאמען. דערפאר בעט איך: "חָנֵּנִי ה' רְאֵה עָנְיִי מִשֹּׂנְאָי" - ראטעווע מיך שוין איצט פון אלע שונאים, און דעמאלט וועל איך קענען דערציילן אויפאמאל דיין גאנצן לויב, אלע פילע ניסים וואס דו האסט מיט מיר געטאן.
דער מלבי"ם ערקלערט ווייטער ביים סוף פונעם פסוק: "למען אגילה בישועתך". עס איז פאראן אן אונטערשייד צווישן גיל און שמחה - שמחה איז א קבועה'דיגע זאך, און גיל איז א באנייטע שמחה, ווען עס קומט א נייע סיבה צו פרייען זיך. א מענטש וואס עס איז אים געבוירן געווארן א זון - האט ער יעצט גילה; און א מענטש וואס ברוך ה' אלעס איז ביי אים גוט - איז ער בשמחה. און דערפאר האט מען געזאגט "מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד", און מען האט נישט געזאגט "בגילה", ווייל גילה איז אויף א זאך וואס באנייט זיך און שמחה איז אויף א תמידיות'דיגער זאך. און דאס איז זיין בקשה: טו מיט מיר נייע ישועות, אז יעדעס מאל זאל איך האבן גילה און זיך פרייען פון דאס ניי.
טָבְעוּ גוֹיִם בְּשַׁחַת עָשׂוּ בְּרֶשֶׁת־זוּ טָמָנוּ נִלְכְּדָה רַגְלָם׃ - די גוים זענען פארזונקען געווארן אין דער גרוב וואס זיי האבן געמאכט, אין דער נעץ וואס זיי האבן באהאלטן איז פארכאפט געווארן זייער אייגענער פוס.
ווי מיר האבן מסביר געווען אין דער הקדמה, לכתחילה האט אויסגעזען דוד'ס רעטונג ווי א נאטירליכע זאך; אבער נאכדעם, ווען לבן איז געקומען דאס צווייטע מאל און געמאכט פאסטקעס און נעצן צו כאפן דוד'ן, און צום סוף איז ער אליין אריינגעפאלן אין זיי - דא זעט מען שוין אז דאס איז נישט נאטירליך, נאר בהשגחת ה'. דאס איז ענליך צו איינעם וואס הערט אז דער שב"כ האט פארהיט א געוויסע אקציע: יעדער לויבט דעם שב"כ, און מען פארגעסט אז עס זענען דא טויזנט מאל וואס מען האט נישט פארהיט, און די מאל וואס עס איז יא פארהיט געווארן - איז דאס ווייל דער רצון ה' איז געווען אז עס זאל פארהיט ווערן, דער הקדוש ברוך הוא האט זיי געשיקט. און ווען זעט מען דאס בבירור? ווען מען מעלדט אז א מחבל איז אומגעקומען אין א תאונת עבודה. דעמאלט פרעגט מען נישט וואו איז דער שב"כ, דארט איז אלעס אפן פאר די אויגן: "כָּרָה בּוֹר וַיַּחְפְּרֵהוּ וַיִּפֹּל בְּשַׁחַת יִפְעָל" - מיט דעם וואס ער האט געוואלט טון, מיט דעם אליין איז ער געשטארבן. ער איז געקומען צושטעלן דעם שרעקליכן באמבע און איז מיט איר געפלויגן בסערה השמימה, וכן יאבדו כל אויביך ה'. דארט זאגט יעדער: א דאנק, רבונו של עולם.
דאס איז וואס דוד זאגט: לכתחילה איז די ישועה געווען על פי טבע, אין א וועג פון מלחמה, און מען האט נישט געזען די האנט פונעם אויבערשטן; אבער נאכדעם, ווען לבן פאלט אריין אין דער גרוב וואס ער האט אליין געגראבן, זעט יעדער אז דאס איז השגחה פרטית. און דער באווייז: "טבעו גויים בשחת עשו" - אין יענער גרוב וואס זיי האבן געמאכט, אין יענער גרוב וואס זיי האבן געגראבן, אין איר אליין זענען זיי פארזונקען געווארן. און נישט דאס בלויז, נאר "ברשת זו טמנו נלכדה רגלם" - אין דער נעץ וואס זיי אליין האבן באהאלטן, איז זייער אייגענער פוס פארכאפט געווארן.
און וואס איז דער חילוק צווישן "שחת עשו" און "רשת זו טמנו"? דערקלערט דער מלבי"ם אז דער שטייגער פון די יעגער איז געווען אנצוברייטן א "שחת" - א גרוב וואו די חיה ווערט געשעדיגט. "שחת" מיט א תי"ו, מלשון השחתה: מען פלעגט גראבן א גרויסע גרוב און זי צודעקן מיט רארן און שטעקנס, און דערויף גראזן און בלעטער, ביז עס האט אויסגעזען ווי א חלק פונעם וואלד און פונעם באדן. די חיה גייט, טרעט ארויף, און פאלט איין אינעווייניג - זי פאלט אויפ'ן קאפ, איר גענאק אדער אירע ביינער צוברעכן זיך. און אמאל פלעגן זיי אויך דארפן א נעץ פאר'ן גרוב, אז דורך איר זאל זי נכשל ווערן און אריינפאלן אינעם גרוב. קומט אויס אז דא זענען פאראן צוויי מינים מכשולים: די נעץ וואס ווארפט אראפ, און די שחת וואס פארדארבט. און דאס קומט דער פסוק זאגן: נישט נאר אין דער זעלבער גרוב וואס זיי האבן געגראבן זענען זיי פארזונקען געווארן, נאר אויך די געכאפטקייט אליין איז געווען אין זייער אייגענער נעץ. סיי די הכנה צו דער השחתה, וואס דאס איז די בחינה פון דער נעץ, און סיי די השחתה בפועל - אלעס האט זיי געשאדט פון דעם וואס זיי אליין האבן אנגעגרייט. זיי האבן צוגעגרייט פאר זיך, און דורך דעם זענען זיי געשעדיגט געווארן.
נוֹדַע יְהֹוָה מִשְׁפָּט עָשָׂה בְּפֹעַל כַּפָּיו נוֹקֵשׁ רָשָׁע הִגָּיוֹן סֶלָה׃ - דער אויבערשטער איז באקאנט געווארן, ער האט געטון א משפט, אין דעם וואס זיינע אייגענע הענט האבן געמאכט איז דער רשע פארכאפט געווארן, פארטיפט אייך דערין אייביג.
און דורך דעם איז באקאנט און קלאר געווארן פאר יעדן אז דער אויבערשטער האט געטון א משפט, און נישט קיין צווייטער - מיר האבן דאך גארנישט געטון, און ער האט זיך אליין אויפגעריסן. צוויי זאכן ווערן דא קלאר: ערשטנס, אז דאס איז נישט קיין צופעליגע מפלה נאר השגחת ה'; און צווייטנס, אז די זאך איז נישט געווען סתם אזוי א שטראף, נאר דורך א משפט - מדה כנגד מדה, ווי אזוי זיי האבן געמאסטן אזוי האט מען זיי געמאסטן. "בפועל כפיו נוקש רשע" - בשעת ער האט געארבעט און צוגעגרייט די פאסטקע, אין איר אליין איז ער פארכאפט געווארן, פונקט ווי א מענטש וואס בשעת'ן צושטעלן די באמבע רייסט ער זיך אויף צוזאמען מיט איר.
"הגיון סלה" - דורך דעם וועלן אלע קלערן און זיך מתבונן זיין. "הגיון" איז מלשון הגייה, א לשון פון מחשבה, און דער מלבי"ם ערקלערט אז הגיון באדייט שטענדיג א טיפע מחשבה און זיך מתבונן זיין אין א זאך. דאס הייסט, דורך דעם וועלן אלע זיך פארטראכטן און גלייבן אז אלעס איז בהשגחת ה'. און "סלה", לויט דעם מלבי"ם'ס וועג, מיינט אז דער ענין האט זיך געענדיגט, און דא גייט דוד אריבער צו א נייעם ענין.
יָשׁוּבוּ רְשָׁעִים לִשְׁאוֹלָה כׇּל־גּוֹיִם שְׁכֵחֵי אֱלֹהִים׃ - עס זאלן צוריקקערן די רשעים צום שאול, אלע פעלקער וואס האבן פארגעסן פון גאט.
דא בעט ער פונעם אויבערשטן: רבונו של עולם, פונקט ווי אצינד האסטו אומגעברענגט יענעם לבן, און ס'איז געווען דערמיט א קידוש השם - אז יעדער האט געזען אז דער הקדוש ברוך הוא איז דער משגיח, און מ'האט געזען "בפועל כפיו נוקש רשע", און מ'האט פארשטאנען אז די זאך קומט פון אים יתברך - אזוי אויך "ישובו רשעים לשאולה". און די כוונה איז סיי אויף די רשעים אין בין אדם לחברו, און סיי אויף "כל גוים שכחי אלהים" וואס דאס זענען די וואס פארגעסן אינעם אויבערשטן, וואס דאס איז בין אדם למקום. כאטש אין יעדן פלאץ נעמט "רשע" אריין סיי בין אדם למקום און סיי בין אדם לחברו, אבער וויבאלד נאכדעם רעדט ער וועגן "גוים שכחי אלהים" - וואס דאס איז אן ענין פון בין אדם למקום, איז א ראיה אז די רשעים וואס ווערן דערמאנט פריער זענען די אין בין אדם לחברו. קומט אויס אז ער בעט אז ס'זאלן אונטערגיין אלע רשעים, סיי די און סיי יענע.
כִּי לֹא לָנֶצַח יִשָּׁכַח אֶבְיוֹן תִּקְוַת עֲנִיִּים תֹּאבַד לָעַד׃ - ווארום נישט אויף אייביג וועט פארגעסן ווערן דער ארימאן, די האפענונג פון די עניים וועט נישט פארלוירן גיין לעד.
זאגט דער מלבי"ם אז די צוויי העלפטן פונעם פסוק זענען מקביל צום פריערדיגן פסוק. "ישובו רשעים לשאולה" - ווייל "לא לנצח ישכח אביון": דער אויבערשטער וועט בהכרח באשטראפן די רשעים וואס טוען שלעכטס פארן אביון, ווייל ער פארגעסט אים נישט אויף אייביג, און ממילא וועלן די רשעים צוריקקערן אין שאול אריין. און קעגן "כל גוים שכחי אלהים" - ווייל די האפענונג פון די עניים וועט נישט פארלוירן גיין אויף אייביג.
און וויאזוי זאגט דער מלבי"ם "לא תאבד לעד", ס'שטייט דאך אינעם פסוק "תאבד"? נאר דאס ווארט "לא" ציט זיך אויף ביידע, כלשון המלבי"ם, "ולוקחת אחרת עמה". און מיר האבן שוין גערעדט וועגן דעם עטליכע מאל, ווי למשל "שלא שם חלקנו כהם וגורלנו ככל המונם" - מ'דארף נישט איבערזאגן נאכאמאל "ולא גורלנו", ווייל דאס ערשטע "שלא" גייט אויך ארויף אויפן צווייטן חלק. אזוי אויך דא: "לא לנצח ישכח אביון", און "נישט" תקות עניים תאבד לעד. און דער אויבערשטער וועט ערפילן דאס אויף וואס די עניים האפן - אז ס'זאל נתגלה ווערן מלכות ה' און זיין ממשלה, און ער זאל אומברענגען אלע רשעים וואס כופרים זענען אין אים.
קוּמָה יְהֹוָה אַל־יָעֹז אֱנוֹשׁ יִשָּׁפְטוּ גוֹיִם עַל־פָּנֶיךָ׃ - שטיי אויף, ה', זאל זיך א מענטש נישט שטארקן, זאלן די פעלקער געמשפט ווערן פאר דיין פנים.
נאך בעט ער: רבונו של עולם, אויב איז די זאך נישט אזוי, נאר דו שניידסט זיי אָפּ דורך א מענטש - מיינען ווידער די מענטשן אז אונזער פראבלעם איז מיט א מענטש, און מ'ווייסט נישט אז דער פראבלעם איז מיטן הקדוש ברוך הוא. איינער מיינט אז מיר האבן א פראבלעם מיט איראן, און ער ווייסט נישט אז ער האט א פראבלעם מיטן הקדוש ברוך הוא. דערפאר, אויב מ'דארף זיך רעכענען מיט אונז - רבונו של עולם, מאך דעם חשבון מיט אונז אליין. "קומה ה' אל יעוז אנוש" - זאל דער מענטש נישט זיין דער שטעקן פון דיין צארן, ער זאל נישט זיין דער וואס שלאגט. "יעוז" איז מלשון עוז און כוח: ס'זאל נישט אויפשטיין קיין בן אנוש וואס ער זאל זיין דער בעל העוז וואס שלאגט. "ישפטו גוים על פניך" - דו אליין מיט דיין פנים און מיט דיינע מעשים זאלסט משפט'ן די גוים אויף זייערע שלעכטע מעשים, נישט דורך א מענטש און נישט דורך מיטלען, נאר מיטן ליכט פון דיין פנים, אז אלע זאלן זען די השגחה און פארשטיין אז די זאך קומט פון דיר.
שִׁיתָה יְהֹוָה מוֹרָה לָהֶם יֵדְעוּ גוֹיִם אֱנוֹשׁ הֵמָּה סֶּלָה׃ - לייג, ה', א פחד אויף זיי, זאלן די פעלקער וויסן אז זיי זענען בלויז מענטשן, סלה.
"שיתה ה' מורה להם" - דו אליין זאלסט אנווייזן און אנגרייטן, און דו אליין זאלסט זיין דער "מורא" פאר זיי. און דער מלבי"ם ערקלערט אז ס'איז פאראן אן אונטערשייד צווישן "יראה" און "מורא": יראה איז דער שרעק אליין, בעת וואס מורא באצייכנט די זאך פאר וועלכער מ'האט מורא. און דאס איז די בקשה: אז דו, ה', אליין זאלסט זיין די זאך פאר וועלכער זיי האבן מורא. ווייל אויב דו וועסט ברענגען אויף זיי א נבוכדנצר וואס זאל זיי שלאגן - וועלן זיי מורא האבן פון נבוכדנצר, און דאס וויל איך נישט; מיין רצון איז אז מ'זאל מורא האבן פונעם אויבערשטן אליין. "ידעו גוים אנוש המה" - זיי זאלן וויסן דעם שם ה' און מורא האבן פאר אים, און פארשטיין אז זיי זענען נישט מער ווי א בשר ודם, און וואס איז ער דען ווערט. אנשטאט מורא צו האבן פון א מענטש - זאלן זיי מורא האבן פונעם הקדוש ברוך הוא. און "סלה" - מיט דעם ענדיגט זיך דער מזמור.
דער מזמור שטעלט פאר מדריגות אין השגחה: ה' משגב לדך ולעת צרה, און העכער פון דעם זענען די יודעי שמו וואס ווערן קיין איין רגע נישט פארלאזט, און דערפאר קומט די צרה בכלל נישט צו זיי צו. ביי די עמים "אותם זכר" - דאס פארגאסענע בלוט דערמאנט זייער משפט; און ביי כלל ישראל "לא שכח צעקת ענוים" - קיינמאל פארגעסט ער זיי נישט און ער ראטעוועט זיי באלד. דוד בעט הצלה פון אלע זיינע שונאים אויפאמאל, כדי ער זאל קענען דערציילן אלע שבחים אויפאמאל, און ער זאל זוכה זיין צו נייע ישועות מיט וועלכע ער וועט שטענדיג פרייליך זיין. און די הצלה פון לבן לערנט אויס פאר יעדן אז די האנט פונעם אויבערשטן האט דאס געטאן: זיי זענען דערטרונקען געווארן אינעם גרוב וואס זיי האבן געגראבן און פארכאפט געווארן אינעם נעץ וואס זיי האבן באהאלטן, "בפועל כפיו נוקש רשע", ביז "נודע ה' משפט עשה" - נישט בלויז אן עונש נאר א משפט מיט דער זעלבער מאס וואס זיי האבן געמאסטן. און פון דא שליסט דוד מיט א תפילה אז די רשעים און די גוים שכחי אלהים זאלן אונטערגיין, און ס'זאל נישט זיין דורך א בשר ודם נאר פונעם אויבערשטן אליין, ער אליין זאל זיין דער מורא פאר וועמען מ'האט מורא, און די פעלקער זאלן וויסן אז זיי זענען בלויז אנוש.