הקדמה
מזמור נ"א איז דער קאפיטל פון תשובה פון דוד המלך, וואס איז געזאגט געווארן "בבוא אליו נתן הנביא כאשר בא אל בת שבע". אין די פריערדיגע חלקים האבן מיר זיך פארטיפט אין די ערשטע בקשות פון כפרה אינעם מזמור, און פון דא און ווייטער גייען מיר ווייטער לויט'ן סדר הפסוקים: פון דער בקשה פון הסתרת הפנים פון די חטאים, דורך דער בקשה פון ששון הישועה און א רוח נדיבה, ביז צו דער בקשה "הצילני מדמים" און דער חילוק צווישן דעם רינון פונעם לשון ביז'ן עפענען די שפתיים.
"הסתר פניך מחטאי" - זאלסט נישט געדענקען און נישט שטראפן
הַסְתֵּר פָּנֶיךָ מֵחֲטָאָי וְכׇל עֲוֺנֹתַי מְחֵה׃ - באהאלט דיין פנים פון מיינע זינד, און פארמעק אלע מיינע עבירות.
דער רד"ק ערקלערט: באהאלט דיין פנים פון מיינע חטאים - מיינע זינד זאלן נישט זיין קעגנאיבער דיין פנים. דאס מיינט: געדענק זיי נישט און שטראף נישט מער אויף זיי. און דאס איז אן אמת'ע מציאות, ווי עס שטייט "לא הביט אוון ביעקב ולא ראה עמל בישראל" - כביכול דער הקדוש ברוך הוא קוקט נישט אריין אין די זינד פון כלל ישראל. דעריבער בעט דוד: באהאלט דיין פנים פון מיינע חטאים, און אלע מיינע עוונות - אלעס וואס איך האב אפגעטון ביז'ן היינטיגן טאג - פארמעק, ווייל איך קער זיך דאך אום אויף זיי מיט א תשובה שלמה פאר דיר.
די קשיא פונעם אלשיך: פארוואס די דאפלטע בקשות?
דער הייליגער אלשיך פרעגט א קשיא: לכאורה האט דאך דוד שוין פריער געבעטן "הרב כבסני מעווני", און יעצט בעט ער נאכאמאל "וכל עוונותי מחה"? און ער האט שוין געבעטן "ומחטאתי טהרני", און יעצט בעט ער "הסתר פניך מחטאי"? קומט דאך אויס אז דוד המלך באציט זיך כביכול צוויי מאל צום זעלבן ענין - איין מאל בעט ער א כיבוס פונעם עוון און איין מאל א מחיה פונעם עוון, איין מאל בעט ער א טהרה פונעם חטא און איין מאל אן הסתרת פנים פון די חטאים.
זאגט דער אלשיך: לאמיר מדייק זיין אין די לשונות. אויבן שטייט "עווני" און "חטאתי" בלשון יחיד, בשעת "פשעי" ("כרוב רחמיך מחה פשעי") שטייט בלשון רבים. און דער ביאור דערפון איז: ביז אהער האט דוד המלך גערעדט בלויז איבער'ן ענין פון בת שבע, און דארט איז געווען איין עוון און איין חטא, און צוויי פשעים. פון דא און ווייטער גייט ער איבער בעטן אויף די איבריגע חטאים און עוונות זיינע - אבער נישט אויף קיין פשעים, ווייל קיין ענין פון פשע האט ער נישט געהאט נאר ביים מעשה פון אוריה החיתי. דעריבער זאגט ער יעצט "הסתר פניך מחטאי" - אלע מיינע חטאים, "וכל עונותי מחה" - אלע מיינע עוונות.
דער סדר פון בעטן בהדרגה
דוד'ס סדר פון בעטן גייט בהדרגה (שטופענווייז), און אזוי זעט מען אין עטליכע מזמורים. אזוי ווי מ'ברענגט א משל אין מדרש אויף א מענטש וואס קומט אריין אין שטוב און בעט: אפשר קען איך באקומען א גלאז וואסער? גיט מען אים א גלאז וואסער. זאגט ער: אפשר א טראפעלע זיסע זאפט, ס'זאל נישט זיין סתם פשוט וואסער. לייגט מען אים אריין זאפט. זאגט ער: מעג מען אפשר האבן א קלייניגקייט דערנעבן? ברענגט מען אים א שטיקל ברויט. זאגט ער: א שטיקל ברויט אן קיין שום שמירעכץ דערויף?... און צום סוף ענדיגט ער ביי ברבורים אבוסים (פעטע גענז). דאס איז דער סדר פון נאך אביסל און נאך אביסל. און אזוי איז אויך דער דרך ארץ ביים בעטן: א מענטש זאל נישט בעטן אלעס אויף איינמאל, נאר ער זאל גיין ביסלעכווייז מיט אן הדרגה. דוד האט אנגעהויבן ביים ענין פון בת שבע, און דערנאך פירט ער אויס און בעט: רבונו של עולם, באהאלט דיין פנים פון אלע מיינע חטאים, און פארמעק אלע מיינע עוונות.
"השיבה לי ששון ישעך" - פארמייד נישט פון מיר די ישועה
הָשִׁיבָה לִּי שְׂשׂוֹן יִשְׁעֶךָ וְרוּחַ נְדִיבָה תִסְמְכֵנִי׃ - קער מיר צוריק די פרייד פון דיין ישועה, און א ברייטהארציגער גייסט זאל מיך אונטערשטיצן.
אויף דער סליחה פונעם חטא לייגט דוד צו און זאָגט: רבונו של עולם, פֿאַרהאַלט זיך נישט פֿון מיר צוריקצוגעבן דעם ששון ישעך - די שמחה אויף דער ישועה וואָס דו ראַטעוועסט מיך פֿון די שונאים. וואָרעם לכאורה איז דאָך דאָ אַ פּלאַץ מורא צו האָבן: זע דאָך וואו דער ששון הישועה האָט דיך געפֿירט, די שמחה פֿונעם נצחון אין דער מלחמה איז דאָך געווען די וואָס האָט דיך צום סוף געברענגט צום חטא. דערויף זאָגט דוד: פֿונדעסטוועגן, פֿאַרמייַד נישט פֿון מיר צוליב דעם חטא דעם ששון ישעך, גיי ווייַטער אָן מיך צו ראַטעווען אין די מלחמות. כאָטש וואָס די דאָזיקע סיבה האָט גורם געווען מיין פֿאַל, פֿונדעסטוועגן "השיבה לי ששון ישעך" אַזוי ווי פֿריִער.
"ורוח נדיבה תסמכני" - דער זכות פֿון נדיבות איז די שטיצע
און וואָס איז די ערבות אַז ער וועט נישט ווידער נכשל ווערן? דערויף לייגט דוד צו די בקשה "ורוח נדיבה תסמכני". דערקלערט דער אלשיך: אַלע מלחמות פֿון דוד זענען געווען כדי צו שפּייזן די עניים. ווען כלל ישראל האָט געדאַרפֿט פַּרנסה האָט ער זיי געזאָגט "פשטו ידיכם בגדוד" - זיי פֿלעגן אַרויסגיין און מלחמה האַלטן מיט די שונאים, און די ביזה פֿלעגט ער פֿאַרטיילן פֿאַר די עניים. דערויף בעט ער: דער רוח נדיבה אין מיר, וואָס פֿירט מיך צום קאַמף, זי זאָל מיך שטיצן און מיך אָנהאַלטן אַז איך זאָל נישט פֿאַלן צוליב דער ישועה. טאַקע איך וועל האָבן אַ ישועה און די שמחה פֿון דער ישועה, און די זאַך קען ברענגען צום חטא אַזוי ווי דער שטייגער פֿון אַ מענטש איז אַז פֿון זיין ישועה ווערט זיין האַרץ הויך; אָבער דאָס גופֿא וואָס די גאַנצע מלחמה איז געווען אַ מצוה, און איר ציל איז געווען נדיבות צום פֿאָלק אַז זיי זאָלן האָבן פַּרנסה - זאָל דער דאָזיקער זכות מיך אונטערשטיצן אַז איך זאָל זיך נישט פֿאַרלאָזן צום חטא, און ס'זאָל נישט אַרויסקומען דערפֿון קיין שום מכשול פֿון אַן עבירה. און כאָטש אין דער פֿאַרגאַנגענהייט האָט אים דער זכות נישט בייַגעשטאַנען, בעט ער אָבער לפּחות אויף ווייַטער זאָל עס יאָ העלפֿן.
און דער מלבי"ם דערקלערט: "השיבה לי ששון ישעך" - אַז דורך דער ישועה און שמחה זאָל איך האָבן אַ השגחה פֿון דיר, און אַ ישועה פֿון אַלע פֿגעי הזמן, נישט דווקא פֿון מלחמות נאָר פֿון אַלע צרות. און כנגד וואָס ער האָט געזאָגט "ורוח קדשך אל תקח ממני" בעט ער "ורוח נדיבה תסמכני" - אַז דער רוח נדיבה זאָל מיך שטיצן צו דערגרייכן די דרכי השלמות און משיג זיין רוח הקודש.
"אלמדה פושעים דרכיך" - די תועלת פֿון דודס תשובה
אֲלַמְּדָה פֹשְׁעִים דְּרָכֶיךָ וְחַטָּאִים אֵלֶיךָ יָשׁוּבוּ׃ - איך וועל אויסלערנען די פֿאַרברעכער דייַנע וועגן, און זינדיקע וועלן זיך אומקערן צו דיר.
זאָגט דער רד"ק, און אַזוי טייַטשן רוב מפרשים דאָ: ווען דו וועסט מיר מוחל זיין, "אלמדה פושעים דרכיך" - וועל איך זיי אויסלערנען און זאָגן צו זיי: זעט דאָך, דער אויבערשטער איז נושא עוון ועובר על פשע, און דורך דעם וועלן זיי תשובה טאָן און דו וועסט זיי אָננעמען. און אַזוי שרייַבט רש"י: פֿון מיר וועלן זיי זיך לערנען און תשובה טאָן. ווען דו וועסט מיר מוחל זיין וועלן זיי זען אַז ס'איז דאָ מחילה און ס'איז דאָ סליחה, אַפֿילו ווען דער חטא איז גרויס. און דערפֿאַר האָבן חז"ל געזאָגט "לא חטא דוד אלא כדי ללמד דרך תשובה ליחיד" - אַז ס'איז דאָ דאָ אַ לימוד פֿאַר אַ יחיד, אַז אויב האָסטו געזינדיקט, זעסטו אַז דער קדוש ברוך הוא נעמט דיך אָן.
דער מלבי"ם איז מדייק דעם חילוק צווישן "פושעים" און "חטאים". די פושעים זענען די וואָס זינדיקן צוליב מרד - נישט פֿון תאוה וועגן נאָר פֿון פֿאַרברעכן; זיי רעבעלירן קעגן דעם אויבערשטן ווייַל זיי האַלטן אַז די הנהגה פֿונעם אויבערשטן איז נישט ריכטיק, און זיי האָבן השגות דערויף. דערפֿאַר שטייט בייַ זיי "אלמדה פושעים דרכיך" - איך וועל זיי אויסלערנען דייַנע וועגן, איך וועל זיי ווייַזן וויפֿל דייַן וועג איז פֿול מיט גוטס און חסד, און דורך דעם וועלן זיי תשובה טאָן. לעומת דעם, די חטאים דאַרפֿן נישט לערנען די דרכי השם: זיי וויסן אַז דער קדוש ברוך הוא איז רחום וחנון און זיי דערקענען זיין גוטסקייט, און זיי האָבן נישט קיין פּראָבלעם מיט דעם. זייער פּראָבלעם איז די תאוה - זיי זינדיקן פֿון תאוה וועגן. דעריבער שטייט בייַ זיי "וחטאים אליך ישובו": ווען זיי וועלן זען אַז איך האָב זיך מתגבר געווען אויף מיין תאוה און געטאָן תשובה - און דוד איז דאָך פֿון זיין נאַטור געווען גענויגט דערצו, ווייַל ער איז געווען אַן אדמוני, וואָס ווייַזט אויף זיין טבֿע - וועלן זיי זיך אויך לערנען אונטערצואוואַרפֿן זייער תאוה און זיך אומקערן צו דיר.
און דער מלבי"ם לייגט צו: "אלמדה פושעים דרכיך" איז כנגד דעם וואָס ער האָט געבעטן "אל תשליכני מלפניך" - אַז דורך דעם וואָס דו וועסט מיך נישט אַוועקוואַרפֿן פֿון פֿאַר דיר, וועלן די פושעים זען אַז דו האָסט רחמנות און ביסט משפּט און דן בצדק. און "וחטאים אליך ישובו" איז כנגד "ורוח קדשך אל תקח ממני" - דורך יענעם רוח נדיבה וואָס איז די רוח הקודש וואָס דו וועסט מיר געבן, וועלן זיי תשובה טאָן און זאָגן: זע, דוד המלך האָט זיך מתגבר געווען אויף זיין יצר, און האָט זוכה געווען צו רוחניות, און דער קדוש ברוך הוא האָט איבערגעלאָזט בייַ אים רוח הקודש. און דאָס לערנט אויך אונדז, אַז אויב מיר וועלן זיך מתגבר זיין אויף אונדזער יצר וועט דער קדוש ברוך הוא אָננעמען אונדזער תשובה, און מיר וועלן האָבן סייעתא דשמיא צו פֿאַרריכטן אונדזערע דרכים.
דער מעם לועז ברענגט פֿונעם כלי חמדה נאָך אַ חילוק: די פושעים זינדיקן מיט מרד און בגלוי, און די חטאים זינדיקן פֿון תאוה און בסתר. דעריבער די פושעים, וואָס זיי זענען אָפֿן און גלוי, טרעף איך און זע איך, און איך קען צוגיין צו זיי און זיי לערנען - "אלמדה פושעים דרכיך"; אָבער די חטאים קען איך נישט, ווייַל זיי זענען פֿאַרבאָרגן, און דעריבער בלויז "אליך ישובו" - ווען זיי וועלן מיך זען, וועלן זיי פֿון זיך אַליין זיך אומקערן צו דיר.
"הצילני מדמים" - דאָס בלוט פֿון אוריה
הַצִּילֵנִי מִדָּמִים אֱלֹהִים אֱלֹהֵי תְשׁוּעָתִי תְּרַנֵּן לְשׁוֹנִי צִדְקָתֶךָ׃ - ראַטעווע מיך פֿון בלוט, גאָט, גאָט פֿון מיין ישועה, מיין צונג וועט זינגען דייַן צדקה.
זאגט דער רד"ק: "הצילני מדמים" - פון דעם בלוט פון אוריה, אז דו זאלסט מיך נישט באשטראפן פאר שפיכת דמו. און דא איז פאראן א דקדוק: לכאורה וואלט געווען פאסיג צו זאגן דעם שם הוי"ה, וואס איז דער שם הרחמים, וויבאלד ער בעט דאך רחמים - און פארוואס דערמאנט ער דעם שם אלקים, וואס איז דער שם הדין? נאר, ערקלערט דער רד"ק, ווייל דו ביזט דאך אלעס, אין דיין האנט איז צו מוחל זיין, און דו ביזט דער בעל הכוחות כולם, דו ביזט דער שופט און קענסט אלעס, און אין דיין האנט איז צו משפט'ן און מוחל צו זיין.
מיט פשוט'ע ווערטער איז דאס ענלעך צום חילוק צווישן הנהגת המשפט און הנהגת הייחוד, וואס דער רמח"ל רעדט כסדר דערפון, און מען האט שוין גערעדט דעריבער אין ספר דרך השם און נאך. הנהגת המשפט איז די שטענדיגע און קבועה'דיגע הנהגה, "מלך במשפט יעמיד ארץ". הנהגת הייחוד איז אן הנהגה העכער דעם טבע, וואס דער הקדוש ברוך הוא פירט זיין וועלט לויט זיין רצון און קיינער קען אים נישט זאגן מה תעשה ומה תפעל, אן זיך רעכענען מיט זכות און דין. אזוי ווי ביי יציאת מצרים - לויט זכויות וואלטן מיר נישט געדארפט אויסגעלייזט ווערן, און מיט הנהגת הייחוד האט אונז דער אויבערשטער אויסגעלייזט. און אזוי אויך לעתיד לבוא: אויב כלל ישראל וועט נישט האבן די זכויות אויסגעגאלט צו ווערן, "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות", בגדר פון א מלך וואס איז פורץ גדר ואין ממחין בידו. דעריבער זאגט דוד: דו ביזט אלקים, אלעס איז אין דיין האנט, קיינער קען דיך נישט צוריקהאלטן - אנא, הצילני מדמים, אז איך זאל נישט געמשפט ווערן אויפן בלוט פון אוריה.
און מען האט שוין פריער געזען אז ביים מעשה פון אוריה איז נישט געווען קיין רציחה ממש, אבער פונדעסטוועגן שטייט "ואותו הרגת בחרב בני עמון", און אויף דעם איז געווען א תביעה: אויב איז ער נתחייב געווארן הריגה למלכות - זאלסטו אים אליין הרג'ענען, אבער פארוואס דורך דער האנט פון בני עמון? און מען האט שוין געברענגט עטליכע ביאורים אויף דער תביעה, צווישן זיי די ווערטער פונעם זוהר, און מען דארף עס נישט איבערחזר'ן. און דעריבער רופט אויס דוד: "אלוהי תשועתי" - דו וועסט מיך ישועה'נען פון דעם דין, און דעמאלט "תרנן לשוני צדקתך", ווען דו וועסט מיר מוחל זיין וועט מיין לשון באזינגען דיין צדקה, וואס דו ביזט מיר מוחל ווען איך טו תשובה פאר דיר.
דער מלבי"ם: "ואת הכבשה ישלם ארבעתיים"
דער מלבי"ם ערקלערט אז די בקשה "הצילני מדמים" גייט אקעגן דעם וואס דוד אליין האט געפסק'נט ביים משל פון נתן הנביא: "ואת הכבשה ישלם ארבעתיים". און "דמים" דא מיינט נישט קיין געלט - דוד איז דאך נישט געפאדערט געווארן אויף געלט - נאר "ישלם ארבעתיים" מיינט אז ער וועט דארפן באצאלן איינס פאר פיר, דאס הייסט א טייערן פרייז. און טאקע דוד המלך האט באצאלט א טייערן פרייז: זיין זון אבשלום איז אויפגעשטאנען פון אינמיטן זיין הויז און האט מורד געווען אין אים, און איז געלעגן מיט זיינע פרויען לעיני השמש הזאת, און דוד איז פארטריבן געווארן פון זיין מלכות, און אזוי ווייטער. אויף דעם בעט ער: הצילני פון די דמים וואס איך האב אליין געפסק'נט אין מיין משפט, ווייל איך וויל נישט באצאלן פאר זיי אזא גרויסן עונש, און דעמאלט "תרנן לשוני צדקתך".
לשון און פה, צדקה און תהילה
אֲדֹנָי שְׂפָתַי תִּפְתָּח וּפִי יַגִּיד תְּהִלָּתֶךָ׃ - מיין ג-ט, עפן מיינע ליפן, און מיין מויל וועט פארציילן דיין לויב.
דער מלבי"ם שטעלט זיך אפ אויפן שינוי צווישן "תרנן לשוני צדקתך" ביז "שפתי תפתח ופי יגיד תהילתך", און לויט זיין שטייגער - ווי מען האט שוין אסאך געזען אין משלי און אין תהילים - מאכט ער א חילוק צווישן דער לשון און דעם פה: דאס מויל איז אויסערליך און די לשון איז אינעווייניג, דעריבער איז די לשון א רמז אויף בינה, אויף התבוננות און פנימיות, בעת דאס מויל און די שפה זענען א רמז אויפן אויסערליכן דיבור.
נאך ערקלערט דער מלבי"ם: די "צדקה" באשרייבט די צדקת השם מצד זיך אליין, און די "תהילה" איז דאס וואס אנדערע לויבן און משבח זענען אים און זענען מפרסם זיינע מעשים. דאס הייסט, ביים אויבערשטן איז פאראן צדקה, און אנדערע לויבן אים אויף דער צדקה. דעריבער בעט דוד: רבונו של עולם, ראטעווע מיך פון דמים, און דעמאלט וועל איך מיט מיין בינה דערקענען דיין צדקה - אז דו פירסט זיך נישט מיט מיר לויטן משפט נאר לויט מידת הרחמים. לויטן משפט וואלט געפאסט "ואת הכבשה ישלם ארבעתיים", און ווען דו וועסט זיך פירן מיט מיר מיט מידת הרחמים וועל איך זיך מתבונן זיין דערין, און מיין לשון וועט באזינגען דיין צדקה - דאס איז דער פנימיות'דיגער דיבור, דער גייסט פון בינה אין מיר.
און דערנאך "אדני שפתי תפתח" - די שפה איז שוין דער אויסערליכער דיבור: איך וועל דאס מודיע זיין פאר אנדערע, איך וועל מפרסם זיין דיין נאמען, "ופי יגיד תהילתך" צו אנדערע, אז זיי זאלן אויך לויבן און משבח זיין. קומט אויס אז עס זענען דא דא צוויי שטאפלען: די בינה מיט וואס איך בין זיך מתבונן אין די זאכן, און דערנאך דאס פארשפרייטן און דערציילן פאר אנדערע. און לויט דעם בעט דוד פון איין זייט אז הקדוש ברוך הוא זאל טאן מיט אים א חסד דורך וועלכן ער וועט דערקענען די זאכן אויף אן אינעווייניגסטן אופן, און פון דער צווייטער זייט אז ער אליין וועט אפצאלן פארן אויבערשטן יתברך מיט מפרסם זיין זיין תהילה, און מיט דעם וועט געהייליגט ווערן זיין נאמען לטובה.
"הצילני מדמים אלוקים" - דרכי דרש
דער רבי פון סטאלין ערקלערט אויפן חסידישן וועג, און ווי וואונדערבאר זענען די ווערטער: "הצילני מדמים אלוקים" - ראטעווע מיך רבונו של עולם אז די דמים זאלן נישט זיין מיין אלוקים! ביי וויפיל מענטשן זענען די דמים, דאס געלט, זייער אלוקים, און אים דינען זיי טאג און נאכט. דעריבער בעט דוד: עס זאל נישט זיין דאס געלט מיין אלוקים, איך זאל נישט ארום אים טראכטן און הארעווען און זיין טרוד און פארנומען פון אינדערפרי ביז ביינאכט.
דער מעם לועז פארבינדט דעם פסוק מיט'ן פריערדיגן פסוק: "אלמדה פושעים דרכיך" - און חז"ל ווארענען דאך "הוכח תוכיח את עמיתך ולא תשא עליו חטא", אז מען דארף זיך שטארק היטן ביים געבן תוכחה נישט מבזה צו זיין און נישט צו זאגן קיין שארפע ווערטער וואס יענער וועט ווערן געטראפן דערפון, און דער מוכיח דארף מוכיח זיין מיט איידלקייט. און דאס איז וואס דוד בעט: נאך "אלמדה פושעים דרכיך" - רבונו של עולם, איך זאל נישט פארגיסן זיין בלוט מיט דער תוכחה, "הצילני מדמים אלוקים", אז איך זאל אים נישט מוכיח זיין אויף אן אופן וואס וועט אים מבזה זיין און פארשעמען.
נאך ברענגט דער מעם לועז בשם דעם "ענווה תהילה": דוד איז מתפלל ער זאל זוכה זיין אויסצולערנען די פושעים די וועגן פונעם אויבערשטן, און דורך דעם ראטעווען זיין אייגענע נפש. ווייל אין ספר יחזקאל שטייט: "ולא דיברת להזהיר רשע - הוא בעוונו ימות ודמו מידך אבקש": דו האסט געהאט די מעגליכקייט אים מוכיח צו זיין און האסט אים נישט מוכיח געווען, דערפאר ווערט זיין בלוט געפאדערט פון דיין האנט. אויף דעם בעט דוד: אלמדה פושעים דרכיך, און דורך דעם הצילני מדמים, עס זאל נישט חל זיין אויף מיר "ודמו מידך אבקש", ווייל איך וועל לערנען מיט די פושעים דיינע וועגן, און ממילא וועט דער אויבערשטער נישט פאדערן זייער בלוט פון מיינע הענט.
און נאך ברענגט דער מעם לועז בשם דעם ספר "זרע יעקב": דוד בעט "אלמדה פושעים דרכיך" - זיי מיר מזכה, רבונו של עולם, צו זיין א מזכה הרבים, און חז"ל האבן דאך געזאגט אז כל המזכה את הרבים אין חטא בא על ידו, און ממילא "הצילני מדמים אלוקים" - דורך זיכוי הרבים וועל איך געראטעוועט ווערן פון די חטאים.
דער הייליגער אר"י און די חכמת כף היד
עס ווערט געברענגט אויפ'ן הייליגן אר"י, וועלכער האט זיך אויסגעקענט אין דער חכמת כף היד און געזען דערין וועלכע חטאים א מענטש פארמאגט, אז איינמאל האט מען אים געבעטן ער זאל קוקן אין דער כף היד פון א געוויסן מענטש, און ער האט געזאגט אז ער קען גארנישט זען. האבן זיי אים געפרעגט: פארוואס? האט ער זיי געענטפערט: ווייל דער מענטש איז עוסק אין זיכוי הרבים, און כל המזכה את הרבים אין חטא בא על ידו - און דער חטא ווערט נישט איינגעקריצט אין זיין האנט. און עס איז באקאנט אז דער הייליגער אר"י פלעגט דערקענען די חטאים פון מענטשן אויף פארשידענע אופנים: אויפ'ן מצח, דורך דעם דופק פונעם הארץ און נאך, און ער פלעגט דערקענען די חסרונות פונעם מענטש, זיינע חטאים און זיינע גלגולים. אבער ווען עס איז געווען א מזכה הרבים, האט ער געזאגט אז ביי אים ווערט די זאך נישט איינגעקריצט אין דער כף היד, און מען קען אין אים נישט דערקענען קיין שום חטא. און דאס איז פונקט וואס דער "זרע יעקב" ערקלערט: ווער עס איז זוכה צו "אלמדה פושעים דרכיך", איז זוכה ניצול צו ווערן פון דמים, פון עוונות און פון חטאים.
צום סך-הכל:
אין דעם טייל פונעם קאפיטל שטייגט דוד המלך ארויף איין שטאפל נאכ'ן צווייטן: ערשטנס בעט ער אויף הסתרת פנים און אפמעקן אלע חטאים און עוונות, נישט בלויז יענעם חטא ועוון פון בת שבע, און אויף אן אופן פון הדרגה ווי דער דרך ארץ פאדערט ביים בעטן. דערנאך בעט ער צוריקצובאקומען דעם ששון הישועה, און בעט אז דער זכות פונעם רוח נדיבה - זיינע מלחמות וואס זענען געווען צו שפייזן די עניים - זאל אים שטיצן ער זאל מער נישט אראפפאלן. פון דארט ווענדט ער זיך צום תועלת הכלל: "אלמדה פושעים דרכיך" פאר די מורדים וואס פרעגן אויף דער הנהגה פון הקדוש ברוך הוא, "וחטאים אליך ישובו" פאר די וואס זענען געפאלן צוליב תאווה, זיי זאלן זיך לערנען פון זיין זיך-שטארקן. און צום סוף "הצילני מדמים" - פון די דמי אוריה און פונעם באצאלן די ארבעתים, און פון דעם ארויס "תרנן לשוני צדקתך" מיט אן אינערליכער הכרה, און "שפתי תפתח ופי יגיד תהילתך" מיט'ן מפרסם זיין דעם אויבערשטנ'ס נאמען ברבים. און פון דעם איז דא א גרויסער לימוד פאר יעדן מענטש: ווער עס איז מזכה את הרבים, קומט קיין חטא נישט דורך אים, און מען איז אים נאך פארזיכערט אז ער וועט געראטעוועט ווערן פון דמים און פון עוונות.