נאָכדעם וואָס דער קאַפּיטל האָט באַשריבן דעם אויפשטאַנד פון די מלכי ארץ קעגן השי"ת און קעגן זיין משיח, און דעם ענטפער פונעם אויבערשטן צו זיי, ווענדט זיך דוד המלך צו די דאָזיקע מלכים מיט אַ לשון פון תוכחה און אַ גוטע עצה. רש"י באַמערקט דערויף אַ יסודות'דיקע נקודה: "ועתה מלכים השכילו" - קוקט זיך צו ווי נביאי ישראל זענען אנשי רחמים, וואָס זיי מוכח'ן די אומות העולם כדי זיי זאָלן זיך אָפּקערן פון זייער שלעכטס. מיר האָבן שוין געשטאַנען אויף דעם בעבר, ווען מיר האָבן געזען "משא באדום", "משא בערב" און די איבעריקע נבואות וואָס זענען געזאָגט געוואָרן פאַר די פעלקער: זייער גאַנצער תכלית איז צו וואָרענען די פעלקער וועגן די רעות אַז זיי זאָלן נישט קומען אויף זיי, און דער נביא זאָגט דאָס מתוך רחמים. אַזוי אויך דאָ.
וְעַתָּה מְלָכִים הַשְׂכִּילוּ הִוָּסְרוּ שֹׁפְטֵי אָרֶץ׃ - און יעצט, מלכים, פאַרשטייט מיט שכל, נעמט מוסר, ריכטער פון דער ערד.
וואָס דאַרף מען דאָ משכיל זיין? ערקלערט דער מלבי"ם: נאָכדעם וואָס איר זעט אַז דער אויבערשטער האָט מיר ערלויבט און מיר געגעבן אַ רשות דערויף, ער האָט דאָס שוין געמאַכט פאַר אַ חוק אין מיינע הענט, אַז איך מעג געוועלטיקן איבער די אומות - און נישט נאָר אַ ממשלה פון אַ נחלה נאָר אויך פון אַן אחוזה, אַ גאַנצע און פאָלקאָמענע הערשאַפט - און אויב איך וועל נאָר בעטן פונעם אויבערשטן וועט ער זיי פאַרשניידן און פאַרטיליקן, אויב אַזוי, פאַרוואָס רעוואָלטירט איר? פאַרוואָס וואַרט איר אויף אַ צייט ווען סוף-כל-סוף וועט איר אונטערגיין? עס איז פיל בעסער פאַר אייך צו פאַרשטיין שוין יעצט.
און צוויי לשונות זענען דאָ פאַראַן: "השכילו" - מצד דער הארת השכל, אַז די שכל'דיקע התבוננות אַליין זאָל אייך ברענגען צום אויספיר אַז איר האָט נישט קיין שום תועלת אין רעוואָלטירן קעגן דוד'ן, און דעמאָלט וועט איר אָננעמען די זאַך מיט ליבשאַפט. "הִוָּסְרוּ" - מצד מוסר, מצד יראת העונש. עס איז פאַראַן איינער וואָס איז נישט גרייט אָנצונעמען די זאַכן אויפן שכל'דיקן וועג, און דעמאָלט דאַרף מען אים "מסביר זיין" אַנדערש.
אַ משל דערצו איז די מעשה וואָס מען האָט דערציילט איבער דעם אַראַבישן אַרבעטער: דער מנהל עבודה האָט געבעטן פונעם אַרבעטער אַרויפצוברענגען בלאָקן צום דריטן שטאָק. ער האָט אים געזאָגט איינמאָל, צוויי מאָל, דריי מאָל - און גאָרנישט האָט זיך נישט גערירט. איז דער קבלן אָנגעקומען און געפרעגט פאַרוואָס די בלאָקן זענען נישט אויבן. האָט אים דער מנהל געזאָגט: איך האָב געזאָגט פאַרן אַרבעטער און ער האָט נישט געפאָלגט. איז דער קבלן צוגעגאַנגען צום אַרבעטער, אים געגעבן צוויי פליקן און געזאָגט: אַחמד, גיי נעם יעצט אַרויף די בלאָקן. אינערהאַלב פינף מינוט איז אַלץ געווען אויבן. האָט דער מנהל אים געפרעגט: איך האָב דיר דאָך פריער געזאָגט בנחת, פאַרוואָס האָסטו עס נישט געטאָן? האָט ער אים געענטפערט: דו האָסט מיר נישט געזאָגט. געזאָגט האָט ער יאָ, נאָר דער קבלן האָט "מסביר" געווען... עס איז דאָ ווער עס דאַרף אַן הסבר. און דאָס איז די כוונה פונעם פסוק: לוינט זיך דען נישט אייך משכיל צו זיין גלייך פון אָנפאַנג? פאַרוואָס זאָלט איר אָנקומען צו "הִוָּסְרוּ"? אויב איר וועט נישט משכיל זיין פון זיך אַליין, וועט איר דאַרפן צוקומען צו ייסורים.
עִבְדוּ אֶת יְהֹוָה בְּיִרְאָה וְגִילוּ בִּרְעָדָה׃ - דינט דעם אויבערשטן מיט יראה, און פרייט זיך מיט ציטער.
אויב איר וועט דינען דעם אויבערשטן מיט יראה, וועט איר פאַרדינען אַז ביים סוף וועט זיין "וגילו ברעדה": אין יענעם זעלבן ציטער וואָס איר האָט געציטערט פונעם עונש, וועט איר צום סוף האָבן אַ שמחה, ווייל איר וועט זען אַז די צרה קומט נישט אויף אייך.
נַשְּׁקוּ בַר פֶּן יֶאֱנַף וְתֹאבְדוּ דֶרֶךְ כִּי יִבְעַר כִּמְעַט אַפּוֹ אַשְׁרֵי כָּל חוֹסֵי בוֹ׃ - קושט דעם אויסגעוויילטן זון, טאָמער וועט ער צאָרנען און איר וועט פאַרלוירן גיין אויפן וועג, ווען אין אַ קליינע וויילע וועט ברענען זיין כעס; וואויל איז פאַר אַלע וואָס זוכן שוץ אין אים.
רש"י טייטשט אויס "נשקו בר" - זייט זיך מזרז מיט אַ בר לב, דאָס הייסט מיט אַ קלאָרקייט פון האַרצן און מיט ריינקייט פון האַרצן. און ער ברענגט נאָך אַ פירוש בשם מנחם, אַז "נשקו" איז מלשון תאווה, אַזוי ווי "ואל אישך תשוקתך".
דער מלבי"ם עקלערט: "נשקו בר" - באַהעפֿט אייך צום מבורר פונעם אויבערשטן. דאָס לשון איז מלשון השקה, אַזוי ווי די פליגלען "משיקות אישה אל אחותה", און יעדעס לשון פון השקה מיינט אַ חיבור פון איין זאַך צו דער צווייטער. דאָס הייסט: באַהעפֿט אייך צו דוד מלך המשיח, וואָס ער איז דער מבורר און דער אויסדערוויילטער פונעם אויבערשטן, און דערמיט זענט איר ווי פאַרוואַנדלט און מחובר צום הקדוש ברוך הוא אַליין. זייט ווי דער מוץ וואָס רינגלט אַרום דעם בר און די תבואה. ווייל דער שלעכטער מוץ איז דער מוץ וואָס איז אָפּגעטיילט פונעם בר און פונעם דגן, און דאָס איז "כמוץ אשר תדפנו רוח". אָבער אַפילו אויב דו ביסט מוץ, איז אין דיין האַנט צו זיין אַ מוץ וואָס איז צוגעקלעבט צום בר און צום דגן, און דעמאָלט כאָטש וועט דיך דער ווינט נישט צעבלאָזן - וועסטו זיין באַהעפֿט צו דער קדושה און צו עובדי ה'.
און דער מלבי"ם לייגט צו, אַז דווקא דאָס וואָרט "בר" איז דאָ אויסגעקליבן געוואָרן, ווייל עס האָט אַ דאָפּלטע באַדייטונג: איינס - מבורר און אויסגעקליבן, און דאָס צווייטע - קאָרן און תבואה, ווי "ויצברו בר תחת יד פרעה", "מפלי בר נשביר", "ומלאו הגרנות בר", "עמקים יעטפו בר". אויב אַזוי איז "בר" סיי תבואה און סיי די זאַך וואָס איז קלאָר און ריין.
קעגן דעם וואָס ער האָט געזאָגט "עבדו את ה' ביראה", ערקלערט דער פּאַסוק פֿון וואָס מען דאַרף מורא האָבן: "פן יאנף" - טאָמער וועט דער הקדוש ברוך הוא כּועס זיין אויף אייך, "ותאבדו דרך". "אבידת דרך" (פאַרלירן דעם וועג) איז תמיד אַן אויסדרוק אויף אַ פאָלק וואָס איז צובראָכן געוואָרן און געקומען צו אַ משבר, ווי דער לשון "אז יאבדו דרך", "אבדה עצה מבנים", "כי גוי אובד עצות המה". און פאַרוואָס? "כי יבער כמעט אפו" - אויב דער אויבערשטער וועט אָנצינדן בלויז אַ ביסל פֿון זיין כעס, וועט איר שוין פאַרלירן דעם וועג, שוין "דרך רשעים תאבד". אַ קל וחומר אַז מען דאַרף ציטערן פֿון "פן יאנף", ווייל "אנף" איז שוין אַ גרויסער כעס וואָס פארטיליגט אַלץ, אַ כעס וואָס האָט אין זיך חרון אף, וואָס דאָס איז כליה. דאָס איז דער סדר הדברים: ערשטנס "יבער כמעט אפו", דערנאָך "יאנף" - דער כעס, און דערפון קומט חרון אף. דעריבער פאַסט פאַר אייך מורא צו האָבן פאַרן אויבערשטן.
און קעגן דעם וואָס ער האָט געזאָגט "וגילו ברעדה" - דאָס איז "אשרי כל חוסי בו": זאָלט איר זיך פֿרייען מיט דעם וואָס איר האָט זיך געשוצט אינעם אויבערשטן. אָט האָבן מיר דעם מהלך פונעם שטעקן און דעם גזר: אויב איר וועט זיך באַהעפֿטן צום אויבערשטן וועט אייך גוט זיין און איר וועט זיך פֿרייען, און אויב נישט - יאנף אף ה', עס וועט זיין כעס, הקפדה און חרון אף קעגן אייך, און פֿון דעם פּאַסט פֿאַר אייך מורא צו האָבן.
אֲסַפְּרָה אֶל חֹק יְהֹוָה אָמַר אֵלַי בְּנִי אַתָּה אֲנִי הַיּוֹם יְלִדְתִּיךָ׃ - איך וועל דערציילן דעם חוק, דער אויבערשטער האָט צו מיר געזאָגט: מיין זון ביסטו, איך האָב דיך היינט געבאָרן.
דער רד"ק ברענגט אַז די נוצרים האָבן געמאַכט מטעמים פֿון דעם פּאַסוק, און האָבן עס אויסגעטייטשט אויף אותו האיש - וואָס זיין ראשי תיבות איז ימח שמו וזכרו - און האָבן געמאַכט דערפון אַ סמך פאַר זייער טעות, און עס איז זיי געוואָרן צו אַ מכשול. ווייל זיי טענה'ן אַז אותו האיש איז דער זון פונעם הקדוש ברוך הוא, און אָט שטייט דאָך געשריבן: "ה' אמר אלי בני אתה".
די ערשטע תשובה: עס איז בכלל נישט מעגלעך אין אלוקות אַן ענין פון אַ פאָטער און אַ זון, ווייל דער הקדוש ברוך הוא איז אַחדותי, אַזוי ווי דער בעל חובות הלבבות איז מאריך צו מבאר זיין אין שער הייחוד; און אַ זאַך וואָס איז אַחדותי קען זיך נישט מערן, קען זיך נישט מינערן, און קען זיך נישט צעטיילן. מען מיינט נישט 'איינס' ווי דער ציפער איינס, וואָס מען קען צעטיילן אויף צוויי העלפֿטן און אויף אומענדלעכע חלקים, נאָר איינס וואָס איז אַ גאַנצע אחדות. און ביי ווער עס איז אַ גאַנצע אחדות, איז נישט שייך קיין שום ריבוי, עס איז נישט שייך ער זאָל ווערן ווייניגער, און עס איז נישט שייך ער זאָל זיך צעטיילן און עס זאָל אַרויסקומען פון אים נאָך עפּעס - נאָך אַ זון און דאָס גלייכן.
און דער רד"ק זאָגט נאָך: אַ פאָטער איז פריער איבערן זון אין דער צייט, און פונעם כוח פונעם פאָטער איז דער זון אַרויסגעקומען. און כאָטש מצד די נעמען רופֿט מען נישט אָן קיין פאָטער ביז ער האָט אַ זון, און מען רופֿט נישט קיין זון סיידן ער האָט אַ פאָטער, פונדעסטוועגן איז דער מענטש וואָס מען רופֿט פאָטער געווען פריער אין דער צייט איידער עס איז געווען דער זון. אויב אַזוי, לויט ווי איר זאָגט פאָטער, זון און הייליגער גייסט, איז דער חלק וואָס איר רופֿט פאָטער פריער פונעם חלק וואָס איר רופֿט זון; ווייל אויב ביידע וואָלטן געווען אין דער זעלבער צייט, וואָלט מען זיי דאָך נישט גערופֿן קיין פאָטער און זון, נאָר תאומים. און פֿון דעם וואָס מען רופֿט דעם איין פאָטער און דעם אַנדערן זון, איז דאָך מוכרח אַז איינער איז פריער און דער צווייטער איז געקומען שפּעטער. קומט דאָך אויס, אַז דער וואָס איר רעדט וועגן אים ווי אַ געטלעכער כוח, איז אַ שפּעטערדיגער געטלעכער כוח, אַ כוח וואָס איז ערשט געקומען דערנאָך. וואָס פאַראַ כוח איז דאָס? ווען מען רעדט פון אלוקות רעדט מען דאָך פֿון היה הווה ויהיה, און נישט פון עפּעס וואָס איז באַשאַפֿן געוואָרן ערשט שפּעטער.
און אויב מען וועט פרעגן: אויב אזוי, לויט דיין וועג, וואס באדייט דאס וואס עס שטייט דא "בני אתה"? איז דער ענטפער: ווען מיר רעדן וועגן אלוקות, רעדן מיר בלויז אין משלים, ווייל מיר האבן דערין קיין שום השגה, לית מחשבה תפיסא ביה כלל. און ווען מען רעדט איבער אלוקות, זענען אונזערע הגדרות קודם כל וואס ער איז נישט: ער איז נישט קיין גוף, ער האט נישט קיין דמות הגוף, און קיין שום משיגי הגוף קענען אים נישט משיג זיין. מיר רעדן אויף אים אויף א שלילי'דיגן אופן, ווייל מיר קענען נישט רעדן אויף א פאזיטיוון אופן און זאגן וואס ער יא איז. און אפילו ווען מיר רעדן יא אויף א פאזיטיוון אופן, איז דאס בלויז א משל: ווען מען זאגט רחום וחנון, יד ה', עיני ה' - איז פאר יעדן פון אונז קלאר אז דאס זענען נאר משלים, ווייל דער קדוש ברוך הוא האט דאך נישט קיין האנט און נישט קיין אויגן. און ווען מען וויל זאגן אז דער קדוש ברוך הוא האט געטון מיט שטארקייט, זאגט מען "ה' איש מלחמה" - און נאכאמאל, דאס איז א משל, און מען טאר זיך נישט פארשטעלן דעם קדוש ברוך הוא מיט א פאנצער און א שווערד אין דער האנט.
און מיר האבן שוין גערעדט דערוועגן, אז אלעס וואס מיר באשרייבן אין אלוקות איז נאר לגבי קודשא בריך הוא נאך די ספירות, דאס הייסט נאך דעם סוד הצמצום, אז דער אויבערשטער האט מצמצם געווען זיין ליכטיגקייט און אראפגעלאזט א דינעם קו אור, ווי דער ספר עץ חיים איז מאריך דערין, און מיר האבן דאס געלערנט אינעם נפש החיים און ביי נאך געלעגנהייטן. אין יענעם דינעם קו אור האבן זיך אלע ספירות מלביש געווען, און אויף זיי רעדן מיר: אויף רחמים, אויף חסד, אויף השפעה. דער שם הוי"ה איז זייער פנימיות, דער אור וואס לייכט אין זיי. אבער דער אויבערשטער בעצמותו איז דאס וואס איז העכער און אינדרויסן פונעם צמצום, און אויף אים האבן מיר נישט קיין תואר און נישט קיין נאמען, און מיר רופן אים נישט מיט קיין שום נאמען, ווייל יעדער נאמען באגרענעצט - ווען מען גיט א נאמען, לייגט מען עס אריין אין א ראם.
און אפילו "אין סוף" איז נישט קיין הגדרה אין עצמותו יתברך. ווייל דער באגריף אין סוף אליין איז דאך שווער צו פארשטיין: יעדער זאך וואס האט נישט קיין אנהייב האט דאך אויך נישט קיין סוף, אויב אזוי פארוואס שפרינגט מען צום סוף? רוף אים "אין התחלה". מען האט שוין עוסק געווען דערין באריכות אינעם ספר הכוזרי, און בקיצור געזאגט: ווען מיר זאגן אין סוף, רעדן מיר נישט אויף אים, נאר אויף אונז - עס איז נישטא קיין סוף אין אונזער השגה אין אים, אז מיר קענען נישט אנקומען צום סוף פון משיג זיין דעם אויבערשטן. אבער אן אנהייב האבן מיר יא, ווייל דער קדוש ברוך הוא האט אונז געגעבן א יסודות'דיגע השגה צו פארשטיין עפעס אין אלוקות, כדי מיר זאלן וויסן וועמען צו דינען. צו פארשטיין אז עס איז פאראן א בורא, אז ער איז אן אחדות, אז ער האט באשאפן די וועלט, אז ער האט הנהגות און ספירות, אז ער איז אן אל קנא ונוקם און אן אל רחום וחנון - אין דעם אלעם האבן מיר אן אנהייב אין דער השגה. אבער "החקר אלוה תמצא, אם עד תכלית שדי תמצא" - דאס האבן מיר נישט. און ווען מען רעדט איבער'ן קדוש ברוך הוא העכער דעם צמצום, זאגן די מקובלים אז מיר האבן דארט אפילו קיין אנהייב נישט, און דעריבער איז דארט נישט שייך אים צו רופן אין סוף, ווייל מיר האבן דארט קיין שום השגה נישט כלל וכלל, און מען רעדט דארט גארנישט. אלעס וואס מיר רעדן איז נאר פון דעם וואס דער קדוש ברוך הוא האט אראפגעלאזט אין די ספירות און אונז אנטפלעקט זיין ליכטיגקייט - חסד וואס שפענדט חסד, גבורה וואס שפענדט דין, און ענליכס - און פון דעם האבן מיר א מעגליכקייט צו דערקענען אלוקות, אבער צו מיינען אז דאס איז דער בורא בעצמותו, זיכער נישט.
און אזוי אויך ווען מען זאגט "תנו עוז לאלוקים" - איז נישט די כוונה צום אויבערשטן בעצמותו, ווייל ער דארף דאך נישט קיין כוח: "אם פעלת מה תתן לו ומה מידך יקח". נאר ווען א מענטש טוט פארקערט פונעם רצון ה' מאכט ער פינסטער דעם אור פון די ספירות און די השפעה העליונה, און דאס איז בלויז אין די ספירות וואס זענען אן אור מאתו יתברך, נישט בעצמותו. אין עצמותו איז נישט שייך צו פארפינסטערן און נישט שייך צו טון גוטס: אויב דו האסט אויפגעטון - האסטו אים גארנישט צוגעגעבן, און אויב דו האסט קליע געמאכט - האסטו קעגן אים גארנישט געשאדט. און וואס האסטו יא אויפגעטון? דו האסט געווירקט אין די ספירות, אז זייער שיין איז פארטונקלט געווארן, און דער פארלירער ביסטו אליין. וויבאלד דער ליכט פון די ספירות ווערט פארפינסטערט, גייט ממילא נישט אראפ די השפעה כתיקונה, "ושפחה תירש גבירתה", די כוחות הטומאה זויגן, און מיר באקומען בלויז ברעקלעך.
און לויט דעם, ווען עס ווערט געזאגט "בני אתה אני היום ילדתיך" - פארשטיי דאס אויף אן אופן פון א משל. פונקט ווי מיר געפינען אז די שטערנס ווערן אנגערופן "ויריעו כל בני אלוהים", און עס מיינט דאך נישט אז זיי זענען ממש קינדער פונעם קדוש ברוך הוא, נאר אזוי ווי זיי זענען אן השפעה מאתו יתברך, ווערן זיי אנגערופן א "זון". און אזוי אויך "בני בכורי ישראל", "בנים אתם לה' אלקיכם", "הלוא הוא אביך קנך", "אני אהיה לו לאב והוא יהיה לי לבן" - אלע די דאזיגע אויסדרוקן זענען א בחינה פון א זון אויף א מטאפארישן אופן, א זון אינעם רוחניות'דיגן זין, און נישט אינעם גראבן, פארגליווערטן באגריף אז מען האט מעוברת געמאכט א פרוי און געבוירן א קינד. און פונקט ווי מען זאגט אז דער וואס לערנט אויס תורה מיט דעם חבר'ס א קינד איז כאילו ער האט אים געבוירן און ער ווערט פאררעכנט ווי זיין זון - רעדט מען דאך בדרך משל און מטאפארע, נישט פון קיין עכטן זון אז ער זאל זיין זיין ביאלאגישער פאטער.
שְׁאַל מִמֶּנִּי וְאֶתְּנָה גוֹיִם נַחֲלָתֶךָ וַאֲחֻזָּתְךָ אַפְסֵי אָרֶץ׃ - בעט פון מיר, און איך וועל געבן פעלקער פאר דיין נחלה, און די עקן פון דער ערד פאר דיין אייגנטום.
און ווייטער זאגט דער רד"ק: זאג זיי, לויט אייערע רייד זאגט דער פאטער צום זון "שאל ממני ואתנה גוים נחלתך". און ווי אזוי בעט דער זון פונעם פאטער, איר האלט דאך אז ער איז א גאט אזוי ווי אים און א בעל כוח פונקט ווי אים? וואס דארף ער עפעס בעטן פונעם פאטער? און נאך מער, איידער ער האט געבעטן זענען דאך די פעלקער נישט געווען זיין נחלה, ווייל עס שטייט דאך "שאל ממני ואתנה" - און אויב ער איז א גאט, פארוואס זענען די גוים נישט געווען זיין נחלה פון אנהייב אן? צי איז ער געווען א באגרענעצטער גאט און ערשט שפעטער געווארן א מעכטיגער גאט? אין גאטליכקייט איז דאך נישטא קיין שום חסרון, און לויט אייער שיטה האט דער דאזיגער גאט געדארפט בעטן בקשות און ערשט דערנאך באקומען מינויים און כוחות - און ווי קען אזא זאך זיין?
און אויב זיי וועלן זאגן אז דער פסוק רעדט איבער דער תקופה ווען ער איז געווען אין בשר ודם, אין א גשמיות'דיגן קערפער, און נאכדעם וואס די גאטליכקייט האט גענומען דעם פלייש האט ער געזאגט צום פלייש ער זאל בעטן פון אים און ער וועט אים געבן נחלת גוים - זאגט דער רד"ק אז דאס קען אויך נישט זיין, ווייל גארנישט פון דעם האט ער דאך נישט געהאט: ער האט נישט געהאט קיין פעלקער פאר א נחלה און נישט פאר אן אחוזה, נאר ער איז געווען גערודפ'ט און געהרג'עט געווארן. וואס פארא מין גאט איז דאס וואס קען נישט מגין זיין אויף זיך אליין, וואס מען האט אים גענומען, געהאנגען און געקרייציגט? אויב דער אויבערשטער האט אים געזאגט "שאל ממני ואתנה גוים נחלתך", פארוואס האט ער נישט געבעטן און פארוואס איז אים דאס נישט געגעבן געווארן? פונקט פארקערט איז געווען, און דעריבער צו פארטייטשן דעם פסוק אויף דער תקופה ווען ער איז געווען אין א קערפער איז זיכער נישט ריכטיג.
און אויב דו וועסט זאגן אז דער פסוק רעדט נישט פון קיין גשמיות'דיגן כיבוש נאר פון אמונה, אז די פעלקער וועלן אננעמען זיין אמונה פאר זייער נחלה - זאגט דער רד"ק אז דאס איז אויך נישט מעגליך, ווייל מען זעט דאך אז רוב פעלקער פון דער וועלט, סיי די אידן און סיי די ישמעאלים, האבן נישט אנגענומען זיין אמונה. און דרך אגב, בימי חייו האט קיינער נישט אנגענומען זיין אמונה; די וואס האבן עס יא אנגענומען, בעיקר נאך זיין טויט, איז געווען מיט דער קראפט פונעם שווערד - קרייצוצוגן וואס זענען געגאנגען און אויסגעשאכטן יעדן איינעם וואס איז נישט געווען גרייט אנצונעמען די "דת פון ליבע", און אזוי האבן זיי ארויפגעצוואונגען זיין אמונה. און אזוי אויך מוכאמאד: "דין מוחמד בסייף", און זיי זענען געגאנגען און דורכגעפירט שחיטות, און געהרג'עט יעדן וואס האט נישט געוואלט אננעמען די ישמעאל'ישע רעליגיע - און צוליב דעם האט דער רמב"ם אין יענער צייט געשיקט זיין איגרת תימן און נאך. עס איז דא נישטא קיין מענטש וואס האט אנערקענט אן אבסאלוטער אמת און זיך מדבק געווען דערין, נאר בלויז בכוח החרב, און דאס אויך נישט אין זיינע טעג. קומט אויס אז מען קען נישט זאגן אז דער אויבערשטער האט אים געזאגט אז זיין אמונה זאל זיין א נחלה פאר אלע גוים, ווייל ביי זיין לעבן איז אים דאס בכלל נישט געגעבן געווארן, און אפילו נאך זיין טויט זענען דא מוסולמענער און עס זענען דא אידן - און די גוים זענען בשום אופן נישט זיין נחלה.
און דער רד"ק ענדיגט צו: און אויב מען וועט דיך פרעגן דעם טייטש פונעם מזמור, קלייב אויס איינעם פון די צוויי וועגן - אדער אויף דוד אדער אויף מלך המשיח, אזוי ווי רש"י האט מסביר געווען, און אין דעם זעלבן פירוש גייט אויך דער רד"ק.
דער סוף פונעם מזמור איז א רוף פון רחמים צו די מלכי הארץ: פארשטייט שוין פון אייער אייגענעם שכל, כדי איר זאלט נישט דארפן צוקומען צו קיין יסורים; דינט דעם אויבערשטן מיט יראה, און די זעלבע רעדה וועט זיך אייך איבערקערן צו א גילה; און פארבינדט זיך צום מבורר פונעם אויבערשטן - צו זיין ווי מוץ וואס איז צוגעקלעבט צום בר, וואס דער ווינט בלאזט אים נישט אוועק. און קעגנאיבער דעם איז די ווארענונג: אויב נאר א ביסל פון זיין כעס וועט ברענען וועט איר שוין אנווערן דעם וועג, קל וחומר אין א חרון אף - און אקעגן דעם שטייט "אשרי כל חוסי בו". און די פסוקים "בני אתה" און "שאל ממני", וואס די נוצרים האבן אנגעהאנגען אין זיי זייער טעות, ווערן מבואר אויף דוד אדער אויף מלך המשיח, ווארום אין דער אחדות'דיגער געטלעכקייט איז דאך נישט שייך קיין אב ובן, און אלע לשונות פון א זון און געבורט אין די כתובים זענען בלויז א משל און מטאפארא - ווייל אין זיין עצמות יתברך לית מחשבה תפיסא ביה כלל, און אלע אונזערע באשרייבונגען זענען נאר אין זיין אור וואס ווערט נתגלה אין די ספירות.