פרק ז' אין ספר נחמיה איז א פרק פון אן איבערגאנג. די חומה איז שוין געבויט געווארן, די טירן זענען שוין אויפגעשטעלט געווארן, אבער די זיכערהייט-געפאר איז נאך אלץ נישט פאריבער. נחמיה שטעלט אויס די שמירה אויף דער שטאט, און באלד דערנאך אנטפלעקט זיך פאר אים די אמת'ע פראבלעם: ירושלים איז גרויס און ברייט, אבער ליידיג פון איינוואוינער און הייזער. פון דא און ווייטער באשעפטיגט זיך דער קאפיטל מיט דער רשימה פון די יחוס-בריוו פון די ערשטע עולים, א רשימה וואס דינט אלס יסוד צו געבן תרומות פאר'ן בויען הייזער אין ירושלים און זי אנצופילן מיט איינוואוינער.
וַיְהִי כַּאֲשֶׁר נִבְנְתָה הַחוֹמָה וָאַעֲמִיד הַדְּלָתוֹת וַיִּפָּקְדוּ הַשּׁוֹעֲרִים וְהַמְשֹׁרְרִים וְהַלְוִיִּם׃ - און עס איז געווען, ווען די חומה איז געבויט געווארן און איך האב אויפגעשטעלט די טירן, זענען די טויער-וועכטער, די משוררים און די לוויים באשטימט געווארן אויף זייערע פאזיציעס.
מיר האבן פריער געזען אז לכתחילה איז די חומה טאקע געבויט געווארן, אבער די טירן זענען נאך נישט געווען אויפגעשטעלט. דא איז די ארבעט פארענדיגט געווארן: די חומה איז געבויט, די טירן זענען אויפגעשטעלט. דער פשוט'ער טייטש פון "ויפקדו" איז לשון פקידות און מינוי: נחמיה האט זיי געשטעלט אלס ממונים אויף זייער ארבעט, די שוערים, די משוררים און די לוויים. און באמת זענען דאס אלע געווען לוויים, ווייל אין בית המקדש האבן די לוויים געטון צוויי ארבעטן: א חלק פון זיי זענען געווען פאראנטווארטליך אויף די טויערן פונעם בית המקדש, און א חלק זענען געווען משוררים צו זינגען.
דער מלבי"ם ערקלערט "ויפקדו" אויף נאך אן אופן: ביז יעצט זענען די לוויים געווען פארנומען מיט'ן בויען די חומה, און זיי זענען נישט געווען פריי צו דער שמירה און צום געזאנג, און ערשט יעצט זענען זיי באפוילן געווארן צוריקצוגיין צו זייער משמרת. דאס הייסט, יעצט האט מען זיי אנגעזאגט צוריקצוקערן צו זייער געווענליכער עבודה.
וָאֲצַוֶּה אֶת חֲנָנִי אָחִי וְאֶת חֲנַנְיָה שַׂר הַבִּירָה עַל יְרוּשָׁלִָם כִּי הוּא כְּאִישׁ אֱמֶת וְיָרֵא אֶת הָאֱלֹהִים מֵרַבִּים׃ - און איך האב באפוילן פאר חנני מיין ברודער און פאר חנניה דעם שר הבירה איבער ירושלים, ווייל ער איז ווי אן איש אמת און פאכט פאר גאט מער ווי פילע.
נחמיה באפעלט זיין ברודער חנני און חנניה שר הבירה איבער דער שמירה אויף די טויערן פון ירושלים. וואס מיינט "שר הבירה"? "בירה" באדייט א פאלאץ, אזוי ווי דער לשון חז"ל אין מדרש אויף א מענטש וואס האט געזען א בירה נאה און עס האט ארויסגעקוקט אויף אים דער בעל הבירה, דאס הייסט דער בעל הארמון. אן עיר הבירה ווערט אזוי גערופן ווייל דארט געפינט זיך דער קעניגליכער פאלאץ. חנניה ווערט דעריבער באשטימט צו זיין דער שר איבער ירושלים.
און פארוואס דווקא ער? "כִּי הוּא כְּאִישׁ אֱמֶת". דער אבן עזרא דרוקט אויס אז דער כ' דא איז נישט קיין כ' פון דמיון און פאגלייך בערך, נאר א כ' לאמיתת הדבר: ער איז באמת אן איש אמת.
"וְיָרֵא אֶת הָאֱלֹהִים מֵרַבִּים" - דערויף זענען פאראן דריי פירושים. דער ערשטער: ער האט מורא פון גאט מער ווי ער האט מורא פון מענטשן (פון רבים). עס זענען דא מענטשן וואס זענען יראי אלוקים, אבער ווען א גרויסער עולם שטעלט אויף זיי א דרוק און עס ווערט א לחץ חברתי, ברעכן זיי זיך. נחמיה האט געדארפט א מענטש וואס וועט נישט מורא האבן אפילו ווען קעגן אים שטייען פילע, אז ער זאל נישט חושש זיין פון די פילע שרים וואס זענען געווען מיט טוביה, ווי מיר האבן פריער געזען אז עס זענען געווען אסאך מענטשן מיט אים. דער צווייטער פירוש, פון רש"י: "מרבים" מיינט מימים רבים, פון א לאנגע צייט אן. און דער דריטער פירוש: ער איז א ירא אלוקים מער ווי פילע אנדערע מענטשן וואס מיר קענען, א לשון וואס קומט אפט פאר אין די ספרים - ירא אלוקים מער ווי פילע אנדערע.
וָאֹמַר לָהֶם לֹא יִפָּתְחוּ שַׁעֲרֵי יְרוּשָׁלִַם עַד חֹם הַשֶּׁמֶשׁ וְעַד הֵם עֹמְדִים יָגִיפוּ הַדְּלָתוֹת וֶאֱחֹזוּ וְהַעֲמֵיד מִשְׁמְרוֹת יֹשְׁבֵי יְרוּשָׁלִַם אִישׁ בְּמִשְׁמָרוֹ וְאִישׁ נֶגֶד בֵּיתוֹ׃ - און איך האב צו זיי געזאגט: די טויערן פון ירושלים זאלן זיך נישט עפענען ביז די היץ פון דער זון, און בעת זיי שטייען נאך זאל מען צומאכן די טירן און פארריגלען, און מען זאל שטעלן וועכטער פון די איינוואוינער פון ירושלים, יעדער איינער אויף זיין וואך, און יעדער איינער קעגנאיבער זיין הויז.
דער שרעק פון די שונאים איז נאך אלץ געווען פארהאן, דערפאר האט נחמיה באשטעלט וועכטער אויף די מויערן פון ירושלים און זיי פארארדנט: מ'טאר נישט עפענען די טויערן ביז חום השמש, דאס הייסט ביז חצי היום, ווען די היץ פון דער זון איז גרויס. "וְעַד הֵם עֹמְדִים יָגִיפוּ הַדְּלָתוֹת וֶאֱחֹזוּ" - כל זמן די טויערן זענען אפן זאלן די שומרים שטיין אויף זייער ארט און זיך נישט רירן, ביז מ'וועט פארשפארן און צומאכן די טירן; ווער עס וויל ארויסגיין זאל ארויסגיין און ווער עס וויל אריינגיין זאל אריינגיין אין יענער צייט.
דער מלבי"ם ערקלערט אז עס זענען געווען דאפלטע טויערן: א גרויסער טויער פון אינדרויסן, און אינעווייניג א קליינער טויער פון וואו עס פלעגן אריינגיין יחידים. נחמיה באפעלט אז אפילו ווען מען עפנט דעם גרויסן טויער, זאל די טיר פון די יחידים בלייבן פארמאכט, און מ'זאל דורכפירן א פונקטליכע קאנטראל - מ'זאל עפענען איינציגווייז. פונקט ווי ביים אריינגאנג צום כותל היינטיגע צייטן, וואס מ'טשעקט יעדן מענטש באזונדער ביים אריינגיין, און קיינער גייט נישט אריין אן רשות.
און נאך האט ער באפוילן צו שטעלן וואכן פון די איינוואוינער פון ירושלים, "אִישׁ בְּמִשְׁמָרוֹ" - אז קיינער פון איין וואך זאל נישט בייטן זיין חבר פון אן אנדער וואך, ווייל דעמאלט וועט די שמירה נישט זיין ווי געהעריג. און דערצו נאך, "וְאִישׁ נֶגֶד בֵּיתוֹ": ווער עס האט א הויז זאל שטיין און היטן קעגנאיבער זיין הויז, און באמערקן צי עס קומען אריין אין שטאט פרעמדע מענטשן וואס קענען ברענגען א געפאר, און ער זאל זיי נישט לאזן אריינגיין.
וְהָעִיר רַחֲבַת יָדַיִם וּגְדֹלָה וְהָעָם מְעַט בְּתוֹכָהּ וְאֵין בָּתִּים בְּנוּיִם׃ - און די שטאט איז ברייט און גרויס, און דאס פאלק איז ווייניג אין איר, און קיין הייזער זענען נישט געבויט.
די שטאט איז ברייט און גרויס, די מויער נעמט ארום א גרויסן שטח, אבער פון דער צווייטער זייט איז דאס פאלק ווייניג אין איר, ווייל עס איז נאך נישט געווען קיין גרויסער עולם אין ירושלים. און נאך א פראבלעם: "וְאֵין בָּתִּים בְּנוּיִם" - א גרויסער טייל פונעם שטח פון ירושלים איז געווען א וויסטער און ליידיגער שטח, ווייל עס זענען נישט געווען קיין געבויטע הייזער.
דאס אלעס איז אן הקדמה צו דעם וואס עס קומט ווייטער. נחמיה וויל באזעצן אין ירושלים פון די בני ישראל, ווי מיר וועלן זען אין קאפיטל י"א, אבער ער האט געוואוסט אז מ'קען נישט ברענגען מענטשן אין שטאט כל זמן עס זענען נישטא קיין געבויטע הייזער. דעריבער דארף מען שאפן א תרומה פון יעדער משפחה לויט דער צאל מענער אין איר, און פון די תרומות וועט מען בויען די הייזער פון ירושלים, און דעמאלט וועט מען קענען קומען און זיי באזעצן. און כדי מצליח צו זיין צו שאפן די תרומה, דארף מען ציילן די מענטשן, זיי מייחס זיין צו זייערע משפחות און וויסן ווער עס האט מנדב געווען און וויפיל. צוליב דעם פארנעמט זיך דער המשך פונעם קאפיטל מיטן יחוס פון די מענטשן - און דאס אלעס צוליב דעם צוועק פון אויפטרייבן די תרומה.
וַיִּתֵּן אֱלֹהַי אֶל לִבִּי וָאֶקְבְּצָה אֶת הַחֹרִים וְאֶת הַסְּגָנִים וְאֶת הָעָם לְהִתְיַחֵשׂ וָאֶמְצָא סֵפֶר הַיַּחַשׂ הָעוֹלִים בָּרִאשׁוֹנָה וָאֶמְצָא כָּתוּב בּוֹ׃ - און מיין גאט האט אריינגעלייגט אין מיין הארץ, און איך האב איינגעזאמלט די חשוב'ע לייט און די פארשטייער און דאס פאלק זיך צו פארשרייבן לויט זייער יחוס, און איך האב געפונען דעם ספר היחש פון די וואס זענען ארויפגעקומען אין אנהייב, און איך האב געפונען אין אים געשריבן:
דער אויבערשטער האט געלייגט אין זיין הארץ צו פארזאמלען די חורים, די סגנים און דאס פאלק. "החורים" זענען די חשוב'ע לייט. און פארוואס ווערן זיי אזוי גערופן? דער אבן עזרא זאגט אז דער תרגום פון "לבן" (ווייס) איז "חיוור", און חורים איז מלשון חיוורים, ווייסע. עס איז באקאנט אז ווייסע קליידער זענען חשוב'ע און בכבודיג'ע קליידונג, און דערפאר זענען די חשוב'ע לייט גערופן געווארן "חורים". און די סגנים זענען די צווייטע צו זיי.
"וְאֶת הָעָם לְהִתְיַחֵשׂ" - אויך דאס פאלק האט ער צונויפגענומען כדי נאכצופארשן זייער יחוס און זען וויפיל עס זענען דא אין יעדער משפחה, כדי זיי זאלן געבן נדבות צום אויפבוי פון ירושלים. און דעמאלט האט נחמיה געפונען א ספר, א מחברת אדער א מגילה, וואו עס איז געווען פארשריבן דער יחוס פון די עולים בראשונה, די וואס זענען לכתחילה ארויפגעקומען פון בבל קיין ארץ ישראל, לויט זייערע נעמען און משפחות, און דארט האט ער געפונען געשריבן וואס מיר וועלן זען ווייטער.
אֵלֶּה בְּנֵי הַמְּדִינָה הָעֹלִים מִשְּׁבִי הַגּוֹלָה אֲשֶׁר הֶגְלָה נְבוּכַדְנֶצַּר מֶלֶךְ בָּבֶל וַיָּשׁוּבוּ לִירוּשָׁלִַם וְלִיהוּדָה אִישׁ לְעִירוֹ׃ - דאָס זענען די בני המדינה וואָס זענען אַרויפגעגאַנגען פון דער געפאַנגענשאַפט פון גלות, וואָס נבוכדנצר מלך בבל האָט פאַרגלאָגלט, און זיי האָבן זיך אומגעקערט קיין ירושלים און קיין יהודה, יעדער איינער צו זיין שטאָט.
הַבָּאִים עִם זְרֻבָּבֶל יֵשׁוּעַ נְחֶמְיָה עֲזַרְיָה רַעַמְיָה נַחֲמָנִי מָרְדֳּכַי בִּלְשָׁן מִסְפֶּרֶת בִּגְוַי נְחוּם בַּעֲנָה מִסְפַּר אַנְשֵׁי עַם יִשְׂרָאֵל׃ - וואָס זענען געקומען מיט זרובבל, ישוע, נחמיה, עזריה, רעמיה, נחמני, מרדכי בלשן, מספרת, בגוי, נחום, בענה; די צאָל פון די מענטשן פונעם פאָלק ישראל.
דאָס זענען די מענטשן וואָס זענען אַרויפגעגאַנגען, און זיי ווערן אויך דערמאָנט אין אָנהייב פון ספר עזרא. אמת, עס איז פאַראַן אַן אונטערשייד אין די נומערן, און רש"י ערקלערט אַז דער כלל איז בכללות גלייך און דער כּתוּב האָט נישט מדקדק געווען אין די חשבונות. דער מלבי"ם דאָרט פארענטפערט דעם אונטערשייד אויף אַן אַנדער אופן: עס זענען דאָ משפּחות וואָס ווערן דערמאָנט אויפן נאָמען פונעם פאָטער פון דער משפּחה, און אַנדערע ווערן דערמאָנט אויפן נאָמען פון דער שטאָט, און דעריבער איז צומאָל דער מנין דאָ ווייניקער, ווייל די זעלבע מענטשן זענען שוין געציילט געוואָרן אינעם כלל פון די משפּחה-לייט, אָדער פאַרקערט. און בסך הכל זענען די חשבונות פּינקטלעך.
"מרדכי בלשן" - דאָס איז מרדכי היהודי, און ער ווערט אָנגערופן בלשן צוליב דעם וואָס ער איז געווען בקי אין פיל שפּראַכן. אויך היינט ווערט איינער וואָס קען אַ סך שפּראַכן אָנגערופן אַ בלשן. "ישוע" איז יהושע בן יהוצדק דער כהן גדול. "מִסְפַּר אַנְשֵׁי עַם יִשְׂרָאֵל" - דאָס איז די צאָל פון די חשובע מענטשן וואָס זענען געקומען מיט זרובבל פון דער געפאַנגענשאַפט פונעם גלות.
בְּנֵי פַרְעֹשׁ אַלְפַּיִם מֵאָה וְשִׁבְעִים וּשְׁנָיִם׃ - די קינדער פון פרעוש, צוויי טויזנט הונדערט צוויי און זיבעציג.
און פון דאָ און ווייטער גייט דער מנין ווייטער: בני שפטיה דריי הונדערט צוויי און זיבעציג, בני ארח זעקס הונדערט צוויי און פופציג. "בְּנֵי פַחַת מוֹאָב" - מיינט מען דעם וואָס איז געווען דער מושל אין מואב, פאַר בני ישוע און יואב צוויי טויזנט אַכט הונדערט אַכצן. "בני עילם" איז אַ נאָמען פון אַן אָרט, טויזנט צוויי הונדערט פיר און פופציג. און אַזוי אויך בני זתוא, בני זכי, בני בינוי, בני בבי, בני עזגד, בני אדוניקם, בני בגוי, בני עדין.
בְּנֵי אָטֵר לְחִזְקִיָּה תִּשְׁעִים וּשְׁמֹנָה׃ - די קינדער פון אטר צו חזקיה, אַכט און ניינציג.
דער מצודת דוד ערקלערט אַז דער כּתוּב האָט געגעבן אַ סימן ביי אטר, אַז ער איז געווען פון די נאָכקאָמען פון חזקיה, און דעריבער שטייט "בני אטר לחזקיה". אָדער איז די כוונה אַז צוזאַמען מיט די קינדער פון חזקיה זענען זיי געווען אַכט און ניינציג.
און עס גייט ווייטער: בני חשום, בני בצי, בני חריף, בני גבעון, אנשי בית לחם און נטופה, אנשי ענתות הונדערט אַכט און צוואַנציג - און פון ענתות איז געווען ירמיה הנביא. און אַזוי אויך אנשי בית עזמוות, אנשי קרית יערים כפירה און בארות, אנשי הרמה און גבע, אנשי מכמס, אנשי בית אל און העי.
אַנְשֵׁי נְבוֹ אַחֵר חֲמִשִּׁים וּשְׁנָיִם׃ - די מענטשן פון דעם אַנדערן נבו, צוויי און פופציג.
וואס מיינט "נבו אחר"? ווייל עס זענען פאראן צוויי פלעצער מיטן נאמען נבו: עס איז דא א נבו וואס ווערט דערמאנט אין ספר עזרא, און ס'איז פאראן נאך א נבו. און אזוי אויך "בְּנֵי עֵילָם אַחֵר" - עילם איז שוין דערמאנט געווארן אויבן, און דא רעדט מען פון א צווייטן עילם, צוויי ערטער מיטן נאמען עילם. און דער פסוק פירט אויס דעם מנין: בני חרים - דריי הונדערט און צוואנציג, בני יריחו - דריי הונדערט פינף און פערציג, בני לוד חדיד ואונו - זיבן הונדערט און איין און צוואנציג, בני סנאה - דריי טויזנט ניין הונדערט און דרייסיג.
הַכֹּהֲנִים בְּנֵי יְדַעְיָה לְבֵית יֵשׁוּעַ תְּשַׁע מֵאוֹת שִׁבְעִים וּשְׁלֹשָׁה׃ - די כהנים פון די קינדער פון ידעיה צום הויז פון ישוע, ניין הונדערט דריי און זיבעציג.
דאס איז די צאל פון די כהנים פון בני ידעיה לבית ישוע, וואס איז געווען א מיוחס'דיגע משפחה. נאך זיי בני אימר - טויזנט צוויי און פופציג, בני פשחור - טויזנט צוויי הונדערט זיבן און פערציג, און בני חרים - טויזנט זיבעצן. דער דאזיגער חרים איז נישט דער זעלבער חרים וואס איז פריער דערמאנט געווארן, נאר אן אנדערער; און עס איז פאראן נאך אן הסבר, אז אויבן האט מען געציילט די ישראלים פון די משפחה פון חרים, און דא ציילט מען די כהנים וואס זענען געווען צווישן זיי.
"הַלְוִיִּם בְּנֵי יֵשׁוּעַ לְקַדְמִיאֵל לִבְנֵי לְהוֹדְוָה שִׁבְעִים וְאַרְבָּעָה" - דאס הייסט די קינדער פון ישוע צוזאמען מיט קדמיאל און די קינדער פון הודווה צוזאמען זענען געווען פיר און זיבעציג. "הַמְשֹׁרְרִים בְּנֵי אָסָף מֵאָה אַרְבָּעִים וּשְׁמֹנָה" - די משוררים בני אסף זענען געווען הונדערט אכט און פערציג, און די שוערים (די טויער-וועכטער): בני שלום, בני אטר, בני טלמון, בני עקוב, בני חטיטא, בני שובי - הונדערט אכט און דרייסיג.
הַנְּתִינִים בְּנֵי צִחָא בְנֵי חֲשֻׂפָא בְּנֵי טַבָּעוֹת׃ - די נתינים: די קינדער פון ציחא, די קינדער פון חשופא, די קינדער פון טבעות.
ווער זענען די נתינים? דאס זענען די גבעונים. און פארוואס זענען זיי אנגערופן געווארן נתינים? צוליב דעם וואס יהושע האט זיי אוועקגעגעבן (נתן), אזוי ווי עס שטייט "ויתנם יהושע חוטבי עצים ושואבי מים" - יהושע האט זיי געגעבן צו זיין האלץ-העקער און וואסער-שעפער. און דער כתוב רעכנט אויס זייערע משפחות: בני קירוס, בני סיעא, בני פדון, בני לבנה, בני חגבא, בני שלמי, בני חנן, בני גידל, בני גחר, בני ראיה, בני רצין, בני נקודא, בני גזם, בני עוזא, בני פסח, בני בסי, בני מעונים, בני נפישסים, בני בקבוק, בני חקופא, בני חרחור, בני בצלית, בני מחידא, בני חרשא, בני ברקוס, בני סיסרא, בני תמח, בני נציח, בני חטיפא.
און נאך זיי קומען די בני עבדי שלמה: בני סוטי, בני סופרת, בני פרידא, בני יעלא, בני דרקון, בני גידל, בני שפטיה, בני חטיל, בני פוכרת הצביים, בני אמון. "כָּל הַנְּתִינִים וּבְנֵי עַבְדֵי שְׁלֹמֹה שְׁלֹשׁ מֵאוֹת תִּשְׁעִים וּשְׁנָיִם" - אלע נתינים און בני עבדי שלמה זענען צוזאמען געווען דריי הונדערט צוויי און ניינציג.
וְאֵלֶּה הָעוֹלִים מִתֵּל מֶלַח תֵּל חַרְשָׁא כְּרוּב אַדּוֹן וְאִמֵּר וְלֹא יָכְלוּ לְהַגִּיד בֵּית אֲבֹתָם וְזַרְעָם אִם מִיִּשְׂרָאֵל הֵם׃ - און דאס זענען די וואס זענען ארויפגעקומען פון תל מלח, תל חרשא, כרוב, אדון און אימר, און זיי האבן נישט געקענט זאגן זייער בית אבות און זייער אפשטאם צי זיי זענען פון כלל ישראל.
עס זענען געווען נאך עולים וואס זענען ארויפגעקומען פון תל מלח, תל חרשא, כרוב, אדון און אימר, און די דאזיגע האבן נישט געקענט אנגעבן זייער בית אבות און האבן נישט געוואוסט צו וועמען זיי זענען מיוחס, צי זיי שטאמען טאקע פון ישראל. בני דליה, בני טוביה, בני נקודא - זעקס הונדערט צוויי און פערציג, זיי האבן נישט געוואוסט ווער זייערע עלטערן זענען און צו וועלכן שבט זיי געהערן.
וּמִן הַכֹּהֲנִים בְּנֵי חֳבַיָּה בְּנֵי הַקּוֹץ בְּנֵי בַרְזִלַּי אֲשֶׁר לָקַח מִבְּנוֹת בַּרְזִלַּי הַגִּלְעָדִי אִשָּׁה וַיִּקָּרֵא עַל שְׁמָם׃ - און פון די כהנים: די קינדער פון חביה, די קינדער פון הקוץ, די קינדער פון ברזילי, וואס ער האט גענומען א ווייב פון די טעכטער פון ברזילי הגלעדי און ער איז גערופן געווארן אויף זייער נאמען.
זייער פאטער האט גענומען פאר א ווייב איינע פון די טעכטער פון ברזילי הגלעדי, און דערפאר האט מען זיי גערופן מיטן נאמען ברזילי, כאילו זיי וואלטן געווען די קינדער פון ברזילי.
אֵלֶּה בִּקְשׁוּ כְתָבָם הַמִּתְיַחְשִׂים וְלֹא נִמְצָא וַיְגֹאֲלוּ מִן הַכְּהֻנָּה׃ - די דאזיגע האבן געזוכט זייער שריפט פון יחוס און מ'האט עס נישט געפונען, און זיי זענען אפגעזונדערט געווארן פון דער כהונה.
זיי האבן געזוכט זייער "כתבם המתייחסים", דאס הייסט זייער מגילת יוחסין, און מ'האט עס נישט געפונען. צוליב דעם האט מען זיי אראפגענומען פון דער כהונה.
וַיֹּאמֶר הַתִּרְשָׁתָא לָהֶם אֲשֶׁר לֹא יֹאכְלוּ מִקֹּדֶשׁ הַקֳּדָשִׁים עַד עֲמֹד הַכֹּהֵן לְאוּרִים וְתֻמִּים׃ - און דער תרשתא האט זיי געזאגט אז זיי טארן נישט עסן פון קדשי קדשים, ביז עס וועט אויפשטיין דער כהן פאר די אורים ותומים.
ווער איז געווען דער "תרשתא"? נחמיה. און פארוואס האט מען אים אזוי גערופן? ווייל מ'האט אים מתיר געווען צו טרינקען וויין פון גוים. ער איז געווען דער מוזג פונעם קעניגס וויין, און ער איז געווען מחויב צו פארזוכן דעם וויין פארן קעניג כדי צו ווייזן אז ס'איז נישטא קיין חשש פון פארסמונג, און דערפאר האט מען אים מתיר געווען סתם יינם אפילו ווען א גוי האט עס אנגערירט. "התרשתא" - היתר שתיה.
און דאן שטעלט נחמיה פעסט: יענע כהנים וואס האבן נישט קיין יחוס טארן נישט עסן פון קדשי קדשים, ווייל ס'איז דאך א ספק צי זיי זענען כהנים. ביז ווען? "עַד עֲמֹד הַכֹּהֵן לְאוּרִים וְתֻמִּים". אבער אין בית שני זענען דאך נישט געווען קיין אורים ותומים! נאר חז"ל זאגן אז דאס איז פונקט ווי א מענטש זאגט "ביז משיח וועט קומען": ווען עס וועט אויפשטיין א כהן פאר די אורים ותומים וועלן מיר בודק זיין, אבער בפועל זענען זיי דאך נישטא, און ביז משיח וועט קומען איז נישטא וואס צו טון און מ'ווייסט נישט וואס צו טון מיט זיי.
כָּל הַקָּהָל כְּאֶחָד אַרְבַּע רִבּוֹא אַלְפַּיִם שְׁלֹשׁ מֵאוֹת וְשִׁשִּׁים׃ - דער גאנצער קהל צוזאמען איז געווען פיר ריבוא, צוויי טויזנט דריי הונדערט און זעכציג.
א ריבוא איז צען טויזנט, און אויב אזוי זענען פיר ריבוא פערציג טויזנט, און נאך צוויי טויזנט דריי הונדערט און זעכציג: סך הכל זענען אנגעקומען צוויי און פערציג טויזנט דריי הונדערט און זעכציג מענטשן.
מִלְּבַד עַבְדֵיהֶם וְאַמְהֹתֵיהֶם אֵלֶּה שִׁבְעַת אֲלָפִים שְׁלֹשׁ מֵאוֹת שְׁלֹשִׁים וְשִׁבְעָה וְלָהֶם מְשֹׁרְרִים וּמְשֹׁרְרוֹת מָאתַיִם וְאַרְבָּעִים וַחֲמִשָּׁה׃ - אויסער זייערע קנעכט און זייערע דינסטן, די דאָזיקע זענען געווען זיבן טויזנט דריי הונדערט זיבן און דרייסיק; און זיי האָבן געהאַט זינגערס און זינגערינס צוויי הונדערט פינף און פערציק.
דער דאָזיקער חשבון איז אויסער די עבדים און שפחות וואָס זיי האָבן מיטגעבראַכט מיט זיך. און וואָס זענען די משוררים ומשוררות? זיי האָבן מיטגעבראַכט מיט זיך זינגערס און זינגערינס כדי צו זינגען אויפֿן וועג, אַז זיי זאָלן אַרויפֿגיין מיט שמחה - מיר וועלן אַרויפֿגיין צו אונדזער לאַנד מיט שירה און זמרה. און אין ספר עזרא שטייט געשריבן אַז עס זענען בלויז געווען צוויי הונדערט, און דער מצודות זאָגט אַז יענע פינף און פערציק זענען דעמאָלט געווען קליין, און דערווײַל זענען זיי אויסגעוואַקסן, און דערפֿאַר רעכנט מען דאָ צוויי הונדערט פינף און פערציק. און נאָך: קעמלען פֿיר הונדערט פינף און דרייסיק, אייזלען זעקס טויזנט זיבן הונדערט און צוואַנציק.
וּמִקְצָת רָאשֵׁי הָאָבוֹת נָתְנוּ לַמְּלָאכָה הַתִּרְשָׁתָא נָתַן לָאוֹצָר זָהָב דַּרְכְּמֹנִים אֶלֶף מִזְרָקוֹת חֲמִשִּׁים כָּתְנוֹת כֹּהֲנִים שְׁלֹשִׁים וַחֲמֵשׁ מֵאוֹת׃ - און אַ טייל פֿון די ראשי אבות האָבן געגעבן פֿאַר דער מלאכה; דער תרשתא האָט געגעבן צום אוצר טויזנט דרכמונים גאָלד, פֿופֿציק מזרקות (שפּריץ-בעקנס), און פֿינף הונדערט און דרייסיק כותנות כהנים.
אַ טייל פֿון די ראשי אבות האָבן געגעבן פֿאַר דער מלאכה פֿון בית ה'. און וואָס האָבן זיי געגעבן? נחמיה, ער איז דער תרשתא, האָט געגעבן צום אוצר פֿון בית ה' טויזנט דרכמונים גאָלד - און די דרכמונים זענען אַ מין מטבעות וואָס איז געווען אין יענער צײַט - און פֿופֿציק מזרקות און כותנות כהנים, דאָס אַלץ זענען וויכטיקע כּלים און באַזונדערע בגדים וואָס מען האָט געגעבן צום אוצר בית ה'.
וּמֵרָאשֵׁי הָאָבוֹת נָתְנוּ לְאוֹצַר הַמְּלָאכָה זָהָב דַּרְכְּמוֹנִים שְׁתֵּי רִבּוֹת וְכֶסֶף מָנִים אַלְפַּיִם וּמָאתָיִם׃ - און פֿון די ראשי אבות האָבן געגעבן צום אוצר פֿון דער מלאכה צוויי ריבוא (צוואַנציק טויזנט) דרכמונים גאָלד, און צוויי טויזנט צוויי הונדערט מנה כסף.
נאָך אַ טייל ראשי אבות האָבן געגעבן אין די טעג פֿון נחמיה צום אוצר המלאכה, פֿאַר בדק הבית אָדער פֿאַרן אויפֿבוי פֿון דער שטאָט ווי מיר האָבן דערמאָנט, אַ סכום פֿון שתי רבוא דרכמוני זהב, דאָס הייסט צוואַנציק טויזנט דרכמונים, און צוויי טויזנט צוויי הונדערט מנה כסף.
דער מלבי"ם שטעלט זיך אָפּ אויפֿן שינוי צווישן דער כמות וואָס איז דאָ געשענקט געוואָרן און דער כמות וואָס ווערט פֿריִער דערמאָנט אין ספר עזרא, און פֿאַרענטפֿערט עס אויף עטלעכע אופֿנים. דער ערשטער: עס איז דאָ אַ דעה אַז נחמיה איז אַרויפֿגעגאַנגען צוויי מאָל, בײַ דער ערשטער עליה און נאָכאַמאָל דאָס צווייטע מאָל ווען ער איז אַרויף צו בויען ירושלים, און עס זענען דאָ ראיות דערצו פֿון די פסוקים. און אויב אַזוי האָט מען מנדב געווען צוויי מאָל: דער מנין אין ספר עזרא איז די ערשטע נדבה, און דער מנין דאָ איז די צווייטע נדבה. און נאָך: אין עזרא רעכנט מען די וואָס זענען געקומען פֿון בבל, און דאָ רעכנט מען אויך די וואָס זענען געקומען פֿון די אַנדערע מדינות, וואָרום מען איז דאָך פֿאַרטריבן געוואָרן אין נאָך לענדער אויסער בבל. נאָך אַן הסבר: עס האָבן זיך צוגעלייגט נײַע ראשי אבות, און דאָס איז וואָס ווערט גערעכנט אינעם ספר יוחסין וואָס נחמיה האָט געפֿונען - נײַע ראשי אבות צוגאָב צו די וואָס זענען פֿריִער געווען. און נאָך אַ זאַך: די צווייטע נדבה איז געווען ווען נחמיה איז געקומען אין צוואַנציקסטן יאָר פֿון ארתחשסתא, און דאָס איז וואָס ער האָט דאָ צוגעגעבן.
וַאֲשֶׁר נָתְנוּ שְׁאֵרִית הָעָם זָהָב דַּרְכְּמֹנִים שְׁתֵּי רִבּוֹא וְכֶסֶף מָנִים אַלְפָּיִם וְכָתְנֹת כֹּהֲנִים שִׁשִּׁים וְשִׁבְעָה׃ - און וואָס די איבעריקע פֿונעם פֿאָלק האָבן געגעבן: צוויי ריבוא (צוואַנציק טויזנט) דרכמונים גאָלד, און צוויי טויזנט מנה כסף, און זיבן און זעכציק כותנות כהנים.
וַיֵּשְׁבוּ הַכֹּהֲנִים וְהַלְוִיִּם וְהַשּׁוֹעֲרִים וְהַמְשֹׁרְרִים וּמִן הָעָם וְהַנְּתִינִים וְכָל יִשְׂרָאֵל בְּעָרֵיהֶם וַיִּגַּע הַחֹדֶשׁ הַשְּׁבִיעִי וּבְנֵי יִשְׂרָאֵל בְּעָרֵיהֶם׃ - און די כהנים, די לוים, די טויער-היטער, די זינגערס, און טייל פֿונעם פֿאָלק, די נתינים און גאַנץ ישראל האָבן זיך באַזעצט אין זייערע שטעט; און עס איז אָנגעקומען דער זיבעטער חודש, און בני ישראל זענען געווען אין זייערע שטעט.
דער זיבעטער חודש איז חודש תשרי, און פֿון וועלכער תקופה רעדט מען דאָ? טייל זאָגן אַז דאָס וואָס עס ווערט דאָ דערמאָנט, אַז אין זיבעטן חודש זענען בני ישראל געווען אין זייערע שטעט, רעדט פֿון דעם וואָס ווערט דערמאָנט אין ספר עזרא בײַ דער עליה אין די טעג פֿון כורש, וואו עס שטייט געשריבן אַז זיי האָבן געמאַכט אין זיבעטן חודש דעם יום טוב סוכות.
און נאָך אַ דעה ברענגט דער מלבי"ם: די מעשה איז געווען אין די טעג פֿון נחמיה, נאָכ'ן אויפֿבויען די חומה. און וויבאַלד דאָרט, ביים סוף פֿון דער מגילת היחש, האָט דער כּתובֿ געענדיקט "ויגע החודש השביעי ויאספו העם", האָט ער אויך דאָ געענדיקט מיטן זעלבן פּסוק, כּדי צו באַהעפֿטן צו אים דאָס וואָס איז געווען אין זיינע טעג. און דאָס וואָס שטייט אין עזרא "ויעשו את חג הסוכות", איז די כּוונה מיט הלל, מיט שׂמחה, מיט עולות ראיה, מיט שלמי חגיגה און מיט די אַרבעת המינים. און אויך דאָ וועלן מיר באַלד זען אַז מען פֿייערט דעם יום טובֿ אינעם זיבעטן חודש, נאָר דאָ רעדט מען אין דער תּקופֿה פֿון נחמיה - נישט יענעם ערשטן יום טובֿ סוכּות, נאָר נאָך אַ יום טובֿ סוכּות, ווי עס ווערט געברענגט אינעם קומענדיקן פּרק.
דער פּרק הייבט זיך אָן מיטן פֿאַרענדיקן די חומה און די טויערן, און מיטן שטעלן די לוויים, די שוערים און די משוררים אויף זייער משמרת, און גייט ווייטער מיטן באַשטימען חנני און חנניה איבער ירושלים - אַנשי אמת וואָס זענען יראי אלוקים מער פֿון אַ סך אַנדערע - און מיט פּינקטלעכע וואַך-הוראות: עפֿענען די טויערן ערשט אין דער היץ פֿון דער זון, אַ פּרטיות'דיקע באַקוקונג ביים קליינעם טויער, איש במשמרו און איש קעגנאיבער זיין הויז. פֿון דאָרט גייט נחמיה איבער צו דער יסודות'דיקער פּראָבלעם: אַ גרויסע שטאָט, ווייניק פֿאָלק און קיין געבויטע הײַזער זענען נישטאָ. כּדי צו באַזעצן ירושלים פֿאָדערט זיך אַ תּרומה, און כּדי אויפֿצוהייבן אַ תּרומה פֿאָדערט זיך אַ מיוחס'דיקער מניין, און דערפֿאַר האָט נחמיה געפֿונען דאָס ספר היחש פֿון די וואָס זענען אַרויפֿגעקומען בראשונה, און האָט איבערגעציילט די משפּחות, די כּהנים, די לוויים, די משוררים, די שוערים און די נתינים. ווער עס האָט נישט געהאַט קיין כּתב יוחסין איז אָפּגעזונדערט געוואָרן פֿון דער כּהונה ביז עס וועט אויפֿשטיין אַ כּהן לאורים ותומים, און דער סך-הכּל פֿונעם גאַנצן קהל איז געווען צוויי און פֿערציק טויזנט דריי הונדערט און זעכציק. דער פּרק שליסט זיך מיט די נדבֿות פֿון די ראשי האבות צום אוצר המלאכה, און מיט דעם וואָס כּל ישׂראל האָט זיך באַזעצט אין זייערע שטעט ווען דער זיבעטער חודש איז אָנגעקומען - אַ הקדמה צום יום טובֿ און צום גרויסן מעמד אינעם קומענדיקן פּרק.