פרק ה' אין נחמיה הייבט אן א גאנץ נייע פרשה. ביז אהער האבן מיר זיך פארנומען מיט די פיינט פון אינדרויסן - סנבלט, טוביה און זייערע חברים; פון דא און ווייטער ווערט נחמיה פארלאנגט זיך אפצוגעבן מיטן בראך פון אינעווייניג: דאס געשריי פון די ארימעלייט קעגן די גבירים. אינמיטן דעם טיפן פארנעמען זיך מיט בויען די חומות ברעכט אויס א גרויס געשריי, און נחמיה איז געצוואונגען זיך צו שטעלן נישט בלויז קעגן די גוים, נאר אויך קעגן די חורים און די סגנים פון זיין אייגן פאלק.
וַתְּהִי צַעֲקַת הָעָם וּנְשֵׁיהֶם גְּדוֹלָה אֶל־אֲחֵיהֶם הַיְּהוּדִים׃ - און עס איז געווען דאס געשריי פונעם פאלק און זייערע ווייבער גרויס, קעגן זייערע ברידער די אידן.
דאס געשריי פון דלת העם איז געווען זייער גרויס, און עס איז געווען געווענדעט קעגן די עשירים. און בעצם זענען דא געווען צוויי כתות פון שרייער: איין כת וואס האט געשריגן איבער דעם עתיד - און אין איר אליין האבן זיך די טענות צעטיילט אין צוויי סארטן, ווי מיר וועלן זען אין די קומענדיגע פסוקים - און א צווייטע כת וואס האט געטענהט א גאנץ אנדערע טענה.
וְיֵשׁ אֲשֶׁר אֹמְרִים בָּנֵינוּ וּבְנֹתֵינוּ אֲנַחְנוּ רַבִּים וְנִקְחָה דָגָן וְנֹאכְלָה וְנִחְיֶה׃ - און עס זענען דא וואס זאגן, אונזערע זין און אונזערע טעכטער בארגן מיר אויף זיי מיט ריבית, כדי מיר זאלן קענען נעמען תבואה, און עסן און בלייבן לעבן.
עס זענען געווען אזעלכע וואס זענען געקומען און געטענהט: מיר מוזן פארמשכונען אונזערע זין און טעכטער כדי צו בארגן אויף זיי מיט ריבית, און אזוי וועלן מיר קענען נעמען תבואה און בלייבן לעבן. דאס זענען געווען מענטשן וואס האבן נישט געהאט קיין פעלדער, זיי האבן נישט געהאט מיט וואס מחי' צו זיין די נפש, און זיי האבן געדארפט א הלוואה זיך צו שפייזן. אבער פון וואו נעמט מען א הלוואה ווען מען האט נישט קיין משכון? אויך היינט גיט קיין שום באנק נישט קיין משכנתא אן א משכון. דערפאר האבן זיי געמוזט געבן א משכון, און וואס איז געווען דער משכון? די זין און די טעכטער. "אֲנַחְנוּ רַבִּים" מיינט בארגן מיט ריבית, אזוי ווי דער לשון "וְלֹא רִבִּית בִּמְחִירֵיהֶם", און ווי "לֹא תִקַּח מֵאִתּוֹ נֶשֶׁךְ וְתַרְבִּית", און אזוי ווי "הַמַּרְבֶּה" - וואס די כוונה איז נעמען ריבית.
וְיֵשׁ אֲשֶׁר אֹמְרִים שְׂדֹתֵינוּ וּכְרָמֵינוּ וּבָתֵּינוּ אֲנַחְנוּ עֹרְבִים וְנִקְחָה דָגָן בָּרָעָב׃ - און עס זענען דא וואס זאגן, אונזערע פעלדער, אונזערע וויינגערטנער און אונזערע הייזער לייגן מיר אונטער אלס ערבות, כדי מיר זאלן קענען נעמען תבואה אין דעם הונגער.
די דאזיגע האבן יא געהאט פעלדער און וויינגערטנער, און זיי זאגן: מיר דארפן טאקע נישט אוועקגעבן אונזערע זין און טעכטער אלס ערבות, אבער אונזערע פעלדער און וויינגערטנער זענען מיר "עורבים" - מיר געבן זיי אלס ערובה, אלס א משכון - כדי צו קענען נעמען תבואה. און לכאורה איז שווער: אז דו האסט א פעלד, פארזיי עס און ברענג ארויס פון דעם עסן, פארוואס פעלט אויס צו פארמשכונען? אויף דעם טענה'ן זיי: די ערד האט נישט ארויסגעגעבן איר תבואה. דאס פארלאפענע יאר איז געווען א שנת בצורת, א טרוקענע יאר, און מיר האבן נישט מיט וואס זיך צו שפייזן פונעם פעלד. עס איז דא א מצב פון הונגער, און איך מוז דאך עסן - ממילא מוז איך בארגן, און צוליב דער הלוואה פאדערט מען פון מיר א משכון, און דער משכון איז דאס פעלד.
און גיט אכטונג אויפן דיוק: דא זאגן זיי נישט "אנחנו רבים", דאס הייסט זיי דערמאנען נישט קיין ריבית, ווייל דא צאלן זיי נישט קיין ממש'דיגע ריבית. דער מלווה עסט די תבואה פונעם פעלד, און דאס איז זיין לוין פארן ווארטן אויף די געלט. הגם דאס איז אויך בכלל ריבית, אבער עס "עסט אים נישט אויף" ווי א ריבית ממש. ווארום ביי א געווענליכע ריבית - דו האסט מיר געליגן טויזנט און איך דארף צוריקגעבן טויזנט און הונדערט - עסט דאס אין מיר, דאס איז נשך, עס בייסט מיר און מאכט מיר א שאדן. דא אבער האסטו מיר געגעבן טויזנט און איך גיב דיר צוריק טויזנט, נאר אינדערצווישן האסטו הנאה פונעם פעלד. דאס איז נישט קיין ריבית דאורייתא, כאטש עס איז דא אין דעם אן איסור ריבית דרבנן. דערפאר איז זייער קלאגע נישט אויפן עצם ריבית, נאר אויפן עצם מצב אז זיי האבן נישט וואס צו עסן און זיי זענען געצוואונגען צו פארמשכונען זייערע פעלדער.
וְיֵשׁ אֲשֶׁר אֹמְרִים לָוִינוּ כֶסֶף לְמִדַּת הַמֶּלֶךְ שְׂדֹתֵינוּ וּכְרָמֵינוּ׃ - און פאראן אזעלכע וואס זאגן: מיר האבן געבארגט געלט פאר דער שטייער פונעם קעניג אויף אונזערע פעלדער און אונזערע וויינגערטנער.
דא רעדט מען פונעם צווייטן כת. די דאזיגע מענטשן האבן געשריגן און געטענהט: מיר האבן שוין געבארגט געלט נאך פאראיאר, נאך פארן הונגער. פארוואס? ווייל מיר האבן געדארפט באצאלן די "מידת המלך". מיר האבן געלערנט אז די קעניגליכע שטייערן האבן געהייסן "מִנְדָּה בְלוֹ וַהֲלָךְ" - דאס זענען די דריי נעמען פון די שטייערן. האבן זיי געזאגט: מיר האבן געמוזט באצאלן די שטייערן פאר דער מלוכה, און צוליב דעם האבן מיר אונטערגעשטעלט אונזערע פעלדער און כרמים אלס משכון נאך פאראיאר. פון וואו זאל איך האבן געלט צו באצאלן פארן מלך? איך האב געגעבן דאס פעלד, געבארגט געלט און באצאלט - און יעצט בין איך געבליבן אן מיין פעלד.
וְעַתָּה כִּבְשַׂר אַחֵינוּ בְּשָׂרֵנוּ כִּבְנֵיהֶם בָּנֵינוּ וְהִנֵּה אֲנַחְנוּ כֹבְשִׁים אֶת־בָּנֵינוּ וְאֶת־בְּנֹתֵינוּ לַעֲבָדִים וְיֵשׁ מִבְּנֹתֵינוּ נִכְבָּשׁוֹת וְאֵין לְאֵל יָדֵנוּ וּשְׂדֹתֵינוּ וּכְרָמֵינוּ לַאֲחֵרִים׃ - און יעצט, ווי דאס פלייש פון אונזערע ברידער איז אונזער פלייש, ווי זייערע קינדער זענען אונזערע קינדער, און אט אונטערווארפן מיר אונזערע זין און אונזערע טעכטער צו קנעכט, און טייל פון אונזערע טעכטער זענען שוין פארקנעכטעט, און עס איז נישט אין דער מאכט פון אונזערע הענט דאס צוריקצוהאלטן, און אונזערע פעלדער און וויינגערטנער געהערן צו אנדערע.
יעצט דארפן מיר קויפן ברויט אין א יאר פון הונגער, און מיר האבן גארנישט וואס צו עסן. און זיי טענהן: "כבשר אחינו בשרנו" - צי נאר עטץ גבירים מעגט עסן? זענען מיר דען נישט פון פלייש? ס'איז פונקט אזוי ראוי פאר אונז צו עסן ברויט! "כבניהם בנינו" - אזוי ווי זיי ווילן אז זייערע קינדער זאלן זיין בני חורין, אזוי אויך ווילן מיר אונזערע קינדער זאלן בלייבן פרייע לייט, און מיר ווילן נישט אז זיי זאלן זיין פארקנעכטעט אלס עבדים. און וואס טוט זיך בפועל? "והנה אנחנו כובשים את בנינו" - מיר זענען געצוואונגען צו פארקויפן אונזערע קינדער פאר קנעכט, ווייל מיר האבן דאך גארנישט אנדערש וואס צו געבן. די פעלדער? די האב איך דאך שוין משעבד געווען פארן קעניגס שטייער. וואס איז מיר פארבליבן צו געבן פאר מחיה? אונזערע אייגענע קינדער.
און מער פון דעם, "ויש מבנותינו נכבשות" - מען האט זיי שוין צוגענומען פאר שפחות. און דער לשון "נכבשות" קומט אויך ארויסצוברענגען אז מען האט זיך באגאנגען מיט זיי אויף אן הפקר'דיגן אופן, אזוי ווי דער לשון "הֲגַם לִכְבּוֹשׁ אֶת הַמַּלְכָּה עִמִּי בַּבָּיִת". "ואין לאל ידנו" - עס איז נישט אין אונזער כוח זיי אויסצולייזן. און די סיבה: "ושדותינו וכרמינו לאחרים" - אונזערע פעלדער און כרמים ליגן שוין אין יענעמס הענט נאך פון פאראיאר, פון יענער הלואה וואס מיר האבן געבארגט פארן קעניגס שטייער. און היינט, אין א שנת בצורת, האב איך קיין שום מעגלעכקייט צו האבן ברויט צו עסן אויסער אויב איך מאך מיינע קינדער פאר עבדים. אויף דעם קומען זיי און שרייען פאר נחמיה.
וַיִּחַר לִי מְאֹד כַּאֲשֶׁר שָׁמַעְתִּי אֶת־זַעֲקָתָם וְאֵת הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה׃ - און עס האט מיר זייער פארדראסן ווען איך האב געהערט זייער געשריי און די דאזיגע רייד.
"זעקתם" - דאס געשריי פון די ארימעלייט פונעם ערשטן כת, וואס האבן זיך באקלאגט אז זיי האבן נישט וואס צו עסן און האבן נישט קיין צדקה. "ואת הדברים האלה" - דאס געשריי פונעם צווייטן כת, וואס טענהן אז מ'בארויבט זיי און מען נעמט אוועק פון זיי זייערע זין און טעכטער.
וַיִּמָּלֵךְ לִבִּי עָלַי וָאָרִיבָה אֶת־הַחֹרִים וְאֶת־הַסְּגָנִים וָאֹמְרָה לָהֶם מַשָּׂא אִישׁ־בְּאָחִיו אַתֶּם נֹשִׁים וָאֶתֵּן עֲלֵיהֶם קְהִלָּה גְדוֹלָה׃ - און מיין הארץ האט זיך מיישב געווען אין מיר, און איך האב זיך געקריגט מיט די חורים און מיט די סגנים, און איך האב צו זיי געזאגט: א לאסט מאנט איר איש פון זיין ברודער, און איך האב אנגעשטעלט קעגן זיי א גרויסע פארזאמלונג.
וואס מיינט "וימלך ליבי עלי"? רש"י טייטשט ווי דער באקאנטער באגריף פון "נמלך" - איך האב מיר איבערגעטראכט צו טאן אזוי, און מיין הארץ האט מיר געראטן, דאס הייסט איך האב זיך מיישב געווען מיט זיך אליין. אבער דער מלבי"ם זאגט אז "וימלך" איז א לשון פון מלכות: מיין הארץ האט אנגעטאן א גייסט פון מלכות און ממשלה. ווייל דא איז דאך פארהאן א קלאגע קעגן די חורים און סגנים, קעגן חשוב'ע און מאכטפולע מענטשן, וואס בדרך הטבע פרייט זיך נישט קיין שום פירער אריינצוגיין אין א קאנפליקט מיט זיי. זאגט נחמיה: ווען איך האב דערזען די גרויסע נויט, איז מיין הארץ אנגעפילט געווארן מיט א גייסט פון מלכות, כדי איך זאל נישט נושא פנים זיין פאר זיי.
און נאך אן הסבר ברענגט דער מלבי"ם: "וימלך" איז א לשון פון כוח און ממשלה - ווען איך האב געהערט די דברים האט מיר אזוי שטארק געבאדערט, אז איך האב געטראכט צו האנדלען איבערהויפט פון גרויס כעס און צארן אויף דער שרעקליכער עוולה. אבער דעמאלט "וימלך ליבי עלי" - א מלך איז דאך א שליט, און איך האב געהערשט איבער מיין גייסט. איך האב מושל געווען איבער מיין רוח און געזאגט צו מיר אליין: איך וועל נישט אויסברעכן פון א בייזן אויפברויז פון איין מינוט, נאר איך וועל פירן די זאכן מיט חכמה, מיט צדק און מיט יושר.
און וואס האב איך זיי געזאגט? "משא איש באחיו אתם נושים" - ווי אזוי ווילט איר מאנען א חוב איינער פונעם צווייטן? עס שטייט דאך "אִם כֶּסֶף תַּלְוֶה אֶת עַמִּי... לֹא תִהְיֶה לוֹ כְּנֹשֶׁה, לֹא תְשִׂימוּן עָלָיו נֶשֶׁךְ", און עס שטייט "לֹא יִגֹּשׂ אֶת אָחִיו". ער דערמאנט זיי אז די תורה פארבאט דאס. און כדי די ווערטער זאלן מאכן א גרעסערן רושם און השפעה - "ואתן עליהם קהילה גדולה", איך האב פארזאמלט קעגן זיי א גרויסן עולם, וואס מען רופט א פראטעסט לעבן הויז, כדי די ווערטער זאלן אויפטון זייער פעולה.
וָאֹמְרָה לָהֶם אֲנַחְנוּ קָנִינוּ אֶת־אַחֵינוּ הַיְּהוּדִים הַנִּמְכָּרִים לַגּוֹיִם כְּדֵי בָנוּ וְגַם־אַתֶּם תִּמְכְּרוּ אֶת־אֲחֵיכֶם וְנִמְכְּרוּ־לָנוּ וַיַּחֲרִישׁוּ וְלֹא מָצְאוּ דָּבָר׃ - און איך האב צו זיי געזאגט: מיר האבן אויסגעלייזט אונזערע אידישע ברידער וואס זענען פארקויפט געווארן צו די גוים לויט וויפיל עס איז געווען אין אונזער מעגלעכקייט, און איר זאלט פארקויפן אייערע ברידער כדי זיי זאלן ווידער פארקויפט ווערן צו אונז? און זיי האבן געשוויגן און נישט געפונען קיין ווארט צו ענטפערן.
קומט צו זיי נחמיה מיט א טענה: אונזערע אידישע ברידער זענען דאך געווען געפאנגען ביי די גוים און מיר האבן זיי אויסגעלייזט, מיר האבן מקיים געווען די מצוה פון פדיון שבויים. "כדי בנו" - עס זענען דא צווישן אונז גענוג מענטשן וואס מיר האבן אויסגעלייזט פון קנעכטשאפט. און ווי קומט איר און פארקויפט אייערע ברידער צו די גוים, כדי מיר זאלן נאכאמאל דארפן גיין און זיי אויסלייזן, און זיי זאלן ווידער פארקויפט ווערן צו אונז? מיר האבן אויסגעלייזט, און איר פארקויפט זיי פאר גוים כדי ווידער ארויפצולייגן אויף אונז דעם שווערן לאסט? און באמת "ויחרישו ולא מצאו דבר" - זיי האבן נישט געהאט וואס צו ענטפערן.
וָאוֹמַר לֹא־טוֹב הַדָּבָר אֲשֶׁר־אַתֶּם עֹשִׂים הֲלוֹא בְּיִרְאַת אֱלֹהֵינוּ תֵּלֵכוּ מֵחֶרְפַּת הַגּוֹיִם אוֹיְבֵינוּ׃ - און איך האב געזאגט: נישט גוט איז די זאך וואס איר טוט, דארפט איר דען נישט גיין מיט דער יראת שמים פון אונזער גאט, צוליב דער שאַנדע פון די גוים אונזערע פיינט?
זאגט זיי נחמיה: חוץ מזה וואס לויט דער תורה איז די מעשה נישט ערליך, זאלט איר וויסן אז אויך פאר אייך אליין איז די מעשה נישט גוט. און פארוואס? אפילו אויב איר האט נישט קיין יראת שמים, און אפילו אויב איר האט נישט קיין מורא אז דער אויבערשטער וועט אייך משפט'ן און איר וועט באצאלן דערפאר א טייערן פרייז - כלפי די גוים מאכט איר דאך זיכער א רושם פון ערליכע און פרום פארשטענדליכע מענטשן. און אין יענע צייטן, א מענטש וואס האט נישט געהאט קיין שום יראה פון א כח עליון איז געווען פארשעמט און פאראכט ביי די גוים; מען האט זיך באצויגן צו אים ווי צו א מענטש אן אמונה און אן קיין דת, געזאגט אויף אים אז ער לעסטערט גאט און מען האט אים פארשעמט. דער גוי קימערט זיך נישט וועמען דו דינסט - דין דעם בעל, דעם גאט פון דגון, דעם גאט פון כמוש - אבער ווער עס איז געווארן פאררעכנט פאר איינעם וואס האט פאר גארנישט קיין מורא, א כופר, איז ביי זיי געווען א גרויסער ביזיון. און דאס איז וואס ער זאגט זיי: כלפי די גוים פירט איר זיך דאך אויף מיט יראת שמים, און יעצט אז די גוים וועלן זען אז איר טוט קעגן די געבאט פון דער תורה, קעגן דעם באפעל פון אייער גאט - האט איר א חרפה פון די גוים. פונקט ווי ווען דו זעסט א גוי וואס גייט אריבער אויף די געזעצן פון זיין רעליגיע, זאגסטו אים: שעמסטו זיך נישט? לויט דיין דת איז דאס דאך אסור. און כאטש דאס איז נישט קיין הלכה און נישט קיין דין, דאך ערווארט מען פון א מענטש וואס רעפרעזענטירט א געוויסע דת אז ער זאל גיין לויט איר, און אויב ער טוט נישט אזוי איז דאס פאר אים א ביזיון.
עס איז געווען א מעשה מיטן בעל שם טוב וואס איז אמאל געפארן מיט א בעל עגלה. פאר זיי זענען אריינגעפארן אין וואלד איז דארט געווען א קרייצוועג, און ביי יעדן שיידוועג פלעגן די גוים שטעלן א צלם, און יעדער פארבייגייער פלעגט זיך באצלעמען. האט דער בעל שם טוב געזען אז דער בעל עגלה באצלעמט זיך נישט. האט ער אים געפרעגט: פארוואס טוסטו נישט וואס דיין גלויבן פארלאנגט? האט ער אים געענטפערט: לאז אפ, אלעס איז שטותים, איך גלייב אין גארנישט. האט דער בעל שם טוב געזאגט: לאז מיך דא אראפ. ער האט אים באצאלט און איז אראפגעשטיגן. האט זיך דער בעל עגלה געוואונדערט: דו דארפסט דאך אנקומען קיין יענע שטאט, פארוואס גייסטו דא אראפ? האט דער בעל שם טוב געזאגט: אז דו ביסט א מענטש וואס האט נישט קיין שום אמונה, איז דאך א שרעק צו פארן מיט דיר. מיר שטייען פארן אריינגיין אינעם וואלד - ווער זאגט מיר אז דו וועסט מיך דארט נישט ערמארדן און צונעמען מיין געלט פאר בצע כסף? ווען דו וואלסט געהאט עפעס א יראה, וואלט אין דיין הארץ געווען א פחד אז איינער פון אויבן זעט. אבער אויב דו האסט נישט קיין שום אזא פחד, ווער זאגט מיר אז פאר פופציג רובל וועסטו נישט זיין גרייט צו הרג'ענען א מענטש? דו האסט נישט קיין שום כח עליון וואס זאל דיך אפשטעלן. און דאס אליין איז געווען די השקפה ביי די גוים: א מענטש וואס האט נישט קיין אמונה און נישט קיין יראה - האט מען פאראכט. דעריבער זאגט נחמיה: אפילו אויב איר האט נישט קיין מורא פארן אויבערשטן, זאלט איר כאטש מורא האבן פאר דער חרפה פון די גוים וואס וועלן זען אז איר האט קיין יראה נישט.
וְגַם־אֲנִי אַחַי וּנְעָרַי נֹשִׁים בָּהֶם כֶּסֶף וְדָגָן נַעַזְבָה־נָּא אֶת־הַמַּשָּׂא הַזֶּה׃ - און אויך איך, מיינע ברידער און מיינע משרתים מאנען פון זיי געלט און תבואה, לאמיר ביטע אפלאזן דעם דאזיקן חוב.
זיי קענען דאך טענה'ן: נחמיה, זייער שיין, דו קומסט און מוסר'סט אונז - גיט איר אליין אויף אייער געלט. עס איז זייער גרינג צו קומען צו א צווייטן מענטש און זאגן גיב געלט, פארמינער, זיי מוחל, בשעת ווען אנדערע מענטשן זענען דיר שולדיג טויזנטער דאלאר. דעריבער זאגט זיי נחמיה: מיינט נישט אז איך בין מקשט אנדערע פאר איך בין מקשט מיר אליין. "וגם אני אחיי ונעריי נושים בהם כסף" - אויך פאר אונז זענען זיי שולדיג געלט, און פונדעסטוועגן זאג איך אייך א זאך וואס איך אליין נעם אויף מיר: "נעזבה נא את המשא הזה". לאמיר אפלאזן אונזערע חובות, לאמיר שמיטה'ן זייערע חובות און זיי מוחל זיין, כדי זיי זאלן האבן א חיונה, און לאמיר טון מיט זיי חסד.
הָשִׁיבוּ נָא לָהֶם כְּהַיּוֹם שְׂדֹתֵיהֶם כַּרְמֵיהֶם זֵיתֵיהֶם וּבָתֵּיהֶם וּמְאַת הַכֶּסֶף וְהַדָּגָן הַתִּירוֹשׁ וְהַיִּצְהָר אֲשֶׁר אַתֶּם נֹשִׁים בָּהֶם׃ - קערט זיי שוין אום היינטיגן טאָג זייערע פֿעלדער, זייערע וויינגערטנער, זייערע איילבערט-גערטנער און זייערע הייזער, און די הונדערט זילבער-שטיקער, און דאָס תבואה, דעם ווײַן און דעם אויל וואָס איר מאָנט פֿון זיי.
אַזוי ווי דאָס יאָר איז אַ שנת רעבון, און די דאָזיקע מענטשן זענען פֿאַרנומען מיטן בויען די חומה - און דורך דעם זענען זיי "רָשׁוּ וְרָעֵבוּ", ווײַל סײַ פֿונעם פֿעלד איז נישט פֿאַראַן קיין תבואה און סײַ צו אַרבעטן האָבן זיי נישט קיין מעגלעכקייט, וואָרום אין די לעצטע צוויי חדשים איז דער גאַנצער עסק פֿונעם פֿאָלק געווען בלויז דאָס בויען די חומה - דערפֿאַר בעט ער פֿון זיי: מוחל זײַט זיי די הלואה, און אפֿילו עס איז "מאת הכסף", אפֿילו עס גרייכט ביז הונדערט זילבער וואָס איז אַ גרויסער סכום, זאָלט איר זיי אויך דעם דאָזיקן חוב שמיטן. און פֿונדעסטוועגן "הדגן התירוש והיצהר" - וואָס זיי האָבן זיך פֿאַרפֿליכטעט צו אײַך: טייל האָבן זיך פֿאַרפֿליכטעט דגן (תבואה), טייל תירוש וואָס דאָס איז ווײַן, און טייל יצהר וואָס דאָס איז אויל. אַלץ וואָס איר זענט נושים בהם, דאָס הייסט איר דרוקט אויף זיי און מאָנט פֿון זיי אַ חוב - זאָלט איר זיי מוחל זײַן.
וַיֹּאמְרוּ נָשִׁיב וּמֵהֶם לֹא נְבַקֵּשׁ כֵּן נַעֲשֶׂה כַּאֲשֶׁר אַתָּה אוֹמֵר וָאֶקְרָא אֶת־הַכֹּהֲנִים וָאַשְׁבִּיעֵם לַעֲשׂוֹת כַּדָּבָר הַזֶּה׃ - און זיי האָבן געזאָגט: מיר וועלן צוריקקערן און פֿון זיי וועלן מיר גאָרנישט מאָנען, אַזוי וועלן מיר טאָן ווי דו זאָגסט; און איך האָב גערופֿן די כהנים און זיי באַשאָווירן צו טאָן לויט דעם דאָזיקן וואָרט.
מען זעט פֿון דאַנען זייער צדקות: ווען זיי האָבן געהערט די דאָזיקע ווערטער, האָבן זיי אים גלײַך געזאָגט: מיר וועלן צוריקקערן דאָס געלט, און אפֿילו די פֿריִערדיקע חובות וועלן מיר נישט מאָנען, און אַזוי וועלן מיר טאָן ווי דו זאָגסט - אויך די פֿעלדער וועלן מיר זיי צוריקקערן. און באַלד "ואקרא את הכוהנים ואשביעם". און פֿאַרוואָס האָט ער געדאַרפֿט רופֿן די כהנים און זיי באַשווערן, ער וואָלט דאָך אַליין געקענט משביע זײַן? נאָר אַ שבועה פֿאַר אַ כהן איז פֿיל מער חמור, ווי דער לשון פֿון פּסוק זאָגט: "וְהִשְׁבִּיעַ הַכֹּהֵן אֶת הָאִשָּׁה בִּשְׁבֻעַת הָאָלָה". אין זייערע אויגן איז אַ שבועה צוזאַמען מיט די כהנים געווען אַ שבועה מיט אַ סך אַ גרעסערן תוקף.
און אויך פֿון דאַנען לערנען מיר אַ גרויסן יסוד: אַ מענטש ווערט פֿון נאַטור אָפֿטמאָל נתפעל און נתעורר פֿון אַ געוויסער זאַך, אָבער דערנאָך גייט אויס דער ברען און ער טוט שוין נישט וואָס ער האָט געזאָגט, צוגעזאָגט און מקבל געווען אויף זיך. עס איז פֿאַראַן אַ שפּריכוואָרט: מען דאַרף שמײַסן דאָס אײַזן בעת ס'איז הייס. אויב מען שלאָגט ווען עס קילט זיך אָפּ, העלפֿט גאָרנישט. נחמיה האָט געוווּסט: אויב איך וועל איבערלאָזן די דאָזיקע קבלה אין דער לופֿט אָן אַ פֿעסטן יסוד, וועט מאָרגן אינדערפֿרי איינער זאָגן אַז ער קען נישט, ער האָט עס נישט ריכטיק אויסגערעכנט און אַז ער אַליין איז אויך שולדיק געלט פֿאַר אַנדערע, און יענער וועט זאָגן אַז ער האָט פּראָבלעמען - און גאָרנישט וועט נישט העלפֿן. אָבער אויב איך וועל זיי גלײַך אויפֿן אָרט באַשווערן מיט אַ חמורה'דיקער שבועה פֿון וואָס מען קען נישט צוריקציִען - און אין יענע דורות האָט מען געהאַט אַ געוואַלדיקן שרעק און מורא פֿאַר אַ שבועה - וועלן די זאַכן בלײַבן פֿעסט. דערפֿאַר האָט ער גערופֿן די כהנים און זיי באַשאָווירן, כּדי זיכער צו מאַכן אַז די מאָמענטאַלע התעוררות זאָל אָנהאַלטן אויף לאַנגע צײַטן.
גַּם־חָצְנִי נָעַרְתִּי וָאֹמְרָה כָּכָה יְנַעֵר הָאֱלֹהִים אֶת־כָּל־הָאִישׁ אֲשֶׁר לֹא־יָקִים אֶת־הַדָּבָר הַזֶּה מִבֵּיתוֹ וּמִיגִיעוֹ וְכָכָה יִהְיֶה נָעוּר וָרֵק וַיֹּאמְרוּ כָל־הַקָּהָל אָמֵן וַיְהַלְלוּ אֶת־יְהוָה וַיַּעַשׂ הָעָם כַּדָּבָר הַזֶּה׃ - אויך מײַן קעשענע (בוזעם) האָב איך אויסגעשאָקלט און איך האָב געזאָגט: אַזוי זאָל גאָט אויסשאָקלען יעדן מענטש וואָס וועט נישט מקיים זײַן דאָס דאָזיקע וואָרט פֿון זײַן הויז און פֿון זײַן מי, און אַזוי זאָל ער זײַן אויסגעשאָקלט און ליידיק; און דער גאַנצער קהל האָט געזאָגט אמן, און זיי האָבן געלויבט דעם אייבערשטן, און דאָס פֿאָלק האָט געטאָן לויט דעם דאָזיקן וואָרט.
וואָס מיינט "חוצן"? דער פֿליגל פֿונעם בגד, און אין פֿליגל פֿונעם בגד איז געווען די קעשענע. און אַזוי אויך "וְהֵבִיאוּ בָנַיִךְ בְּחֹצֶן" - בדרך מליצה, אַז זיי וועלן ברענגען דײַנע קינדער ווי אַ מענטש וואָס טראָגט גאָלד און זילבער אין זײַן קעשענע, כּביכול אין טאַש. און נחמיה זאָגט: איך האָב אויסגעשאָקלט מײַן קעשענע, און געזאָגט צו זיי - אַזוי זאָל גאָט אויסשאָקלען יעדן מענטש וואָס וועט נישט מקיים זײַן דאָס דאָזיקע וואָרט פֿון זײַן הויז און פֿון זײַן מי. דו וועסט נישט מקיים זײַן? דער אייבערשטער וועט דיך אויסשאָקלען פֿונעם הויז, און דיך אויסשאָקלען פֿון דײַן האָרעוואַניע, דאָס הייסט פֿון דײַן פֿעלד, און ער וועט חרוב מאַכן זײַן הויז און זײַן גאַנצע מי. און פֿונקט ווי די קעשענע בלײַבט אויסגעשאָקלט און ליידיק נאָכדעם וואָס איך האָב אויסגעשאָקלט אַלץ וואָס איז געווען דערין, אַזוי אויך וועט דער דאָזיקער מענטש בלײַבן אויסגעשאָקלט אויף אייביק - "וככה יהיה נעור ורק". זאָלסט נישט זאָגן: גוט, ער וועט מיך אויסשאָקלען אָבער איך וועל זיך צוריקשטעלן אויף די פֿיס. דערפֿאַר זאָגט ער: ניין, ווער עס וועט אַזוי טאָן און נישט מקיים זײַן זײַן שבועה, און וועט ווײַטער מאָנען פֿון יענע איינזאַמע און נעבעכדיקע מענטשן - וועט בלײַבן אויסגעשאָקלט אויף אייביק, און אפֿילו על פי טבע וועט ער שפּעטער נישט קענען זיך פֿונדאָסנײַ אויפֿבויען.
"ויהללו את ה' ויעש העם כדבר הזה" - דאָס קומט דיר זאָגן אַז זיי האָבן דאָס געטאָן מיט שמחה. און דער הייליקער אריז"ל האָט געזאָגט צו זײַן תלמיד דער מהרח"ו, רבי חיים וויטאַל: וויסן זאָלסטו, אַז דער עיקר שכר אויף יענער וועלט איז פֿאַר דער שמחה בײַ די מצוות - פֿיל מער ווי פֿאַר דער מצוה אַליין. און דאָס איז וואָס שטייט געשריבן: "תַּחַת אֲשֶׁר לֹא עָבַדְתָּ אֶת ה' אֱלֹהֶיךָ בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב מֵרֹב כֹּל" - געדינט האָסטו יאָ, אָבער נישט מיט קיין שמחה. און דאָס קומט דער פּסוק דאָ זאָגן: ווען זיי האָבן מקיים געווען די דאָזיקע מצוה, האָבן זיי דאָס נישט געטאָן ווײַל נחמיה לייגט זיי אָן אַ רעוואָלווער צום קאָפּ און זיי האָבן נישט קיין ברירה, און זענען מקיים זײַנע ווערטער מיט שוועריקייט און האַרצווייטיק; נאָר זיי האָבן דאָס געטאָן מיט גרויס שמחה, ווי אַ מענטש וואָס טוט אַ מצוה און פֿרייט זיך דערמיט. דאָ האָבן זיי מקיים געווען מצוות צדקה, און מקיים געווען מצוות השבת העבוט - דערפֿאַר האָבן זיי זיך זייער געפֿרייט מיט דער דאָזיקער מצוה און געלויבט דעם אייבערשטן.
גַּם מִיּוֹם אֲשֶׁר־צִוָּה אוֹתִי לִהְיוֹת פֶּחָם בְּאֶרֶץ יְהוּדָה מִשְּׁנַת עֶשְׂרִים וְעַד שְׁנַת שְׁלֹשִׁים וּשְׁתַּיִם לְאַרְתַּחְשַׁסְתְּא הַמֶּלֶךְ שָׁנִים שְׁתֵּים עֶשְׂרֵה אֲנִי וְאַחַי לֶחֶם הַפֶּחָה לֹא אָכַלְתִּי׃ - אויך פונעם טאג וואס ער האט מיר באפוילן צו זיין זייער פחה אין לאנד יהודה, פונעם צוואנציגסטן יאר ביזן צוויי און דרייסיגסטן יאר פון ארתחשסתא דעם קעניג, צוועלף יאר, האב איך און מיינע ברידער דאס ברויט פונעם פחה נישט געגעסן.
איצט דערציילט נחמיה אויף זיך אליין: נישט נאר וואס איך האב געזארגט צו טאן גוטס מיט די ארימעלייט, נאר אויך אויף די גבירים האב איך נישט געמאכט שווער. אויך פון די וואס פארמאגן יא האב איך נישט געפאדערט קיין איבערטריבענע פאדערונגען. "פֶּחָם" - ווי זייער פחה, דער פחה זייערער. און זינט השי"ת האט מיר באפוילן צו זיין זייער פחה, איז מיר לכאורה געקומען "לחם הפחה" - שטייערן פונעם עם, וואס דאס שפייזט דעם הערשער, אזוי ווי א מלך באקומט שטייערן פונעם פאלק. און נחמיה זאגט: צוועלף יאר האב איך דאס נישט פארלאנגט און איך האב נישט געגעסן קיין לחם הפחה.
און וויבאלד איך האב אויך אויף די גבירים נישט געלייגט קיין שווערע האנט, האבן די גבירים געוואוסט אז מיין כוונה איז לשם שמים. ווייל אויב מען האט א מענטש וואס קומט יעדעס מאל און זאגט גיטס אהער און באצאלט אהין און ברענגט געלט אויף דעם, דאן ווען ער קומט בעטן זאגט מען אים גענוג, אייביג האסטו נאר געלט-פאדערונגען. אבער א מענטש וואס מען ווייסט אויף אים אז ער האט קיינמאל נישט געפאדערט און נישט געבעטן, און אפילו דאס וואס קומט אים בדין האט ער נישט פארלאנגט, און ווען ער קומט שוין יא פאדערן און בעטן - טוט ער דאס פאר אנדערע - מאכט דאס אן אמת'ן רושם אז עס טוט אים באמת וויי יענעמ'ס ווייטאג. און דערפאר זאגט נחמיה: דאס האט צוגעברענגט דערצו אז די עשירים האבן אנגענומען מיינע ווערטער, ווייל זיי האבן געוואוסט אז איך מאך נישט שווער אויף זיי אפילו מיט זאכן וואס קומען זיך מיר בדין.
וְהַפַּחוֹת הָרִאשֹׁנִים אֲשֶׁר־לְפָנַי הִכְבִּידוּ עַל־הָעָם וַיִּקְחוּ מֵהֶם בְּלֶחֶם וָיַיִן אַחַר כֶּסֶף־שְׁקָלִים אַרְבָּעִים גַּם נַעֲרֵיהֶם שָׁלְטוּ עַל־הָעָם וַאֲנִי לֹא־עָשִׂיתִי כֵן מִפְּנֵי יִרְאַת אֱלֹהִים׃ - און די פריערדיגע פחות וואס זענען געווען פאר מיר האבן פארשווארט אויפן פאלק און גענומען פון זיי ברויט און וויין, נאך פערציג שקלים כסף, אויך זייערע יונגען האבן געוועלטיגט איבערן פאלק, אבער איך האב נישט אזוי געטאן צוליב יראת אלקים.
זאלט איר נישט מיינען אז איך האב זיך נישט אזוי געפירט ווייל עס איז נישט געווען אנגענומען. זאלט איר וויסן אז דאס איז יא געווען אנגענומען: די פריערדיגע פחות וואס זענען געווען פאר מיר האבן פארשווארט דעם עול פון שטייערן אויפן פאלק, און גענומען פון זיי פאר ברויט און וויין, "אחר כסף שקלים ארבעים". לויט רש"י איז דער טייטש אז מען פלעגט נעמען פון זיי יעדעס יאר פערציג שקלי כסף, און דערנאך פלעגט מען נאך צונעמען פון זיי ברויט און וויין - דאס איז דער באדייט פון "אחר". און דער מלבי"ם טייטשט אנדערש: "אחר" מיינט אן אנדערן - עס איז געווען אן אנדערער פחה וואס האט זיך נישט באגנוגנט מיט ברויט און וויין נאר האט געפאדערט פערציג שקלי כסף פאר א שטייער. און דער מלבי"ם ברענגט אויך דעם צווייטן פשט, אזוי ווי רש"י, אז נאכדעם וואס זיי האבן גענומען דאס געלט האבן זיי נאך געפאדערט ברויט און וויין. "גם נעריהם שלטו על העם" - אבער איך האב נישט אזוי געטאן צוליב יראת אלקים.
וְגַם בִּמְלֶאכֶת הַחוֹמָה הַזֹּאת הֶחֱזַקְתִּי וְשָׂדֶה לֹא קָנִינוּ וְכָל־נְעָרַי קְבוּצִים שָׁם עַל־הַמְּלָאכָה׃ - און אויך אין דער דאזיגער מלאכה פון דער חומה האב איך אנגעהאלטן, און קיין פעלד האבן מיר נישט געקויפט, און אלע מיינע יונגען זענען דארט געווען פארזאמלט ביים מלאכה.
טאמער מיינסטו אז איך האב נישט איינגעמאנט פון די עשירים ווייל איך האב געהאט מער ווי גענוג - קומט ער און זאגט: קוקט, איך האב גארנישט געהאט קיין הכנסות. וואס האב איך דען געטאן אין יענער צייט? איך האב נישט געארבעט אין ערגעץ אנדערש, נאר "במלאכת החומה הזאת החזקתי" - איך האב זיך פארנומען מיטן בויען די חומה. "ושדה לא קנינו" - איך האב דארט נישט געהאט קיין פעלד וואס איך האב אפגעקויפט און געקענט באארבעטן, און אפילו אויב איך וואלט געקויפט וואלט איך נישט געהאט ווער עס זאל דאס באארבעטן, ווייל "כל נעריי קבוצים שם על המלאכה" - די פועלים און יונגען און מיינע הויזגעזינט האב איך גענומען צו בויען די חומה, און ווער וואלט מיר געקענט ארבעטן אין פעלד אפילו אויב איך וואלט געהאט? און רש"י טייטשט דאס ווארט "החזקתי" פארקערט: אז איך האב אויפגעהערט כסדר צו האנדלען. אבער לויטן מלבי"ם, ווי מיר האבן ערקלערט, איז דער טייטש אז איך האב אנגעהאלטן אין דער מלאכה.
איבער דעם ענין פון מוותר זיין אויף דעם וואס קומט זיך פאר א מענטש פונעם ציבור, ווערט דערציילט אויף א געוויסן רב וואס איז אויפגענומען געווארן אלס מרא דאתרא אין זיין שטאט. דער מנהג איז געווען אז מען גיט פארן רב א געהאלט, און אויך איז דער מנהג געווען אז מען גיט אים א ליטרא פלייש יעדן ערב שבת. יענער רב איז געווען אן עצום'דיגער תלמיד חכם און אויך א גרויסער עשיר, האט ער זיי געזאגט אז קיין געהאלט פארלאנגט ער נישט פון זיי, וויבאלד ער פארמאגט ברוך השם אייגענס - אבער אויפן פלייש איז ער נישט מוותר. זענען זיי געקומען און אים געפרעגט: אויב דער רב איז מוותר אויפן געהאלט, פארוואס איז ער נישט מוותר אויך אויפן פלייש? האט ער זיי געזאגט: איך האב מורא צו זיין א "חב לאחריני". נאך מיינע הונדערט און צוואנציג יאר וועט דאך אהערקומען א נייער רב. דער פאקט אז דער פריערדיגער רב האט נישט גענומען קיין געהאלט וועט קיינעם נישט איינפאלן אלס א סיבה אז דער נייער רב זאל אויך נישט באקומען - עס איז נישטא אזא זאך ווי א באשטימונג אויף א רבנות אן א געהאלט, און א משכורת וועט מען אים זיכער געבן. אבער איך האב שטארק מורא אז דאס פלייש פון ערב שבת וועט מען אינגאנצן פארגעסן, און מען וועט שוין מער נישט געדענקען אז עס איז אמאל געווען אזא מנהג. און הגם איך בין מוותר ווייל איך דארף עס נישט, קומט דאס אבער בדין פאר דעם וואס וועט קומען נאך מיר, און צוליב מיר וועט בטל ווערן דער מנהג און מען וועט עס מער נישט געבן פאר די קומענדיגע נאך מיר. דערפאר פארלאנג איך עס ווייטער - נישט פאר זיך אליין, ווייל אזוי ווי געלט דארף איך נישט, דארף איך דאס פלייש אויך נישט, נאר כדי מען זאל געדענקען אויף ווייטער, ווען עס וועט קומען א נייער רב, אז דער רב דארף באקומען אויך דאס פון די בני העיר.
וְהַיְּהוּדִים וְהַסְּגָנִים מֵאָה וַחֲמִשִּׁים אִישׁ וְהַבָּאִים אֵלֵינוּ מִן־הַגּוֹיִם אֲשֶׁר־סְבִיבֹתֵינוּ עַל־שֻׁלְחָנִי׃ - און די יידן און די סגנים הונדערט און פופציק מאן, און די וואס זענען געקומען צו אונדז פון די פעלקער וואס זענען ארום אונדז, זענען געווען ביי מיין טיש.
קומט ער און זאגט: וויסט אז עס זענען געווען מיט מיר פיל מענטשן - די יידן און די סגנים הונדערט און פופציק מענטשן, און אויסער זיי די וואס זענען געקומען צו אונדז פון די פעלקער ארום אונדז, און אלע ביי מיין טיש.
וַאֲשֶׁר הָיָה נַעֲשֶׂה לְיוֹם אֶחָד שׁוֹר אֶחָד צֹאן שֵׁשׁ־בְּרֻרוֹת וְצִפֳּרִים נַעֲשׂוּ־לִי וּבֵין עֲשֶׂרֶת יָמִים בְּכָל־יַיִן לְהַרְבֵּה וְעִם־זֶה לֶחֶם הַפֶּחָה לֹא בִקַּשְׁתִּי כִּי־כָבְדָה הָעֲבֹדָה עַל־הָעָם הַזֶּה׃ - און דאס וואס מען פלעגט צוברייטן אויף איין טאג: איין אקס, זעקס אויסגעקליבענע שאף, און פייגל פלעגט מען מאכן פאר מיר, און צווישן יעדע צען טעג אלערליי וויין אין גרויסע מאסן, און צוזאמען מיט דעם האב איך דאס ברויט פונעם פחה נישט פארלאנגט, ווייל די ארבעט איז געווען שווער אויף דעם דאזיקן פאלק.
וויסט אייך, זאגט נחמיה, עס איז דא געווען א גאר גרויסע הוצאה. פיל מענטשן האבן געגעסן ביי מיין טיש און איך האב געדארפט זארגן פאר זיי: יעדן טאג פלעגט מען שחט'ן איין אקס, און זעקס שאף, און אויך פייגל. און וואס מיינט "ובין עשרת ימים בכל יין להרבה"? דער מלבי"ם ערקלערט אז נחמיה פלעגט פאסטן יעדן צענטן טאג און פלעגט נישט טרינקען קיין וויין, און דאס גאנצע וואס שטייט "בכל יין להרבה" איז נאר געווען "בין עשרת ימים" - דאס הייסט אין די ניין טעג צווישן די צענטע טעג. ווארום אין יענע צייטן פלעגט מען דאך נישט טרינקען קאלא, מען פלעגט טרינקען וויין, און דאס איז געווען זייער געטראנק, און אויך פאר דעם האב איך געזארגט. און מיט דער גאנצער גרויסער הוצאה - "לחם הפחה לא ביקשתי", בין איך נישט געקומען בעטן פונעם פאלק אז זיי זאלן מיר מפרנס זיין, "כי כבדה העבודה על העם הזה". איך האב געזען אז די ארבעט איז גאר שווער אויף זיי, זייערע הוצאות זענען גרויס, און זיי האבן געלעבט אין גרויס ארימקייט. האב איך געזאגט: ווי קען איך מטריח זיין דאס פאלק צו טראגן מיין משא, ווען זיי טראגן קוים זייער אייגענעם משא?
און רש"י ערקלערט "ובין עשרת ימים בכל יין להרבה" אויף אן אנדער וועג: אז יעדן איינציקן טאג פלעגן זיי טרינקען פיל וויין, א מאס ווי פון צען טעג. דאס הייסט, דאס פאלק וואס איז דארט געווען, וואס מען האט געדארפט אנטרינקען, האט געטרונקען מאסן ווי פאר צען טעג. און אזוי קען מען אויך זען אין דער מציאות: א מענטש וואס ביי זיך אינדערהיים טרינקט איין פלאש ביר, ווען ער איז אויף אן איינלאדונג אדער ביי א שמחה קען ער אויסטרינקען דריי פלעשער. אזוי אויך דא - די מענטשן וואס זענען געזעסן ביי מיין טיש פלעגן פארלענדן אין איין טאג א מאס פון צען טעג.
זָכְרָה־לִּי אֱלֹהַי לְטוֹבָה כֹּל אֲשֶׁר־עָשִׂיתִי עַל־הָעָם הַזֶּה׃ - געדענק מיר, מיין גאט, צום גוטן, אלץ וואס איך האב געטאן פאר דעם דאזיקן פאלק.
מיט דעם פירט ער אויס: רבונו של עולם, איך האב דא דערמאנט א זכות וואס איך האב געזארגט פאר די עניים, און איך האב דערמאנט א זכות וואס איך האב נישט גענומען מיין פרנסה פון די עשירים - געדענק מיר דאס לטובה. און וואס מיינט "על העם הזה"? לויטן פשט: געדענק מיר די טובות וואס איך האב געטאן פאר דעם פאלק. אבער דער מלבי"ם ערקלערט: געדענק מיר די טובות נישט פאר מיר אליין. דער זכות פון צדיקים, אויף וועמען שיצט עס? אויפן פאלק. און דעריבער "זכרה לי אלהי לטובה" - אז דער דאזיקער זכות זאל מגין זיין אויף דעם פאלק. נישט אז מיין זכות זאל שיצן אויף מיר, נאר אז מיין זכות זאל שיצן אויף זיי, דאס איז וואס איך בעט.
די גמרא אין מסכת סנהדרין דף צ"ג עמוד ב' פרעגט: מאי טעמא לא איקרי ספרא על שמיה? (פארוואס איז דער ספר נישט גערופן געווארן אויף זיין נאמען?) ווארום ספר עזרא האבן זיי געשריבן - עזרא האט געשריבן זיין ספר, און טייל זאגן אז נחמיה האט געשריבן דעם ספר. און פארוואס אויב אזוי איז דער ספר נישט גערופן געווארן אויף זיין נאמען? און מיר האבן שוין גערעדט וועגן דעם ביים אנהייב פונעם לימוד: ביי די קדמונים געפינט זיך בכלל נישט "ספר נחמיה", נאר בלויז "עזרא". ווער עס קוקט אריין אין רש"י וועט זען אז רש"י דערמאנט קיינמאל נישט קיין ספר נחמיה, נאר ער ברענגט פסוקים פון נחמיה און זאגט "וכן הוא בעזרא". איז משמע אז אמאל איז ביי זיי געווען איין גאנצער ספר וואס האט געהייסן עזרא, און ערשט אין א שפעטערער תקופה האט מען אים צעטיילט אויף צוויי - עזרא און נחמיה. און די גמרא רעדט וועגן יענער תקופה: פארוואס איז נחמיה'ס ספר נישט גערופן געווארן אויף זיין נאמען, נאר אויפן נאמען פון עזרא.
זאגט רבי ירמיה בר אבא: מפני שהחזיק טובה לעצמו (ווייל ער האט געהאלטן טובה פאר זיך אליין), שנאמר "זכרה לי אלוהיי לטובה". עס איז אסור פאר א מענטש צו האלטן טובה פאר זיך אליין, עס איז אסור אים צו זאגן: רבונו של עולם, עס קומט מיר, איך האב זכויות. און וואס פאר א זכויות און וואס קומט דיר דען? זאגט רבי ישראל מסלנט: אויב מען וועט נעמען די אלע גרעסטע מצוות וואס א מענטש האט געטאן אלע טעג פון זיין לעבן, וועט דאס אלעס אפשר קוים אויסגלייכן דעם עצם וואס דו האסט דא געאטעמט, געלעבט און געגעסן. אלץ וואס דו האסט מקיים געווען איז קוים א באצאל אויף דעם. און נאך שכר קומט דיר? האסט באקומען לעבן - איז דאס נישט ווערט קיין געלט? איז דאס נישט ווערט קיין מיליאנען? האסט באקומען געזונט - איז דאס נישט ווערט? אלץ וואס דו טוסט דא - עס איז א ספק צי דו וועסט באווייזן צו באצאלן דערמיט פארן בורא עולם אויף וואס ער האט דיר געגעבן אויף דער וועלט, און דו פאדערסט נאך אז עס קומט דיר עפעס? און דערפאר ווען נחמיה האט געזאגט "זכרה לי אלוהיי לטובה", דאס הייסט: רבונו של עולם, דו געדענקסט, איך בין אין א פלוס ביי דיר, איך האב א יתרת זכות - איז מען אים צוגעשטאנען אויף דער זאך.
און די גמרא פרעגט: דוד המלך האט זיך דאך אויך אזוי אויסגעדריקט, ווי ער זאגט אין תהלים "זָכְרֵנִי ה' בִּרְצוֹן עַמֶּךָ פָּקְדֵנִי בִּישׁוּעָתֶךָ" - ער האט אויך געבעטן אז דער אויבערשטער זאל אים געדענקען. און די גמרא ענטפערט: דוד רחמי הוא דקבעי - דוד האט געבעטן רחמים פונעם אויבערשטן: געדענק מיר, נישט מיינע זכויות, נאר מיר אליין, און האב רחמנות אויף מיר. קומט אויס אז דאס וואס נחמיה האט געזאגט "זכרה לי אלוהיי לטובה" איז אים געווען לרועץ, אז זיין ספר איז נישט גערופן געווארן אויף זיין נאמען.
רב יוסף זאגט: אן אנדער חסרון איז געווען ביי נחמיה - ווייל ער האט גערעדט בגנותם של ראשונים. ווארעם מיר האבן דאך געזען: "והפחות הראשונים אשר לפניי הכבידו על העם ויקחו מהם בלחם ויין אחר כסף שקלים ארבעים". האסט געוואלט זאגן אז דו האסט געטאן א גוטע זאך? זאג: איך האב געטאן א גוטע זאך. פאר וואס פעלט אויס צו זאגן אז יענע זענען געווען זייער שלעכט און איך בין גוט? און בדרך אגב קומט פון דעם ארויס, אז די פריערדיגע מנהיגים וואס מען רעדט דא וועגן זיי זענען געווען פון כלל ישראל, און נישט די פחות פון די גוים וואס זענען געווען מעבר לנהר. קומט אויס לויט דער גמרא, אז די דאזיגע צוויי זאכן האבן גורם געווען פאר נחמיה אז זיין ספר זאל נישט גערופן ווערן אויף זיין נאמען.
און מען קען זאגן, אז מסתבר איז דער עונש געווען בלויז באגרענעצט אויף א באשטימטער צייט, און דעריבער, ווען די צייט איז אפגעלאפן, זעט מען שוין אין א שפעטערדיגער תקופה - שוין פאר הונדערטער יארן צוריק - אז מען האט צוריק אנגעהויבן רופן דעם ספר מיטן נאמען ספר נחמיה, ווייל די דאזיגע גזירה האט זיך שוין מסתמא אויסגעשעפט און איז בטל געווארן.
אין פרק ה' באגעגענען מיר נחמיה'ן נישט בלויז אלס דער בויער פון די מויערן, נאר אלס א מנהיג וואס טראגט דעם ווייטאג פונעם פאלק. צוויי כתות שרייען - דער וואס פארמאגט נישט קיין פעלד און מוז פארמשכונען זיינע קינדער פאר רבית, און דער וואס האט פארמשכונט זיינע פעלדער צוליב דעם קעניג'ס שטייער - און נחמיה באהערשט זיין גייסט, פירט זיך מיט א גייסט פון מלכות און מיט חכמה, ער מוסר'ט די חורים און סגנים מן התורה, און שטעלט פאראויס פאר זיין גאנצער תוכחה זיין אייגענעם פשרנות און ויתור: "וגם אני אחיי ונעריי נושים בהם". ער פארזאמלט א גרויסע קהילה, דערמאנט די חרפה פון די גוים, און באפעסטיגט די הסכמה מיט א שבועה פאר די כהנים און מיט דער קללה פון "נעור ורק", כדי די התעוררות זאל זיך נישט אויסוועפן - צו שלאגן דאס אייזן בעת עס איז נאך הייס. און דאס פאלק האט דאס געטאן בשמחה, "ויהללו את ה'", ווייל דער עיקר שכר איז דאך פאר דער שמחה של מצוה. און צום סוף רעכנט נחמיה אויס זיין אייגענעם זכות: צוועלף יאר האט ער נישט געגעסן דעם לחם הפחה, נישט געקויפט קיין פעלד, אויסגעהאלטן הונדערט און פופציג נפשות ביי זיין טיש פון זיין אייגענער קעשענע - און זיין גאנצע בקשה איז "זכרה לי אלוהיי לטובה", וואס לויטן מלבי"ם איז עס נישט מער ווי אז זיין זכות זאל מגין זיין אויפן פאלק. און פונדעסטוועגן האבן אונז חז"ל געלערנט ווי איידל די זאך איז, אז עס איז גענוג געווען דאס האלטן א טובה פאר זיך אליין און זאגן דעם גנות פון די ראשונים, כדי דער ספר זאל נישט גערופן ווערן אויף זיין נאמען.