מיר גייען ווייטער אין פרק ל', און מיר קומען אן צום דריטן קבוצה פון די "שלשה וארבעה". ביז אהער האבן מיר געהערט וועגן פיר זאכן וואס די ערד קען נישט דערטראגן: עבד כי ימלוך, ונבל כי ישבע לחם, ושנואה כי תבעל, ושפחה כי תירש גבירתה. יעצט קומט דער פסוק און ווייזט אונז דעם פארקערטן צד: פיר קליינע און שוואכע בעלי חיים, וואס דווקא פון זיי קען מען לערנען ענינים פון חכמה. מיר וועלן לערנען די פסוקים קודם על דרך המושכל לויטן מלבי"ם, דערנאך די ווערטער פונעם גר"א און פונעם רלב"ג, און צום סוף וועלן מיר צוריקקומען צום דרך הפשט פונעם מלבי"ם.
אַרְבָּעָה הֵם קְטַנֵּי־אָרֶץ וְהֵמָּה חֲכָמִים מְחֻכָּמִים׃ - פיר זענען זיי די קלענסטע אויף דער ערד, און דאך זענען זיי קלוג, פארמאגן גרויסע חכמה.
עס זענען דא פיר באשעפענישן וואס זענען די קלענסטע אויף דער ערד, און דאך זענען זיי חכמים מחוכמים. דער יסוד פונעם מלבי"ם דא איז א גרויסער יסוד: דער קדוש ברוך הוא האט אריינגעלייגט אין דער נאטור פון די דאזיגע בעלי חיים אזעלכע מדות וואס לכאורה פעלט זיי עס גארנישט אויס. אויב מען טראכט אריין, דינט דאס בכלל נישט זייערע אייגענע געברויכן. און אויב עס איז נישט פאר זייערע באדערפענישן - פאר וועמענס באדערפענישן איז עס יא? פאר אונזערע. כדי מיר זאלן לערנען פון זיי א מוסר השכל.
הַנְּמָלִים עַם לֹא־עָז וַיָּכִינוּ בַקַּיִץ לַחְמָם׃ - די מוראשקעס זענען א פאלק נישט קיין שטארקע, און דאך גרייטן זיי צו אין זומער זייער ברויט.
די מוראשקעס זענען א "עם לא עז" - זיי זענען נישט שטארק. און די גמרא זאגט אז דאס גאנצע עסן פון א מוראשקע איר גאנץ לעבן איז בלויז א קערנדל און א האלב. דאך אבער האט דער קדוש ברוך הוא אריינגעלייגט אין זיי א געוואלדיגן כח פון "ויכינו בקיץ לחמם": זיי קלויבן צונויף ריזיגע אוצרות, און די גמרא ברענגט אז מען האט געפונען עטליכע כורים תבואה אין די גרובן אונטער דער ערד וואס די מוראשקעס גראבן זיך אויס אונטן. צוליב וואס פעלט איר אויס דאס אלעס? "אולי יגזור ה' חיים" - אפשר וועט דער קדוש ברוך הוא מיר שענקען אריכות ימים און איך וועל עס דארפן. אבער באמת מאכט עס דאך נישט קיין שכל: אן עם לא עז וואס זאמלט אן אזא מאס, וואס פעלט איר בכלל נישט אויס.
פון דעם זאגט דער מלבי"ם: אויב האט דער באשעפער אריינגעלייגט אין זיי א נאטור וואס איז נישט פאר זייער אייגענעם געברויך - איז דאס דאך פאר אונזערט וועגן. ווארום ווען דאס וואלט געווען פאר איר אייגענעם באדערפעניש, וואלט געווען גענוג אריינצולייגן אין איר צו זאמלען א קערנדל אדער צוויי כדי חיותה. און אז מיר זעען אז זי שלעפט און זאמלט מיליאנען, איז דאס כדי מיר זאלן לערנען דערפון א מוסר השכל, און פאר קיין שום אנדערער תכלית נישט. און וואס איז דער מוסר? אז פונקט אזוי דארף מען זיך פירן ביים זאמלען חכמה: א מענטש דארף קלוג ווערן און לערנען, און נישט זאגן "גענוג, איך האב שוין גענוג געלערנט, איך קען שוין, איך האב שוין משיג געווען". און דאס איז דער היפך פון "נבל כי ישבע לחם" - א מענטש וואס לאזט אפ די תורה און טענה'ט: איך בין שוין זאט, איך האב שוין אסאך געלערנט. קום און קוק אויף די מוראשקעס, אן עם לא עז, וואס הערן קיינמאל נישט אויף צו זאמלען - נישט ווי דו פירסט זיך אויף.
שְׁפַנִּים עַם לֹא־עָצוּם וַיָּשִׂימוּ בַסֶּלַע בֵּיתָם׃ - די שפנים זענען נישט קיין מעכטיג פאלק, און דאך שטעלן זיי אין פעלז זייער הויז.
די שפנים פארמאגן נישט קיין כח, און זיי געפונען א שוץ פון זייערע שונאים אין גרובן פון ערד און אין שפאלטן פון פעלזן. דער קדוש ברוך הוא האט אריינגעלייגט אין זייער נאטור צו מאכן זייער וואוינונג טיף אינעם סלע. ווער עס איז אמאל געווען אין צפון, אינעם גליל, אין די מקומות פון די קברי צדיקים, קען באמערקן אויף די זייטן און זען א סך שפני סלע, וואס זיצן אין די פעסטע פעלזן.
און פאר וואס האט דער אויבערשטער אריינגעלייגט אין זיי די דאזיגע זאך? כדי מיר זאלן לערנען דערפון אז דער מענטש זאל זיך מאכן פעסטונגען און פעלזן פאר די הייזער פון זיין נפש. דאס הייסט, אז ער זאל זיך נישט פארלאזן אויפן כח הדמיון. דער כח הדמיון וועקט אויף ספיקות, ברענגט שטענדיג ארויף שאלות אין אמונה, און דער מענטש איז קיינמאל נישט זיכער. "חכמות בנתה ביתה" - דער מענטש דארף צוקוקן אז זיינע ידיעות אין דער תורה זאלן זיין געבויט אויף פעסטע און שטארקע יסודות, פונקט ווי דער שפן בויט זיינע יסודות אינעם סלע. ווייל ווען מען בויט און די יסודות זענען ים־זאמד - קומט א כוואליע און שוועמט אלעס אוועק.
מֶלֶךְ אֵין לָאַרְבֶּה וַיֵּצֵא חֹצֵץ כֻּלּוֹ׃ - קיין קעניג איז נישט פאראן פארן היישעריק, און דאך גייט ער ארויס אלע צוזאמען אין איין מחנה.
קוק און זע אז דער היישעריק האט נישט קיין קעניג, און פונדעסטוועגן "חוצץ" - גייט ער אלעמאל צוזאמען, אין איין אגודה. ווען ס'איז דא א מלך, זאמלט דער מלך איין יעדן און שטעלט זיי צוזאם; אז מען דארף ארויסגיין אין קריג, גייט מען נישט ארויס יחידים, נאר ווי אן ארגאניזירטע ארמיי. אבער דער היישעריק האט דאך נישט קיין קעניג, און עס וואלט געפאסט אז יעדער זאל גיין פאר זיך אליין זוכן צו עסן - און פונדעסטוועגן "ויצא חוצץ כולו", אלע גייען ארויס אינאיינעם און פאראייניגט.
און לויטן מהלך פונעם מלבי"ם, איז דער טבע זיי גאר שעדליך: ווען מען וויל זיי פארטיליגן, וואס איז דען גרינגער ווי ווען זיי קומען אלע צוזאמען אויף איין פלאץ? ווען מען וואלט געדארפט נאכלויפן יעדן באזונדער - וואלט עס געווען א שווערע זאך. נאר דער הקדוש ברוך הוא האט אריינגעלייגט אין זיי אזא טבע כדי מענטשן זאלן זיך אפלערנען דערפון א מוסר השכל לגבי חכמה: אז אלע כוחות הנפש זאלן זיין פאראייניגט ווי איינס, דורך דעם וואס אלע ווערן געפירט לויט איין געזעץ - די געזעצן פון חכמה, די געזעצן פון דער תורה.
און דאס איז דער פארקערטער פון "שנואה כי תבעל", וואס איז אן הנהגה קעגן דער חכמה. ווען א מענטש האט תורה, ווערן אלע זיינע טבעים און כוחות געפירט דורך איין כוח וואס הערשט איבער אלעם. אבער אז מען האט תורה און נאך זאכן - איין מאל טוט מען אזוי ווייל די תורה זאגט אזוי, דערנאך טוט מען אנדערש ווייל די תאווה שלעפט אהער, און נאכדעם א דריטע זאך ווייל עס איז פאראן עפעס אן אידעאלאגיע וואס שלעפט אהין. ס'איז נישטא קיין איין מנהיג פאר אלעס, און די הנהגות זענען צעטיילט און שטאמען פון אסאך כוחות וואס קאנטראלירן זיי. דער מענטש דארף האבן איין כוח און איין הנהגה - די חכמה און די תורה, זי זאל פירן זיין גאנצן לעבנסוועג.
שְׂמָמִית בְּיָדַיִם תְּתַפֵּשׂ וְהִיא בְּהֵיכְלֵי מֶלֶךְ׃ - די שמאמית כאפט זיך אן מיט די הענט, און זי געפינט זיך אין די פאלאצן פונעם מלך.
די שממית איז דער עכביש (שפין). זי וועבט שפינוועבס, און די פעדים זענען שוואך און דאר, א זאך וואס קומט ארויס פון איר אייגענעם קערפער. און כאטש זי געפינט זיך אין פאלאצן פון מלכים, און כאטש צוליב איר וועבן וועט מען איר פון דארט ארויסווארפן און הרג'ענען - האט דער אויבערשטער אריינגעלייגט אין איר א טבע אז זי קריכט מיט אירע הענט און וועבט די דאזיגע פעדים, אפילו אין מלכישע פאלאצן, אפילו ווען איר סוף איז באוואוסט פון פאראויס. וואס איז דער שכל דערפון? ס'איז נישטא קיין שכל - נאר כדי דו זאלסט זיך אפלערנען דערפון א מוסר השכל.
און דער מוסר איז: אז דער מענטש זאל זיך דערווייטערן פון שלעכטע און קרומע דעות. די שפינוועבס וואס דער מענטש וועבט אין זיין שכל לויט פארשידענע איינגערעדטע הקשים און סברות. און בדרך אגב, ווען מען וויל זאגן אויף עפעס אז עס איז שוואך זאגט מען "ווי א שפינוועב", אבער באמת איז דער פאדעם פונעם שפין דער שטערקסטער פאדעם אין דער וועלט: עס איז נישטא קיין פאדעם אין דער זעלבער דיקייט וואס מען האט מצליח געווען צו פראדוצירן מיט אזא בייגזאמקייט און שטארקייט ווי ער. נו, פארוואס דרוקט ער דאך אויס שוואכקייט? ווייל מען מעסט אים נישט קעגן פעדים אין זיין מאס, נאר קעגן אונז - ווען מען וויל צערייסן א שפינוועב, מיט איין באוועג פון דער האנט צערייסט מען עס.
זאגט דער מלבי"ם: קוק און זע ווי דער מענטש וועבט זיך צונויף פארשידענע טעאריעס, טעזעס, מחשבות און דמיונות וואס זענען ווי שפינוועבס, און אויף דעם בויט ער זיין לעבן און פירט זיין גאנצע הנהגה. דאס גאנצע לעבן זיינע שטייט אויף א טעאריע וואס האט נישט אויף וואס זיך צו שטיצן, און איר שטארקייט איז ווי א שפינוועב וואס מיט איין בלאז קען מען עס צערייסן. און דער מענטש וואס לעבט אזוי מיינט נאך אז ער בויט זיך אן אויסערגעווענליכע פעסטונג. "והיא בהיכלי מלך" - דו האסט דאך א היכל, דו האסט דאך די תורה, א זאך וואס איז פעסט, קיימיג און אייביג, און וואס גייסטו און טוסט? דו וועבסט דיר דארט שפינוועבס, און דאס איז דיין גאנצער הויז!
און דער פסוק לערנט אונז אויס אז די זאך פירט צום טויט. פונקט ווי ווען מען וועבט שפינוועבס אינעם פאלאץ פונעם מלך וועלן באלד קומען די קנעכט פונעם מלך, זיי צערייסן און אויסרייניגן דעם הויז - אזוי זאלסטו פארשטיין אז אלע דאזיגע טעאריעס און פאלשע איינגערעדטע השקפות זענען ווי שפינוועבס, און די זאך איז פארמשפט צום טויט, מיתת הנפש, און ביים סוף וועט עס ברענגען א נזק. און דאס איז דער פארקערטער פון "שפחה כי תירש גבירתה".
אונדזער גאנצער באווייז איז געווען אז עס איז פאראן אין די דאזיקע בעלי חיים כוחות וואס זענען נישט נאטירלעך פאר זייערע באדערפענישן, און אז דער אויבערשטער האט זיי עס אריינגעגעבן כדי מיר זאלן לערנען פון זיי מוסר. און די זאך איז מרומז אינעם לשון הפסוק: עס שטייט נישט בלויז "חכמים", וואס א חכם איז איינער וואס זיין חכמה איז פון זיך אליין, נאר "חכמים מחוכמים". "מחוכם" איז א לשון פעול - עמיצער האט אים קלוג געמאכט. זייער חכמה איז נישט זייער אייגענע, נאר עמיצער האט זי געלייגט אין זייער נאטור. און פארוואס? ווייל פאר זיך אליין דארפן זיי עס נישט. א מוראשקע דארף דאך נישט קיין טאן ווייץ; פארוואס טוט זי דאס? ווייל עמיצער האט זי געמאכט פאר א מחוכם, כדי מיר זאלן קלוגער ווערן דערפון און לערנען מוסר.
דער גר"א ערקלערט די פסוקים אין אן אנדער ריכטונג. "ארבעה הם קטני ארץ והמה חכמים מחוכמים" - די פיר, כאטש זיי זענען קטני ארץ, גאר קליינע, טוען זיי מעשים ווי די גרעסטע פון די חכמים, מעשים וואס האבן אין זיך א גרויסע חכמה פונעם בעסטן סארט חכמים.
"קטני ארץ" קומט אפצוטיילן פון תלמידי חכמים, וואס זיי זענען גדולי ארץ. יעדער וואס ווערט דא אויסגערעכנט זענען סארטן עמי הארץ, און דערפאר הייסן זיי קטנים. און פארוואס "ארץ"? ווייל בעלי מצוות ווערן אנגערופן ארץ, ווייל די מעשה המצוות איז אויף דער ערד - אין הימל זענען נישטא קיין מצוות. א תלמיד חכם ווערט אנגערופן א ירא שמים, ווייל די תורה איז הימליש, זי איז דיבור, זי איז א פעולה אין רוחניות; ווידער די מצוות זענען אויף דער ערד: מען לייגט תפילין - פון וואס זענען זיי געמאכט? פון א פעל פון א בהמה, פון דער ערד. דער גאנצער קיום המצוות איז פארבונדן מיט ארציות, בעת די תורה איז מן השמים. דערפאר זענען תלמידי חכמים פארבונדן צום הימל, און עמי הארץ ווערן אזוי אנגערופן ווייל זיי זענען בעלי מצוות וואס זייער מקור איז פון דער ערד. און נאך מער: פאר זיי און פאר די מצוות איז די וועלט באשאפן געווארן און שטייט. און דער פסוק קומט זאגן: זאלסט נישט מזלזל זיין אין יענע עמי הארץ, ווארום זיי טוען זאכן אזוי ווי גרויסע תלמידי חכמים - און דאס איז די מימרא וואס ווערט דא געזאגט.
און יעצט רעכנט דער גר"א אויס פיר כתות צווישן זיי. א', "עץ חיים היא למחזיקים בה" - ער איז א עם הארץ און א בעל מצוות, אבער ער האלט אויס לומדי תורה. ב', "תומכיה מאושר" - ער איז משמש תלמידי חכמים; אפילו אויב ער האט נישט די מעגלעכקייט אויסצוהאלטן פינאנציעל, טוט ער זיי עכ"פ משמש זיין. ג', ער איז נישט קיין תלמיד חכם, אבער ער גייט אין בית המדרש - פון די פיר מדות ביי די וואס גייען אין בית המדרש, איז ער א "הולך ואינו עושה". און וואס איז זיין מעלה? "אוזן שומעת תוכחת מוסר בקרב חכמים תלין" - אפילו ער הערט נאר אויס, און קומט נישט לערנען נאר שטייט פון דער זייט, איז דאס אויך א מעלה. ד', "עושה ואינו הולך" - ער פירט אויס מצוות אין שטוב און גייט בכלל נישט אין בית המדרש.
"הנמלים עם לא עז" - "עז" איז א לשון פון שטארקייט, ווי "ברקיע עוזו", ווי "מים עזים". די מוראשקעס האבן נישט קיין חכמה, און מיט דעם אלעם "ויכינו בקיץ לחמם" - זיי קלייבן אן א גרויסע מאס, און גרייטן צו און מאלן אויף ברויט, אזוי ווי עס שטייט "אוגרת בקציר לחמה, תכין בקיץ". און דאס איז קעגן דעם עם הארץ פונעם ערשטן סארט, וואס האלט אויס תלמידי חכמים און פארזארגט זיי מיט ברויט, "עץ חיים היא למחזיקים בה".
און פארוואס שטייט "לחמם" און נישט דאס ברויט פון די חכמים? זאגט דער גר"א: באמת איז דאס זייער אייגן ברויט. ווארום מונבז המלך, ווען מען האט אים געפרעגט: דיינע עלטערן האבן אנגעזאמלט און איינגעקליבן געלטער און דו האסט אלעס פארשווענדעט - האט ער זיי געזאגט: מיינע עלטערן האבן אוועקגעלייגט פאר אנדערע, פאר די קומענדיקע דורות, און איך האב איינגעזאמלט פאר מיר אליין. ווייל ווען איך האב פארטיילט פאר ארימעלייט און נויטבאדערפטיקע, האב איך איינגעזאמלט פאר מיר פאר דער עולם הבא. קומט אויס אז "ויכינו בקיץ לחמם" - דער עם הארץ וואס האלט אויס דעם חכם האט צוגעגרייט זיין אייגן ברויט אינעם זומער. דו האסט נישט געגעבן פארן חכם, פיל נישט אז דו האסט אים געגעבן; פאר דיר אליין האסטו געגעבן. "כי בצל החוכמה בצל הכסף", און "עץ חיים היא למחזיקים בה" - זיי האבן געהאלפן זיך אליין.
"שפנים עם לא עצום וישימו בסלע ביתם". די שפנים זענען שוואך מצד זיך - ווען מען וויל זאגן אויף א מענטש אז ער איז א פחדן זאגט מען ער איז א "שפן" אדער "משתפן" - און מיט דעם אלעם "סלעים מחסה לשפנים", און מיט זיין גאנצער שוואכקייט גייט ער און גראבט אינעם פעלז און לייגט דארט זיין הויז. דאס איז דער וואס איז נישט קיין בעל תורה, אבער זיצט שטענדיק אין בית המדרש און הערט אויס די לומדי התורה, "אוזן שומעת תוכחת מוסר" - און דאס איז דער גדר פון הולך ואינו עושה; לכל הפחות לייגט ער זיין הויז אינעם פעלז, אין בית המדרש.
"מלך אין לארבה ויצא חוצץ כולו" - דאס איז דער וואס טוט און גייט נישט (עושה ואינו הולך). און פארוואס "מלך אין"? ווייל ווען דו וואלסט געווען אין בית המדרש, וואלסטו געהאט כאטש א מלך - א תלמיד חכם, ווארום "מאן מלכי? רבנן" - וואלסט געהאט א מנהיג, עמיצער וואס זאל דיר ווייזן דעם ריכטיקן וועג. אבער דו בלייבסט אינדערהיים, און דו האסט נישט קיין מלך. און עכ"פ "ויצא חוצץ כולו" - ער טוט אסאך אינעווייניג אין זיין שטוב און פירט אויס מצוות, און דאס איז אויך א מעלה, הגם ער קומט נישט אין בית המדרש.
"שממית בידיים תתפש והיא בהיכלי מלך". זאגט דער גר"א: יעדע באשעפעניש, ווען זי גרייט זיך צו א וואוינארט, ברענגט זי די מאטעריאלן פון ערגעץ אנדערש - די מוראשקע ברענגט מאטעריאלן אדער ראמט אויס דעם נעסט, דער פויגל ברענגט שטעקעלעך און בויט א נעסט, די טויב ברענגט צווייגעלעך. אבער דער שפין בויט זיין נעסט מניה וביה: די פעדעמער נעמט ער ארויס פון זיין אייגענעם קערפער, און פון זיין קערפער בויט ער דאס געוועב אויף וועלכן ער זיצט. "שממית בידיים תתפש" - מיט די הענט ממש מאכט זי איר נעסט און דארף נישט קיין אנדערע מאטעריאלן, "והיא בהיכלי מלך" - אפילו טיף אין די פאלאצן פון מלכים.
און דאס איז קעגן די משמשי תלמידי חכמים. ווארום אלע אנדערע טוען מיט זייער געלט מצוות און צדקות, אבער א משמש תלמידי חכמים טוט נישט נאר מיט זיינע הענט - ער באדינט דעם חכם מיט זיין קערפער. "והיא בהיכלי מלך" - מאן מלכי? רבנן, און דאס איז דער בית המדרש; ער גייט נישט אוועק פונעם בית המדרש און הערט שטענדיק תורה מפיו פונעם חכם, און רירט זיך נישט ארויס פון געצעלט.
דער רלב"ג טייטשט אויך אז שממית איז די שפין: א קליינע באשעפעניש וואס מאכט מיט אירע הענט א געוועב - דאס זענען די שפינוועבס וואס זי שפינט - כדי זי זאל קענען פארשאפן איר שפייז, אז אינסעקטן זאלן זיך פארפלאנטערן אין יענע געוועבן. "בידים תתפש" - מיט אירע הענט וועבט זי נעצן אין וועלכע די בעלי חיים זאלן געכאפט ווערן. און וויבאלד ס'איז אזוי, קומט זי אן אויך אין די היכלי מלך; דאס וואס דו ביסט א מלך האלט נישט צוריק די שפין פון שפינען אירע וועבס אין דיין פאלאץ.
און דער מוסר השכל, זאגט דער רלב"ג, איז אן אנזאג פארן חכם אז ער זאל נישט מורא האבן צו פארשן אין די גרויסע זאכן וואס ס'איז אים מעגלעך צו שטיין אויף זייער אמת. כאטש די שממית איז קליין, דערגרייכט זי ביז אין די היכלי מלך; אזוי אויך דו דער חכם, זאלסט נישט מורא האבן אריינצוגיין אין חקירות, אין עיון און אין התבוננות, אפילו אין זאכן וואס דו זאגסט אויף זיי "אפשר איז דאס צו גרויס פאר מיר, אפשר צו שווער". קום און זע אז אויך די שממית זוכט איר שפייז אין היכל המלך, און אויך דו קענסט ארויפקלעטערן צו א הויכער מדרגה אן אנצוקומען צו א קלקול אדער א פארדרייטן פארשטאנד.
און נאך א פירוש ברענגט דער רלב"ג, און לויט דעם איז די לערע פונקט פארקערט: אז די שממית האט דא געמאכט א טעות. קום און זע, זי זוכט דאך שפייז - און וואו איז זי געגאנגען? אין די היכלי המלך, און דארט האט זי געשפונען אירע פאדעמס. און וואס איז דער חילוק צווישן אונז און די היכלי המלך? ביי אונז, ווען ס'איז דא שפינוועבס, קען אדורך גיין א וואך אדער צוויי וואכן ביז די געהילפין קומט; אבער אין די היכלי המלך זענען דא משרתים וואס רייניגן אויס דעם פאלאץ יעדן טאג, און נאך עטליכע שעה וועלן זיי שוין אוועקנעמען די וועבס און איר הרג'ענען. קומט אויס אז זי האט נישט ריכטיג אינוועסטירט: זי איז געגאנגען שפינען אין א פלאץ וואס זי האט דערפון בלויז שאדן. און פארוואס? ווייל זי איז ארויפגעקראכן צו הויך און אריין אין פלעצער וואו זי דארף נישט אריינגיין; זי האט געדארפט פארשטיין אז דאס פלאץ איז נישט פאר איר, און דארט וועט איר נאר געשען א שאדן - נישט נאר וואס זי וועט גארנישט כאפן, נאר מ'וועט איר נאך הרג'ענען און אוועקנעמען אירע אלע געוועבן.
און דאס קומט מרמז זיין אויפן חכם וואס פרובירט זיך אריינצורייסן און ארויפגיין צו ה', "פן יהרסו". צומאל פרובירט דער חכם ארויפצוגיין צו צו-הויכע חקירות, ווי יענע וואס זענען אריין אינעם פרדס און נישט אלע זענען ארויס בשלום. דעריבער דארף דער מענטש וויסן זיינע גרעניצן, און וויסן אז ס'איז פאראן א כלל פון "במופלא ממך אל תדרוש": אין זאכן וואס זענען העכער פון דיין השגה זאלסטו נישט מעיין זיין און נישט מתבונן זיין, און צומאל טאר מען זיך נישט מתבונן זיין נאר בבחינת רצוא ושוב. און יענע בעלי חקירות פילאסאפיעס, וואס זענען געווען זיכער אז זיי זענען גאר אויסגעשארפטע חכמים, דוקא זיי האבן געמאכט אסאך חשבונות און זענען פארפירט געווארן, און צום סוף איז פון זיי גארנישט געבליבן.
אויפן דרך הפשט ערקלערט דער מלבי"ם די אלע פסוקים אלס א המשך צום סיפור וואס שטייט פאר אונז. מיר האבן גערעדט וועגן דער וואס איז געווען א דינסט פונעם מלך, און נישט נאר דאס נאר זי האט געזונדיגט מיט אים, און דערנאך זענען זי און איר מאן געגאנגען און געמאכט אן איבערקערעניש אין דער מלוכה און צוגענומען די מלכות פונעם מלך: זי איז געווארן א מלכה, און איר מאן, דער עבד המלך, איז געווארן א מלך. און מענטשן פלעגן רעדן דערוועגן און זאגן דערויף משלים.
און דער דריטער משל רעדט וועגן דער מלכה. דער נאמען פון דער מלכה איז געווען שממית, און דעריבער האט מען גענומען פאר איר א משל פון דער שפין וואס ווערט אנגערופן שממית. אזוי ווי אויב מיר ווילן זאגן אויף א פרוי וואס איר נאמען איז דבורה, וועלן מיר זאגן אז זי שטעכט - און מיר וועלן נישט זאגן אז זי בייסט, ווייל מ'רעדט נישט פון א הונט נאר פון א בין. מ'נעמט איר נאמען און מ'ברענגט דערויף א פאסיגן משל. אזוי אויך דא: יענע פרוי וואס האט פארכאפט די מלוכה האט געהייסן שממית, דעריבער האט מען צוגעגליכן אירע מעשים צו יענעם בעל חי.
"שממית בידיים תתפש והיא בהיכלי מלך" - קום און זע אז די שפין, כאטש זי איז קליין, מאכט זי חיל און קומט אן אין די היכלי מלך, און אויך דארט בויט זי זיך א הויז. מיט אירע הענט וועבט זי נעצן צו כאפן אין זיי פליגן, און דערנאך זיצט זי אין די היכלי מלך אינעם ארט וואס זי האט זיך געוועבט. אזוי אויך יענע מרת שממית וואס האט פארכאפט די מלוכה: "מצודים וחרמים ליבה" - נעצן, פלעצער פון א גרוב און א פאסטקע; זי האט געוואבן א נעץ, און מיט דעם האט זי אראפגעווארפן דעם מלך, און דערנאך פארכאפט די מלוכה.
און נאך מער: די עכטע שממית וועבט אלעס ארויס פון איר אייגענעם גוף. אזוי אויך אינעם משל - די מרת המלכה האט אלעס געוואבן פון איר אייגענעם גוף, דאס הייסט פון איר און פון אירע געדאנקען איז ארויסגעקומען דער גאנצער פלאן: סיי לכתחילה, ווען זי האט געכאפט אין דער נעץ פון ליבע דעם פריערדיגן מלך וואס האט געזונדיגט מיט איר, און סיי צום סוף, ווען זי האט אים אראפגעזעצט פון דער מלוכה.
און דער מלבי"ם זאגט, אז דא האט דער מליץ צוגעשטעלט צו דער שממית נאך דריי וואס טוען אויך אויף גרויסע זאכן מיט זייערע תחבולות: די מוראשקעס טוען אויף מיט זייער זריזות, די שפנים בויען זיך דערהויבענע געביידעס אינמיטן דעם פעלדז, דער היישעריק טוט אויף מיט זיין פאראייניגונג - כאטש זיי זענען קליין, פאראייניגן זיי זיך אסאך צוזאמען און דאס גיט זיי א געוואלדיגן כח הפעולה, "ויצא חוצץ כולו" - און די שממית וועבט אירע יאגד-נעצן. קומט אויס אז ער האט געוואלט צוגלייכן די אלע ענינים צו קליינע בעלי חיים וואס האבן אין זיך א גרויסע מאכט; אזוי אויך מרת שממית, א קליינע באשעפעניש מיט א געוואלדיגן כח - זע נאר וואס פאר אן איבערקערעניש זי האט דארט אנגעמאכט אין דער מלוכה.
שְׁלֹשָׁה הֵמָּה מֵיטִיבֵי צָעַד וְאַרְבָּעָה מֵיטִבֵי לָכֶת׃ - דריי זענען וואס מאכן שיין זייערע טריט, און פיר גייען מיט א שיינעם גאנג.
רש"י טייטשט "מיטיבי צעד" - זיי גייען און האָבן הצלחה מיט זייער גבורה. און דער פֿערטער איז בעסער פֿון זיי, ווייל ער דערגרייכט אויך די אמת'דיקייט פֿון דער תורה און פֿונעם עיון. און איצט רעכנט שלמה אויס, אָדער לויט דער מיינונג פֿון די וואָס זאָגן אַז אגור בן יקה איז געווען אַן אַנדער מענטש - רעדט מען דאָך דאָ אויף אים.
לַיִשׁ גִּבּוֹר בַּבְּהֵמָה וְלֹא־יָשׁוּב מִפְּנֵי־כֹל׃ - דער לייב איז דער גיבור צווישן די בהמות, און ער קערט זיך נישט צוריק פֿאַר קיינעם.
"ליש" איז איינער פֿון די נעמען פֿונעם אריה, און ער איז דער כוח און די גבורה ביי דער בהמה - פֿון אַלע בהמות איז ער דער שטאַרקסטער. און אויפֿן רעיונות'דיקן באַדײַט דערקלערט דער מלבי"ם אַז דאָס איז דער כוח און די גבורה אין דער נפש פֿונעם מענטש, וואָס זי האָט די קראַפֿט זיך מתגבר צו זיין אויפֿן חומר: אויב דער חומר ציט צו תאוות און דער גוף ווערט געצויגן צו הנאות, איז די נפש בכוח זיך מתגבר צו זיין און זאָגן ניין. דער ליש, וואָס איז דער סימן פֿונעם לייב אין דער נפש פֿונעם מענטש, איז דער גיבור וואָס איז מסוגל זיך מתגבר צו זיין אויף די תאוות און אויף די רצונות. "ולא ישוב מפני כל" - קיין שום כוח פֿון די כוחות החומריות וועט אים נישט אָפּהאַלטן, און דער דאָזיקער מענטש מיט זיין נפשיות'דיקער גבורה טרעט נישט איבער אויף קיין שום זאַך פֿון די מצוות עשה און לא תעשה.
פֿיר קטני ארץ - די נמלה, דער שפן, דער ארבה און די שממית - זענען "חכמים מחוכמים": עמעצער האָט זיי פֿאַרקליגט, און די נאַטורן וואָס מען האָט אין זיי איינגעפֿלאַנצט זענען נישט פֿאַר זייער באַדאַרף נאָר פֿאַר אונדזערט וועגן. פֿון דער נמלה לערנען מיר זיך נישט צו זאָגן גענוג ביים אָנזאַמלען חכמה; פֿונעם שפן - אויפֿצובויען דאָס הויז פֿון דער נפש אויף אַ פֿעלז און נישט אויף דמיונות; פֿונעם ארבה - צו פֿירן אַלע כוחות פֿון דער נפש לויט איין געזעץ, די חוקים פֿון דער תורה; און פֿון דער שממית - זיך דערווייטערן פֿון פֿאַרדאָרבענע דעות וואָס זענען ווי שפּינוועבס, וואָס זייער סוף איז זיך צו צערייסן און ברענגען צו דער מיתה פֿון דער נפש. דער גר"א האָט געזען אין די דאָזיקע פֿיר די פֿיר כיתות ביי די עמי הארץ - דער וואָס שטיצט תלמידי חכמים, דער וואָס זיצט אין בית המדרש, דער וואָס היט מצוות אין זיין שטוב, און דער וואָס באַדינט חכמים מיט די אייגענע הענט - אַז הגם זיי זענען נישט קיין גדולי ארץ, זענען זייערע מעשים ווי די מעשים פֿון די גרעסטע חכמים. דער רלב"ג האָט צוגעגעבן די צוויי זייטן: די מוט צו פֿאָרשן אין דעם וואָס מען קען שטיין אויף זיין אמת, און די פֿאָרזיכטיקייט נישט צו קלעטערן צו אַ פּלאַץ וואָס איז נישט דיינס, "במופלא ממך אל תחקור". און צום סוף, "ליש גיבור בבהמה ולא ישוב מפני כל" - די אמת'ע גבורה איז די גבורה פֿון דער נפש וואָס טוט זיך מתגבר זיין אויפֿן חומר און ווייכט נישט צוריק פֿאַר קיינעם.