קאפיטל כח אין משלי באשעפטיגט זיך מיט פילע מדות און מיט הנהגות פון בין אדם למקום און בין אדם לחבירו, און אינעווייניג ליגט איין פסוק וואס פירט צוזאם אין צוויי ווערטער דעם גאנצן סוד פון מענטשנ'ס שלוות הנפש. מיר וועלן זיך דאס מאל פארנעמען מיט פסוק כה, און גיין אין אים לויט די ליכטיקייט פון רש"י, דעם גר"א, דעם רלב"ג און דעם מלבי"ם.
רְחַב־נֶפֶשׁ יְגָרֶה מָדוֹן וּבֹטֵחַ עַל־יְהֹוָה יְדֻשָּׁן׃ (כח, כה) - דער וואס איז ברייט אין נפש וועט אנרייצן קריגעריי, און דער וואס בטחונט אויפן אויבערשטן וועט זעט און באגליקט ווערן.
דער אויסדרוק 'רחב נפש' איז א באגריף פון תאוות. רש"י טייטשט: ווער עס איז א רחב נפש איז ער פון די תלמידים פון בלעם הרשע, און וויבאלד ער יאגט זיך תמיד נאך זיינע תאוות - רייצט ער אן אויף זיך די מדת הדין, אז די מדת הדין פון הימל וועקט זיך אויף קעגן אים.
דער גר"א ערקלערט דעם מושג פון פונדאמענט. 'נפש' אין לשון המקרא באדייט א רצון, ווי עס שטייט 'אִם יֵשׁ אֶת נַפְשְׁכֶם' - אויב ס'איז אייער ווילן. א מענטש וואס זיין נפש איז ברייט איז א מענטש וועמענס רצונות זענען אן א שיעור: ער וויל דאס, און גלייך גלוסט זיך אים יענץ, און תיכף גליסט זיך אים עפעס אנדערש. זיין נפש איז ברייט און גלוסט אן אן עק.
זאגט דער גר"א: אזא מענטש איז קיינמאל נישט קיין שמח בחלקו. וואס ער האט איז אים קיינמאל נישט גענוג. מען האט אים געברענגט - האט ער שוין געזען אז ס'איז ארויס א נייערע מאדעל. ער האט איבערגעמאכט די קיך - האט ער שוין געזען ביים שכן טעלעסקאפישע טירן מיט פארגעשריטענע צירן וואס זיין טישלער האט אים נישט פארגעשלאגן, און באלד שפירט ער א חסרון. דעם מענטש איז קיינמאל נישט גוט, ווייל ער זוכט תמיד נאך, ער זוכט תמיד דאס וואס ער האט נאך נישט.
מען דערציילט אויף א מענטש וואס איז ארויפגעגאנגען אויפן באס און האט געוויינט. פרעגט אים דער שאפער: פארוואס וויינסטו? זאגט ער אים: איך האב נישט קיין געלט צו באצאלן. זאגט אים דער שאפער: נו, קום ארויף. ער האט זיך אוועקגעזעצט, און א מינוט שפעטער הערט ער אים ווידער וויינען. פרעגט ער אים: און יעצט פארוואס וויינסטו? זאגט ער אים: איך זע אז פאר יעדן האסטו געגעבן רעשט, און נאר פאר מיר נישט. פאר א מענטש א רחב נפש - וואס מען זאל אים נאר געבן וועט עס אים קיינמאל נישט זיין גענוג.
נאך לייגט צו דער גר"א א וויכטיגע נקודה: אזא מענטש איז שטענדיג אין כעס, ווייל אלעס איז ווייניג אין זיינע אויגן, און ער טוט זיך תמיד באדויערן אויף דער וועלט וואס געהערט אים נישט. דערפאר לעבט ער אין א כסדר'דיגן כעס. יעדע קלייניקייט רעגט אים אויף, ווייל אלעס מוז דאך זיין פונקט לויט זיין ווילן, אויסצופילן אלע זיינע תאוות און שטרעבונגען. און אויב עפעס א קלייניקייט איז נישט לויט זיין ווילן - קומט ער אהיים, ס'איז נישטא קיין אויסגעביגלטע העמד, און באלד ווערט א וועלט-מלחמה: א טומל אין שטוב, געשרייען, אנגעצויגנקייט, 'וויפיל מאל דארף מען ענק זאגן', 'ס'איז נישט דאס ערשטע מאל'. יעדער זיין קאפריז מוז ערפילט ווערן אויף הונדערט פראצענט, און ווען ס'איז נישטא הונדערט פראצענט - איז פאראן כעס.
און ממילא, זאגט דער גר"א, איז ער אן איש מדון: אויף יעדער קלייניקייט מאכט ער א קריגעריי, אויף יעדער קלייניקייט הייבט ער אן א ויכוח. עס זענען דא סוחרים וואס קענען גוט דעם טיפ מענטש. ער וועט קיינמאל נישט באצאלן קיין פולן פרייז, תמיד וועט ער אנטדעקן א קריץ אינעם פראדוקט, תמיד וועט ער געפינען אז דער מאשין מאכט גערודער, און צום בעל מלאכה וועט ער אלעמאל טרעפן א סיבה צו באצאלן האלב: דא האסטו נישט געמאכט פערפעקט, און דארט ביים פארבן האסטו אנגערירט די טיר-קאנטן, און יעצט דארף איך נעמען איינעם צו רייניגן און דאס אליין וועט מיר קאסטן טויזנט שקל. און אזוי קריגט ער זיך אויף יעדער קלייניקייט, און יעדע קלייניקייט ברענגט אים ארויס פון זיין גלייכגעוויכט.
קעגנאיבער אים, דער בוטח בה' איז א מענטש וואס איז שמח בחלקו. מען האט אים נישט געגעבן וואס מ'האט אים צוגעזאגט? וואס עס קומט זיך מיר - וועל איך באקומען. במקומך יושיבוך, און קיין מענטש רירט נישט אן אין דעם וואס איז באשטימט פאר זיין חבר אפילו כמלוא נימה. אויב דאס איז זיין רצון יתברך - איז דאס זיין רצון יתברך, און איך וועל נישט מאכן קיין וויכוח דערויף, נישט קיין מחלוקת און נישט קיין געשלעג. און דאס איז זיין גרויסע מעלה: 'ידושן' - ער איז מדושן עונג, ער האט נישט קיין געשלעגן און נישט קיין וויכוחים.
דער רחב נפש וועט זאגן אויף אים: ער איז דאך ארויסגעקומען א נאר. אבער לאמיר זיך מתבונן זיין באמת. 'כִּי לֶאֱוִיל יַהֲרָג כָּעַשׂ' - מיר האבן דאס שוין געלערנט אין איוב, און מיר האבן אויך געברענגט שטודיעס דערויף: כעס הרג'עט דעם מענטש. מ'האט דיר געטאן עפעס וואס איז נישט לויט דיין גייסט, און דו ביסט אין כעס געווארן, און אויסגעפלאצט, און געקלאפט אויפן טיש און אים געשטעלט אויפן פלאץ - און וואס האסטו פארדינט? דו האסט פארקירצט דיינע יארן. אלזא ווער איז דא דער נאר? דער וואס האט געקלאפט אויפן טיש און פארקירצט זיין לעבן, צי דער וואס האט געזאגט 'דאס איז רצון ה', איך וועל נישט מאכן דערפון קיין עסק', און ער האט נישט באקומען וואס ער האט געוואלט אבער ער איז געבליבן מדושן עונג, און לעבט א גוט לעבן, רואיג און פרידליך?
ווי איינער האט אמאל געזאגט: וואס וועט דיך הרג'ענען איז נישט דאס וואס דו עסט, נאר דאס וואס עסט דיך אויף. ביי די מענטשן פעלט דער עיקר אין לעבן, און דאס איז: 'ובוטח על ה' ידושן'. דו מיינסט אז ער האט פארלוירן? ער האט פארדינט וואס דו האסט פארלוירן - א רואיג לעבן, שלווה, מנוחת הנפש.
'איך האב אים גע'משפט'עט אין געריכט'. און וויפיל האט דיר די תביעה געקאסט? לאז אפ דאס געלט - וויפיל האט עס דיר געקאסט נפשי'דיג? ביסט געלאפן צו אן אדוואקאט, אריינגעגעבן א קלאגע אין תביעות קטנות, געזעסן און געשריבן, געשטאנען אין בית המשפט - און וויפיל האסטו באקומען צום סוף? פופצן הונדערט שקל. ס'איז דא א מענטש וואס זאגט: נעם פופצן הונדערט שקל און לאז מיך אפ; איך בין גרייט דאס צו צאלן פאר מיין מנוחת הנפש, איך וויל נישט לויפן אין בית המשפט און שטיין דארט אין וויכוחים. אין די אויגן פונעם ערשטן איז ער ארויס א נאר, אבער לויט דעם בליק פון אמת - 'ובוטח על ה' ידושן'.
און אויסער דעם, זאלט איר וויסן אז ער האט נישט פארלוירן די פופצן הונדערט שקל. וואס עס קומט זיך פאר א מענטש - וועט ער באקומען, און קיין מענטש רירט נישט אן אין דעם וואס איז באשטימט פאר זיין חבר כמלוא נימה. און אויב מען האט אים באגזל'ט, צום סוף וועט דער גזלן זיין דער וואס וועט פארלירן; דער הקדוש ברוך הוא זאגט: איך האב פיינט די גזלנים, ווייל זיי מאכן מיר טרחא, אז איך דארף נעמען פון דעם און צוריקגעבן פאר יענעם. קומט אויס אז דער תובע האט אויך פארלוירן זיין געזונט, און פאר וואס? כדי צוריקצובאקומען א זאך וואס עס וואלט אים ממילא צוגעקומען און ער וואלט עס באקומען. און אויב ער האט עס בכלל נישט באקומען - איז זייער מעגליך אז אזוי קומט זיך אים, צו ווערן באגזל'ט; און דעמאלט וועט אויך דער גוזל צום סוף פארלירן דאס וואס ער האט צוגענומען מיט כוח. ממה נפשך: אויב עס קומט זיך דיר - איז די גאנצע מלחמה געווען איבעריג, ווייל דו וואלסט עס ממילא באקומען; און אויב עס קומט זיך דיר נישט - איז עס אויך איבעריג, ווייל צום סוף וועסטו דאס פארלירן.
פארשטייט זיך, מ'מיינט נישט אז א מענטש ביי וועמען ס'שטייט א דירה אויף דער וואגשאל זאל מוותר זיין אויף א מיליאן שקל צוליב מנוחת הנפש. מיר רעדן וועגן די אלע קליינע זאכן וואס ברענגען דעם מענטש אין כעס, און ער גיט נישט אכטונג אז ער פארלירט זיין געזונט פאר קליינע זאכן וואס זענען באמת ווערטלאז.
דער רלב"ג טייטשט: 'רחב נפש' איז איינער וואס האט פיל תאוות, און די זאך ברענגט אים כסדר נאכצולויפן די תאווה כדי זיי אנצופילן. און פארוואס 'יגרה מדון'? ווייל נישט תמיד קען מען ערפילן אלע תאוות, און ווען ער קומט צו דערגרייכן זיינע תאוות פאלט ער אריין אין צוזאמענשטויסן מיט די מענטשן.
און מ'האט שוין געזאגט: 'לְתַאֲוָה יְבַקֵּשׁ נִפְרָד' - די תאווה פון דעם איז נישט די תאווה פון יענעם, און ממילא שאפט די תאווה א פירוד. מען קען דאס זען היינט אויפן מערסט קלאסישן אופן: א מענטש וואס האט א תאווה צו רויכערן, וואס טוט ער? ער שטעלט זיך אויף און גייט ארויס. ער האט נישט קיין ברירה, צוליב זיין תאווה שיידט ער זיך אפ פון יעדן.
אבער דער וואס איז בוטח בה', און שטעלט זיינע אלע תאוות אנטקעגן אים - דאס הייסט אז זיינע אלע תאוות זענען נאר צום אויבערשטן, און ער דערנענטערט זיך נישט צו זיי - דער מענטש 'ידושן', דאס הייסט ער וועט זיין זעט מיט דערגרייכן זיינע באדערפענישן: וואס ער דארף וועט ער האבן. בעת דער וואס לויפט נאך ענדלאזע תאוות וועט אויך אנקומען צו מחלוקות און קריגערייען כדי זיי צו דערגרייכן.
נאך ערקלערט דער רלב"ג, אז 'רחב נפש' קען מען טייטשן אויף איינעם וואס צעשפרייט זיין ממון פאר מענטשן כדי זיי זאלן אים ליב האבן. אזא מענטש רייצט אן קריגעריי קעגן זיך, ווייל סוף-כל-סוף וועט ער פארלירן זיין פארמעגן און ער וועט צוקומען צו באעוולען און עשק'ענען מענטשן.
און אויב וועסטו זאגן: איך האב דאך מיר געקויפט פריינט, איך האב דא אונטערגעשמירט און דארט איינגעפלאנצט, איך האב מענטשן ביי יעדן וויכטיגן פאזיציע און זיי וועלן מיר העלפן - זאגט דער רלב"ג: פונקט פון די זעלבע מענטשן וואס ער האט זיי פריער אויסגעטיילט וועט זיך אנצינדן קריג. פארוואס? פרעגט זיך אליין, פארוואס איז ער דיין חבר? ווי איינער האט געזאגט: 'א חבר אויף א באטעריע' - איז אויסגעגאנגען די באטעריע, איז אויס חברשאפט. ער איז געווען דיין חבר נאר ווייל דו האסט אים אונטערגעשמירט; אין דער מינוט וואס ער הערט אז דו ביסט באנקראט, פארשטייט ער גלייך אז ס'איז שוין מער נישטא וואס צו נעמען, און אויב ס'איז נישטא וואס צו באקומען - צו וואס דארף ער נאך דעם קשר מיט דיר?
דאס איז א פינקטליכע מציאות. א מענטש א בעל ממון און א בעל שררה טיילט געלטער און טובות, ער העלפט יענעם אינעם קאמפיין, שטיצט יענעמ'ס פארטיי. ביז ווען וועלן די קשרים העלפן? כל-זמן דו ביסט א בעל ממון. אבער שטעל דיר פאר אז דער מענטש פאלט אראפ, און ער ווענדט זיך צו יענעם מענטש וואס ער האט אמאל באגאסן מיט טובות און דערמאנט אים זיין נאמען - 'דערמאן מיר ווי אזוי הייסטו? אה, איך וועל רעדן מיט מיין סעקרעטארקע זי זאל בודק זיין וואס ס'טוט זיך מיט דעם'. דאס וועט זיין די לעצטע טעלעפאן-געשפרעך, ווייל פון יעצט און ווייטער איז דער באפעל פאר דער סעקרעטארקע אים פשוט צו איגנארירן און אראפלייגן.
הרב זילבערשטיין האט אמאל דערציילט א מעשה וואס בארירט פונקט דעם ענין. ס'איז געווען א בירגערמייסטער וואס ער האט געקענט, און ביי איין וואל-קאמפיין האט ער זיך נישט געהעריג צוגעגרייט, ווייל ער איז געווען זיכער אז ער נעמט עס מיט פארמאכטע אויגן - און מ'האט אים אראפגעווארפן. דאס איז געווען פאר אים א געוואלדיגער שאק. און פון שלעכטס צו ערגערס: א וואך נאכדעם וואס מ'האט אים אראפגעזעצט, האט מען אים נאך צוגעגנב'עט דעם אויטא.
גלייך האט ער אנגערופן דעם פאליציי-קאמאנדיר פונעם ראיאן, מיט וועמען ער פלעגט גיין האנט-ביי-האנט ביי אלע פארזאמלונגען, און א גרויסע פריינטשאפט האט געהערשט צווישן זיי. 'שלום עליכם, וואס מאכסטו?' 'ברוך השם. הער זיך צו, מען האט מיר צוגעגנב'עט דעם אויטא...' 'אה, יא? אקעי, בסדר' - און פלוצלונג האט זיך די שמועס איבערגעהאקט. ער האט געטראכט צו זיך: מסתמא גיט ער זיך שוין אפ דערמיט. ער האט געווארט א וואך, און גארנישט האט פאסירט: מ'האט אים נישט גערופן, קיין אויספארשער איז נישט געקומען אהיים, גארנישט. ער האט ווידער אנגערופן. 'ווער איז דאס?' 'פלוני אלמוני.' 'אה, יא, נו, גיי אריין אין פאליציי-סטאנציע און גיב אריין א קלאגע מסודר.' יענער בירגערמייסטער האט געזאגט: דער אופן ווי אזוי די ווערטער זענען געזאגט געווארן, און די קאלטע לופט וואס האט געבלאזן פון זיין מויל האבן אלעס געזאגט, און ווי כאילו דאס איז נישט גענוג, האט ער אויסגעפירט: 'און טו מיר א טובה, מעק אויס מיין טעלעפאן נומער, דאס איז א פריוואטער נומער'.
האט ער געזאגט: דעמאלט האב איך ערשט געכאפט וואו איך בין אראפגעפאלן. איך האב נאך נישט געהאט באגריפן אז איך בין אראפ פונעם הויכן בענקל צו זיין א פשוט'ער מענטש, און די דאזיגע טעלעפאן-געשפרעך האט מיר געוויזן אויפן קלארסטן אופן וואס מיין מעמד איז היינט. דאס איז געווען מיין גרעסטער בראך - צו פארשטיין די ירידה מאיגרא רמא לבירא עמיקתא. און דאס זענען דאך מענטשן וואס איך האב זיי געשטיצט אין אלעס וואס זיי האבן נאר געבעטן, אפילו אין פריוואטע ענינים פאר זייערע קרובים: פאר דעם האב איך מסדר געווען א שטח, יענעם געהאלפן מיט בוי-ערלויבענישן, וואס האב איך נישט געטאן? און אין דעם רגע וואס ער פארשטייט אז דו זיצסט שוין מער נישט ביים רודער - וואס דארף ער דיך נאך? אלס בירגערמייסטער וואלט מען געשיקט צו מיר אן אויספארשער גלייך אין ביורא צו נעמען עדות, כדי מיר נישט צו נעמען קיין איבריגע צייט, און די פאליציי וואלט באלד אנגעהויבן אן אויספארשונג. און היינט - ווער ביסטו בכלל?
און נישט נאר דאס, לייגט צו דער רלב"ג: אמאל קען דאס וואס ער האט געגעבן פארוואנדלט ווערן אין שנאה. ווי אזוי? ווען ער איז פינאנציעל אונטערגעגאנגען און ער האט אויפגעהערט צו געבן, און ס'איז דאך נישט אלעמאל באוואוסט און מפורסם אז ער איז געפאלן - וואס טראכט דער מקבל? 'ער האט דאך שוין דריי חדשים נישט אונטערגעשמירט, שוין דריי חדשים נישט געשיקט קיין מתנות. נו, וועגן וואס רעדט ער בכלל? זאג אים אז איך האב נישט קיין צייט, זאל ער קומען נאך די ימים-טובים'. דאס וואס איז אמאל געווען א סיבה צו ליבשאפט ווערט יעצט א סיבה צו שנאה, ווייל דו האסט אים צוגעוואוינט צו באקומען, און פלוצלונג באקומט ער גארנישט פון דיר.
אבער דער וואס לייגט זיין בטחון אינעם אויבערשטן אליין, זאגט דער רלב"ג, ער וועט דערגרייכן זיינע באגערן און זיין טיש וועט זיין פול מיט אלעם גוטן - פונקט פארקערט פונעם רחב נפש. דער רחב נפש צעשפרייט זיין געלט כדי זיך איינצוקויפן פריינט, און ער ווייסט נישט אז קיינער פון זיי וועט אים נישט ביישטיין אין א צייט פון נויט. אבער דער בוטח בה' זאגט: איך פארלאז זיך אויף קיינעם נישט, נאר אויפן אייבערשטן; איך האב נישט קיין שום נויט איינצופלאנצן געלטער אויף אלערליי ערטער. און דאס איז וואס שטייט: 'בָּרוּךְ הַגֶּבֶר אֲשֶׁר יִבְטַח בַּה' וְהָיָה ה' מִבְטַחוֹ' - געבענטשט איז דער מענטש וואס פארלאזט זיך אויפן אויבערשטן, און דער אויבערשטער וועט זיין זיין בטחון.
עס שטייט אויך געשריבן: 'טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בָּאָדָם', 'טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בִּנְדִיבִים'. און מ'האט שוין אמאל מסביר געווען וואס דער הגר"א זאגט: וואס איז דער חילוק צווישן 'לחסות' און 'לבטוח'? 'לבטוח' מיינט אז איינער האט דיר צוגעזאגט - דו האסט אן הבטחה. 'לחסות' מיינט אז דו באהאלטסט זיך אליין אין א מקום מחסה, אן דעם וואס מ'האט דיר עפעס צוגעזאגט: אזוי ווי א מענטש אין שדרות בשעת אן אטאקע, וואס זוכט א בטונאדע זיך איינצוצוימען און באשיצן - קיינער האט אים נישט צוגעזאגט קיין שוץ, נאר ער באהאלט זיך אליין.
זאגט דוד המלך: עס איז בעסער צו חוסה זיין אין דעם אייבערשטן - אפילו דער אייבערשטער האט דיר נישט צוגעזאגט קיין שוץ, און דו זאגסט בלויז 'איך זוך שוץ אין אים' - איז דאס בעסער ווי צו בטחונ'ען אויף א מענטש וואס האט דיר צוגעזאגט ישועה און געזאגט 'פארלאז זיך אויף מיר, איך וועל דיר העלפן'. און כל שכן ווען דער אייבערשטער האט דיר צוגעזאגט ישועה. קומט אויס אז דאס זיך אנשפארן אינעם אייבערשטן איז פיל מער פארזיכערט ווי די הבטחה פון א בשר ודם. און ווער עס לייגט זיין בטחון אינעם אייבערשטן אליין - ידושן, ער קוקט נישט ארויס אויף דער הילף פון קיין שום מענטש, און ממילא ווערט ער אויך נישט אנטוישט.
דער מלבי"ם טייטשט 'יגרה מדון' אויף א באזונדערן אופן. נישט ווי די איבעריגע מפרשים וואס האבן מסביר געווען אז ער וועט האבן קריגערייען מיט מענטשן - וואס דאס איז אויך אמת - נאר אז ער רייצט אן א מדון קעגן דעם הקדוש ברוך הוא. וויבאלד ער טרעפט נישט זיין תאוה, איז ער זיכער אז אלעס איז געצילט קעגן אים און די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן צו זיין שלעכטס, און ער באקלאגט זיך תמיד אויף די מדות פונעם הקדוש ברוך הוא: איך האב געוואלט אזוי און ס'האט זיך נישט אויסגעשטעלט, איך האב געשטרעבט צו דעם און ס'איז נישט געגאנגען, און דארט האט מיר ממש געגלוסט און מ'האט מיר פארשפארט דעם וועג. 'רבונו של עולם, וואס וויל מען פון מיר?' ער האט טענות כלפי שמיא, א קריגעריי מיטן הקדוש ברוך הוא - און דאס אלעס ווייל ער האט אן א שיעור תאוות און רצונות וואס ווערן נישט פארווירקלעכט.
אבער דער בוטח בה' - ווער עס גלוסט נישט, ווער עס איז מסתפק במועט, ווער עס פארלאזט זיך אויפן הקדוש ברוך הוא אז ער וועט אים געבן וואס ער דארף - דער וועט ווערן אנגעזעטיגט און טרעפן זיינע געברויכן. ווארום באמת האט דער הקדוש ברוך הוא דיר נישט צוגעזאגט קיין עשירות: 'נַעַר הָיִיתִי גַּם זָקַנְתִּי וְלֹא רָאִיתִי צַדִּיק נֶעֱזָב וְזַרְעוֹ מְבַקֶּשׁ לָחֶם' - מיר זאגן דאך נישט 'ולא ראיתי צדיק וואס איז נישט קיין עושר'. ס'איז נישטא קיין הבטחה אויף עשירות, אבער ס'איז יא פאראן אן הבטחה אז ער וועט נישט זיין פארלאזט און זיינע קינדער זאלן בעטן ברויט. דערפאר וועט דער וואס איז בוטח בה' ווערן אנגעזעטיגט: וואס דער הקדוש ברוך הוא גיט אים איז אים גענוג, ער האט ברויט, ער האט כדי פרנסה - און דאס איז אים די.
און דאס איז וואס ס'שטייט געשריבן: 'אֲשֶׁר עָשָׂה הָאֱלֹהִים אֶת הָאָדָם יָשָׁר וְהֵמָּה בִקְשׁוּ חִשְּׁבֹנוֹת רַבִּים'. דער הקדוש ברוך הוא האט באשאפן דעם מענטש אז דאס ביסל זאל אים קלעקן, נאר זיי האבן געזוכט פיל חשבונות, און דער מענטש האט אן א שיעור תאוות, און צוליב זיי קומט ער אין א קריגעריי מיטן רבונו של עולם: פארוואס איז דאס נישט געגאנגען און פארוואס האט זיך יענץ נישט אויסגעשטעלט. אבער דער הקדוש ברוך הוא האט זיך קיינמאל נישט מתחייב געווען צו שטילן אלע דיינע תאוות.
'רחב נפש יגרה מדון' - א מענטש וועמענס רצונות האבן נישט קיין שיעור איז קיינמאל נישט שמח בחלקו, ער איז תמיד אין כעס, און דערפון קריגט ער זיך מיט יעדן מענטש, דערווייטערט זיך פון די בריות, און קומט נאך מיט טענות כלפי שמיא. ער פארקירצט זיינע יארן פאר קליינע און ווערטלאזע זאכן, און ווער עס האט צעווארפן זיין געלט כדי צו קויפן פריינט, זעט איין אין א צייט פון צרה אז ער האט זיך נישט אויף וועמען צו שטיצן. לעומת זה 'ובוטח על ה' ידושן': דער וואס איז שמח בחלקו, וואס ווייסט אז קיין מענטש רירט נישט אן אין דעם וואס איז אנגעגרייט פאר זיין חבר כמלוא נימה, און אז וואס עס קומט זיך אים וועט אנקומען צו אים, דער איז זוכה צו מנוחת הנפש, צו רואיגע און גוטע יארן, און זיינע געברויכן ווערן אים צוגעשטעלט פונעם הקדוש ברוך הוא. דאס איז דער אמת'ער חשבון ווער ס'איז דער פראיער און ווער ס'איז דער וואס פארדינט.