קאפיטל י"ח אין משלי באשעפטיגט זיך מיט א רייע פון מדות און מדריגות: צווישן דעם עצל צום משחית, צווישן דעם נרגן צום יעניגן וואס ווערט געטראפן פון אים, און צווישן דעם וואס פארלאזט זיך אויף זיין געלט ביזן בוטח בשם ה'. אין דעם שיעור וועלן מיר עוסק זיין אין צוויי צענטראלע פסוקים אינעם קאפיטל: פסוק ט' - "גם מתרפה במלאכתו", און פסוק י' - "מגדל עוז שם ה'". די צוויי פסוקים, ווי מיר וועלן זען, לערנען אונז אויס גרויסע יסודות אין עבודת ה': דער ווערט פון דער צייט, די שטרענגקייט פונעם נאכלאזן, און דעם אמת'ן מהות פון בטחון אין השי"ת.
גַּם מִתְרַפֶּה בִמְלַאכְתּוֹ אָח הוּא לְבַעַל מַשְׁחִית׃ (משלי י"ח, ט) - אויך דער וואס לאזט נאך אין זיין מלאכה, איז א ברודער צום בעל משחית.
רש"י טייטשט: "מתרפה במלאכתו" - דאס מיינט דער וואס שיידט זיך אפ פון דער תורה, און ער איז א תלמיד חכם. א תלמיד חכם וואס האט צום סוף באשלאסן זיך אפצוטיילן, צום ביישפיל זיך אפצוגעבן מיט זאכן וואס באלאנגען נישט צו אים - "אח הוא לבעל משחית", און דער משחית דא איז דער שטן. וואס האסטו צו טון מיט דעם אלעם? א שיינער רמז: פוליטיקה - די אותיות פון "פה לא תהא קאה". שטיי נישט דארט, אנטלויף פון דארט.
און די זאכן זענען אויך געזאגט געווארן בכלליות. דער רב פון פרדס חנה האט אמאל דערציילט, אז ער האט באגעגנט א יונגן אברך אין רב'ישע מלבושים און אים געפרעגט: וואס טוט דער כבוד הרב? האט ער געענטפערט: איך בין א רב אין א געוויסן ארט. האט ער אים ווייטער געפרעגט: און וואו לערנט דער כבוד הרב? האט יענער געענטפערט מיט א וואונדער: וואס הייסט וואו לערן איך? איך האב דאך אייך שוין מסביר געווען, איך בין שוין א רב, וואס פעלט מיר אויס נאך צו לערנען? אט זעט מען, אז א מענטש מיינט אז תורה איז ווי א סטודענט: מען האט באקומען א טיטל, מען האט באקומען א גושפנקא, מען האט באקומען א דיפלאם - מען איז שוין פארטיג. פארלאז דעם כולל, מאך צו די גמרא, דו ביסט שוין מסודר. אבער תורה איז נישט קיין תעודה. תורה איז א מענטש וואס האלט כסדר אן און שטייגט אין איר יעדן איינציגן טאג. און ווער עס לאזט נאך אין זיין מלאכה - אח הוא לבעל משחית, ער פארבינדט זיך צום שטן. ווייל מיט דער שוואכקייט אליין גיט ער פארן יצר הרע כח צו הערשן אויף אים און אים בייקומען.
רבינו יונה ערקלערט, אז דא קומט דער פסוק מוסר'ן דעם פוילן מענטש וואס לאזט נאך אין זיין מלאכה. א מענטש קען טענה'ן: אויב בין איך א שכיר, און איך מאך קרומע שטיק - איך קום אביסל שפעט, איך גיי ארויס אביסל פרי, איך שטופ אוועק אויפגאבעס, און טו נישט פונקטליך וואס ליגט אויף מיר - אין דעם איז אפשר פארהאן אן עבירה. און באמת, אין דעם ביסטו א גמורה'דיגער רשע: איינער צאלט דיר דאך פאר די דאזיגע מאמענטן און מינוטן, און אנשטאט צו טון די מלאכה פונעם בעל הבית זיצט מען אויפן אינטערנעט אדער מ'פירט פריינטליכע שמועסן מיט חברים. מלאכתו רמיה - דאס איז זיכער א משחית.
אבער מען וואלט געקענט מיינען: אן אייגענער בעל בית וואס ארבעט פאר זיך אליין און לאזט נאך דערין - וואס האט ער דען שוין אפגעטאן? ווער איז געווארן געשעדיגט? אויף דעם קומט דער פסוק און זאגט "גם": נישט בלויז דער וואס לאזט נאך ביי יענעמ'ס מלאכה, נאר אפילו דער וואס לאזט נאך ביי זיין אייגענער מלאכה איז א ברודער צום בעל משחית. ווייל עס איז דאך פארהאן אן איסור פון השחתה, "לא תשחית את עצה לנדח עליו גרזן" - צו נעמען א גוטע זאך און עס משחית זיין אומזיסט. אין יענער צייט וואס דו האסט נאכגעלאזט, וואלסטו געקענט טון א מלאכה און פארדינען געלט. דו וועסט אפשר זאגן: איך דארף נישט דאס געלט. אבער געלט איז א כלי: דו וואלסט געקענט טון דערמיט מצוות, דו וואלסט געקענט מאכן אן יששכר און זבולון הסכם מיט נאך א מענטש און זוכה זיין צו נצח נצחים. און דאס איז נאך אן רעדן פון דעם וואס אין יענער צייט וואלסטו אויך געקענט לערנען - אפילו ביי א מענטש וואס האט נישט קיין פארשטאנד צום לערנען און איז נישט ביכולת צו זיצן, וואלסטו דאך נאך אלץ געקענט פארדינען. אויב אזוי איז דאס אויך אן השחתה: השחתת הזמן, פארשווענדן די צייט. "אח הוא לבעל משחית".
פארוואס איז דער פסוק נסמך צום פריערדיגן פסוק וואס רעדט פונעם נרגן? זאגט רבינו יונה: די צוויי זאכן זענען זאכן וואס מענטשן רעכענען נישט אלס אן עבירה. א נרגן איז א מענטש וואס האט ליב זיך כסדר אפצורעדן; ער וועט דיר זאגן: וואס גייט דיר אן, דאס איז מיין האבי, איך האב הנאה דערפון - עס זענען דא מענטשן וואס זייער גאנצע הנאה איז נאר צו קרעכצן און זיך באקלאגן. און אזוי אויך דער מתרפה במלאכתו וועט זאגן: דאס איז דאך מיין אייגענע ארבעט, איך בין מיין אייגענער בעל הבית, וואס האב איך שוין געטאן. די צוויי זאכן זעען אויס ווי גלייך עס איז נישט דא אין זיי קיין עבירה, דעריבער קומט דער פסוק און שטעלט אונטער: זאלסט וויסן, דאס זענען זייער זייער שלעכטע זאכן.
נאך ערקלערט רבינו יונה, אז דא רעדט מען פון איינעם וואס לאזט זיך נאך אין דער מלאכה פון חכמה און עבודה: א מענטש וואס וואלט געקאנט שטייגן אין תורה, שטייגן אין מעשים טובים און טאן רצון ה', און ער ווערט נאכגעלאזט. "נישט יעצט, שפעטער" - "הַדֶּלֶת תִּסּוֹב עַל צִירָהּ וְעָצֵל עַל מִטָּתוֹ", ער דרייט זיך איבער פונעם בויך צום רוקן, און זאגט דיר: ס'איז נאך דא צייט, ס'איז נאך נישט חצות. דער מענטש פארדארבט זיינע טעג און יארן, און דאס איז נישט ווייניגער ערגער ווי איינער וואס פארשווענדט געלט. ס'איז נישט פאראן קיין אבידה אזוי ווי אן אבידת הזמן; פארלירן צייט איז די ערגסטע אבידה.
נאך א פשט אין רבינו יונה פארבינדט דעם פסוק צום פריערדיגן פסוק אויף אן אנדער אופן: "מלאכתו" - די מלאכה פונעם נרגן וואס מ'האט פריער גערעדט וועגן אים. דו ביסט אריינגעפאלן צו א נרגן אלס בעל הבית. מען וואונטשט דאס נישט פאר קיינעם; ס'איז פאראן מענטשן וואס וואלטן בעסער געוואלט כמעט אלעס אויף דער וועלט איידער אזא בעל הבית. א בעל הבית וואס ס'איז אים קיינמאל נישט גוט וואס מ'האט געטאן; וויפיל דו זאלסט זיך נישט משתדל זיין, וויפיל דו פלאגסט זיך, ווי שטארק דו ווילסט אים צופרידנצושטעלן - שטענדיג וועט ער געפינען דעם פעלערדיגן פונקט, תמיד דעם חסרון: "און פארוואס האסטו דאס נישט געטאן?". קיינמאל האט ער נישט קיין גוט ווארט, קיינמאל גינט ער נישט קיין לויב.
און אגב, ס'איז אויך פאראן אזעלכע עלטערן, און ס'איז א גרויס רחמנות אויף זייערע קינדער. זוך תמיד עפעס גוטס אינעם קינד, א זאך אים צו לויבן, גיב אים מוטיוואציע. עס זענען דא וואס זאגן: אויב איך וועל אים לויבן וועט ער ווערן א בעל גאוה, און אויב ער וועט ווערן א בעל גאוה וועט ער שוין גארנישט טאן - דאס איז ממש א קטנות המוחין. גיב אים א גוט ווארט: "זייער שיין, איך זע אז דו האסט מצליח געווען, דאס ווייזט אז דו ביסט מסוגל, איך בין שטאלץ מיט דיר". לויב אים אויס.
און דא איז דער פונקט: ווען מען האט א נרגן אלס בעל הבית, שפירט מען אז ס'איז גאר אויסגעהאלטן זיך נאכצולאזן אין דער ארבעט - דאס איז דאך א טיפ מענטש פון וועמען מען וועט קיינמאל נישט באקומען קיין גוט ווארט, און וואס מ'זאל נאר טאן וועט אים נישט זיין גענוג, טא פארוואס זאל מען זיך אנשטרענגען? זאגט דער פסוק: "גַּם מִתְרַפֶּה בִמְלַאכְתּוֹ" - אויך דער וואס לאזט זיך נאך אין דער מלאכה פונעם נרגן, וואס דו מיינסט אז דאס איז אויסגעהאלטן - "אָח הוּא לְבַעַל מַשְׁחִית". יעקב אבינו האט געארבעט ביי לבן הרשע, דער וואס האט מייסד געווען דעם "ווייסן ליגן", דער וואס האט געטוישט זיין שכר הונדערט מאל; ער האט געהאט אלע סיבות אויף דער וועלט אים צו באשווינדלען, און פונדעסטוועגן האט ער זיך געפירט מיט אים מיט יושר. א מענטש טאר נישט פארלירן זיין אמונה און זיין יושר צוליב די שלעכטע מדות פונעם נרגן. צוליב דעם וואס יענער איז נישט ערליך, זאלסטו ווערן א גנב? חס ושלום! אויב ס'איז דיר נישט פאסיג - גיי אוועק, דו ביסט נישט מחויב צו בלייבן ביי אים; אבער כל זמן דו בלייבסט, איז זיין זיין א נרגן נישט קיין סיבה מוועל צו זיין אינעם צוטרוי וואס מ'האט דיר געגעבן.
דער ווילנער גאון ערקלערט לויטן פסוק "לֹא יַרְפְּךָ וְלֹא יַשְׁחִיתֶךָ וְלֹא יִשְׁכַּח אֶת בְּרִית אֲבֹתֶיךָ". "לא ירפך" - קעגן מצוות עשה, וואס מען טאר זיך פון זיי נישט נאכלאזן נאר אנכאפן אין זיי: לולב, סוכה, מצה, תפילין. "ולא ישחיתך" - קעגן מצוות לא תעשה, וואס ווער ס'איבערטרעט זיי איז משחית און פארדארבט. "ולא ישכח את ברית אבותיך" - קעגן דער תורה, וואס ווערט אנגערופן ברית, ווי ס'שטייט "אִם לֹא בְרִיתִי יוֹמָם וָלַיְלָה".
און דאס איז וואס דער פסוק זאגט: "גַּם מִתְרַפֶּה בִמְלַאכְתּוֹ" - רפיון באדייט פארלאזן און נאכלאזן פון מצוות עשה; און ווער ס'לאזט זיך נאך פון מצוות עשה, איז א ברודער צום בעל משחית, דאס הייסט ענליך צו איינעם וואס איז געגאנגען און עובר געווען אויף א לא תעשה בפועל. וועסטו דאך זאגן: א לא תעשה איז הארב, יענער איז געגאנגען און געגנב'עט למעשה; איך האב בלויז נישט געראטעוועט מיין חבר פון א גניבה. זאגט דיר דער פסוק: וויסן זאלסטו, ווער ס'לאזט זיך נאך פון זיין חיוב אין מצוות עשה - "לֹא תַעֲמֹד עַל דַּם רֵעֶךָ", "הָשֵׁב תְּשִׁיבֵם לְאָחִיךָ" און השבת אבידה - איז ממש ענליך צו א מענטש וואס גייט און טוט עבירות בקום ועשה.
עס זענען דא מצוות וואס זענען א חוב אויף יעדן מענטש, ווי תפילין, און ס'זענען דא מצוות וואס זענען נישט קיין גלייכער חוב, ווי ציצית: מען איז נישט מחויב אנצוטאן א בגד פון ד' כנפות, און אויב מען האט נישט - איז מען נישט מחויב אין ציצית. הגם חז"ל זאגן אין דער גמרא אז בעידנא דריתחא שטראפט מען אויך אויף דעם, פארוואס האסטו נישט גענומען א בגד פון ד' כנפות אריינצולייגן דערין ציצית, און מיר געפינען זיך דאך בעידנא דריתחא. פונדעסטוועגן איז דאס נישט קיין חיוב וואס יעדער מענטש מוז טאן מצד עצמו. אבער תפילין, לעומת זה - איז יעדער מענטש מחויב. און ווער ס'האט נישט געלייגט קיין תפילין, זאל נישט זאגן: דער אויבערשטער האט מיר געוואלט מזכה זיין, איך באדאנק זיך זייער פארן רבונו של עולם, אבער היינט שמעקט מיר נישט. צי איז דען דא אזא זאך? "קרקפתא דלא מנח תפילין" - מען גייט אראפ אין גיהנם און מ'קומט נישט ארויף, רחמנא ליצלן! ס'איז פאראן א "זיך צוריקהאלטן" וואס איז זייער שווער און הארב; דער וואס לאזט זיך נאך אין זיין מלאכה ווערט פאררעכנט ווי איינער וואס איז עובר געווען אויף אן עבירה בפועל, ווי אן עובר אויף א לא תעשה.
און דאס איז וואס שטייט: "נֹאֵף אִשָּׁה חֲסַר לֵב, מַשְׁחִית נַפְשׁוֹ הוּא יַעֲשֶׂנָּה". האבן חז"ל געדרש'נט: דאס איז איינער וואס לערנט תורה לפרקים. ער לאזט זיך נאך פון דברי תורה - ער לערנט, ער שטעלט זיך אפ, לערנט ווייטער, און שטעלט זיך נאכאמאל אפ. די דאזיגע הפסקות זענען דאך בשב ואל תעשה, און פונדעסטוועגן זאגט דער פסוק "מַשְׁחִית נַפְשׁוֹ הוּא יַעֲשֶׂנָּה" - אזוי ווי בקום ועשה. ווער ס'מאכט אן הפסק, אפילו בשב ואל תעשה, איז א ברודער צום בעל משחית.
דער רלב"ג טייטשט: א מענטש וואס לאזט זיך נאך און פוילט זיך אין סיי וועלכער מלאכה ס'זאל נאר זיין, איז א חבר צו אן איש משחית. און וואס איז א משחית? דאס איז דער פַּח יָקוּשׁ, די פאסטקע וואס מען שפרייט אויס צו כאפן מענטשן. ווייל דער וואס לאזט זיך נאך אין זיין מלאכה מאכט די ארבעט שלעכט: ער בויט א בריק - און בויט איר וואקלדיג; ער בויט א געביידע - און בויט איר וואקלדיג. קומט דאך אויס אז ער שטעלט א פאסטקע פאר די באשעפענישן: מענטשן וועלן ארויפגיין אויפן בריק און דער בריק וועט איינפאלן, מענטשן וועלן אריינגיין אינעם בנין און דער בנין וועט איינפאלן. קומט אויס אז דער וואס לאזט זיך נאך אין זיין מלאכה איז א ברודער צו איינעם וואס האט ממש געטאן און פארדארבן.
און דער מלבי"ם איז מדייק אינעם לשון "בעל משחית": "איש משחית" נעמט אריין אלע ערליי השחתה, אבער "בעל" ווייזט אויף בעלות - אז ער האט א בעלות אינעם זאך, דאס הייסט אז ער האט שוין געבויט און געטון, און דערנאך איז ער געגאנגען און אלעס פארדארבן. דאס איז די דוגמא וואס דער מלבי"ם לערנט שטענדיג אויף דעם אויסדרוק: דער וואס האט גארנישט געטון איז ענליך צום יענעם וואס איז געגאנגען און געבויט און געטון, און דערנאך פארדארבן. דערפאר רופט ער אים "בעל משחית": דו האסט געבויט, דו האסט געטון - און יעצט ביסטו משחית.
מִגְדַּל עֹז שֵׁם יְהֹוָה בּוֹ יָרוּץ צַדִּיק וְנִשְׂגָּב׃ (משלי י"ח, י) - א פעסטער טורעם איז דער נאמען פון ה', אין אים וועט דער צדיק לויפן און ווערן געראטעוועט.
דער מענטש וועט געהאלפן ווערן פון דער צרה ווען ער וועט דערמאנען דעם שם ה' און מתפלל זיין פאר אים - דאס וועט זיין דיין מגדל עוז. וואס איז געווען דער תפקיד פונעם מגדל? א פעסטונג וואס מען גייט אריין אין איר און מען ווערט דארט נשגב, דאס הייסט מען ווערט געראטעוועט און געהיטן אין איר. "מגדל עוז" איז א שטארקער טורעם וואס האט בכח צו ראטעווען דעם וואס פארשפארט זיך דערין. און דאס איז דער שם ה' - דער שטארקסטער טורעם.
און אזוי ווי מען האט פריער גערעדט וועגן "טוב לחסות בה' מבטוח באדם". האט דער הגאון מווילנא מסביר געווען: "לחסות" מיינט אז איך גיי און שוץ זיך אונטער עפעס כאטש ס'איז מיר נישט צוגעזאגט אז עס וועט מיך ראטעווען, פון זיך אליין קום איך און שוץ זיך דארט; בעת "בוטח" מיינט אז איך פארלאז זיך אויף יענעם ווייל ער האט מיר צוגעזאגט. און דער כתוב זאגט: עס איז בעסער צו חוסה זיין אינעם אויבערשטן - אפילו בלויז מיט זיך באשיצן, זיך באהאלטן אונטער דעם שירעם פונעם בורא עולם אפילו אן קיין הבטחה פון הצלה - איידער צו בוטח זיין אין א מענטש וואס האט מיר צוגעזאגט הצלה. און אזוי אויך דא: דער מערסט געהיטענער ארט איז דער שם ה'. ווער עס געדענקט דעם שם ה' און איז מתפלל פאר אים, מיט דעם וועט ער געהאלפן ווערן פון יעדע צרה.
וואס מיינט "ירוץ"? זאגט רבינו יונה: אז ער וועט נישט מורא האבן פון קיין מכשול, ווי עס שטייט "אם תרוץ לא תכשל". געווענליך ווען א מענטש לויפט גיט ער נישט קיין אכטונג אויף מכשולים; ווען ער גייט וועגט ער אפ זיינע טריט, אבער ווען ער לויפט קען ער זיך אנשטויסן אין עפעס און פאלן. א משל צו פארן מיט א קאר: וואו ערלויבט מען זיך צו דרוקן אויפן גאז? אויף א הייוועי, אויף אן אויסגעפלאסטערטן וועג. אבער אויב מען פארט אויף א שטיינערדיגן וועג, אפילו עס דאכט זיך אז מען קען צוגעבן גאז - וועט מען עס נישט טון, טאמער איז דארט פארהאן א גרוב. לויפן דרוקט שטענדיג אויס א גראדן, אויסגעטרעטענעם וועג, אן קיין שום חשש. א מענטש היט זיך אפ פון גיין סיידן ער ווייסט אז דער וועג איז זיכער און באשיצט.
און דער צדיק, פון גרויס בטחון אינעם אויבערשטן אז עס וועט אים גארנישט שלעכטס נישט פאסירן - און אויב עס וועט יא קומען אויף אים עפעס א שלעכטס, וועט אים דער הקדוש ברוך הוא ראטעווען דערפון - האט ער נישט וואס צו זארגן. ער האט נישט קיין מורא צו לויפן; ער לויפט פריי, ווייל ער איז דאך אין די הענט פונעם אויבערשטן, מחובר אויבן, און אויב עס וועט זיין א גרוב - האלט מען אים אן פון אויבן און ער פאלט נישט. קומט אויס אז דער וואס האט א מגדל עוז, וואס דאס איז דער שם ה' - וועט לויפן. און נישט נאר דאס נאר אויך "ונשגב": אפילו אויב ער וועט אריינפאלן אין א צרה, וועט ער געהויבן ווערן דערפון, דאס הייסט ער וועט געראטעוועט ווערן, ווי דער לשון "בוטח בה' ישוגב", "יענך ה' ביום צרה ישגבך שם אלקי יעקב".
גיט אכטונג אז דער פסוק רופט דעם בוטח א "צדיק". זאגט רבינו יונה: ווער עס איז בוטח אינעם אויבערשטן - צדיק ווערט ער גערופן, ווייל דער בטחון איז פון די העכסטע מדרגות אין דער מדה פון יראה. מיט וואס מעסט זיך דיין יראת השם? מיט דעם וואס דו ביסט בוטח אין אים. און אויב דו ביסט נישט בוטח אינעם אויבערשטן, וואו איז דיין יראת שמים? יראת השם מיינט ווי שטארק דו ביסט מחובר אויבן, וויפיל קשר דו האסט מיטן רבונו של עולם. אויב איך שפיר דעם רבונו של עולם - בין איך בוטח אין אים. און אויב איך שפיר נישט, בלייב איך הענגען אין דער לופט: איך ווייס נישט וואס איך וועל טון, איך ווייס נישט וואס עס וועט זיין. און פארוואס ווייסטו נישט? עס איז דאך פארהאן א הקדוש ברוך הוא! "ה' צלך על יד ימינך" - און פון דעם שטאמט אז מען איז ירא דעם אויבערשטן און אויך בוטח אין אים.
און נאך מער: ווער עס האט עבירות, קען ער דען זיין בוטח און רואיג? "בו ירוץ צדיק ונשגב" - דווקא א צדיק. און דערפאר שטייט אין תהלים "יראי ה' בטחו בה'": קודם כל זיי א ירא ה', און דאן אויב דו ביסט בוטח אינעם אויבערשטן - קענסטו זיין רואיג אז דו וועסט זיין נשגב און געראטעוועט. אבער אויב ביסטו נישט קיין צדיק, ווער זאגט דיר צו אז דו וועסט געראטעוועט ווערן?
דער חזון איש זאגט אז עס האט זיך איינגעווארצלט א טעות ביים פארשטיין דעם מושג פון ביטחון, און דאס איז א גאר וויכטיגער יסוד וואס יעדער מענטש דארף וויסן און חזר'ן. עס איז איינגעפירט ביי מענטשן צו מיינען אז ביטחון מיינט: ווען עס שטייען פאר א מענטש צוויי וועגן און ער ווייסט נישט - עס קען זיין אז ער וועט מצליח זיין און עס קען זיין ער וועט דורכפאלן, עס קען זיין עס וועט אים גוט זיין און עס קען זיין חס ושלום פארקערט - דער וואס איז בוטח בה' איז דער וואס זאגט "איך בין זיכער אז עס וועט מיר זיין גוט, איך גלייב און האף אז אלעס וועט אויספאלן צום גוטן און איך וועל מצליח זיין"; און ווער עס זאגט "עס קען זיין פארקערט" ווערט פאררעכנט פאר א מחוסר ביטחון.
זאגט דער חזון איש: דאס איז א גאנצער טעות. צו דען ווערט דער וואס איז בוטח בה' פארזיכערט אז עס וועט אים זיין גוט? ווער האט דיר צוגעזאגט? א מענטש געפינט זיך אין א מצב פון סכנה - צי איז דער בוטח בה' דער וואס איז זיכער אז ער וועט געראטעוועט ווערן, און דער וואס איז נישט זיכער פעלט אים אין ביטחון? בשום אופן נישט. דאס וואס דו דארפסט בוטח זיין איז אז אלעס וואס דער אויבערשטער טוט איז צום גוטן. דאס הייסט, אפילו אויב דער אויבערשטער וועט אים וועלן צונעמען, גלייב איך מיט אן אמונה שלמה אז דאס איז דאס בעסטע פאר מיר און דאס איז דער רצון שמים. אבער צו זאגן "איך בין זיכער אז דער אויבערשטער וועט מיך ראטעווען" - ווער האט דיר דאס פארזיכערט? ארבעט דען דער הקדוש ברוך הוא ביי דיר? ווי אזוי קענסטו זיין זיכער?
טאקע, פירט דער חזון איש אויס, עס איז פאראן א מדרגה פון צדיקים וואס האבן א פאלקאמען ביטחון אינעם אויבערשטן, און זיי קענען טאקע זיין רואיג. דוד המלך קען זאגן "ארדוף אויביי ואשיגם ולא אשוב עד כלותם". און אזוי אויך אויף דער מדרגה פונעם בעל עגלה אין דער באקאנטער מעשה פונעם אלשיך הקדוש - ער קען זאגן: איך בין בוטח אינעם אויבערשטן אויף הונדערט פראצענט, איך פארלאז זיך אויף אים אז ער וועט זארגן פאר מיין פרנסה. דאס איז א פאלקאמער ביטחון, הונדערט פראצענט, אן קיין השתדלות. אבער יעדער געוויינלעכער מענטש - "וברכתיך בכל אשר תעשה", ער דארף טון השתדלות. און דאס טון א געוויינלעכע השתדלות איז בכלל נישט קיין חיסרון אין ביטחון. ביטחון זאגט נישט צו אז דו וועסט מצליח זיין; ביטחון מיינט: איך בין זיכער אז אלעס וואס דער אויבערשטער וועט טון מיט מיר וועט זיין צום גוטן.
א מענטש וואס עפנט א עסק - איינער זאגט "איך ווייס נישט צי עס וועט מצליח זיין", זאגט מען אים: דו ביסט א מחוסר ביטחון, זאג "איך בין בוטח אינעם אויבערשטן אז איך וועל מצליח זיין". פון וואנעט נעמט מען דאס? וואס דו דארפסט זאגן איז: איך בין זיכער אז וואס עס וועט געשען מיט מיר אינעם עסק איז פון דער האנט פונעם אויבערשטן, און אלעס וואס דער אויבערשטער טוט איז צום גוטן. דאס איז דער שלימות פון ביטחון. אבער צו זאגן אז עס וועט מוזן זיין גוט פאר מיר? אפשר איז דאס גוטע דווקא אז דו זאלסט פארלירן ביים עסק. ווייל אן דעם הפסד וואלסטו חס ושלום געדארפט נסתלק ווערן פון דער וועלט, און דער הקדוש ברוך הוא האט מסבב געווען אז דו זאלסט פארלירן אן השקעה פון א האלבן מיליאן שקל, און מיט דעם האט מען דיר צוגעגעבן נאך צוואנציג יאר לעבן. לוינט זיך עס אדער לוינט זיך עס נישט? א חסד עליון! דו זאגסט "איך בין זיכער אז איך וועל מצליח זיין", און פארקערט - דיין טובה איז דווקא אז דו זאלסט נישט מצליח זיין. דערפאר דארף א מענטש וויסן: ביטחון מיינט נישט אז דו זאלסט זיין זיכער אז עס מוז דיר פאסירן גוטס; דאס איז נישט די מהות פון ביטחון.
און דערפאר איז דאס וואס עס שטייט דא: ווער עס האט עוונות דארף מורא האבן פאר זיינע עוונות. "בו ירוץ צדיק ונשגב" - אויב ער איז א צדיק, קען ער באמת זיין רואיג. און אויב נישט, זאל ער קודם ווערן א ירא ה', ווי עס שטייט: "יראי ה' בטחו בה'".
רבנו יונה איז מאריך און ערקלערט, אז פונעם כוח פונעם צדיק'ס ביטחון האט ער דעם כוח צו לויפן אין עבודת ה'. ווייל עבודת ה' פארלאנגט א גרויסע טרחה, און עס איז נישטא קיין שום עבודה ווי עבודת ה'. אין יעדע עבודה איז פאראן א שלב ווען מען ענדיגט; אפילו אויב מען האט א גאר שטרענגן באלעבאס, איז פאראן א שעה ווען מען פארמאכט, מען לאזט איבער און מען גייט אהיים, און מען האט אויך וואקאציעס. קעגנאיבער דעם איז עבודת ה' אן עבודה פון פיר און צוואנציג שעה, ארום דעם זייגער: נישט נאר ווי אזוי מען עסט, ווי אזוי מען טרינקט און וואס מען טוט, נאר אויך וואס מען טראכט; און נאך מער, אפילו ווי אזוי מען שלאפט - ווייל עס זענען דא הלכות ביים שלאפן, אויפן בויך, אויפן רוקן, אויפן זייט, די רעכטע זייט און די לינקע זייט. קומט אויס אז עבודת ה' איז א גאר שווערע און דערהויבענע עבודה, טאג און נאכט אן קיין אפרו, און פיל מאל קען א מענטש אנקומען צו מידקייט. און דערפאר איז דווקא דער ביטחון אינעם אויבערשטן דאס וואס גיט אים דעם כוח צו לויפן.
די צוויי פסוקים וואס מיר האבן געלערנט פאלקאמען אויס איינער דעם צווייטן. "גם מתרפה במלאכתו אח הוא לבעל משחית" לערנט אונז אז די נאכלאזיגקייט איז נישט קיין קלייניקייט: צי ביי יענעמ'ס מלאכה און צי ביי דער אייגענער מלאכה, צי אין ממון און צי אין זמן, צי ביי מצוות עשה און צי ביים לימוד התורה לפרקים - ווער עס לאזט זיך נאך ווערט פאררעכנט ווי איינער וואס האט געבויט מיט די אייגענע הענט און משחית געווען, און ווי איינער וואס איז עובר אויף אן עבירה בקום ועשה. און פון דער צווייטער זייט, "מגדל עוז שם ה' בו ירוץ צדיק ונשגב" לערנט אונז פון וואנעט מען שעפט דעם כוח צו לויפן: פונעם זיך באהאלטן אינעם שם ה', וואס דאס איז די שטארקסטע פעסטונג פון אלעם. אבער דער אמת'ער ביטחון, ווי דער חזון איש זאגט, איז נישט קיין הבטחה אז עס וועט מיר זיין גוט ווי מיין ווילן, נאר די זיכערקייט אז אלעס וואס דער הקדוש ברוך הוא טוט איז צום גוטן. ווער עס איז זוכה צו אזא ביטחון, איז זיין יראת שמים גאנץ, און ער לויפט אין עבודת ה' אן קיין מורא פון א מכשול - ונשגב.