נאכדעם וואס דער נביא האט געעפנט מיט ווערטער פון ליבשאפט און חיבה צו כלל ישראל, גייט ער איצט אריבער צו דער תוכחה. די תוכחה איז געוואנדן בעיקר צו די כהנים, ווייל זיי זענען געווען די וואס האבן געטאן די מעשים פון ביזיון אין דער עבודת הקרבנות, אזוי ווי דער נביא גייט אויסרעכענען כסדר.
בֵּן יְכַבֵּד אָב וְעֶבֶד אֲדֹנָיו וְאִם אָב אָנִי אַיֵּה כְבוֹדִי וְאִם אֲדוֹנִים אָנִי אַיֵּה מוֹרָאִי אָמַר יְהֹוָה צְבָאוֹת לָכֶם הַכֹּהֲנִים בּוֹזֵי שְׁמִי וַאֲמַרְתֶּם בַּמֶּה בָזִינוּ אֶת שְׁמֶךָ׃ - אַ זון גיט כבוד זיין פאָטער, און אַן עבד זיין האַר; און אויב איך בין אַ פאָטער, וואו איז מיין כבוד? און אויב איך בין אַ האַר, וואו איז מיין מורא? זאָגט ה' צבאות צו אייך, די כהנים וואָס באַהאַנדלען מיין נאָמען מיט ביזיון; און איר פרעגט: מיט וואָס האָבן מיר מבזה געווען דיין נאָמען?
דער זון איז מכבד זיין פאטער מצד אהבה, ווייל דער זון האט ליב זיין פאטער. דער עבד מכבד זיין האר נישט דווקא צוליב ליבשאפט, נאר צוליב מורא: דער האר געוועלטיגט איבער אים, און ער האט מורא פון שטראף, און דערפאר וועט ער נישט טאן קיין זאך וואס זיין האר וויל נישט. זאגט זיי דער הקדוש ברוך הוא: אויב בין איך א פאטער, דאס הייסט איר זענט ווי קינדער פאר מיר און דארפט מיר דינען מאהבה - איה כבודי? פארוואס פירט איר זיך נישט מיט מיר מיט כבוד? און אויב בין איך אן אדון, בבחינת "אם כעבדים", אז די עבודה דארף געטאן ווערן מתוך מורא - איה מוראי? כאטש מורא וואלט איר דאך געדארפט האבן! די ביידע שאלות ווענדט דער אויבערשטער צו די כהנים: "לכם הכהנים בוזי שמי". און זיי ענטפערן: "במה בזינו את שמך".
אין תורת הפרשה ווערט געברענגט א ביאור בדרך צחות. אין וואס קומט צום אויסדרוק די פאטערשאפט פון א טאטן? ווען דער זון זוכט אים. אבער אויב דער זון רייסט זיך אינגאנצן אפ פון זיין פאטער, אין וואס דערקענט מען נאך אז ער איז זיין פאטער? דערפאר זאגט דער הקדוש ברוך הוא: אויב בין איך א פאטער - ווייסט איר אין וואס מיין כבוד באשטייט? ווען איר פרעגט "איה", וואו איז דער טאטע, מיר ווילן זיין נאענטקייט. דאס ווארט "איה" אליין איז דער כבוד! און אזוי אויך ביים אדון: אין וואס דערקענט מען אז ער איז אן אדון? ווען זיין עבד דערנענטערט זיך צו אים, שטייט נעבן אים און זוכט צו הערן פון אים באפעלן. אבער אויב דער עבד האט זיך אפגעריסן און איז נישט פארבינדן מיט אים, הייסט ער נישט קיין אדון איבער אים. דעריבער: אויב בין איך אן אדון - "איה" איז מיין מורא. ווען דו פרעגסט וואו איז דער אדון, דאס אליין ווייזט אז דו ביסט פארבינדן מיט אים און ביסט ירא פאר אים. דאס "איה" ווערט פארלאנגט פון אונז - צו זוכן דעם הקדוש ברוך הוא.
מַגִּישִׁים עַל מִזְבְּחִי לֶחֶם מְגֹאָל וַאֲמַרְתֶּם בַּמֶּה גֵאַלְנוּךָ בֶּאֱמׇרְכֶם שֻׁלְחַן יְהֹוָה נִבְזֶה הוּא׃ - איר ברענגט אויף מיין מזבח פארשוועכט ברויט, און איר זאָגט: מיט וואָס האָבן מיר דיך פאַראומרייניגט? מיט דעם וואָס איר זאָגט: דער טיש פונעם אויבערשטן איז פאַראַכט.
די צוויי טענות זענען געוואנדן קעגן די צוויי בחינות: מצד כבוד און אהבה פאסט נישט איר זאלט מבזה זיין דעם אויבערשטנ'ס נאמען, ווייל א ביזיון איז דער פארקערטער פון כבוד; און מצד מורא פאסט נישט איר זאלט מגיש זיין לחם מגואל, דאס הייסט אן אפגעווארפענעם, פארשוועכטן קרבן, ווייל דערויף קומט אן עונש. און זיי ענטפערן אויף ביידע: "במה בזינו את שמך", "במה גאלנוך" - כאילו מיר האבן אזא זאך קיינמאל נישט געטאן. ענטפערט זיי דער אויבערשטער: איך וועל אייך אויפווייזן! קעגן ביזוי השם - "באמרכם שולחן ה' נבזה הוא". "שולחן ה'" איז דער מזבח, ווי דער פסוק זאגט "זה השולחן אשר לפני ה'". אויפן מזבח פלעגט מען מקריב זיין חלב און דם, און זיי פלעגן ארויסווייזן אן עקל און מיאוס דערצו, און דאס איז אן אויסערגעוויינליך שווערע עבירה: צו ווייזן מיאוס קעגן דעם וואס מען ברענגט ארויף אויפן מזבח.
די גמרא דערציילט וועגן יששכר איש כפר ברקאי וואס פלעגט דינען זיין עבודה מיט הענטשקעס, ווייל ער האט זיך געעקלט זיך אפצוגעבן מיט חלב און דם, כאילו דאס פאסט נישט פאר זיין כבוד. און פאר א כהן איז אסור צו דינען מיט הענטשקעס. איין מאל האבן זיך דער מלך און די מלכה געקריגט צווישן זיך וועלכער סארט בהמה איז בעסער, דאס הייסט וועלכע פלייש איז געשמאקער. האבן זיי געזאגט: לאמיר פרעגן דעם כהן, ער איז דאך מקריב קרבנות א גאנצן טאג און עסט פון זיי, און ער ווייסט זיכער די חילוקים. איז ער געקומען און געזאגט אז לעמער-פלייש איז בעסער, און ער האט א מאך געטאן מיט זיין האנט בדרך זלזול, און מיט דעם אויך געזאגט פארקערט ווי די דעת פונעם מלך. דער מלך בלייבט קיינמאל נישט א פארלירער, און כאטש מען איז נישט מקפיד געווען אויף דעם עצם וואס ער האט מחולק געווען אויף אים, אבער אויף דער תנועה של זלזול וואס ער האט געטאן מיט זיין האנט האט מען געמשפט אז מען זאל אים אפשניידן די רעכטע האנט. איז ער געגאנגען און האט אונטערגעקויפט דעם באאמטן מען זאל אים אפשניידן די לינקע האנט, כדי ער זאל קענען האלטן די רעכטע. און אזוי האט מען געטאן. שפעטער איז די זאך דערגאנגען צום מלך, און ער האט געהייסן מקיים זיין די ערשטע גזירה - און עס איז אויסגעקומען אז מען האט אים אפגעשניטן ביידע הענט: עס איז נגזר געווארן אויף דער רעכטער האנט, און ער אליין האט באצאלט געלט מען זאל אים אויך אפשניידן די לינקע האנט. און די גמרא זאגט אז דאס איז געווען א זכות פאר יששכר איש כפר ברקאי דשקיל למטרפסיה בהאי עלמא, אז מען האט זיך באצאלט פון אים אויף דער וועלט. די יארן פון א מענטש זענען זיבעציג יאר, און ער איז שוין דעמאלט נישט געווען קיין אינגל; עס זענען אים געבליבן בערך נאך דרייסיג יאר. איז בעסער מען זאל זיך באצאלן פון אים דא, און נישט דארט אויף יענער וועלט. פון דעם אלעם זעט מען: ווער עס באציט זיך צו די קרבנות ווי צו עפעס אן עקלדיגע זאך וואס מען דארף ביי דעם ארבעטן מיט הענטשקעס - איז דאס א ביזיון קעגן שולחן ה'. און דאס איז וואס ער זאגט זיי: באמרכם שולחן ה' נבזה הוא, איר פארשעמט דאס וואס מען ברענגט ארויף אויפן מזבח, דעם חלב און דעם דם, און דערמיט זענט איר מבזה זיין הייליגן נאמען און זיין כבוד.
כִּי מִמִּזְרַח שֶׁמֶשׁ וְעַד מְבוֹאוֹ גָּדוֹל שְׁמִי בַּגּוֹיִם וּבְכׇל מָקוֹם מֻקְטָר מֻגָּשׁ לִשְׁמִי וּמִנְחָה טְהוֹרָה כִּי גָדוֹל שְׁמִי בַּגּוֹיִם אָמַר יְהֹוָה צְבָאוֹת׃ - וואָרום פֿון אויפֿגאַנג פֿון דער זון ביז איר אונטערגאַנג איז מײַן נאָמען גרויס צווישן די פֿעלקער, און אין יעדן אָרט ווערט אויפֿגערויכערט און דערלאַנגט פֿאַר מײַן נאָמען אַ ריינע מנחה, ווײַל גרויס איז מײַן נאָמען צווישן די פֿעלקער, זאָגט ה' צבאות.
רש"י ברענגט בשם חז"ל אַז די כוונה איז אויף תלמידי חכמים וואָס זענען עוסק אין הלכות עבודה אין יעדן אָרט, און די תפילות פֿון כלל ישראל וואָס מען דאַוונט אין יעדן אָרט זענען פֿאַר דעם אייבערשטן ווי אַ מנחה טהורה. און אַזוי טײַטשט תרגום יונתן: "בכל עידן דאתון עבדין רעותי" - אין יעדער צײַט וואָס איר טוט מײַן רצון, נעם איך אָן אײַער תפילה ("אני מקבל צלותכון"), און מײַן גרויסער נאָמען ווערט געהייליקט דורך אײַך, און אײַער תפילה איז ווי אַ ריינער קרבן פֿאַר מיר ("וצלותכון כקורבן דכי קדמיי"). און דאָס איז דער פשט פֿונעם פסוק: דער אייבערשטער זאָגט צו זיי, פֿאַרוואָס טוט איר מְחַלל זײַן מײַן נאָמען? עס איז דאָך גרויס מײַן נאָמען צווישן די גוים, און איך האָב אַן אהבה און חיבה צו אײַך, אַז אין יעדן אָרט וווּ איר זענט צווישן די גוים און איר רופֿט זיך אָן צו מײַן נאָמען - הער איך צו אײַך און איך ווענד זיך צו אײַך. אויך אין גלות, אין יעדן אָרט וווּ דו ווענדסט זיך צו מיר, באַקומסטו אַן ענטפֿער און אַ תשובה פֿונעם אייבערשטן. און אויב אַזוי איז דאָך אײַער תפילה פֿאַר מיר ווי אַ מנחה טהורה, און ווען איר טוט מײַן רצון ווערט מײַן נאָמען פֿאַרערט בײַ די גוים דורך אײַך - פֿאַרוואָס דען טוט איר מחלל זײַן מײַן נאָמען צווישן די גוים?
וְאַתֶּם מְחַלְּלִים אוֹתוֹ בֶּאֱמׇרְכֶם שֻׁלְחַן אֲדֹנָי מְגֹאָל הוּא וְנִיבוֹ נִבְזֶה אׇכְלוֹ׃ - און איר טוט אים מחלל זײַן ווען איר זאָגט: דער טיש פֿונעם אייבערשטן איז פֿאַראומרייניקט, און זײַן תנובה, זײַן עסנוואַרג, איז פֿאַראַכט.
איר טוט מחלל זײַן דעם נאָמען פֿונעם אייבערשטן מיט דעם וואָס איר זאָגט אַז זײַן טיש איז מגואל. איר זענט דאָך אָבער זוכה מַקריב צו זײַן צום אייבערשטן אַליין, נישט אַזוי ווי דער שטייגער פֿון די גוים וואָס זענען מקריב צו די וואָס זענען נאָענט צום אייבערשטנ'ס נאָמען, כביכול צו זײַנע באַאַמטע, נאָר ממש צום אייבערשטן יתברך אַליין. און אויב אַזוי איז דאָך זײַן טיש, דאָס הייסט דער מזבח וואָס ווערט דערלאַנגט פֿאַר זײַן נאָמען, על אחת כמה וכמה ראויה אַז איר זאָלט אים אָפּגעבן כבוד ווי עס פּאַסט פֿאַר אים און לויט זײַן כבוד.
דער מלבי"ם עקלערט אַז עס זענען געווען צוויי זאַכן וואָס מען פֿלעגט מקריב זײַן אויפֿן מזבח. עס זענען פֿאַראַן די זאַכן וואָס גייען אַרויף אויפֿן מזבח אַליין, ווי דער חלב און דאָס בלוט פֿון די קרבנות - און אויף די האָט מען געזאָגט "מגואל", דאָס הייסט עקלדיק און פֿאַראומרייניקט, ווײַל זיי האָבן זיך כביכול געעקלט פֿונעם חלב און דעם בלוט. און עס איז פֿאַראַן "ניבו", די תנובה פֿונעם טיש: דאָס פֿלייש פֿון די קדשים וואָס ווערט געגעסן, דאָס פֿלייש פֿון חטאת און אשם וואָס ווערט געגעסן דורך די כהנים, און דאָס פֿלייש פֿון קדשים קלים - שלמים, פסח און דאָס גלײַכן - וואָס ווערט געגעסן דורך די בעלים, וואָס דאָס אַלץ איז אַן אכילה פֿון שלחן גבוה. און אויף דעם האָבן זיי געזאָגט "נבזה אכלו", אַז זיי האָבן פֿאַראַכט די אכילה און האָבן עס נישט געוואָלט, מיט דער טענה פֿאַרוואָס דאַרפֿן מיר זיך צעטיילן מיט יעדן איינעם, און מיט דעם האָבן זיי עס אָפּגעוואָרפֿן.
וַאֲמַרְתֶּם הִנֵּה מַתְּלָאָה וְהִפַּחְתֶּם אוֹתוֹ אָמַר יְהֹוָה צְבָאוֹת וַהֲבֵאתֶם גָּזוּל וְאֶת הַפִּסֵּחַ וְאֶת הַחוֹלֶה וַהֲבֵאתֶם אֶת הַמִּנְחָה הַאֶרְצֶה אוֹתָהּ מִיֶּדְכֶם אָמַר יְהֹוָה׃ - און איר האָט געזאָגט, אָט איז אַ מידקייט, און איר האָט געבלאָזן אויף אים (פֿאַראַכט), זאָגט ה' צבאות, און איר האָט געבראַכט אַ גערויבטס, און דעם קרומען, און דעם קראַנקן, און איר ברענגט די מנחה; וועל איך דאָס דען אָננעמען מיט געפֿעלן פֿון אײַער האַנט, זאָגט ה'.
ווי באַקאַנט, אין יעדן אָרט וווּ עס מאַכן זיך זעלטענע אויסדרוקן - דאָרט מערן זיך די פֿירושים. רש"י טײַטשט: "הנה מתלאה" - איר פֿלעגט זאָגן, וואָס זאָלן מיר טאָן אַז מיר ברענגען אַ קרבן וואָס איז נישט מהודר, אַ מאָגערע בהמה, ווײַל "מתלאה" איז אַ לשון פֿון לאות, מידקייט; אַ מידע בהמה, מאָגער, אַלט, און מיר האָבן נישט קיין עקאָנאָמישע מעגלעכקייט צו ברענגען עפּעס שענערס פֿון דעם. "והפחתם אותו" - זאָגט רש"י אַז דאָס איז איינע פֿון די אַכצן תיקוני סופרים. אַ תיקון סופרים מיינט אַז מען וויל נישט שרײַבן אַן אויסדרוק וואָס קוקט אויס נעגאַטיוו כלפי דעם אייבערשטן, און דערפֿאַר האָט מען געשריבן מיט אַ לשון נקיה. כביכול וואָלט געפּאַסט צו שרײַבן "והפחתם אותי", נאָר דער פסוק האָט משנה געווען און געשריבן "אותו". און דער טײַטש איז: איר האָט מיר געמאַכט אַ מפח נפש, איר האָט מיר וויי געטאָן מיטן קרבן וואָס איר ברענגט פֿאַר מיר.
דער רד"ק טײַטשט "והפחתם אותו" אַזוי ווי מען וואַרפֿט עס אַראָפּ אויף דער ערד אויף אַ דרך ביזיון, ווי דער תרגום יונתן זאָגט "ושניקתון יתיה", מלשון שאָקלען און אַוועקוואַרפֿן, גלײַך ווי ער נעמט די בהמה און וואַרפֿט זי אַראָפּ אויפֿן דיל פֿון דער עזרה: אָט איז וואָס איך האָב צו ברענגען צום מזבח. און ער ברענגט נאָך אַ פירוש, אַזוי ווי רש"י, אַז דאָס איז אַ לשון פֿון מפח נפש, נאָר לויט זײַן מיינונג איז דער מפח נפש נישט כלפי דעם אייבערשטן, נאָר כלפי דעם מענטש וואָס מען האָט פֿון אים צוגערויבט דעם קרבן - ער איז געגאַנגען און געגנבֿעט אָדער גערויבט פֿון זײַן חבֿר אַ בהמה און זי געבראַכט פֿאַר אַ קרבן, און אים פֿאַראורזאַכט אַ מפח נפש. און נאָך אַ פירוש ברענגט דער רד"ק בשם זײַן פֿאָטער: "והפחתם" איז מלשון בלאָזן (נפיחה), ווי איינער וואָס בלאָזט אין קוילן פֿון פֿײַער. ווײַל זיי פֿלעגן זאָגן אַז זיי זענען מיד און אויסגעמאַטערט פֿון דער טרחה פֿונעם קרבן, גלײַך ווי זיי האָבן זיך פֿאַרמאַטערט אים צו שלעפּן ביז צום בית המקדש, בשעת ווען פֿאַרקערט איז דער אמת: דו האָסט געבראַכט אַזאַ מאָגערע און גרינגע בהמה, אַז עס איז בכלל נישט געווען קיין טרחה דערבײַ. און טייל האָבן נאָך געטײַטשט: דו האָסט געבראַכט אַ בהמה אַזוי מאָגער און שוואַך, אַז אויב מען בלאָזט אויף איר - פֿאַלט זי אַראָפּ אויף דער ערד. דאָס הייסט, איר זאָגט "הנה מתלאה", מיר זענען מיד געוואָרן פֿונעם שווערן קרבן, אָבער באמת "והפחתם אותו", אַ קרבן וואָס מיט איין בלאָז פֿאַלט ער שוין אַראָפּ, און אַזאַ קרבן איז אַ ביזיון צו ברענגען אין בית המקדש.
דער מלבי"ם ברענגט דא א פירוש בשם דעם אברבנאל, א מחודש'דיקער פירוש וואס איז שווער צו פארשטיין. עס איז באקאנט אז ווען מען וויל אראפנעמען די הויט פון א בהמה, איז פאראן א וועג דאס אפצוטיילן אן א מעסער, ווייל דער מעסער מאכט שניטן אין דער הויט: נאך דער שחיטה מאכט מען א לאך אין דער זייט פון דער בהמה, און מען בלאזט אריין דערין, און די הויט בלאזט זיך אויף און שיידט זיך אפ פונעם פלייש. ביי א בהמה דקה ווי א ציג איז דאס גרינג צו טון, און ביי א בהמה גסה ווי אן אקס איז דאס שווער, און היינט טוט מען דאס מיט א קאמפרעסאר וואס בלאזט אריין לופט-דרוק. לויט דעם ערקלערט דער אברבנאל דאס וואס שטייט "והפחתם אותו": אז מען פלעגט בלאזן צווישן דער הויט און דעם פלייש, און א מאגער און ארעם שעפסל זעט פלוצלונג אויס פעט, ווייל מען ווייסט נישט אז דאס איז נישט קיין פעטקייט נאר בלויז לופט. און איר פלעגט זאגן "הנה מתלאה", אט האב איך אים געשלעפט אויף מיינע פלייצעס און וואס פארא מידקייט איך האב, און באמת "והפחתם אותו", דאס שעפסל איז מאגער און בלויז איר האט עס אויפגעבלאזן כדי עס זאל אויסזען פעט.
און איך האב דערויף א גרויסע קשיא, וואס איך פארשטיי נישט ווען דאס איז געווען. מען שעכט דאך דעם קרבן אינעווייניג אין בית המקדש און נישט אינדרויסן, ווייל שחוטי חוץ זענען שוין מער נישט ראוי להבאה. און אויב אזוי, ווען האט מען אים אויפגעבלאזן? אויב דו וועסט זאגן אז מען האט אים אויפגעבלאזן אינדרויסן, לייגט זיך דאס דאך נישט אויפן שכל: צי שניידט מען דען אין שטוב אין דער בהמה און מען בלאזט אויף און מען טיילט אפ די הויט? אויסער די שרעקליכע איסורים וואס ליגן דערין, איז דאך א בהמה וואס איר הויט איז געשיילט געווארן פשוט א טריפה דערמיט און איז מער נישט ראוי פאר א קרבן. און אויב מען האט אים אויפגעבלאזן נאכדעם וואס מען איז אנגעקומען אין בית המקדש - פארוואס באקלאגט ער זיך אז ער האט אים געשלעפט ווען ער איז אויפגעבלאזן? ער האט אים דאך נישט געברענגט אויפגעבלאזן נאר מאגער, און ערשט אין בית המקדש איז ער אויפגעבלאזן געווארן. איך האב נישט געזען ווער עס בארירט דאס, און אויב איינער האט דערויף א פירוש - וואלט איך הנאה געהאט צו הערן.
אויסער דעם דארן און אויפגעבלאזענעם קרבן, פירט דער פסוק ווייטער: "והבאתם גזול" - א מצוה הבאה בעבירה, אז ער האט צוגעראבעוועט פון זיין חבר א בהמה און זי געברענגט פאר א קרבן; "ואת הפיסח ואת החולה" - וואס זענען פסול פאר א קרבן. און נאך מער: פיל מאל פלעגט מען מקריב זיין צוזאמען מיטן קרבן אויך א מנחה, דאס איז די מנחת נסכים. זאגט דער אויבערשטער: "והבאתם את המנחה, הארצה אותה מידכם" - אויך די מנחה וויל איך נישט. כאטש זי פאר זיך אליין איז כשר, וויבאלד דער קרבן איז פסול און פגום, וויל דער אויבערשטער אויך נישט די מנחה וואס קומט צוזאמען מיט אים.
וְאָרוּר נוֹכֵל וְיֵשׁ בְּעֶדְרוֹ זָכָר וְנֹדֵר וְזֹבֵחַ מׇשְׁחָת לַאדֹנָי כִּי מֶלֶךְ גָּדוֹל אָנִי אָמַר יְהֹוָה צְבָאוֹת וּשְׁמִי נוֹרָא בַגּוֹיִם׃ - און פארשאלטן איז דער באטריגער, וואס עס איז פאראן אין זיין טשערעדע א זכר, און ער טוט א נדר און שעכט א פארדארבענעם פאר דעם אויבערשטן, ווארום א גרויסער קעניג בין איך, האט ה' צבאות געזאגט, און מיין נאמען איז געפארכט צווישן די פעלקער.
דער מלבי"ם ערקלערט אז "נוכל" קומט פון לשון כילי, א קארגער: ער טוט שווינדלערייען צוליב זיין קארגקייט, ער טראכט שלעכטע שפיצלעך צוליב זיין כיליות. "ויש בעדרו זכר" - ער פארמאגט א מכובד'יקן און ראוי'דיקן קרבן, און ער האט נישט קיין תירוץ צו זאגן אז ער האט נאר דאס וואס ער האט געברענגט. און דאך גייט ער "ונודר וזובח משחת לה'", ער ברענגט א פארדארבענע בהמה, א פגומה, א קראנקע און צעקלאפטע. און אין זיין מעשה ליגט א באטריגעריי פון דריי הינזיכטן.
דער ערשטער הינזיכט: עס וואלט געווען פאסיג ער זאל זאגן "הרי זו". מען דארף וויסן אז עס איז פאראן אן אונטערשייד צווישן צוויי אופנים פון אויסדרוקן ביים מקדיש זיין א קרבן. דער וואס זאגט "הרי זו עולה" און ער נעמט א באשטימטע בהמה - אויב אויף מארגן האט איר א בייזע חיה צעריסן, איז ער פטור פון ברענגען א קרבן, ווייל ער האט געזאגט "הרי זו", און די בהמה געהערט שוין כביכול צום בית המקדש, און זיין חוב האט ער שוין אפגעטאן. אבער דער וואס זאגט "הרי עליי עולה" און ער באשטימט א בהמה, אויב זי איז געווארן פארריסן אדער פארלוירן געגאנגען אדער עס איז איר עפעס געשען - פטור'ט אים דאס נישט, ווייל ער האט גענומען די אחריות אויף זיך: "הרי עליי", איך בין זיך מקבל, און אויב איך האב נישט געברענגט, ליגט אויף מיר צו נעמען אן אנדערע בהמה און איר מקריב זיין. און חז"ל זאגן אז "הרי זו" הייסט א נדבה, ווייל ער נעמט נישט קיין אחריות, און "הרי עליי" הייסט א נדר. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט "ונודר": עס וואלט געווען פאסיג אז ער זאל מנדב זיין דעם זכר וואס ער האט אין זיין טשערעדע און זאגן "הרי זו", אבער ער זאגט דווקא "הרי עליי" - ווייל אזוי ווי ער האט נישט מפריש געווען קיין באשטימטע בהמה, וועט ער קענען אין א חודש אדער צוויי ארום פארקויפן דעם גאנצן און גוטן זכר פון זיין סטאַדע אדער אים שחט'ן פאר זיין אייגענער שפייז, און ברענגען פון דעם ערגסטן און זאגן דאס איז וואס איך פארמאג. אבער ווען ער וואלט געזאגט "הרי זו", וואלט ער געווען מחויב צו ברענגען דווקא יענע בהמה, און אפילו אויפבייטן וואלט ער איר נישט געמעגט, ווי עס שטייט: "לא יחליפנו ולא ימיר אותו טוב ברע או רע בטוב, ואם המר ימיר - והיה הוא ותמורתו קודש". קומט אויס אז ער מאכט שפיצלעך: ער זאגט נישט "הרי זו" כדי מען זאל אים נישט הייסן ברענגען די שיינע בהמה, נאר ער נעמט אויף זיך א חיוב, פארקויפט דערווייל די שיינע און ברענגט פון דער ערגערער.
דער צווייטער הינזיכט: "וזובח". עס וואלט געווען פאסיג ער זאל ברענגען זיין קרבן פאר אן עולה, וואס איז כליל פארן אויבערשטן. אבער ער ברענגט א זבח שלמים, וואס זיין פלייש געהערט פאר די בעלים, ווייל ער זוכט אויך זיין אייגענעם נוצן. דער דריטער הינזיכט: "משחת". צום ווייניגסטנס וואלט ער געדארפט ברענגען א קרבן תמים און גאנץ, אבער ער ברענגט א בעל מום.
אויף דעם אלעם זאגט דער הקדוש ברוך הוא "ארור": דער באטריגער וואס טוט דאס אלעס מיט שפיצלעך און ערמומיות - פארשאלטן איז ער. "כי מלך גדול אני" - ווייל וואס גרעסער דער פאראכטענער איז, אלס גרעסער איז די שטראף. "ושמי נורא בגויים" - און אויב מיין נאמען איז געפארכט אפילו ביי די פעלקער, ווי אזוי האט ער נישט קיין מורא פון מיין נאמען און טוט אזא זאך? און דעריבער וועט זיין שטראף זיין לויט דעם.
דער נביא הייבט אן מיט א תוכחה צו די כהנים פון צוויי בחינות: די בחינה פון א זון וואס האט ליב זיין פאטער און די בחינה פון א קנעכט וואס ציטערט פאר זיין האר - "אם אב אני איה כבודי ואם אדונים אני איה מוראי", און בדרך צחות: דאס אליין וואס מען פרעגט "איה", דאס בעטן און זוכן דעם אויבערשטן, דאס איז דער כבוד און די יראה. זיי האבן מבזה געווען דעם כבוד פונעם אויבערשטן מיטן זאגן "שולחן ה' נבזה הוא", וואס זיי האבן פאראכט דעם חלב און דעם דם וואס גייען ארויף אויפן מזבח - ווי די מעשה מיט יששכר איש כפר ברקאי וואס האט געדינט מיט הענטשקעס און מען האט זיך מיט אים אפגערעכנט אויף דער וועלט - און זיי האבן אויך מבזה געווען זיין "ניב", דאס עסן די קדשים. בשעת ווען דער אמת איז פונקט פארקערט: גרויס איז דער נאמען פונעם אויבערשטן ביי די פעלקער, און די תפילות פון כלל ישראל איבעראל זענען פאר אים ווי א ריינע מנחה. אנשטאט דעם האבן זיי געברענגט מאגערע, אויפגעבלאזענע, געגזל'טע, לאמע און קראנקע בהמות, ביז אז אפילו די מנחה וואס קומט מיט זיי ווערט נישט נרצה. און צום סוף שילט דער פסוק דעם קארגן באטריגער, וואס פארמאגט אין זיין טשערעדע א זכר און ער מאכט שפיצלעך מיט זיין נדר, מיט זיין זבח און מיט די מומים פון זיין קרבן - "כי מלך גדול אני אמר ה' צבאות ושמי נורא בגויים".