קאפיטל מ איז דער המשך פונעם ענטפער פון הקדוש ברוך הוא צו איוב. נאך אלעס וואס איז געזאגט געווארן צו איוב אין קאפיטל לט, האט איוב געשוויגן און גארנישט געענטפערט. אבער דער הקדוש ברוך הוא ווייסט וואס עס ליגט ביי אים אין הארצן, און ווייסט אז עס זענען אים נאך פארבליבן טענות. דערפאר ווענדט ער זיך צו אים און וועקט אים אויף צו רעדן. דער קאפיטל טיילט זיך אין צוויי: איוב'ס ערשטע תשובה און זיין ווידוי, און נאכדעם דער אנהייב פונעם צווייטן ענטפער פון הקדוש ברוך הוא מן הסערה, וואס איז געצילט קעגן דער קשיא פון רשע וטוב לו.
וַיַּעַן יְהֹוָה אֶת־אִיּוֹב וַיֹּאמַר׃ הֲרֹב עִם־שַׁדַּי יִסּוֹר מוֹכִיחַ אֱלוֹהַּ יַעֲנֶנָּה׃ - און ה' האט געענטפערט איוב'ן און געזאגט: צי קען מען זיך קריגן מיטן אלמעכטיגן און אים מוסר'ן? דער וואס וויל מוכיח זיין גאט, זאל ענטפערן!
זאגט אים דער הקדוש ברוך הוא: אנפאנג האב איך דיך געפלאגט מיט יסורים, און דעמאלט, ווען עס זענען געווען אויף דיר שווערע יסורים, ביסטו געשטאנען זיך קריגן מיט מיר. דו האסט געבעטן: רבונו של עולם, קום לאמיר זיך מתווכח זיין פנים אל פנים, איך האב וואס דיר צו זאגן. יעצט, ווען איך האב אנגעהויבן רעדן מיט דיר, און דער וויכוח דא איז בלויז בגדר תוכחה און ברענגען ראיות, זענען די יסורים אוועקגענומען געווארן פון דיר, און איך שטיי פאר דיר בלויז ווי א מוכיח. אויב אין דער צייט ווען דו האסט געליטן יסורים האסטו גערעדט, על אחת כמה וכמה יעצט, ווען איך האב אראפגענומען מיין האנט פון דיר און איך פלאג דיך נישט נאר איך קום צו דיר אין א וועג פון א וויכוח, האסטו דאך פלאץ צו זאגן דיינע טענות.
דאס הייסט: מען וואלט נאך געקענט זאגן אז דו האסט געהאט א סיבה נישט צו רעדן, יד ה' איז אויף דיר און דו ליידסט אזוי שטארק, און פונדעסטוועגן האסטו גערעדט. יעצט, ווען איך האב אוועקגענומען מיין האנט פון דיר און אנגעהויבן רעדן צו דיין שכל און ברענגען דיר ראיות, פלוצלונג שווייגסטו? יעצט רעד! איז דען עפעס פון דעם וואס איך זאג דיר נישט געפעלן אין דיינע אויגן, איז עס נישט פונקטליך לויט דיר? דאס איז דער טייטש "הֲרֹב עִם שַׁדַּי יִסּוֹר": אין דער צייט וואס איך האב דיך געפלאגט האסטו זיך געקריגט מיט מיר ("רֹב" לשון ריב); "מוֹכִיחַ אֱלוֹהַּ יַעֲנֶנָּה", פארוואס יעצט, ווען איך קום דיר מוכיח זיין, ענטפערסטו נישט? על אחת כמה וכמה וואלסטו יעצט געדארפט ענטפערן און אפגעבן א תשובה.
וַיַּעַן אִיּוֹב אֶת־יְהֹוָה וַיֹּאמַר׃ הֵן קַלֹּתִי מָה אֲשִׁיבֶךָּ יָדִי שַׂמְתִּי לְמוֹ־פִי׃ - און איוב האט געענטפערט צו ה' און געזאגט: אט בין איך געווארן קליין און גערינג, וואס קען איך דיר ענטפערן? איך האב געלייגט מיין האנט אויף מיין מויל.
זאגט איוב: דאס גאנצע וואס איך האב זיך ביז יעצט געטענה'ט בנוגע די יסורים וואס זענען געקומען אויף מיר אומזיסט, און איך האב געטענה'ט קעגן דער השגחה העליונה, יעצט זע איך אז איך בין געווען קל, דאס הייסט איך האב געהאט א טעות אין דעם ענין, און מיינע ווערטער זענען געזאגט געווארן שלא בהשכל. אויף דעם האב איך נישט וואס דיר צו ענטפערן. יעצט זע איך אז דו ביסט משגיח מיט א גאנצער און פולקאמער השגחה.
ערשטנס, דער עצם פאקט אז דער הקדוש ברוך הוא רעדט מיט מענטשן. מיר האבן דאך שוין פריער געזאגט אז דער עצם מציאות פון נבואה איז א ראיה אויף הישארות הנפש, ווייל דער אויבערשטער רעדט דאך מיט דער אייביגער נפש, און דאס ווייזט אז די נפש איז מדבק אינעם אלוקים, און עס ווייזט אויך אז עס איז פאראן א פולע השגחה, פונעם פאקט וואס דער אויבערשטער עפנט זיין מויל און רעדט צום מענטש. און צווייטנס, פון דעם וואס איוב האט געזען אז ער ווערט געהיילט פון זיינע יסורים: דו האסט געטענה'ט "צדיק אובד"? אט זעסטו, איוב, דו ביסט א צדיק און דו ביסט נישט פארלוירן געווארן, איך האב דיך אויסגעהיילט פון דיינע יסורים. דערפאר זאגט איוב: וואס קען איך דיר ענטפערן? איך האב איינגעזען אז איך האב געגרייזט. "יָדִי שַׂמְתִּי לְמוֹ פִי", איך האב געלייגט מיין האנט אויף מיין מויל, ווייל עס איז מיר קלאר אז אין אויסטויש פאר די יסורים וואס איך האב באקומען איז פאראן אן עולם הבא, און דו וועסט נאך געבן א שכר טוב פאר די וואס גלייבן אין דיר און פאר די צדיקים. בנוגע מיר אליין האב איך מער קיין שאלות נישט.
אַחַת דִּבַּרְתִּי וְלֹא אֶעֱנֶה וּשְׁתַּיִם וְלֹא אוֹסִיף׃ - איינמאל האב איך גערעדט און איך וועל מער נישט ענטפערן, און צוויי מאל, און איך וועל מער נישט צולייגן.
דער וויכוח פון איוב איז געווען אויף צוויי ענינים. איינס, צדיק ורע לו, און אויף דעם האט ער שוין באקומען א תשובה: דער צדיק גייט נישט פארלארן, עס איז דא אן אייביגער שכר, און די נשמה איז אייביג. אבער עס איז פארבליבן א צווייטער ענין: רשע וטוב לו. עס זענען דא רשעים וואס לייגן חרוב די וועלט, און פארוואס באהאנדלט זיי נישט דער רבונו של עולם? פארוואס ראמסטו זיי נישט אפ פון די וואוינארטן פון מענטשן, כדי זיי זאלן נישט קענען ווייטער מזיק זיין? אויף דעם וויל איך אויך א תשובה.
און דאס איז וואס ער זאגט: "אחת דברתי ולא אענה", אויף דער איין טענה וואס איך האב גערעדט וועל איך מער נישט ענטפערן קיין ענטפער, און מען וועט מער נישט הערן "ויען איוב ויאמר" אינעם ענין פון צדיק ורע לו, ווייל איך האב באקומען א תשובה. "ושתים", אבער בנוגע דער צווייטער שאלה, רבונו של עולם, גיב מיר א תשובה, און דעמאלט "ולא אוסיף", איך וועל מער נישט מוסיף זיין צו פרעגן קיין שאלות.
וַיַּעַן־יְהֹוָה אֶת־אִיּוֹב מִן סְעָרָה וַיֹּאמַר׃ אֱזָר־נָא כְגֶבֶר חֲלָצֶיךָ אֶשְׁאָלְךָ וְהוֹדִיעֵנִי׃ - און דער אויבערשטער האט געענטפערט איוב'ן פון שטורעם און געזאגט: גארט זיך אן ווי א מאן די לענדן, איך וועל דיך פרעגן און דו לאז מיר וויסן.
און דערפאר ענטפערט אים דער אויבערשטער פון שטורעם אויך אויף דער שאלה פון רשע וטוב לו. דער יסוד פון דער תשובה: דו פרעגסט פארוואס דער אויבערשטער לאזט די רשעים טאן וואס זייער הארץ גלוסט, פארטיליגן, הרג'ענען, רציחה'נען און שעדיגן, און ער באשטראפט זיי נישט. זאגט אים דער קדוש ברוך הוא: די שאלה קענסטו דאך פרעגן אויף דער גאנצער בריאה. איך האב דאך באשאפן שרעקליכע און ריזיגע בריות און חיות, וואס ווארפן זייער פחד און שרעק אויף אלע באשעפענישן, און עס זענען דא בעלי חיים וואס רייסן שטיקער פון די וואס זענען שוואכער פון זיי. פרעג: פארוואס זענען באשאפן געווארן אזעלכע שרעקעדיגע בריות? פונקט ווי דו פרעגסט פארוואס עס זענען פאראן רשעים אויף דער וועלט, פרעג פארוואס זענען באשאפן געווארן בריות וואס פארניכטן, טויטן און פארטיליגן.
מיר היינט קענען דאס ווייניגער, ווייל מיר געפינען זיך נישט אין פלעצער וואו עס דרייען זיך חיות. אבער אין זייערע צייטן זענען די וועלדער, די פוסטע פלעצער און די מדבריות געווען גלייך לעבן די וואוינארטן פון מענטשן. היינט זענען פאראן שעדליכע פוקסן, אבער ווער קען דען אזא זאך? וואו קען שוין א פוקס אריינקומען אין גוש דן? קוים אן אויטא קען דארט אריינפארן. בעלי חיים דערווייטערן זיך פון באזעצטע ערטער מיט אסאך מענטשן. אבער אין יענע צייטן, ווען מען האט געוואוינט אין ווייטע, אפגעזונדערטע פלעצער, זענען געווען אסאך בעלי חיים, און אמאל פלעגט א לייב הרג'ענען מענטשן אויפן וועג, א זאך וואס היינט הערט מען נישט אזעלכעס.
קומסטו און פרעגסט: פארוואס האט דער אויבערשטער באשאפן שרעקעדיגע, געפערליכע, שעדליכע חיות, און פארוואס לאזט ער זיי און ראמט זיי נישט אראפ פון דער מציאות? זאגט אים דער קדוש ברוך הוא: זאלסט וויסן, די שאלה איז א נארישע שאלה. וואס ווילסטו, דער אויבערשטער זאל באשאפן נאר קעץ און מייז, קאקאראטשן און מוראשקעס? ער זאל שאפן אין זיין וועלט בלויז ווערים, פאראזיטן און קליינע נידעריגע באשעפענישן, ביז עס וועט גארנישט זיין קיין איין מעכטיגע חיה? אדרבה, דער כבוד פונעם בורא איז אז עס זענען דא מעכטיגע באשעפענישן. עס איז דא א כריש, עס איז דא א לויתן, עס איז דא א לייב, עס איז דא א שרעקליכער ראם וואס ברענגט ציטער. דערמיט ווערט זיין כבוד דערהויבן, אז דער קדוש ברוך הוא הערשט אויך איבער די שרעקליכסטע בעלי חיים. כדי צו באשאפן א מלכות דארף מען אויך באשאפן אזעלכע געוואלדיגע בריות. וואס ווילסטו, ער זאל אנפילן זיין וועלט מיט ווערים און שנעקן, און מיט דעם פירן זיין וועלט?
און אויב וועסטו זאגן: אויב אזוי וועלן זיי דאך אלעס חרוב מאכן, און עס וועט ווערן א מצב אז עס וועט נישט זיין קיין קיום פאר די שוואכערע און נידעריגערע בעלי חיים? זאגט דער קדוש ברוך הוא: איך האב צוגעגרייט פאר אלע בעלי חיים כלים ווי אזוי זיך צו שטעלן קעגן די וואס ווילן זיי שעדיגן. א שוואכע חיה קען ניצול ווערן פון א שטערקערער חיה א דאנק א כוח וואס איך האב איר געגעבן. און מיר האבן שוין אויסגערעכנט אסאך דוגמאות דערצו. צום ביישפיל, א קאץ איז פיל שטארקער פון א הינדל, אבער א הינדל האט א שנאבל, און די קאץ האט דאס פיינט, און דורך דעם דערשרעקט זי זיך און לויפט אוועק. קליינע הינדעלעך וועט זי יא כאפן, אבער גרויסע הענער נישט. וואס איז דען א פייגל קעגן א קאץ? און פונדעסטוועגן האט דער אויבערשטער איר געגעבן שוץ-מיטלען, איר שנאבל און אירע נעגל.
און אזוי אויך איז דא א פלאטערל וואס זיין אויסזען איז שרעקעדיג: עס איז אויף אים אויסגעמאלט מיט א געוואלדיגער קונסט ווי א פאר פלעדערמויז-אויגן וואס קוקן אויף דיר. די יאשטשערקע דערנענטערט זיך צו אים, זעט די אויגן, ציט זיך צוריק און לויפט אוועק, ווייל זי האט מורא פון דעם פויגל וואס כאפט איר, פון דעם כוס און ינשוף. דאס איז דאך א שוואכע באשעפעניש, א פלאטערל וואס האט נישט קיין שום כוח, און דאך האט דער אויבערשטער איינגעפלאנצט אין אים סגולות ער זאל קענען ניצול ווערן.
און דער נמשל איז: זאלסט וויסן, עס זענען אויך פאראן מענטשן גיבורים און בעלי כוח. וואס ווילסטו, דער אויבערשטער זאל באשאפן נאר שוואכלינגען? דער אויבערשטער באשאפט אויך מענטשן גיבורים און שטארקע מענטשן, און וואס קען מען טאן, אמאל דורך זייער גבורה און זייער בחירה חפשית גייען זיי ארויס און שעדיגן און מאכן צרות. אבער זאגט אים דער אויבערשטער: אזוי ווי ביי די בעלי חיים האב איך געזארגט פאר שוץ-מיטלען, אזוי אויך פאר מענטשן האב איך געזארגט פאר שוץ-מיטלען. איך האב געזארגט אז דער מענטש זאל בטבע ליב האבן משפט, צדק און יושר, און ער זאל קענען מיט דער חכמה און תבונה וואס ער פארמאגט זארגן אז עס זאלן זיין בתי משפט, פאליציי, אן ארמיי, כוחות וואס וועלן צוריקהאלטן די רשעים פון שעדיגן, פונקט ווי ביי די בעלי חיים זענען געגעבן געווארן כוחות וואס האלטן צוריק די תקיפים פון זיי פארטיליגן. און אויב זיי טוען דאס נישט, האבן זיי נישט אויף וועמען צו קלאגן נאר אויף זיך אליין. עס זענען דא רשעים, ביסט גערעכט, אבער פארוואס האסטו זיך נישט אפגעהיט פון זיי ווי עס פאסט?
הַאַף תָּפֵר מִשְׁפָּטִי תַּרְשִׁיעֵנִי לְמַעַן תִּצְדָּק׃ וְאִם־זְרוֹעַ כָּאֵל לָךְ וּבְקוֹל כָּמֹהוּ תַרְעֵם׃ - צי וועסטו אפילו מבטל זיין מיין משפט, מיך פארמשפטן כדי דו זאלסט בלייבן גערעכט? און צי האסטו דען אן ארעם ווי דער אייבערשטער, און מיט א קול ווי זיין קול קענסטו דונערן?
זאגט אים דער הקדוש ברוך הוא: "אזור נא כגבר חלציך", גארטל דיינע לענדן ווי א גיבור, יעצט וועל איך דיר פרעגן קשיות און דו וועסט מיר ענטפערן. לאמיר זאגן אז דו וואלסט געהאט א כח ווי גאט, און איך וואלט דיר כביכול געגעבן מיין כח, און דו וואלסט געקענט געוועלטיגן איבער אלע רשעים און איבער אלע בעלי חיים. צי וואלסטו אויך דעמאלט בטל מאכן מיין משפט און טענה'ן אז מיין הנהגה איז נישט ריכטיג, און מיך פארמשפטן כדי דו זאלסט בלייבן גערעכט אינעם וויכוח? צי ווען דו וועסט האבן מיין כח אין דער האנט, און דו וועסט זען די זאכן פונעם פלאץ ווי איך זע זיי, צי וועסטו נישט פירן פונקט אזוי ווי איך פיר און נישט הנהיג'ן דיין וועלט פונקט ווי איך פיר זי, אן פרעגן קיין קשיות פארוואס איך טו אזוי? לו יצויר דו ביסט אויף מיין פלאץ, בין איך גרייט כביכול דיר צו געבן מיין כח און זען צי דו וועסט נישט פירן דיין וועלט אויף דעם זעלבן אופן.
עֲדֵה נָא גָאוֹן וָגֹבַהּ וְהוֹד וְהָדָר תִּלְבָּשׁ׃ הָפֵץ עֶבְרוֹת אַפֶּךָ וּרְאֵה כָל־גֵּאֶה וְהַשְׁפִּילֵהוּ׃ - פוץ דיך אן מיט גאווה און הויכקייט, און קלייד דיך מיט גלאנץ און שיינקייט; צעשפרייט די צארן פון דיין כעס, און זע יעדן בעל גאווה און דערנידער אים.
זאגט אים דער אייבערשטער: איך געב דיר דעם כח און די גבורה וואס איך פארמאג, פרוביר נאר. "עדה" לשון עדי און תכשיט: טו אן אויף זיך גאון וגובה, און טו אן הוד והדר אזוי ווי עס שטייט "הוד והדר לבשת", אז דו זאלסט כביכול האבן א כח ווי דער אייבערשטער אליין. און דעמאלט, מיטן כח אלוקי וואס דו וועסט פארמאגן, "הפץ עברות אפך", שיט אויס דיין כעס צו משפיל זיין יעדן בעל גאווה. דאס הייסט, לאז איבער אויף דער וועלט נאר די מוראשקעס, די שנעקן און די שוואכע בעלי חיים.
רְאֵה כָל־גֵּאֶה הַכְנִיעֵהוּ וַהֲדֹךְ רְשָׁעִים תַּחְתָּם׃ טָמְנֵם בֶּעָפָר יָחַד פְּנֵיהֶם חֲבֹשׁ בַּטָּמוּן׃ - זע יעדן בעל גאווה און בייג אים אונטער, און צעטראט די רשעים אויף זייער ארט; באהאלט זיי צוזאמען אינעם שטויב, בינד איין זייערע פנימ'ער אין פארבארגעניש.
יעדער איינער וואס איז זיך מתגאה בדעתו, ברעך אים אונטער ביז ער וועט אויך אין הארצן דערנידערט ווערן, און דורך דעם "והדוך רשעים תחתם": ווען זיי וועלן נישט האבן קיין כח זיך צו גרויסן, וועלן מער נישט אויפשטיין קיין רשעים וואס זאלן זיך אויפהייבן און שעדיגן דעם ציבור און די וועלט. "טומנם בעפר יחד", באהאלט זיי אין שטויב אז זיי זאלן ווערן בטל מן המציאות און צוריקגיין צו זייער שטויב. "פניהם חבוש בטמון", "טמון" מיינט א באהאלטענער פלאץ וואו מען באהאלט עפעס, און "חבישה" לשון איינשפארן ווי אין א תפיסה: ברעך זיי אינגאנצן אונטער, אן אבסאלוטער הכנעה ביז צום שטויב.
וְגַם־אֲנִי אוֹדֶךָּ כִּי־תוֹשִׁעַ לְךָ יְמִינֶךָ׃ - און אויך איך וועל דיר מודה זיין, אז דיין רעכטע האנט האט דיר געהאלפן.
אויב דו וועסט קענען פירן אזא הנהגה, און עס וועט נאך אלץ בלייבן אויף דיר דער נאמען פון א ג-ט, פון א בורא און יוצר, וועל איך אויך דיר מודה זיין און מסכים זיין צו דיינע ווערטער, אז דו האסט מצליח געווען און דיין רעכטע האנט האט דיר געהאלפן. אבער וואס פארא הערשער איז דאס וואס רעגירט נאר איבער שנעקן און מוראשקעס?
הִנֵּה־נָא בְהֵמוֹת אֲשֶׁר־עָשִׂיתִי עִמָּךְ חָצִיר כַּבָּקָר יֹאכֵל׃ - זע נאר דעם בהמות וואס איך האב באשאפן צוזאמען מיט דיר, גראז ווי א רינד וועט ער עסן.
לויט יענער מליצה וואס ער האט אים פריער געזאגט, פארטיליג אלע שטארקע און מעכטיגע באשעפענישן און לאז איבער אויף דער וועלט בלויז נישטיגע בריות, זאגט ער אים: אויב אזוי, מיט וואס וועסטו מוזן אנהייבן? מיט די גרויסע און שרעקעדיגע באשעפענישן. עס זענען דא צוויי אימת'דיגע בריות אין דער בריאה: איינס אויף דער יבשה, ווי דער ראם, און איינס אין ים, ווי דער לויתן. און ער הייבט אן מיט דער גרויסער און דערשראקענער בהמה אויף דער יבשה, וואס איר נאמען איז "בהמות" (ווי דער לשון "בהמות שדי"), און כאטש זי איז אזוי שרעקעדיג, "חציר כבקר יאכל" - עסט זי גראז ווי א בהמה.
הִנֵּה־נָא כֹחוֹ בְמָתְנָיו וְאוֹנוֹ בִּשְׁרִירֵי בִטְנוֹ׃ - זע נאר, זיין כוח איז אין זיינע לענדן, און זיין שטארקייט אין די שרירים פון זיין בויך.
די חיות וואס עסן פלייש, ליגט זייער כוח אין די נעגל און ציינער אדער אין זייער סם, וואס דאס פעלט זיי אויס צום פארציקן דעם טרף. אבער די דאזיגע בהמות, וואס דארפן נישט פאנגען, נאר "חציר כבקר יאכל", איז זייער עיקר כוח אין די לענדן און אין די מוסקלען פונעם בויך, און זיי דארפן נישט קיין ספעציעלע ציינער.
יַחְפֹּץ זְנָבוֹ כְמוֹ־אָרֶז גִּידֵי פַחֲדָו יְשֹׂרָגוּ׃ עֲצָמָיו אֲפִיקֵי נְחֻשָׁה גְּרָמָיו כִּמְטִיל בַּרְזֶל׃ - ער שטייפט זיין עק ווי אן ארז, די גידים פון זיינע ביצים זענען איינגעפלאכטן: זיינע ביינער זענען ווי קופערנע שטראמען, זיינע ביינער ווי א שטאנג פון אייזן.
"יחפוץ זנבו כמו ארז": ווען ער האט א חפץ און א תאוה, ווערט זיין אבר ווי אן ארז-בוים. "גידי פחדו ישורגו", פחדו מיינט זיינע ביצים, און זייערע גידים זענען ווי פארפלאכטענע צווייגן פון ביימער. "עצמיו אפיקי נחושה", זיינע ביינער זענען ענליך צו שטראמען פון קופער צוליב זייער שטארקייט, "גרמיו כמטיל ברזל", ווי א שווערער לאסט פון אייזן.
הוּא רֵאשִׁית דַּרְכֵי־אֵל הָעֹשׂוֹ יַגֵּשׁ חַרְבּוֹ׃ - ער איז דער אנפאנג פון די וועגן פון גאט, בלויז זיין באשעפער קען דערנענטערן זיין שווערד צו אים.
נאכדעם וואס איך האב דיר כביכול געגעבן כוח ווי גאט צו פארטיליגן אלע שטארקע און אימת'דיגע בריות, וועט דער ערשטער וואס דו דארפסט משמיד זיין זיין ער: "הוא ראשית דרכי אל", אים וועסטו מוזן משמיד זיין דעם ערשטן. נאר דאס איז בכלל נישט קיין פשוט'ע זאך, ווייל ער איז דאך א גאר אימת'דיגער בעל חי, און ווער קען קעגן אים? "העושו יגש חרבו", בלויז דער וואס האט אים געמאכט און באשאפן, בלויז ער האט דעם כוח צוצוגיין און אים הרג'ענען.
און אין דער גמרא ווערט דערציילט אויף דוד המלך, אז איין מאל איז ער ארויפגעגאנגען אויף א בארג און פלוצלונג האט ער זיך דערשראקן, ווייל דער בארג האט אנגעהויבן זיך אויפהייבן. עס איז אים קלאר געווארן אז דאס איז נישט קיין בארג נאר א ראם, און ער זיצט אויף אים, און דאס האט אויסגעזען פאר אים ווי א ריזיגע גבעה. האט ער דעמאלט מתפלל געווען צום אויבערשטן און געזאגט: "מקרני ראמים עניתני". דארט אויבן אויפן שפיץ, נעבן די הערנער פונעם ראם, פון דארט האסטו מיר געענטפערט, און דער ראם האט זיך אראפגעלאזט און דוד המלך איז אראפגעקומען בשלום.
כִּי־בוּל הָרִים יִשְׂאוּ־לוֹ וְכָל־חַיַּת הַשָּׂדֶה יְשַׂחֲקוּ־שָׁם׃ - ווארום דער יבול פון די בערג וועט אים געבראכט ווערן, און אלע חיות השדה וועלן דארט שפילן.
זאגט ער אים: אויב דו וועסט משמיד זיין דעם ראם, וועט דאס האבן מעלות. "בול הרים ישאו לו", דער יבול און די תבואה אין די בערג וועלן אנהייבן געבן פירות, ווייל ביז יעצט האבן די דאזיגע בהמות אלעס פארניכטעט, און ווען מען וועט אים פארטיליגן וועט זיין מער תבואה אין די בערג. "וכל חית השדה ישחקו שם", ביז יעצט זענען אלע חיות השדה אנטלאפן פאר אים, און ווען דו וועסט אים פארטיליגן וועלן זיי דיר דאנקען און וועלן דארט קענען שפילן און וועלן זיך מער נישט שרעקן פאר אים.
תַּחַת־צֶאֱלִים יִשְׁכָּב בְּסֵתֶר קָנֶה וּבִצָּה׃ יְסֻכֻּהוּ צֶאֱלִים צִלְלוֹ יְסֻבּוּהוּ עַרְבֵי־נָחַל׃ - אונטער שאטנדיגע ביימער לייגט ער זיך, אין א באהעלטעניש פון ראָר און זומפ: די שאטנדיגע ביימער דעקן אים מיט זייער שאטן, די ערבות פונעם טייך רינגלען אים ארום.
נאכדעם וואס דו וועסט אים משמיד זיין, וועט ער ליגן אונטער די צאלים, אין א באהאלטעניש פון ראָר און זומפ: מען וועט אראפווארפן זיין נבלה אין א באהאלטענעם און פארדעקטן ארט אין שאטן, א באשאטנטער פלאץ. די שאטנס וועלן מאכן אויף אים ווי א סכך, און די נבלה אליין איז ווי א בחינה פון א שאטן, ווייל אויב מען פארגלייכט אים צו א לעבעדיגן בעל חי, איז אלץ וואס איז געבליבן פון אים בלויז זיין שאטן. "יסובוהו ערבי נחל", ערבות וועלן וואקסן ארום אים און אים צודעקן, אזוי אז ער וועט מער גארנישט דערקענט ווערן.
הֵן יַעֲשֹׁק נָהָר לֹא יַחְפּוֹז יִבְטַח כִּי־יָגִיחַ יַרְדֵּן אֶל־פִּיהוּ׃ - זע, ער באַרויבט דעם טייך און דערשרעקט זיך נישט, ער איז בטוח אַז דער ירדן וועט אַריינפליסן גלייך אין זיין מויל.
איצט גייט דער אויבערשטער אַריבער רעדן מיט אים וועגן דער צווייטער שרעקעדיגער חיה, די וואָס געפינט זיך אין ים, דער לוויתן, וואָס זיין נאָמען אַליין וואַרפט אָן אַ שרעק און ער פאַרציקט אַלע באַשעפענישן פונעם וואַסער. זאָגט ער אים: ווען ער קומט באַרויבן דעם טייך און די בעלי חיים וואָס אין אים, שטעל אים אָפּ ער זאָל זיך נישט איילן צו גזל'נען, האַלט אים איין און הרג'ע אים. וואָרום ער איז בטוח "כי יגיח ירדן אל פיהו", ער איז זיכער אַז אויב ער וויל, טרינקט ער אויס דעם גאַנצן ירדן כביכול אין איין שלונג.
בְּעֵינָיו יִקָּחֶנּוּ בְּמוֹקְשִׁים יִנְקָב־אָף׃ - מיט זיינע אויגן וועט ער עס נעמען, מיט פּאַסטקעס וועט ער דורכשטעכן זיין נאָז.
"בעיניו יקחנו", ער וויל איינשלינגען דעם ירדן צוזאַמען מיט זיינע קוואַלן. "ובמוקשים ינקב אף", ער עפנט אויף די לעכער פון זיין נאָז, וואָס זענען פול מיט מוקשים, און אַ מוקש איז לשון פח יקוש, אַ פּאַסטקע. דער דאָזיגער לוויתן, ווי נאָר ער עפנט אויף זיין נאָז כאַפּט ער שוין אַלץ, און אַלעס גייט אַריין אין אים; די לעכער פון זיין נאָז ווערן ווי אַ פּאַסטקע און אין זיי גייען אַריין אַלע בעלי חיים פונעם ים.
תִּמְשֹׁךְ לִוְיָתָן בְּחַכָּה וּבְחֶבֶל תַּשְׁקִיעַ לְשֹׁנוֹ׃ הֲתָשִׂים אַגְמֹן בְּאַפּוֹ וּבְחוֹחַ תִּקֹּב לֶחֱיוֹ׃ - קענסטו דען ציען דעם לוויתן מיט אַ חכה, און מיט אַ שטריק נידערן זיין צונג? קענסטו אַריינטאָן אַ ראָר אין זיין נאָז, און מיט אַ דאָרן דורכשטעכן זיין באַק?
זאָגט אים דער אויבערשטער: איצט, אַז דו האָסט אין דער האַנט די גאַנצע כוח און דו האָסט אָנגעהויבן פאַרטיליקן די שטאַרקע באַשעפענישן, איז די צווייטע בריאה וואָס דו וועסט דאַרפן באַהאַנדלען דער לוויתן. צי דעם לוויתן מיט אַ חכה, מיט אַ ספּעציעלער חכה מיט וואָס מען פלעגט פאַנגען גרויסע לוויתנים, און פאַרקניפּ זיין צונג מיט אַ שטריק כדי ער זאָל נישט קענען ווייטער פאַרדאַרבן די פֿיש פונעם ים. אָבער דו דאַרפסט דאָך אַ ספּעציעלע חכה, און דו וועסט אים נישט קענען פאַנגען ווי מען פאַנגט קליינע פֿיש מיט אַן אגמון און אַ חוח. "אגמון" איז אַ חכה געמאַכט פון אגם און גומא, דאָס איז קנה סוף, וואָס אַמאָל פלעגט מען דערפון מאַכן חכות. צי מיט אַזאַ אגמון וועסטו קענען פאַנגען דעם לוויתן? אָדער מיט אַ חוח, מיט אַ שטעכל, וועסטו דורכשטעכן זיין באַק ווי מען פאַנגט קליינע פֿיש מיט אַ קרוק? דו קענסט זיך נישט באַגיין מיט אים ווי מען באַגייט זיך מיט ווייכע בעלי חיים, וואָס מען לייגט אין זיי אַ קליינעם קרוק און מען נעמט זיי גרינג אַרויס פונעם וואַסער.
הֲיַרְבֶּה אֵלֶיךָ תַּחֲנוּנִים אִם־יְדַבֵּר אֵלֶיךָ רַכּוֹת׃ הֲיִכְרֹת בְּרִית עִמָּךְ תִּקָּחֶנּוּ לְעֶבֶד עוֹלָם׃ הַתְשַׂחֶק־בּוֹ כַּצִּפּוֹר וְתִקְשְׁרֶנּוּ לְנַעֲרוֹתֶיךָ׃ - וועט ער דען פיל מתחנן זיין צו דיר תחנונים, צי וועט ער רעדן צו דיר מיט ווייכע רייד? וועט ער כרת'ענען אַ ברית מיט דיר אַז דו זאָלסט אים נעמען פאַר אַן עבד עולם? וועסטו שפּילן מיט אים ווי מיט אַ פויגל, און אים אָנבינדן פאַר דיינע מיידלעך?
איז ער דען ווי די שוואַכע באַשעפענישן וואָס שרייען און יאָמערן און בעטן זיך כביכול ביים מענטש? ער איז דאָך אַ שרעקעדיגע חיה, און דו קענסט אים נישט אונטערוואַרפן אונטער דיין רשות. "היכרות ברית עמך", דו קענסט אים נישט פאַנגען און צאַמען ווי מען פאַנגט פערד און מען מאַכט זיי היימיש צו זיין אַ הויז-פערד; ער וועט נישט כרת'ענען קיין ברית מיט דיר, און נישט מסכים זיין זיך אונטערצובייגן אונטער דיר צו זיין דיר אַן עבד עולם וואָס טוט דיין ווילן. און אפילו אים צו פאַנגען צום שפּילן קענסטו אויך נישט, ווי מען פאַנגט אַמאָל ווילדע אָקסן כדי זיי אַריינצושטעלן אין אַ צירקוס און זיך שפּילן מיט זיי, אָדער ווי מען שפּילט זיך מיט אַ פויגל.
און אגב איז באַקאַנט אַז ס'איז פאַראַן פיל בעלי חיים, בפרט וואַסער-באַשעפענישן, וואָס אויב מען פאַנגט זיי שטאַרבן זיי אין דער פּאַסטקע, אפילו מען שטעלט זיי צו אַלע באַקוועמלעכקייטן, און מען זאָגט אַז זיי שטאַרבן פון מרה שחורה. אַ לוויתן, אַ כריש, און פיל וואַסער-חיות קען מען נישט פאַנגען און צאַמען, און אין די ערטער וואו מען פאַנגט זיי פאַרלירן זיי דעם גאַנצן חשק צום לעבן.
יִכְרוּ עָלָיו חַבָּרִים יֶחֱצוּהוּ בֵּין כְּנַעֲנִים׃ - חברותות וועלן זיך צונויפזאַמלען אויף אים צו מאַכן אַ סעודה, זיי וועלן אים צעטיילן צווישן סוחרים.
ער האָט נישט קיין אַנדער תקנה נאָר אַ חלף. און ווען מען פאַנגט אים שוין יאָ, "יכרו עליו חברים", זאַמלען זיך צונויף גאַנצע חבורות פון מענטשן צו עסן פון זיין פלייש, אויב זיי וועלן בכלל אָנקומען דאָס אויפצופרעסן איידער עס וועט קאַליע ווערן, צוליב דער ריזיגער מאָס פלייש וואָס ער האָט. "יחצוהו בין כנענים", כנענים מיינט די קליינע סוחרים, ווי דער לשון "לא יהיה כנעני", די קרעמער און תגרים. דאָס הייסט, וויפיל מען זאָל נאָר מאַכן סעודות אויף אים וועט עס נישט קלעקן, און מען וועט מוזן פאַרקויפן זיין העלפט צו די סוחרים פאַר מסחר. און דער לשון "יכרו" איז סיי אַ לשון פון מסחר און סיי אַ לשון פון כירה, אַ גרויסע סעודה.
הַתְמַלֵּא בְשֻׂכּוֹת עוֹרוֹ וּבְצִלְצַל דָּגִים רֹאשׁוֹ׃ - קענסטו דען אָפּשניידן מיט מעסערס זיין הויט, און מיט אַ פֿיש-האַק זיין קאָפּ?
"התמלא" קומט פֿונעם לשון פֿון 'למלול' (שניידן): צי קענסטו אָפּשניידן און פֿאַרשניידן זיין קאָפּ מיט שוכות? 'שוכות' איז פֿונעם לשון פֿון אַ מעסער, ווי "ושמת שכין בלועך". צי קענסטו אָפּשניידן זיין קאָפּ מיט מעסערס, אַזוי ווי מען נעמט אַראָפּ דעם קאָפּ פֿון אַ פֿיש מיט אַ מעסער? אָדער וועסטו אָפּהאַקן זיין קאָפּ מיט אַ 'צלצל דגים', וואָס דאָס איז אַ קופיץ, אַ מין האַק וואָס מיט דעם האַקט מען אָפּ די קעפּ פֿון די גרעסערע פֿיש, ווייל פֿאַר די גרויסע פֿיש איז אַ מעסער נישט גענוג און מען דאַרף אַ קופיץ? אָבער דעם דאָזיקן לוויתן קען מען נישט בייקומען, נישט מיט קיין מעסער און נישט מיט קיין האַק.
שִׂים־עָלָיו כַּפֶּךָ זְכֹר מִלְחָמָה אַל־תּוֹסַף׃ - לייג אויף אים דיין האַנט, געדענק די מלחמה, זאָלסט מער נישט מוסיף זיין.
נאָכדעם וואָס איך האָב דיר געגעבן דעם כוח וואָס איך האָב, איז גענוג אַז דו לייגסט אויף אים דיין האַנט, נאָר אַראָפּלאָזן אויף אים די האַנט, און דו האָסט אים שוין דערלאַנגט דעם סוף. מען דאַרף נישט קיין מעסער און נישט קיין קופיץ, ווייל איך האָב דיר דאָך געגעבן אַ כוח פֿון אַ ג-ט. "זכור מלחמה אל תוסף", דו וועסט גאָר נישט געדענקען אַז דו האָסט געדאַרפֿט מלחמה האַלטן מיט אים אויפֿן געוויינטלעכן אופֿן פֿון אַ מלחמה, אין אַ מצב וואָס דו האָסט אים נישט געקענט מנצח זיין, נאָר אַז מיין כוח איז אין דיין האַנט פֿאַרטיקסטו אים מיט אַ לייכטן ריר. און מיט דעם קומט דער קדוש ברוך הוא און פֿרעגט איוב'ן: קענסטו טאַקע אַזוי טאָן, און פֿירן דיין וועלט אויף אַן אופֿן וואָס דו וועסט פֿאַרטיליקן די שרעקעדיקע באַשעפֿענישן?
אין דעם דאָזיקן קאַפּיטל מודה איוב אַז ער האָט געפֿעלט אין דער טענה פֿון 'צדיק ורע לו': ער זעט אַז דער אויבערשטער רעדט מיט אַ מענטש, וואָס דאָס איז אַ ראיה אויף השגחה און אויף השארת הנפש, און ער זעט ווי ער ווערט געהיילט פֿון זיינע יסורים, און דערפֿאַר לייגט ער די האַנט אויפֿן מויל. אָבער עס איז אים נאָך פֿאַרבליבן די צווייטע קשיא פֿון 'רשע וטוב לו', און אויף דעם הייבט דער קדוש ברוך הוא אָן זיין ענטפֿער פֿונעם שטורעם. דער תוכן פֿונעם ענטפֿער איז: פּונקט ווי עס איז דער כבוד פֿונעם בורא אַז עס געפֿינען זיך אין זיין וועלט שרעקעדיקע באַשעפֿענישן און נישט בלויז ווערים און שנעקן, און פֿאָרט האָט ער געגעבן פֿאַר יעדן שוואַכן כּלים זיך צו באַשיצן קעגן דעם שטאַרקערן פֿון אים, אַזוי אויך צווישן מענטשן זענען פֿאַראַן גיבורים, און דעם מענטשן איז געגעבן געוואָרן די ליבשאַפֿט צו משפּט און צדק און דער שׂכל אויפֿצושטעלן בתי דינים, אַ פּאָליציי און אַ מיליטער וואָס זאָלן אָפּשטעלן די רשעים; און אויב ער האָט דאָס נישט געטאָן, האָט ער קיינעם נישט צו באַשולדיקן נאָר זיך אַליין. און צום סוף קערט זיך די קשיא איבער צום פֿרעגער אַליין: ווען דו וואָלסט געהאַט אין דיין האַנט אַ כוח ווי אַ ג-ט, און דו וואָלסט געווען באַפֿוילן אומצוברענגען בהמות און דעם לוויתן און איבערלאָזן אויף דער וועלט בלויז מוראַשקעס און שנעקן, צי וואָלסטו טאַקע געפֿירט די וועלט אַנדערש פֿון מיר?