קאפיטל ל"א איז דער פרק וואו איוב קערט זיך צוריק אויסצורעכנען און מסביר צו זיין אז עס איז אין אים נישטא קיין שום עוון. זיינע חברים האבן געטענהט קעגן אים אז ער פארמאגט אין זיך עבירות און חטאים - צי אפענע צי באהאלטענע - און דערפאר זענען געקומען אויף אים די צרות. שטעלט זיך איוב און לייגט פאר בפרוטרוט זיינע צדקות, כדי אפצואווענדן אלע זייערע טענות: איך וועל אייך דערציילן א ביסל פון מיינע מעשים, און איר וועט זען אז איך בין נישט ראוי צו אלע די עונשים וואס איך האב באקומען.
בְּרִית כָּרַתִּי לְעֵינָי וּמָה אֶתְבּוֹנֵן עַל־בְּתוּלָה׃ - א בונד האב איך געשלאסן מיט מיינע אויגן, און פארוואס זאל איך זיך פארקוקן אויף א מיידל (בתולה)?
איוב האט פריער געזאגט "ויהי לאבל כינורי" (מיין פידל איז געווארן צו טרויער). פארוואס האט איוב געהאט א פידל? כדי משמח צו זיין דערמיט א חתן און כלה ווען זיי גייען אונטער דער חופה. ווען זיינע קינדער זענען נפטר געווארן - איז זיין פידל געווארן פארוואנדלט אין טרויער, און זיין כלי זמר איז פארשטומט געווארן. און אפשר וועסטו זאגן: אין דער צייט וואס ער האט געשפילט פארן חתן און דער כלה, אפשר האט ער ארויפגעלייגט זיינע אויגן אויף דער כלה און זי חמדת געווען? אויף דעם זאגט איוב: וויאזוי קען מען מיך חושד זיין אין אזא זאך? איך האב דאך געשלאסן א בונד מיט מיינע אויגן נישט צו קוקן אויף קיין שום זאך וואס באלאנגט נישט צו מיר. און נישט בלויז דאס, נאר אפילו אויף א בתולה בין איך נישט נאכגעגאנגען נאך מיינע אויגן, און א בתולה איז נאך א קלענערע דרגא פון חומרא ווי אן אשת איש. מיין גאנצע כוונה איז געווען נאר און בלויז משמח צו זיין דעם חתן און די כלה.
די גמרא אין מסכת בבא בתרא (ט"ז ע"א) זאגט: אמר רבא, עפרא לפומיה דאיוב - זאל זיך זיין מויל אנפילן מיט ערד! ער [איוב] האט נאר נישט געקוקט אויף אן אנדערער, אבער אברהם האט אפילו אויף זיין אייגענער ווייב נישט געקוקט. דאס הייסט: מיט וואס בארימסטו זיך, אז דו האסט זיך נישט פארקוקט אויף א פרעמדע מיידל? אבער אויף דיין ווייב יא? און מיט דעם טוסטו דיך בארימען? אברהם אבינו האט אפילו אויף זיין אייגענער ווייב נישט געקוקט, ווי עס שטייט "הנה נא ידעתי כי אשה יפת מראה את" - מכלל שמעיקרא לא הווה ידע לה, עס קומט אויס אז ביז דעמאלט האט ער עס נישט געוואוסט. אויב אברהם האט אפילו אויף זיין אייגענער ווייב נישט געקוקט, וואס קומסטו און זאגסט "איך האב נישט געקוקט אויף א בתולה"? וואו ביסטו און וואו איז אברהם?
און איידער מיר וועלן מסביר זיין פארוואס צוליב דעם קומט זיך אים ערד אין מויל, דארף מען פרעגן: וויאזוי איז מעגלעך אז אברהם אבינו האט נישט געקוקט אויף זיין ווייב? א מענטש וואס הייראט א פרוי דארף איר דאך זען פריער! טייל ערקלערן (און אזוי מיינט מען איז אין מהרש"א דארט), אז איין מאל האט ער איר געזען - בלויז איידער ער האט איר געהייראט, און זינט דעמאלט האט ער מער נישט געקוקט אויף איר. און "הנה נא ידעתי" באדייט אז נאך אלע די יארן ביסטו נאך אלץ שיין ווי פריער, ווייל ביי יענער געלעגנהייט איז ער ארויסגעגאנגען און געזען איר שאטן אין וואסער, און דעמאלט האט ער געזאגט "הנה נא ידעתי כי אשה יפת מראה את".
אבער עס איז דא אן אנדערער ביאור. פארוואס דארף א מענטש בכלל זען א פרוי איידער ער נעמט איר? וואס איז דער נפקא מינה? אין אשה אלא לבנים און פאר תכשיטי נשים, און אויב זי איז נישט אזוי שיין - וואס מאכט עס אויס? נאר דער חשש איז, טאמער וועט ער שפעטער קוקן אויף איר און זי וועט ווערן פאראכט אין זיינע אויגן, און ער וועט זאגן: וויאזוי האב איך חתונה געהאט מיט אזא איינע? ער וועט האבן צער, און פון דעם קען חלילה אריינקומען א שנאה אין זיין הארץ. דערפאר האבן חז"ל געהייסן מען זאל קודם קוקן אויף וואס מען נעמט. לויט דעם, אברהם אבינו - וואס האט קיינמאל נישט געהאט קיין כוונה צו קוקן אויף זיין ווייב - האט איר בכלל נישט געדארפט זען פון פריער, ווייל דער גאנצער חשש איז נאר טאמער זי וועט פאראכט ווערן אין זיינע אויגן, און ביי אים איז נישטא קיין שום אזא חשש, וויבאלד ער פלאנט קיינמאל נישט צו קוקן אויף איר.
אבער די גרויסע שוועריקייט דא איז וואס דער מהרש"א פרעגט: רבא זאגט זאל זיך אנפילן דאס מויל פון איוב מיט ערד - דו האסט נישט געקוקט אויף א בתולה, און אברהם האט נישט געקוקט אויף זיין אייגענער ווייב, נו, און וואס איז דערמיט? איז דען צוליב דעם וואס אברהם איז געווען א גרעסערער צדיק ווי מיר דארף זיך מיין מויל אנפילן מיט ערד? לאמיר זאגן אז איך בין נישט א צדיק פון הונדערט נאר א צדיק פון אכט און ניינציג - איז דאס נישט גענוג? איז דאס נישט ווערט קיין לויב? און נישט בלויז וואס מען האט אים נישט געלויבט, נאר מען זאגט אים נאך: שווייג, בעסער זאלסטו אנפילן דיין מויל מיט ערד און גארנישט רעדן!
נאר דער ביאור דערפון איז: איוב איז געקומען קלאגן און באקלאגן זיינע צרות - פארוואס קומט עס מיר? איך האב דאך קיינמאל נישט געקוקט אויף קיין בתולה, רבונו של עולם, דו פירסט זיך נישט מיט מיר מיט גערעכטיקייט! קומט רבא און זאגט אים: קום און זע. אברהם האט געזאגט "הנה נא ידעתי כי אשה יפת מראה את" - ווען האט ער דאס געזאגט? ווען זיי זענען אראפגעגאנגען קיין מצרים. דער הקדוש ברוך הוא האט אים געהייסן ארויפגיין קיין ארץ ישראל און אים צוגעזאגט "ואעשך לגוי גדול ואברכך ואגדלה שמך והיה ברכה". ער איז אנגעקומען אין לאנד - און רבונו של עולם, עס איז געקומען די צייט פון באצאלן. און וואס באקומט ער? א הונגער, עס איז נישטא וואס צו עסן, און אברהם וואנדערט פון איין ארט צום צווייטן. וואו זענען אלע הבטחות? דאס איז די קבלת פנים? און דאך האט אברהם אבינו נישט מקטרג געווען און נישט קיין טענות געהאט, און ער איז געווען אזא צדיק וואס דו ביסט ווי גארנישט קעגן אים, ווייל ער האט דאך אפילו זיין אייגענע ווייב נישט געזען. דאס איז דער טייטש פון "עפרא לפומיה דאיוב": דיינע צדקות זענען פיל קלענער פון אברהמ'ס, און דו קומסט נאך און זאגסט "רבונו של עולם, עס קומט מיר נישט, איך בין דאך אזא צדיק" - בעת וואס אברהם, וועלכער איז געווען פיל א גרעסערער צדיק פון דיר, האט קיינמאל קיין קלאגע נישט געהאט קעגן דעם הקדוש ברוך הוא.
אגב, דאס איז איינע פון די הסברים אויף די ווערטער "הנה נא ידעתי": ביז היינט האסטו נישט געוואוסט - און וואס איז געשען היינט? וויאזוי איז אזא מכשול אונטערגעקומען צו אים? נאר וויבאלד מען גייט און מען דערנענטערט זיך צו מצרים, און מצרים זענען געווען שטופי זימה; אזוי ווי מען האט זיך דערנענטערט צו זיי - איז אברהם אויך אפגעקילט געווארן. ביז היינט האט ער נישט געזען זיין ווייב, און היינט זעט אויך אברהם זיין ווייב. פון דעם זאל א מענטש זיך לערנען וויפיל מען דארף זיך דערווייטערן פון מקומות של תועבה, ווייל די עצם דערנענטערונג אליין איז משפיע.
מען האט אמאל דערציילט אויף רבי חצקל לוינשטיין, אז ער איז אריבערגעגאנגען לעבן א בית קולנוע און האט אראפגעלאזט דעם קאפ און צוגעדעקט די אויגן מיט די הענט. האבן זיי אים געפרעגט: פארוואס איז דער הרב אזוי דערשראקן געווארן? האט ער זיי געזאגט: איך האב מורא פון די שיינענדע ליכטיקייטן וואס קומען ארויס פון דעם קולנוע, טאמער וועט מיר דערגרייכן אזא שיין פון ליכט; ס'איז אוממעגלעך משער צו זיין די שלעכטע השפעה דערפון. ער האט געקענט שפירן אז אפילו דאס ליכט וואס גייט ארויס פון דעם קולנוע איז ווי א כויה פון פייער, אן דעם וואס ער זאל עפעס זען - דאס איז א הויכע מדרגה. און אזוי אויך האט מען דערציילט אויף רבי אלחנן וואסערמאן, אז ער איז אמאל געפארן אין א פארמאכטן אויטא, פארטיפט אין דער גמרא, און ער האט דערשפירט אז מען האט אים אריינגעפירט אין א געגנט פון טומאה, און ער האט געבעטן מען זאל ארויסנעמען דעם אויטא פון דארט שנעל-שנעל. און אויב ביי זיי איז אזוי געווען, האט אויך אברהם אבינו עפעס אראפגענידערט ווען ער האט זיך דערנענטערט קיין מצרים - ביז ער זעט שוין זיין ווייב.
וּמֶה חֵלֶק אֱלוֹהַּ מִמָּעַל וְנַחֲלַת שַׁדַּי מִמְּרֹמִים׃ - און וואס איז דער חלק פון גאט פון אויבן, און די נחלה פונעם אייבערשטן פון די הימלען?
זאגט איוב: צוליב מיין צדקות דאס, וואס איך האב געשלאסן א ברית מיט מיינע אויגן און נישט געקוקט אפילו אויף א בתולה - וואס פאר א חלק האט מיר דער קדוש ברוך הוא געגעבן? וואס איז דער שכר? און וואס האט מיר דער אייבערשטער געלאזט בירושה פון הימל? אז מיינע קינדער זענען געשטארבן, אז איך האב פארלוירן מיין פארמעגן, און אלע צרות. קומט און זעט וואס פאר א צדיק איך בין געווען, און וואס איך האב באקומען דערפאר.
הֲלֹא־אֵיד לְעַוָּל וְנֵכֶר לְפֹעֲלֵי אָוֶן׃ - איז דען נישט דער בראך באשטימט פאר אן אומגערעכטן, און א פארפרעמדונג פאר עושי עולה?
"איד" טייטשט א בראך, און אזוי ווי מיר האבן אמאל געזאגט: ס'איז אסור צו שמייכלען לאידו פונעם מענטש - דאס הייסט צו זיין בראך. זאגט איוב: דער דאזיקער בראך וואס איז געקומען אויף מיר, וואלט ראוי געווען פאר אן איש עוול, פאר א פועל אוון, פאר א רשע און פארדארבענעם מענטש. "ונכר לפועלי אוון" - אפילו פאר פועלי אוון וועט דער בראך זיין ווי א זאך וואס איז פרעמד און אומגעוויינלעך. דאס איז אזוי ווי דער אויסדרוק וואס מענטשן זאגן: איך וואונטש עס נישט אפילו פאר מיינע שונאים. ס'איז פאראן ליידן וואס אפילו פאר רשעים וועט עס פאררעכנט ווערן פאר צופיל - על אחת כמה וכמה פאר מיר.
הֲלֹא־הוּא יִרְאֶה דְרָכָי וְכׇל־צְעָדַי יִסְפּוֹר׃ - זעט ער דען נישט מיינע וועגן, און ציילט ער דען נישט אלע מיינע טריט?
אויב איר מיינט אז איך האב געזינדיקט, ווייל איר ווייסט דאך נישט די באהאלטענע זאכן און איר ווייסט נישט וואס איך האב געטאן בסתר - זעט דאך דער קדוש ברוך הוא מיינע וועגן, די וועגן פון מיין נפש, און אלע מיינע טריט ציילט ער. צי איז דען פאראן א מעשה וואס איז פארהוילן פון זיינע אויגן? סיי מצד מיינע מעשים בפועל, סיי מצד דער הנהגה פון מיין נפש, סיי מצד מיינע מחשבות - אלעס ווייסט דער אויבערשטער. און אויב ער האלט אז ס'איז פאראן אין מיר אן אשמה, זאל ער עדות זאגן קעגן מיר.
אִם־הָלַכְתִּי עִם־שָׁוְא וַתַּחַשׁ עַל־מִרְמָה רַגְלִי׃ - אויב בין איך געגאנגען מיט פאלשקייט, און מיין פוס האט זיך געאיילט צו באטרוג.
דער אויבערשטער ווייסט אלע מיינע מעשים: צי בין איך געגאנגען אין וועגן פון שווא, אין וועגן פון פאלשקייט? אלע מיינע מעשים זענען געטאן געווארן באמת ובתמים לשם שמים, נישט אויף אן אופן פון רמאות און נישט אויף אן אופן פון חנופה. "ותחש" - קען מען טייטשן מלשון תחושה, כאילו מיין פוס האט אנגעטאפט אן ארט פון מרמה; דאס הייסט אז קיינמאל האט מיין פוס נישט געטראטן אין אן ארט פון רמאות, און איך האב זיך קיינמאל נישט געפירט מיט א הנהגה פון שקר. און דער מלבי"ם ברענגט נאך א פירוש: "ותחש" איז מלשון מהירות, ווי אין "מהר שלל חש בז" - צי האט זיך מיין פוס געאיילט צו גיין אין אן ארט פון מרמה?
יִשְׁקְלֵנִי בְמֹאזְנֵי־צֶדֶק וְיֵדַע אֱלוֹהַּ תֻּמָּתִי׃ - זאל ער מיך וועגן אויף מאזני צדק, און גאט זאל וויסן מיין ריינקייט און גאנצקייט.
דער אויבערשטער האט א פלס און מאזני צדק, מיט וועלכע ער קען אפוועגן מיינע מעשים צי זיי זענען ראוי צי נישט. זאל ער ביטע אפוועגן מיינע מעשים אויף מאזני צדק, און גאט זאל וויסן מיין תמימות - מיין גאנצקייט און מיין צדקות.
אִם־תִּטֶּה אַשֻּׁרִי מִנִּי הַדָּרֶךְ וְאַחַר עֵינַי הָלַךְ לִבִּי וּבְכַפַּי דָּבַק מאוּם׃ - אויב מיינע טריט האבן זיך געבויגן פונעם וועג, און מיין הארץ איז נאכגעגאנגען מיינע אויגן, און אין מיינע הענט האט זיך באהאפטן סיי וואספארא שמוץ -
דא הייבט איוב אן צו גוזר זיין אויף זיך אליין זיין דין: אויב ס'איז אמת ווי די ווערטער פון מיינע חברים אז ס'איז דא אין מיר אן עוון - אז איך האב זיך געבויגן פונעם וועג פון גליק, פונעם גליקלעכן און ריכטיגן וועג (אדער מלשון אישור), און איך בין נאכגעגאנגען מיינע אויגן צו גלוסטן זאכן וואס געהערן מיר נישט, און אין מיינע הענט האט זיך צוגעקלעבט סיי וואספארא שמוץ -
אֶזְרְעָה וְאַחֵר יֹאכֵל וְצֶאֱצָאַי יְשֹׁרָשׁוּ׃ - זאל איך זייען און א צווייטער זאל עסן, און מיינע קינדער זאלן אויסגעווארצלט ווערן.
דעמאלט נעם איך אויף זיך דעם דאזיקן עונש: אז איך זאל זייען און א צווייטער זאל עסן דאס וואס איך האב געזייט - דאס הייסט אז אלע מיינע גשמיות'דיגע פארמעגנס זאלן פארלוירן גיין; "וצאצאי ישורשו" - "לשרש" מיינט אויסצורייסן פונעם שורש. אויב אזוי איז די זאך, קומט זיך מיר טאקע אלעס וואס דער אויבערשטער האט מיר געטאן: אז ער האט אומגעברענגט מיינע פארמעגנס, און צוגענומען פון מיר מיינע קינדער און זיי אויסגעווארצלט פונעם שורש. דעמאלט איז דער משפט געקומען אויף מיר בדין ובצדק.
אִם־נִפְתָּה לִבִּי עַל־אִשָּׁה וְעַל־פֶּתַח רֵעִי אָרָבְתִּי׃ - אויב מיין הארץ איז פארפירט געווארן נאך א פרוי, און ביים טיר פון מיין חבר האב איך געלאקערט.
אויב חלילה מיין הארץ איז פארפירט געווארן און איך בין נתפתה געווארן צו אן אשת איש, און צוליב דעם האב איך געלאקערט - מלשון מארב - ביים טיר פון מיין חבר כדי צו זינדיגן מיט זיין ווייב,
תִּטְחַן לְאַחֵר אִשְׁתִּי וְעָלֶיהָ יִכְרְעוּן אֲחֵרִין׃ - זאל מיין ווייב מאלן פאר א צווייטן, און אויף איר זאלן אנדערע קניען.
דעמאלט בין איך מקבל אויף מיר דעם דין: זאל מיין ווייב זיין ווי א פאראכטעטע שפחה וואס מלט ביי די ריחיים פאר א צווייטן מאן, ווי עס שטייט געשריבן "עד בכור השפחה אשר אחר הריחיים". "ועליה יכרעון אחרים" - מדה כנגד מדה: אזוי ווי איך האב חלילה געגלוסט צו דער פרוי פון מיין חבר, אזוי זאל געטאן ווערן צו מיר.
כִּי־הִיא זִמָּה וְהוּא עָוֺן פְּלִילִים׃ - ווארום דאס איז א זימה, און דאס איז אן עוון וואס געהערט צום בית דין.
איצט פארענטפערט ער דעם טעם פונעם עונש. די נפש וואס פארטיפט זיך אין מחשבות פון זנות - דאס איז "זימה", מלשון זומם, א מענטש וואס טראכט און שמידט כסדר מחשבות פון זנות, און דאס צייגט אויף א שלעכטער מידה אין דער נפש. "עוון פלילים" - מלשון משפט, ווי עס שטייט "ונתן בפלילים": אויך דא אויף דער ערד זענען פאראן דיינים און שופטים וואס משפט'ן אזא מעשה, לויט דער תביעה פונעם מאן.
כִּי אֵשׁ הִיא עַד־אֲבַדּוֹן תֹּאכֵל וּבְכׇל־תְּבוּאָתִי תְשָׁרֵשׁ׃ - ווארום עס איז א פייער וואס פארצערט ביזן אונטערגאנג, און זי וועט אויסווארצלען מיין גאנצע תבואה.
די מעשה אליין איז ענליך צו א פייער וואס פארצערט ביז צום אבדון דעם קערפער פונעם חוטא, און אויך "בכל תבואתי תשרש" - זי ברענגט דערצו אז עס זאלן פארלוירן גיין זיינע קינדער און פארמעגן, ווי א פייער וואס עסט און שעדיגט אלץ. און דערפאר זאגט איוב: עס לייגט זיך גארנישט אויפן שכל אז איך זאל האבן געטאן אזא זאך; און אויב וואלט איך עס יא געטאן - וואלט מיר געקומען אזא שרעקליכער און פחד'דיגער עונש, ווייל דער מעשה פון זנות און פירן צו זינד מיט אן אשת איש איז אזוי געפערליך, אז עס קומט דערפאר אן עונש פון פארלירן דאס גאנצע פארמעגן און אויסווארצלען אלע קינדער פון דער וועלט.
אִם־אֶמְאַס מִשְׁפַּט עַבְדִּי וַאֲמָתִי בְּרִבָם עִמָּדִי׃ - אויב איך האב פאראכט דעם משפט פון מיין קנעכט און מיין דינסט ווען זיי האבן זיך געקריגט מיט מיר.
אליפז האט אים געזאגט אז ער האט אלמנות אוועקגעשיקט מיט ליידיגע הענט - אפשר צוליב דיין גרויס עשירות האסטו זיך נישט אויפגעפירט ווי געהעריג מיט אומגליקליכע, עניים און איינזאמע מענטשן. ענטפערט אים איוב: נישט נאר וואס איך האב נישט געגזל'ט קיין אלמנות און יתומים, נאר אפילו מיין קנעכט און מיין דינסט, וואס זיי זענען מיין קנין כספי און געהערן צו מיר, אויב זיי האבן געהאט א טענה און קריגעריי מיט מיר - האב איך נישט פאראכט זייער משפט. איך האב נישט געזאגט פארן קנעכט "ארבעט און שווייג, איך האב נישט וואס צו רעדן מיט דיר, דו ביסט א קנעכט און טו וואס איך הייס", נאר אפילו א קנעכט וואס איז געקומען מיט א קלאגע קעגן מיר - פלעג איך אננעמען זיינע רייד.
וּמָה אֶעֱשֶׂה כִּי־יָקוּם אֵל וְכִי־יִפְקֹד מָה אֲשִׁיבֶנּוּ׃ - און וואס וועל איך טאן ווען גאט וועט אויפשטיין, און ווען ער וועט פאדערן רעכנשאפט, וואס וועל איך אים ענטפערן?
און דער טעם דערפון איז: עס איז דאך מיר אויך דא כביכול א דין ודברים מיטן רבונו של עולם, וואס איך טענה זיך מיט אים איבער די יסורים וואס ער האט געברענגט אויף מיר אומזיסט. און אויב וואלט איך נישט אויסגעהערט דעם קנעכטס טענה - וואס וואלט איך געטאן ווען דער קדוש ברוך הוא שטעלט זיך אויף און קלאגט קעגן מיר און זאגט: וויאזוי שרייסטו קעגן מיר און פאדערסט פון מיר דין, בשעת ווען דיין קנעכט האט געשריגן קעגן דיר און דו האסט נישט געמשפט זיין דין ווי עס פאסט? זאגט איוב: דאס איז גענוג א סיבה פארוואס איך האב אויסגעהערט די טענה פון מיין קנעכט, ווייל די נאענטקייט צווישן מיר און דעם קנעכט איז דאך פיל גרעסער ווי די נאענטקייט צווישן מיר און השי"ת; און אויב דער קנעכט וואלט נישט געקענט עפענען דאס מויל קעגן זיין האר - וויאזוי קענסטו עפענען דאס מויל קעגן דעם אויבערשטן?
הֲלֹא־בַבֶּטֶן עֹשֵׂנִי עָשָׂהוּ וַיְכֻנֶנּוּ בָּרֶחֶם אֶחָד׃ - צי האט דען נישט דער וואס האט מיר באשאפן אין בויך אויך באשאפן אים, און איינער האט אונז ביידע געפארעמט אין רחם?
דאס איז די טענה וואס השי"ת וואלט געטענה'ט קעגן מיר: ענק ביידע, דו און דיין קנעכט, זענען דאך נאענט איינער צום צווייטן - ענק זענען ביידע באשאפן און געבוירן געווארן פון א פרויס בויך, און פונדעסטוועגן האסטו נישט צוגעהערט זיין געשריי, כאטש ער איז אזוי נאענט און גלייך צו דיר; און וויאזוי ווילסטו פירן א משפט מיטן רבונו של עולם? דער מלבי"ם ערקלערט אז די בטן שטעלט מיט זיך פאר דעם הריון און דער רחם די געבורט - "פטר רחם". דערפאר גייט "בבטן עושני עשהו" אויף דער יצירה, אויפן הריון; און "ויכוננו ברחם אחד" - אויף דער געבורט.
אִם־אֶמְנַע מֵחֵפֶץ דַּלִּים וְעֵינֵי אַלְמָנָה אֲכַלֶּה׃ - צי האב איך צוריקגעהאלטן דעם פארלאנג פון די ארעמעלייט, און די אויגן פון דער אלמנה געלאזט אויסגיין אין שמאכטונג?
צופר הנעמתי האט געזאגט אויף אים אז ער האט צעבראכן און פארלאזט די ארעמעלייט. זאגט אים איוב: נישט בלויז אז איך האב נישט געגזל'ט קיין דלים, עניים און אביונים, נאר איך האב אפילו נישט צוריקגעהאלטן פון זיי זייער באגער און זייער בקשה. "ועיני אלמנה אכלה" - אירע אויגן וואס גייען אויס צו באקומען עפעס פון מיר, און זי באקומט נישט.
וְאֹכַל פִּתִּי לְבַדִּי וְלֹא־אָכַל יָתוֹם מִמֶּנָּה׃ - צי האב איך געגעסן מיין שטיקל ברויט אליין, און דער יתום האט נישט געגעסן דערפון?
און אזוי אויך אויב איר וועט מיך באשולדיגן אז איך האב געגעסן מיין ברויט אליין און נישט געגעבן פארן יתום ער זאל עסן און זיך מפרנס זיין צוזאמען מיט מיר. און דאך אויף דעם אלעם - "מה אעשה כי יקום אל"? וואספארא זכות און וואספארא פתחון פה וועט מיר בלייבן צו רעדן פארן הקדוש ברוך הוא, אויב איך אליין זארג נישט פאר די דלים, פאר די אלמנות און די יתומים, און איך עס מיין ברויט אליין? ער וועט מיר דאך זאגן: דו זארגסט נישט פאר די נעבעכדיגע, טא פארוואס זאל איך זיך ווענדן צו דיין געשריי? און צוליב דעם דאזיגן חשש האב איך געזארגט פאר יעדן וואס איך האב נאר געקענט, און פאר יעדן איינעם וואס האט געדארפט מיין הילף האב איך געהאלפן: איך האב נישט צוריקגעהאלטן דעם פארלאנג פון די ארעמע, איך האב נישט געלאזט אויסגיין די אויגן פון דער אלמנה, און איך האב נישט געגעסן מיין ברויט אליין - נאר דער יתום און די אלמנה האבן געגעסן צוזאמען מיט מיר.
כִּי מִנְּעוּרַי גְּדֵלַנִי כְאָב וּמִבֶּטֶן אִמִּי אַנְחֶנָּה׃ - ווארום פון מיין יוגנט האט ער מיך אויפגעצויגן ווי א פאטער, און פון מיין מוטערס טראכט אן פיר איך זי.
דער הקדוש ברוך הוא האט מיך אויפגעצויגן פון מיינע יונגע יארן: הגם איך בין געווען א יתום, האט דער אויבערשטער מיך אויפגעצויגן ווי א פאטער. און ווען איך וואלט זיך נישט געפירט ווי געהעריג, וואלט ער מיך געפרעגט: פארוואס האסטו נישט געטון פארן יתום אזוי ווי איך האב געטון מיט דיר? איך האב דיך דאך אויפגעצויגן, איוב, ווען דו ביסט געווען א יתום, און איך האב דיך געברענגט ביז צו דער הויכער און דערהויבענער מדרגה, צום עשירות און צום כבוד וואס דו האסט געהאט - טא פארוואס זארגסטו נישט פאר מיינע יתומים? "ומבטן אמי אנחנה" - ווען מיין פאטער איז נפטר געווארן איז מיין מוטער פארבליבן אן אלמנה, און איך האב זי געפירט און מפרנס געווען פון דעם טאג וואס איך בין ארויס פון מיין מוטערס טראכט, דאס הייסט פון מיין יוגנט אן; און דאס אלעס דערפאר ווייל דער אויבערשטער האט מיר געהאלפן ווי א פאטער און האט משגיח געווען אויף מיר און אויף מיין מוטער, און צוליב דעם האב איך געקענט פירן מיין מוטער און איר מפרנס זיין ווי עס פאסט. און דערפאר האב איך אוודאי געגעבן פאר יעדן וואס האט געדארפט, און געשטיצט און געהאלפן יעדן וואס איז געווען אנגעוויזן דערויף.
אִם־אֶרְאֶה אוֹבֵד מִבְּלִי לְבוּשׁ וְאֵין כְּסוּת לָאֶבְיוֹן׃ - צי האב איך צוגעזען איינעם גיין פארלוירן אן קליידונג, און עס איז נישטא קיין צודעק פארן אביון?
אִם־לֹא בֵרְכוּנִי חֲלָצָו וּמִגֵּז כְּבָשַׂי יִתְחַמָּם׃ - צי האבן מיך נישט געבענטשט זיינע לענדן, און פון דער וואל פון מיינע שאף פלעגט ער זיך ווארעמען?
זיינע חברים האבן אים געזאגט "ובגדי ערומים תפשיט" - אז מענטשן וואס האבן כמעט נישט קיין קליידער, האסטו נאך צוגענומען זייער לבוש. זאגט זיי איוב: וויאזוי קענט איר מיך באשולדיגן אין אזא זאך? אויב איך האב געזען א מענטש גיין פארלוירן אן קיין לבוש, אדער אן אביון וואס פארמאגט נישט קיין כסות - האבן דאך זיינע לענדן מיך געבענטשט. די חלציים זענען דער ארט פון די לענדן, וואס ביז איצט זענען זיי געווען אויפגעדעקט און נאקעט, און איצט זענען זיי צוגעדעקט געווארן, ווייל פון דער וואל פון מיינע שאף פלעג איך צושטעלן פאר די נאקעטע און פאר די אביונים א צודעק און בגדים, און דערמיט פלעגן זיי זיך ווארעמען. און אויב אזוי, ווי קענט איר מיך באשולדיגן אז איך האב אויסגעטאן נאקעטע מענטשן? פארקערט, זייערע לענדן בענטשן מיך פארן זיין ענדליך צוגעדעקט.
אִם־הֲנִיפוֹתִי עַל־יָתוֹם יָדִי כִּי־אֶרְאֶה בַשַּׁעַר עֶזְרָתִי׃ - אויב איך האב געהויבן מיין האנט אויף א יתום, ווייל איך האב געזען ביים טויער מיין הילף.
איוב איז דאך געזעסן ביים שער, ווי ער האט פריער דערציילט אז די זקנים פלעגן אויפשטיין פאר אים. זאגט ער: אפילו ס'איז געקומען א יתום פאר מיר אין שער המשפט, און איך האב געזען אז על פי דין איז ער נתחייב געווארן מלקות - האב איך נישט אויפגעהויבן מיין האנט אויף אים אים צו שלאגן מיט די אייגענע הענט. הגם איך האב געזען "בשער עזרתי", אז לויטן משפט האב איך געהאט שטיצע און סמוכים אים צו שלאגן, און איך האב פארשטאנען אז ס'קומט זיך אים - דאך האב איך זיך געהיט פון אים שלאגן מיט מיין האנט. און אויב האב איך אים באמת געשלאגן חלילה, בין איך גוזר אויף זיך אליין דעם דין:
כְּתֵפִי מִשִּׁכְמָהֿ תִפּוֹל וְאֶזְרֹעִי מִקָּנָהֿ תִשָּׁבֵר׃ - זאל מיין פלייצע אראפפאלן פון שכם, און מיין ארעם זאל צובראכן ווערן פון איר קנה.
כדי דאס צו פארשטיין דארף מען וויסן וואס איז די כתף, וואס איז דער שכם, וואס איז די זרוע און וואס איז דער קנה. די כתף כפשוטו - די צוויי עקן אויף וועלכע א מענטש טראגט א משא, ווי די מרגלים וואס האבן געטראגן דעם אשכול אויף זייער פלייצע; דארט הייבן זיך אן די זרועות. דער שכם איז דער טייל וואס פארבינדט צווישן די פלייצעס, אונטערן האלדז. און דערפאר, באמערקט דער מלבי"ם, ווערט דער שכם שטענדיג דערמאנט בלשון יחיד - "נשא על שכמו" - ווייל ער איז איינער, אונטערן האלדז צום זייט פונעם עורף; בשעת "כתפיים" ווערט שטענדיג געזאגט בלשון כפול, ווייל ס'איז דא א כתף פון דא און א כתף פון דארט. די זרוע איז דער טייל וואס פארבינדט צווישן דער כתף צום קנה - דארט לייגט מען די תפילין; און דער קנה איז פונעם מרפק ביז דער האנט, דער פלאץ וואו מען לייגט דעם זייגער. און די יָד ווערט אזוי אנגערופן ווייל זי האט אין זיך י"ד פרקים. און יעצט: "כתפי משכמה תיפול" - די פלייצע זאל אראפפאלן פונעם שכם וואס פארבינדט די כתפיים; "ואזרועי מקנה תישבר" - דער ארעם זאל זיך צעברעכן אינמיטן און זיך אפשיידן פונעם קנה.
כִּי פַחַד אֵלַי אֵיד אֵל וּמִשְּׂאֵתוֹ לֹא אוּכָל׃ - ווארעם דער בראך פון גאט איז מיר געווען א שרעק, און פון זיין דערהויבנקייט קען איך נישט פארטראגן.
און פארוואס האב איך זיך אזוי נזהר געווען? "כי פחד אלי איד אל" - איך האב מורא געהאט פון יראת העונש, טאמער וועט דער הקדוש ברוך הוא ברענגען אויף מיר אן איד, דאס הייסט א שבר, נאך אזא מעשה. "ומשאתו לא אוכל" - און אויך אן דעם פחד און יראת העונש, איז אין מיר געווען יראת הרוממות: "שאתו" איז מלשון רם ונישא, און פון גרויס דערהויבנקייט פונעם אייבערשטן וואס איז רם ונישא, בין איך נישט געווען ביכולת צו טון אזא זאך, מצד דער יראת הרוממות וואס ברענט אין מיר.
אין דעם פרק לייגט איוב פאר די גאנצע יריעה פון זיינע צדקות, כדי אויפצוווייזן אז ער איז נישט ראוי פאר זיינע יסורים: ער האט געהיט זיינע אויגן מיט א ברית און האט זיך אפילו אויף א בתולה נישט צוגעקוקט, ער איז נישט געגאנגען מיט שווא און מיט מרמה, ער איז נישט פארפירט געווארן נאך דער פרוי פון זיין חבר, ער האט נישט פאראכט דעם משפט פון זיין עבד און זיין אמה, ער האט נישט צוריקגעהאלטן דעם פארלאנג פון דלים און נישט אויסגעמאטערט די אויגן פון אן אלמנה, ער האט געשפייזט יתומים און אנגעטון ערומים, און האט נישט געהויבן קיין האנט אויף א יתום אפילו ווען דער דין איז געווען מיט אים - אלעס מתוך פחד פון איד אל און מתוך יראת רוממותו. אבער אויף דעם אלעם האט די גמרא געענטפערט "עפרא לפומיה דאיוב": נישט צוליב א חסרון אין זיינע צדקות, נאר ווייל אברהם אבינו, וואס איז געווען גרעסער פון אים לאין ערוך, האט מקבל געווען הונגער און וואנדערונגען נאך אלע הבטחות און האט נישט קובל געווען קעגן זיין בורא. און בדרך אגב לערנט מען אויך ווי ווייט א מענטש מוז זיך דערווייטערן פון מקומות פון טומאה, ווייל דער עצם קירבה צו זיי האט א השפעה - ביז אז "הנה נא ידעתי" איז געזאגט געווארן דווקא בשערי מצרים.