אין קאַפּיטל י"ט וועלן מיר קודם מסביר זיין דעם עיקר פון איוב'ס טענה, און דערנאָך וועלן מיר גיין לויטן סדר פון די פסוקים. אויף דעם שלב ענטפערט איוב נאָך נישט קיין עכטע תשובה פאַר בלדד השוחי; ער וואַרט ביז אַלע דריי חברים זיינע וועלן אויסזאָגן זייערע רייד, און ערשט דאַן וועט ער פאָרלייגן זיינע טענות. נאָר אין דעם קאַפּיטל טוט אים זייער וויי און ער באַקלאָגט זיך אויף דער עצם פגיעה אין אים: אויף די שווערע ווערטער, אויף די חרפות און בזיונות. אפילו אויב איך האָב גערעדט רייד וואָס פּאַסן נישט - אין אדם נתפס על צערו, מען כאַפּט נישט אַ מענטש ביים וואָרט אין זיין צער און יגון, און פאַרוואָס באַציט איר זיך צו מיר מיט אַזאַ שטרענגקייט?
איוב באַקלאָגט זיך אַז יעדער איז פאַרוואַנדלט געוואָרן אין זיינע שונאים. גלייך ווי עס איז נישט גענוג מיט די צרות וואָס גייען אויף אים אַריבער, דאַרף ער נאָך די דאָזיקע 'חברים' אין גענדזנפיסלעך, וואָס קומען און רעדן קעגן אים שלעכטס אָן קיין רחמנות. און נישט דאָס אַליין, נאָר ער בעט אַז זיין משפט זאָל איבערגעגעבן ווערן פאַר די קומענדיקע דורות: ווען די וואָס קומען נאָך מיר וועלן הערן וואָס איך בין אַריבערגעגאַנגען און וועלן זען וואָס איך האָב באַקומען שלא כדין - וועלן זיי מיך באַרעכטיקן. און בעצם איז דאָ דאָ אַ מסירת דין לשמים: ווי קומט מען און מען רודפ'ט אַ געשלאָגענעם און געפּלאָגטן מענטש, אַ ליידנדיקן און פאַרפּײַניקטן? צום סוף זאָגט ער זיי אַז זיי דאַרפן מורא האָבן און ציטערן פאַר דעם עונש פון השי"ת וואָס וועט זיך אָפּרעכענען מיט זיי פאַר דער דאָזיקער הנהגה קעגן אים.
וַיַּעַן אִיּוֹב וַיֹּאמַר. עַד־אָנָה תּוֹגְיוּן נַפְשִׁי וּתְדַכְּאוּנַנִי בְמִלִּים. - און איוב האָט געענטפערט און געזאָגט: ביז ווען וועט איר פאַרטרויערן מיין נפש, און מיך צודריקן מיט ווערטער?
זאָגט זיי איוב: ביז ווען וועט איר מיר מאַכן צער - לשון תוגה און צער - ווי לאַנג וועט איר מיך פּײַניקן? "ותדכאונני במילים" - איר צודריקט מיך מיט די שאַרפע און שווערע ווערטער וואָס איר זאָגט מיר.
זֶה עֶשֶׂר פְּעָמִים תַּכְלִימוּנִי לֹא־תֵבֹשׁוּ תַּהְכְּרוּ־לִי. - דאָס איז שוין צען מאָל וואָס איר פאַרשעמט מיך, איר שעמט זיך נישט צו באַליידיקן מיך.
"זה עשר פעמים תכלימוני" - דאָס איז שוין דאָס צענטע מאָל וואָס איר פאַרשעמט מיך. און טאַקע ביז אַהער געפינען מיר צען מענות, און לויט רש"י ווערט אויך איוב'ס אייגענע רייד אַריינגערעכנט אין דער צאָל: כאָטש דאָס זענען נישט זייערע ווערטער, דער עצם פאַקט וואָס איך מוז זיך קאָנפראָנטירן מיט דעם וואָס איר זאָגט, ווײַזט אַז איר זאָגט אויף מיר שווערע זאַכן, און דערפאַר ווערט מיין ענטפער אויך אַריינגערעכנט אינעם חשבון פון די צען.
"לא תבושו תהכרו לי" - איר רעדט מיט הויכע מליצות וועגן אַ רשע, וועגן אַ מענטש וואָס האָט באַקומען אַ דין שמים און די האַנט פון השי"ת איז געווען אין אים צוליב זיין רשעות, אַלץ אויף אַן אומדירעקטן אופן. איר זאָגט דאָך נישט קלאָר: דו, איוב, ביסט אַזוי און אַזוי. זאָגט זיי איוב: איר שעמט זיך נישט צו רעדן אַזוי, בשעת עס איז קענטיק אַז איר מיינט מיר? גלייך ווי איר רעדט וועגן אַן אַנאָנימען רשע אין דריטן פּערזאָן וואָס באַקומט אַ דין שמים, אָבער אין דער אמת'ן איז דאָך קלאָר אַז אַלע יענע באַשרײַבונגען וועגן דעם רשע'ס משפט זענען געצילט אויף דעם וואָס איך האָב באַקומען.
וְאַף־אָמְנָם שָׁגִיתִי אִתִּי תָּלִין מְשׁוּגָתִי. - און אפילו טאַקע אויב איך האָב געגרייזט, ביי מיר וועט נעכטיקן מיין גרייז.
אפילו אויב איך וועל אָננעמען אייערע ווערטער אַז איך האָב געגרייזט אין די עיקרי האמונה, אַז איך האָב געגרייזט מיט מײַנע טענות אַז הקדוש ברוך הוא פירט נישט קיין השגחה און מיין שטראָף איז שלא כדין - קומט זיך אויף דעם נישט אַזאַ ריזיקער עונש. איר טענה'ט אַז צוליב מיינע טענות לײַד איך ייסורים, אָבער מיינע טענות זענען נישט מער ווי אַ טעות, און אויף אַ טעות באַקומט מען נישט אַזאַ שווערן ליידן און ייסורים.
און נאָך מער: "איתי תלין משוגתי". עס איז דאָ אַ מענטש וואָס ער איז אַ טועה ומטעה - ער מאַכט אַ טעות און פירט אויך אַנדערע פאַלש, און דאַן זאָגט מען אים: מילא דו האָסט געמאַכט אַ טעות פאַר זיך אַליין, אויף אַ טעות קען מען זיך נאָך פאַרענטפערן, אָבער פאַרוואָס ביסטו געגאַנגען נאַרן און פאַרפירן אַנדערע? אויף דעם זאָגט איוב: מיין גאַנצער טעות איז אַ פּריוואַטער. אפילו אויב איך האָב געמאַכט אַ טעות, האָב איך קיינעם ניט פאַרפירט. מיין משוגה בלייבט ביי מיר; איך בין ניט געגאַנגען פּובליצירן מיינע ווערטער ברבים און איך האָב קיינעם ניט פאַרפירט. אויב אַזוי, פאַרוואָס קומט מיר אַזאַ שרעקלעכער עונש בלויז פאַר אַ טעות?
אִם־אָמְנָם עָלַי תַּגְדִּילוּ וְתוֹכִיחוּ עָלַי חֶרְפָּתִי. - אויב איר ווילט טאַקע זיך גרויסהאַלטן איבער מיר, און אויפווייזן אויף מיר מיין שאַנד.
איר ווילט פאַרגרעסערן מיינע עבירות כדי עס זאָל שטימען דער עונש מיט דער עבירה, און דערפאַר זאָגט איר: זיכער האָסטו אַ שרעקלעכע און פאָרכטיקע עבירה, ווייל אַנדערש איז ניטאָ קיין פּאַראַלעל צווישן דעם עונש און דער עבירה. איר מוזט דאָך געבן אַן הסבר פאַרוואָס איך מוטשע זיך מיט אַזעלכע ביטערע יסורים, און דערפאַר "עליי תגדילו" - איר פאַרגרעסערט מיין עבירה כדי צו מאַכן אַ פאַרגלייך צווישן איר און דעם שרעקלעכן עונש וואָס איך באַקום. "ותוכיחו עליי חרפתי" - און פון וואַנען דערווייזט איר אַז איך בין אַ רשע? גראָד פון די יסורים אַליין וואָס איך לייד, פון זיי ווילט איר כביכול אויפווייזן אַז עס ליגט אין מיר אַן עבירה. זאָגט זיי איוב: דאָס איז קיין שום ראיה ניט.
דְּעוּ־אֵפוֹ כִּי־אֱלוֹהַּ עִוְּתָנִי וּמְצוּדוֹ עָלַי הִקִּיף. - ווייסט דאָך איצט, אַז גאָט האָט פאַרקרימט מיין משפט, און מיט זיין נעץ האָט ער מיך אַרומגערינגלט.
זאָלט איר וויסן אַז איר מאַכט אַ טעות. די יסורים וואָס איך באַקום זענען ניט לויט'ן דין, נאָר דורך אַן עיוות הדין, און דאָס איז אַן עוול. "עיוותני" - ער האָט געמאַכט מיט מיר אַ פאַרקרימטן דין; "ומצודו עליי הקיף" - ער האָט מיך איינגעשלאָסן אין אַ מצודה אָן אַ משפט, שלא כדין און שלא כהוגן. דערפאַר זאָלט איר מיך ניט משפט'ן און ניט אַרויסנעמען קיין מסקנות וועגן מיינע עבירות פונעם חשבון פון מיינע יסורים, ווייל מיינע יסורים קומען ניט מיט יושר און ניט לויט'ן דין.
הֵן אֶצְעַק חָמָס וְלֹא אֵעָנֶה אֲשַׁוַּע וְאֵין מִשְׁפָּט. - זעט, איך שריי חמס און ווער ניט געענטפערט, איך שריי און עס איז ניטאָ קיין משפט.
אויף דעם אַליין שריי איך חמס - אַז מען באַגייט מיט מיר אַן עושק שלא כדין - "ולא אענה". דאָס איז ווי אַ מענטש וואָס גזלנים זענען באַפאַלן אויף אים און ער שרייט ראַטעוועט, און קיינער ענטפערט ניט, עס איז ניטאָ ווער עס זאָל קומען אים ראַטעווען. אויב אַזוי, איז דאָך ניטאָ קיין אַנדער ברירה נאָר צו גיין צו די שופטי ארץ: "אשווע" - וועל איך גיין און שרייען צום אָרט פונעם משפט, "ואין משפט" - אָבער עס איז ניטאָ ווער עס זאָל משפט'ן די רשעים ווי עס געהער צו זיין, עס איז ניטאָ פאַר וועמען זיך צו משפט'ן.
אָרְחִי גָדַר וְלֹא אֶעֱבוֹר וְעַל נְתִיבוֹתַי חֹשֶׁךְ יָשִׂים. - מיין וועג האָט ער פאַרגאַדערט און איך קען ניט אַריבערגיין, און אויף מיינע שטעגן לייגט ער פינצטערניש.
איז מיר נאָך אַלץ פאַרבליבן אַ האָפענונג: כאָטש דאָ זענען דאָ גזלנים און ניטאָ קיין משפט, וועל איך אָבער גיין אין דער גרויסער שטאָט, דאָרט זענען דאָ גרויסע בתי דינים און דאָרט וועל איך קענען מאָנען יושר. נאָר ווען איך גיי אַרויס אויפ'ן וועג צו די בתי דינים - "אורחי גדר ולא אעבור", מען האָט מיר אָנגעשטעלט גדרים, מען קען ניט אַרויסגיין, מען קען ניט צוקומען און זיך באַקלאָגן. האָב איך געזאָגט: איך וועל ניט גיין אויפ'ן הויפּט וועג, נאָר אויף שטעגן, אויף זייטיקע וועגן, אַבי איך זאָל אָנקומען צו דער גרויסער שטאָט פאָרצולייגן מיין דין פאַר די גרויסע שופטים. אָבער "על נתיבותיי חושך ישים" - ער פאַרפינצטערט מיין וועג כדי איך זאָל ניט געפינען דעם אָרט פון די שטעגן און ניט קענען קומען אין שטאָט אַריין אָפּצוגעבן די קלאַגע אויפ'ן עוול וואָס מען האָט מיר געטאָן.
כְּבוֹדִי מֵעָלַי הִפְשִׁיט וַיָּסַר עֲטֶרֶת רֹאשִׁי. - מיין כבוד האָט ער פון מיר אויסגעטאָן, און אַראָפּגענומען די קרוין פון מיין קאָפּ.
ביז אַהער באַשרײַבט ער אַ קייט פֿון שטיקונג וואָס דער קדוש ברוך הוא האָט פֿאַרמאַכט אויף אים מיט שווערע און שרעקלעכע ייסורים, אָן אַפֿילו אַ רעכט צו טענה'ען: עס זענען נישטאָ קיין שופטים, נישטאָ קיין בתי משפט אין דער גרויסער שטאָט, און עס איז נישטאָ קיין מעגלעכקייט אָנצוקומען אַהין. דאָס אַלץ איז אַ משל אויף דעם וואָס מען זאָגט אים כביכול: לײַד און שווײַג, דו האָסט נישט אַפֿילו קיין רעכט צו קומען און זיך רעכטפֿאַרטיקן מיט עפּעס. און ער לייגט צו: נאָכדעם וואָס ה' האָט אַרומגערינגלט אויף מיר זײַן רשת און פֿאַרגאַטערט מײַן וועג, האָט ער אויך "כבודי מעלי הפשיט ויסר עטרת ראשי" - ער האָט אַראָפּגענומען פֿון מיר די קרוין פֿון מײַן קאָפּ. איוב איז געווען אַ זייער מכובד'יקער מענטש און אַ גרויסער עושר, און מען האָט צוגענומען פֿון אים דעם עשירות און די גדולה.
יִתְּצֵנִי סָבִיב וָאֵלַךְ וַיַּסַּע כָּעֵץ תִּקְוָתִי. - ער האָט מיך צעבראָכן פֿון אַלע זײַטן און איך בין אַוועקגעגאַנגען, און ער האָט אויסגעריסן ווי אַ בוים מײַן האָפֿענונג.
ער האָט געהרג'עט מײַנע קינדער אַרום מיר, "ויסע כעץ תקותי" - ווי אַ בוים וואָס מען רײַסט אים אויס פֿון די וואָרצלען. און כאָטש מאָל ווען מען רײַסט אויס אַ בוים בלײַבן איבער אַ טייל פֿון די וואָרצלען אין דער ערד און פֿון זיי וואַקסט אַ נײַער בוים, איז דאָ נישט אַזוי געווען: דער קדוש ברוך הוא האָט מיר געטאָן ייסורים וואָס מען קען פֿון זיי נישט אויפֿשטיין, עס זענען נישט געבליבן קיין וואָרצלען פֿון וואַנען איך זאָל שפּראָצן אַ ישועה און אַ רפואה.
וַיַּחַר עָלַי אַפּוֹ וַיַּחְשְׁבֵנִי לוֹ כְצָרָיו. - און זײַן צאָרן האָט געפֿלאַקערט אויף מיר, און ער האָט מיך געהאַלטן פֿאַר זײַן שונא.
כביכול האָט ה' אָנגערייצט אין מיר זײַן צאָרן, און "אפו" דאָ ווערט באַטראַכט ווי אַ באַזונדערע זאַך פֿאַר זיך: ער האָט אָנגערייצט אין מיר זײַן כּעס, ביז דער צאָרן אַליין האָט מיך געהאַלטן ווי איך וואָלט געווען אַ צר און אַ שונא צו אים.
יַחַד יָבֹאוּ גְדוּדָיו וַיָּסֹלּוּ עָלַי דַּרְכָּם וַיַּחֲנוּ סָבִיב לְאׇהֳלִי. - צוזאַמען קומען זײַנע מחנות און טרעטן אויס אויף מיר זייער וועג, און לאַגערן אַרום מײַן געצעלט.
ער האָט געשיקט אויף מיר גדודים וואָס קומען אַלע אויף מיר צו אַ מלחמה; "ויסולו עלי דרכם" פֿונעם לשון מסילה - זיי האָבן אויסגעטראָטן זייער וועג אויף מיר, ביז זיי האָבן געלאַגערט אַרום מײַן געצעלט. ער מרמז דאָ אויף די צרות וואָס זענען געקומען איינע נאָך די אַנדערע: די גדודים פֿון שבא, די כשדים, אַלע די וואָס זענען געקומען איינער נאָכן צווייטן, ווי מענטשן וואָס לאַגערן אַרום אים און גייען נישט אַוועק ביז זיי פֿאַרטיקן אים אָפּ אינגאַנצן. און מעגלעך מיינט ער אויך זײַנע חברים: די גוטע פֿרײַנד וואָס וואָלטן געדאַרפֿט זײַן פֿאַר אים אַן עזר און אַ שילד, נישט בלויז האָבן זיי נישט געשיצט און נישט געהאָלפֿן, נאָר זיי קומען אויף אים ווי גדודים, זיי האַלטן אים ווי איינער וואָס קריגט זיך קעגן ה' און לייקנט זײַן השגחה, און קומען מקנא זײַן די קנאת ה' און קעמפֿן קעגן אים.
אַחַי מֵעָלַי הִרְחִיק וְיֹדְעַי אַךְ־זָרוּ מִמֶּנִּי. חָדְלוּ קְרוֹבָי וּמְיֻדָּעַי שְׁכֵחוּנִי. - מײַנע ברידער האָט ער פֿון מיר דערווײַטערט, און מײַנע באַקאַנטע האָבן זיך פֿרעמד געמאַכט פֿון מיר. מײַנע קרובים האָבן אויפֿגעהערט, און מײַנע באַקאַנטע האָבן מיך פֿאַרגעסן.
וויבאַלד די גדודים פֿון כּעס און חמה לאַגערן אַרום מיר, און האָבן מיך כביכול גענומען ווי אַ 'פּראָיעקט' - ממילא "אחי מעלי הרחיק". ווער וויל קומען צו אַזאַ אָרט? ווער וויל זיך אַרײַנשטעלן אין אַזאַ צרה און אַזאַ סכנה? "ויודעי" - מײַנע באַקאַנטע - "זרו ממני", אַ לשון פֿון צעשפּרייט ווערן. און דאָס איז דער שורש פֿונעם וואָרט 'מזור', וואָס דאָס מיינט אַ רפואה, ווײַל מען פֿלעגט צעשפּרייטן און שיטן רפואות אויף די וווּנדן, ווי דער פּסוק זאָגט "לא זורו ולא חובשו ולא רוככה בשמן". אַ טייל פֿון דער רפואה איז געווען צו שיטן היילמיטלען אויף דער מכּה, און דעריבער הייסט אַ רפואה 'מזור'. אויך דאָ "זרו ממני" איז אַ לשון פֿון צעשפּרייטונג.
"חדלו קרובי" - די וואָס זענען מיר נאָענט האָבן אויפֿגעהערט צו קומען, "ומיודעי שכחוני" - די וואָס קענען מיך האָבן שוין פֿאַרגעסן פֿון איוב'ן. וואָס ווי באַקאַנט, ווען אַ מענטש האָט הצלחה האָט ער אַ סך גוטע פֿרײַנד און קרובים, אָבער ווען ער פֿאַלט זעט ער פּלוצעם אַז קיינער איז נישט לעבן אים.
און עס איז פֿאַראַן דערויף אַ שיין וואָרט אויפֿן פּסוק "ואחר ממכרו גאולה תהיה לו", און אין שנת היובל "ושבו איש אל אחוזתו ואיש אל משפחתו תשובו". מען פֿרעגט: 'איש אל אחוזתו' איז פֿאַרשטענדלעך, אַז די פֿעלדער קערן זיך אום אין יובל, אָבער וואָס איז דער ענין פֿון 'איש אל משפחתו'? און מען ערקלערט: ווען אַ מענטש איז דך, מך, אַן עני, רש ואביון - האָבן זיך אַלע דערווײַטערט פֿון אים, יעדער זאָגט 'יענער? אַ קרוב? עס דאַכט זיך מיר נישט אַז ער איז אַ קרוב מײַנער'. אָבער אַז מען זעט פּלוצעם אַז ער איז געוואָרן אַן עושר - 'ווייסט, מיר האָבן עפּעס אַ געמיינזאַמען שוועסטערקינד?' פּלוצעם קען ער אים, ער פֿרעגט אויף זײַן שלום און זײַן טובה און גיט אים אַ גרויסן 'גוט מאָרגן'. וואָס איז געשען? ער האָט געלט! און דאָס איז: "ושבו איש אל אחוזתו" - קער זיך אום צו דײַן נחלה, און פּלוצעם זאָגט מען 'קוקט נאָר וויפֿל פֿעלדער ער האָט, צוואַנציק יאָר האָבן מיר נישט געוווּסט אַז ער האָט אַזעלכע נחלאות', און ממילא "ואיש אל משפחתו תשובו" - פּלוצעם וועסטו זען וואָס פֿאַר אַ גרויסע משפּחה דו האָסט, און אַפֿילו די וואָס דו האָסט נישט געקענט וועט זיך אַרויסשטעלן אַז זיי זענען דײַן משפּחה. פֿאַרוואָס? עס איז פֿאַראַן געלט, קומען שוין אַלע אָן.
און ווי מ'דערציילט וועגן די קיבוצים: ס'איז דא מענטשן וואס מ'האט יארן לאנג נישט געהערט פון זיי, און פלוצלונג קומען זיי און דערמאנען 'רבותי, מיר זענען דאך חברים אין קיבוץ' - דו וואוינסט דאך שוין דרייסיג יאר אין שטאט! נאר וואס דען, מ'האט געהערט אז מ'גייט פריוואטיזירן, מ'גייט פארקויפן די נכסים פונעם קיבוץ, קומט יעדער איינער אן און זאגט: 'געדענקט איר אז איך בין דא? מיין טאטע איז געווען פון די מייסדים'. פלוצלונג דערמאנט זיך יעדער אז ער איז אויך א שותף. דאס איז וואס איוב זאגט: ווען ס'זענען געקומען אויף מיר אזעלכע צרות, ממילא זענען מיינע ברידער דערווייטערט געווארן, מיינע באקאנטע האבן זיך פארפרעמדט פון מיר, און אלע מיינע באקאנטע און ליבהאבער האבן זיך דערווייטערט פון מיר.
גָּרֵי בֵיתִי וְאַמְהֹתַי לְזָר תַּחְשְׁבֻנִי נׇכְרִי הָיִיתִי בְעֵינֵיהֶם. - די איינוואוינער פון מיין הויז און מיינע דינסטן האלטן מיר פאר א פרעמדן, א פרעמדער בין איך געווען אין זייערע אויגן.
"אמהותיי" איז מלשון אמות, שפחות. און ער זאגט צו זיי: הלואי זאלט איר מיר האלטן פאר א פרעמדן מענטש, הלואי זאלט איר מיר מכבד זיין ווי מ'איז מכבד א פרעמדן מענטש, און נישט אזוי ווי איר דארפט מכבד זיין אייער בעל הבית. אבער אין זייערע אויגן בין איך געווען ווי א נוכרי, ווי איינער וואס קומט פון א ווייט לאנד וואס מ'קען אים בכלל נישט, מען ווייסט נישט פון וואספארא פאלק ער איז און נישט פון וואספארא שפראך. הלואי וואלט איר זיך באצויגן צו מיר ווי צו א פרעמדן און נישט ווי צו אייער האר - וואלט מיר שוין בעסער געווען.
לְעַבְדִּי קָרָאתִי וְלֹא יַעֲנֶה בְּמוֹ־פִי אֶתְחַנֶּן־לוֹ. - צו מיין קנעכט האב איך גערופן און ער ענטפערט נישט, מיט מיין מויל בעט איך זיך ביי אים.
אפילו ווען איך רוף מיין קנעכט - וואס א קנעכט דארף דאך פון נאטור מורא האבן פאר זיין האר און אים מכבד זיין - "קראתי ולא יענה". איך רוף צען מאל, און צום סוף זאגט ער: 'איך האב נישט געהערט'. פלוצלונג הערט ער נישט. מיין מצב איז אזוי געפאלן, אז אפילו מיין געזינד און מיינע קנעכט, וואס דארפן תמיד טון מיין רצון, ענטפערן מיר נישט ווען איך רוף זיי. "במו פי אתחנן לו" - איך בעט זיך און איך מאן, און ס'העלפט גארנישט; איך רוף אים און ער קומט נישט און ענטפערט נישט.
רוּחִי זָרָה לְאִשְׁתִּי וְחַנֹּתִי לִבְנֵי בִטְנִי. - מיין אטעם איז פרעמד פאר מיין ווייב, און מיין בעטן פאר די קינדער פון מיין לייב.
און מיינט נישט אז ס'רעדט זיך נאר פון קנעכט: אויך פאר מיין ווייב איז מיין אטעם פרעמד, כביכול איך ווער פאררעכנט ביי איר ווי א פרעמדער. "וחנותי" - מיינע תחנונים - זענען אויך פרעמד פאר די קינדער פון מיין לייב. און היות זיינע קינדער זענען דאך געשטארבן, דארף מען פארשטיין ווער זענען די "בני בטני": אדער אייניקלעך, בני בנים, אדער אנדערע קינדער וואס ער האט געהאט פון פלגשים. אויף יעדן פאל, וואס איך בעט זיך ביי זיי איז געווארן פרעמד פאר זיי.
גַּם־עֲוִילִים מָאֲסוּ בִי אָקוּמָה וַיְדַבְּרוּ־בִי. - אפילו שלעכטע יונגען האבן מיך פאראכט, איך שטעל זיך אויף און זיי רעדן אויף מיר.
"עווילים" איז א צוזאמשטעל פון צוויי נידעריגע מדריגות. א 'נער' איז א נידעריגע מדריגה, ווי מ'האט געזאגט אויף יוסף "ושם איתנו נער עברי" - דרך ביזיון, א נער, ער טוט מעשי נערות. און נאך א נידעריגע מדריגה איז אן עושה עוול. יונגען וואס טוען עוול - א צוזאמשטעל פון צוויי נידעריגע מדריגות. "גם עווילים מאסו בי" - אפילו יונגען וואס טוען עוול האבן מיך פאראכט. און נישט נאר דאס, נאר "אקומה וידברו בי" - ווען איך ענדיג דעם וויכוח און איך שטעל זיך אויף, רעדן זיי אויף מיר הינטער מיין רוקן. קוקט נאר אויף די פשוט'סטע און נידעריגסטע מענטשן, אפילו זיי האבן השגות אויף מיר, אויך זיי רעדן קעגן מיר.
תִּעֲבוּנִי כׇּל־מְתֵי סוֹדִי וְזֶה־אָהַבְתִּי נֶהְפְּכוּ־בִי. - אלע מיינע סודות-לייט האבן מיך פאראכט, און דער וועמען איך האב ליב געהאט האט זיך איבערגעדרייט קעגן מיר.
אלע יענע "מתי סודי", מיינע סודות-מענטשן, די מיט וועמען איך פלעג רעדן איבער מיינע סאמע פריוואטסטע ענינים - זיי רעדן אויף מיר מיט גנאי, זיי האבן מיך פארמיאוסט. און צו וועמען מיינט ער? צו זיינע דריי חברים, וואס האבן גערעדט צו אים מיט שארפקייט און האבן זיך נישט אויפגעפירט צו אים ווי ס'פאסט. און ווער איז "זה אהבתי"? דאס איז בלדד השוחי, וואס איז ביי אים פאררעכנט געווארן ווי דער גרעסטער אוהב פון אלע, ווייל ביים ערשטן וויכוח איז ער נישט געגאנגען אין דעם מהלך פון אליפז און צופר וואס האבן גלייך אנגעלייגט אויף אים א שולד פון חטא און עוון און געזאגט אז ער ליידט וועגן זיינע עבירות. בלדד האט לכתחילה נישט גענומען דעם קו, און דערפאר האט איוב געזאגט: איך האב געהאט א געוויסע ליבשאפט צו אים, איך האב געזאגט - אט איז כאטש איינער וואס זוכט נישט אין מיר קיין חסרונות. אבער אויך ער "נהפכו בי", אויך ער האט זיך איבערגעדרייט אויף מיר צום שלעכטן.
בְּעוֹרִי וּבִבְשָׂרִי דָּבְקָה עַצְמִי וָאֶתְמַלְּטָה בְּעוֹר שִׁנָּי. - צו מיין הויט און צו מיין פלייש האבן זיך צוגעקלעבט מיינע ביינער, און איך בין אנטלאפן מיט דער הויט פון מיינע ציין.
וואס פאסירט מיט א מענטש וואס ווערט אויסגעדארט ביז גאר? די הויט קלעבט זיך צו צום פלייש. אמאל זעט מען אזעלכע בילדער, און זיי זענען ממש דערשרעקעדיג: מען זעט שוין נישט קיין פלייש, נאר הויט און צייכנס פון ביינער - בילדער פון ביאפרא און בילדער פונעם חורבן השם יצילנו, שרעקליכע און שוידערליכע זאכן. דאס איז פון איין זייט. און פון דער צווייטער זייט איז דאס פלייש צוגעקלעבט צו די ביינער, ווייל עס איז דאך נישטא קיין פעטנס וואס זאל אפטיילן. און דאס איז "בעורי ובבשרי דבקה עצמי": מיינע ביינער האבן זיך צוגעקלעבט פון אינדרויסן צו מיין הויט און פון אינעווייניג צו מיין פלייש, ווייל עס איז שוין נישטא קיין פעטנס און קיין פלייש און אלעס קלעבט זיך צו צו די ביינער.
"ואתמלטה בעור שיניי" - "אתמלטה" איז מלשון ארויסלאזן און אויסשפייען (להפליט ולהמליט), אז איך גיב ארויס מיט מיינע ציין דאס מאכל וואס איך האב געגעסן; און "בעור" איז מלשון בעיר, א בהמה. זאגט ער זיי: איך בין געווארן ווי א בעיר, ווי א בהמה וואס ברענגט ארויף גרה און מאלט ווידער איבער מיט אירע ציין דאס וואס זי האט געגעסן. נאר א בהמה ברענגט ארויף גרה ווייל זי האט נישט קיין ציין אויבן און האט נישט גוט געמאלן פון אנפאנג, בעת איך ברעך אויס מיין עסן כאטש איך האב יא ציין. דאס הייסט: אלעס וואס איך עס ווערט ארויסגעווארפן פון מיר, די געדערעם און די כלי העיכול טוען נישט זייער פעולה, ווייל זיי זענען אפגעשוואכט און שוין צוגעקלעבט צו די ביינער פון גרויס דלות און קראנקייט, אז אויב איך עס עפעס - ברעך איך עס אויס.
חׇנֻּנִי חׇנֻּנִי אַתֶּם רֵעָי כִּי יַד־אֱלוֹהַּ נָגְעָה בִּי. לָמָּה תִּרְדְּפֻנִי כְמוֹ־אֵל וּמִבְּשָׂרִי לֹא תִשְׂבָּעוּ. - דערבארעמט אייך אויף מיר, דערבארעמט אייך אויף מיר, איר מיינע פריינט, ווארום די האנט פון גאט האט מיך געטראפן. פארוואס רודפ'ט איר מיך ווי גאט, און פון מיין פלייש ווערט איר נישט זאט?
ער בעט פון זיי: מיינע חברים און גוטע פריינט, טוט מיט מיר חסד און רחמנות. איר זעט דאך אז "יד אלוה נגעה בי", אז עס זענען אויף מיר דא שווערע פלאגן און נגעים פון דער האנט פון השי"ת. און ער ברענגט א משל: ווען עס איז פאראן א פעטער פאנג, איז פארשטענדליך פארוואס מען שפרינגט דערויף - עס איז דא אין אים פלייש, עס איז דא וואס צו עסן. אבער איך, מיין גאנצער קערפער איז אנגעשלאגן מיט נגעים, מיין הויט קלעבט צו מיינע ביינער און מיין פלייש קלעבט צו מיינע ביינער פון אינעווייניג. אויב אזוי פארוואס רודפ'ט איר מיך? וואס וועט איר פארדינען? "ומבשרי לא תשבעו" - עס איז נישטא אין מיר קיין פלייש וואס איר קענט פון דעם עסן.
"למה תרדפוני כמו אל" - איר רודפ'ט מיך אן קיין שום הנאה און אן קיין שום תועלת, און מיט דעם פירט איר זיך אויף ווי השי"ת, ווארום לויט איוב'ס טענה האט אים השי"ת אויך גערודפ'ט אן קיין תועלת, אן קיין הנאה און אן קיין שום סיבה. איז וואס קומט אייך ארויס דערפון, פרעגט ער זיי.
מִי־יִתֵּן אֵפוֹ וְיִכָּתְבוּן מִלָּי מִי־יִתֵּן בַּסֵּפער וְיֻחָקוּ. - ווער וואלט געגעבן איצטער אז מיינע ווערטער זאלן פארשריבן ווערן, ווער וואלט געגעבן אז זיי זאלן אין א ספר איינגעקריצט ווערן.
ער זאגט זיי: טאקע אין דעם דור פארמשפט איר מיך, איר געפינט אין מיר פגמים און חסרונות, און יעדער איינער ווארפט אויף מיר אן אנדערע שולד, און איך האב נישט קיין האפענונג ארויסצוגיין א זכאי ביי אייך. אבער איין זאך בעט איך: הלוואי זאלן מיינע רייד און מיינע טענות פארשריבן ווערן און איינגעקריצט ווערן אין א ספר. פארוואס? כדי זיי זאלן פארבלייבן פאר די קומענדיגע דורות, ווארום איך בין זיכער אז אין די קומענדיגע דורות וועט אויפשטיין א מענטש מיט א גראדן שכל און ער וועט אויפווייזן מיין יושר און מיינע מעשים.
בְּעֵט־בַּרְזֶל וְעֹפָרֶת לָעַד בַּצּוּר יֵחָצְבוּן. - מיט אן אייזערנער שרייבפעדער און בליי, זאלן זיי אויף אייביג אין א שטיין אויסגעהאקט ווערן.
איך באגנוגען זיך נישט מיט דעם וואס עס זאל פארשריבן ווערן אין א ספר, ווייל א ספר קען עלול זיין אויסגעמעקט צו ווערן. איך וויל אז זיי זאלן אויסגעהאקט ווערן מיט אן אייזערנער פעדער און בליי, און נישט אויף יעדן פלאץ נאר טיף אין א שטיין - "בצור יחצבון" - כדי זיי זאלן בלייבן עקזיסטירן ביז צום לעצטן דור.
וַאֲנִי יָדַעְתִּי גֹּאֲלִי חָי וְאַחֲרוֹן עַל־עָפָר יָקוּם. - און איך ווייס אז מיין אויסלייזער לעבט, און דער לעצטער וועט אויפן שטויב אויפשטיין.
איך בין זיכער אז עס וועט זיך געפינען אין א געוויסער צייט א מענטש וואס וועט ליינען די ווערטער וואס איך האב פארשריבן, ער וועט פירן מיין קריג, בארעכטיגן מיין משפט און אויפווייזן אז איר האט א טעות אין אייערע טענות איבער מיין רשעות, און אז איך האב באמת באקומען מיין שטראף שלא כדין. "ואחרון על עפר יקום" - און אפילו אויב יענער וועט זיין פונעם לעצטן דור וואס וועט אויפשטיין אויף דער ערד, אין ענדע וועט זיך געפינען איינער וואס וועט מיך בארעכטיגן און זאגן אז דער צדק איז מיט מיר און נישט מיט די טענות וואס איר האט געטענהט.
וְאַחַר עוֹרִי נִקְּפוּ־זֹאת וּמִבְּשָׂרִי אֶחֱזֶה אֱלוֹהַּ. אֲשֶׁר אֲנִי אֶחֱזֶה־לִּי וְעֵינַי רָאוּ וְלֹא־זָר כָּלוּ כִלְיֹתַי בְּחֵקִי. כִּי תֹאמְרוּ מַה־נִּרְדׇּף־לוֹ וְשֹׁרֶשׁ דָּבָר נִמְצָא־בִי. - און נאכדעם וואס מיין הויט איז אזוי צעקלאפט געווארן, צי וועל איך דען פון מיין פלייש זען גאט? וועלכן איך וועל זען פאר מיר, און מיינע אויגן האבן געזען און נישט קיין פרעמדער, עס גייען אויס מיינע נירן אין מיין ברוסט. אויב איר וועט זאגן פארוואס זאלן מיר אים נאכיאגן, בעת דער שורש פונעם ענין געפינט זיך אין מיר.
זיי האבן אים געזאגט: וויסן זאלסטו אז עס איז פאראן השארת הנפש, און בסופו של דבר וועסטו זיך מתענג זיין אויפן אויבערשטן און מקבל זיין כפל כפליים גוטס; דער גוף איז א גשמיות'דיגע און פארגייענדיגע זאך וואס עקזיסטירט בלויז אויף דער וועלט, און דער עיקר איז די רוחניות'דיגע מציאות, עס איז דא אן עולם הבא. און איוב, ווי באקאנט, האט געקאפערט אין השארת הנפש און געקאפערט אינעם לעבן פונעם עולם הבא, דערפאר ענטפערט ער זיי לויטן אויסקוק פון זיין קערפער.
"נקפו" איז ווי 'ניגפו' (צעקלאפט און צעשלאגן), ווי לשון חכמים "אין אדם נוקף אצבעו מלמטה עד שמכריזין עליו מלמעלה" - אז א מענטש באקומט נאר א וואונד אדער א שניט אינעם פינגער נאכדעם וואס מען האט אזוי אנגעזאגט פון אויבן. און דאס מיינט: נאכדעם וואס איר זעט אז מיין הויט איז צעקלאפט און צעשלאגן מיט וואונדן און מוגלא, און אז זי איז שוין צעגאנגען און גארנישט איז מער נישט איבערגעבליבן פון איר, און ווי ער האט פריער באשריבן אז זיין פלייש איז אינגאנצן אויסגעדארט און צוגעקלעבט צו די ביינער - ווי קען דען זיין אז "מבשרי אחזה אלוה"? וויאזוי וועט דאס דאזיגע פלייש שטיין פארן רבונו של עולם און באקומען באלוינונג און שכר פאר די גוטע זאכן וואס ער האט געטאן?
גּוּרוּ לָכֶם מִפְּנֵי־חֶרֶב כִּי־חֵמָה עֲוֺנוֹת חָרֶב לְמַעַן תֵּדְעוּן שַׁדּוּן. - היט זיך פאר דער שווערד, ווייל דער צארן אויף די עבירות ברענגט די שווערד, כדי איר זאלט וויסן אז עס איז פאראן א משפט.
איצט קומט איוב צו זיי מיט א תוכחה: שרעקט זיך און היט זיך פונעם שווערד און פונעם דין וואס הענגט איבער אייך, צוליב דעם וואס עס איז פאראן ביי אייך דער עוון פון רעדן אומפאסיגע רייד. איר האט מיך מצער געווען בחינם, און דאס איז א סיבה אז איר דארפט שטארק שטארק מורא האבן.
"כי חמה עוונות חרב" - ווען א מענטש פלאגט און טוט מצער זיין א צווייטן איד, זאל ער וויסן אז אויף אזא זאך באקומט מען א שטראף מיט א שווערער און שרעקליכער חמה, און דער עונש קומט מיט א פולער מאס. און עס איז באקאנט אז עס זענען דא דערויף פילע מעשיות, אז מענטשן וואס זענען באשטראפט געווארן מיט שווערע עונשים, מערסטנס איז דאס געווען צוליב דעם וואס זיי האבן אין דער פארגאנגענהייט געטשעפעט און מצער געווען א צווייטן און פאראורזאכט עגמת נפש פאר א מענטש. און אזוי שטייט אין דער תורה: "כל אלמנה ויתום לא תענון, אם ענה תענה אותו... וחרה אפי והרגתי אתכם בחרב". פון דעם לערנט מען זיך אז אויף צער פאר יענעם איז פאראן א שרעקליכער עונש.
"למען תדעון שדון" - כדי איר זאלט וויסן אז עס איז פאראן א דין אויף דער וועלט און עס איז פאראן א משפט אויף דער וועלט. דער כתיב איז 'שדין' - אז עס איז דא א דין, און דער קרי איז 'שדון' - אז דער אויבערשטער משפט זיין וועלט. זאגט זיי איוב: איר טענה'ט דאך אז אלעס איז בדין ובמשפט און אלעס איז בצדק, און עס איז זייער שיין דאס נאכצוזאגן, אבער איר ווייסט דאס נאך אלץ נישט מיט א קלארער ידיעה. און ווען וועט איר דאס וויסן? ווען דער קדוש ברוך הוא וועט זיך אפרעכענען מיט אייך און אייך מייסר זיין אויף דעם וואס איר טוט מיר איצט און אויפן צער וואס איר מאכט מיר - דעמאלט וועט איר וויסן אז עס איז דא א דין אויף דער וועלט. נישט בלויז נאכזאגן, נישט בלויז מיר זאגן 'וויסן זאלסטו אז דו באקומסט ווייל עס קומט זיך דיר, עס איז דא א דין און א מענטש זינדיגט און באצאלט' - נאר ווען איר וועט דאס אליין כאפן אויף זיך, אויף דעם וואס איר האט מיך מצער געווען, דעמאלט וועט איר האבן א קלארע ידיעה אז עס איז פאראן א דין אויף דער וועלט און אז א מענטש צאלט פאר זיינע מעשים.
אין פרק י"ט ענטפערט איוב נאך נישט קיין מסודר'דיגע תשובה פאר בלדד, נאר ער שרייט דעם געשריי פונעם געטראפענעם: צען מאל האבן אים זיינע רעים פארשעמט מיט מליצה'דיגע רייד וואס זייער גאנצע כוונה איז געווען אויף אים, זיי האבן פארגרעסערט זיין עוון כדי דאס צוצופאסן צום עונש, און האבן געברענגט א ראיה אויף זיין חרפה גאר פון זיינע יסורים אליין. ער טענה'ט אז אפילו אויב ער האט געגרייזט, איז זיין שגגה א פריוואטע און זי נארט קיינעם נישט אפ, און אז דער דין ווערט געפירט מיט אים פארדרייט: א מצודה ארום אים, קיינער שרייט נישט און קיינער ענטפערט נישט, עס איז נישטא קיין משפט און קיין וועג צוצוקומען צו אים. ער שילדערט זיין פאל פון כבוד צו ארימקייט, דאס דערווייטערן זיך פון די ברידער, די קרובים, די באקאנטע, די שפחות און די עבדים, ווי פרעמד ער איז פאר זיין ווייב און פאר די בני בטנו, דעם שפאט פון די עווילים און דעם פארראט פון זיינע אנשי סוד און אויך פון בלדד וועמען ער האט ליב געהאט. פון א גוף וואס איז צעגאנגען ביז זיינע ביינער האבן זיך צוגעקלעבט צו זיין הויט און צו זיין פלייש בעט ער רחמים: וואס ווילט איר זיך אנזעטיגן פון פלייש וואס איז שוין כמעט נישט פארהאן? אין זיין ייאוש פונעם הוה גיט ער איבער זיין דין פאר די דורות און צום הימל - אז זיינע ווערטער זאלן איינגעקריצט ווערן מיט אן אייזערנער פעדער און בליי אין שטיין, ווייל ער איז זיכער אז עס וועט אויפשטיין דער וואס וועט אים מצדיק זיין - און ער ווארנט זיינע רעים: שרעקט זיך פֿאַר דער שווערד, ווייל פאר דעם צער פונעם צווייטן צאלט מען אפ מיט כעס, און דעמאלט וועט איר וויסן א קלארע ידיעה, נישט קיין אויסגע'חזר'טע, אז יש דין ויש דיין.