מיר טרעטן אריין אין פרק טו אין ספר איוב, און דערין איז דער אכטער ענטפער: דער ענטפער פון אליפז התימני. ווי אונזער שטייגער וועלן מיר קודם מקדים זיין און מסביר זיין מיט אלגעמיינע שטריכן וואס אליפז וויל דא זאגן, און דערנאך וועלן מיר איבערגיין די זאכן בלשון הכתובים.
ביז יעצט האט זיך דער וויכוח געדרייט ארום דער שאלה פון "צדיק ורע לו". איוב האט געטענה'ט: איך בין א צדיק און ס'איז מיר שלעכט, איך לייד, גיט מיר אן הסבר. און קעגן אים האט מען געטענה'ט: ביסטו טאקע א צדיק? וואס הייסט שלעכט? אפשר האסטו פארבארגענע חטאים, און אפשר זענען די פאדערונגען פון דיר פיל העכער, און דאן דאס אליין וואס דו האסט נישט משלים געווען וואס מ'פאדערט פון דיר ווערט גערעכנט פאר א חטא און אן עוון. דאס איז געווען דער שמועס אין די לעצטע פרקים.
אבער דא האט איוב אויפגעברענגט א גאר נייע קשיא: "רשע וטוב לו". אלעס וואס איר האט פארענטפערט לייגט זיך אויפ'ן שכל - לויט אייער שיטה אויף יעדן פאל - בנוגע דער שאלה פון צדיק ורע לו. אבער וואספארא תירוץ וועט איר מיר געבן אויף רשע וטוב לו? וואס וועט איר זאגן, אז ער איז נישט באמת א רשע, נאר ער מאכט בלויז אן איינדרוק פון א רשע? אויף א רשע איז סאך שווערער צו מלמד זכות זיין ווי איידער צו געפינען חסרונות ביי א צדיק. ביי א צדיק קען איך זאגן: ס'איז נאר כלפי חוץ, ער איז נישט באמת א צדיק. אבער אויף א רשע וואס וועסטו זאגן? ער איז נישט באמת קיין גנב? ער האט נישט באמת גע'הרג'עט? זיינע מעשים זענען דאך באקאנט און מפורסם.
די טענה פון אליפז איז אז די הצלחה פונעם רשע איז נישט קיין עכטע הצלחה. גיט א קוק אויפ'ן סברא: ביים צדיק וואס ליידט קען מען נישט זאגן אז די יסורים זענען נישט עכט, ער שפירט דאך עס זייער שטארק, דעריבער האט מען פארענטפערט אז די צדקות איז נישט פאלקאם. און ווען מיר רעדן פונעם רשע וואס ס'איז אים גוט, קען מען נישט זאגן אז די רשעות איז נישט עכט, ווייל די רשעות איז דאך זייער עכט. אויב אזוי, וואס איז נישט עכט? דאס "טוב לו" איז נישט עכט. דאס איז דער מהלך פון אליפז: כאטש לויט ווי די אויגן זעען זעט מען אז דער רשע האט הצלחה, ער קלויבט צונויף פארמעגן, קנינים און עשירות, אבער זאלסט וויסן אז טיף אינעווייניג איז ער שטענדיג פול מיט פחד. ס'דאכט זיך אים כסדר ווי א שווערד יאגט אים נאך, ווי איינער וויל צוגנב'נען זיין געלט, ווי צרות הזמן, גזלנים און היזקים לויערן אויף אים און יעדער גלוסט אויף וואס ער פארמאגט. ממילא האט ער נישט קיין מנוחה אין זיין פארמעגן און נישט קיין עכטע שמחה אין וואס ער האט - ס'זעט נאר אזוי אויס כלפי חוץ.
היינט איז אונז גרינג דאס צו פארשטיין. מ'ווייזט פאר אונז אקטיארן און בארימטע פערזענלעכקייטן, און מ'פרעגט: איז זייער לעבן גוט? ס'דאכט זיך אז שוין לאנג זענען מער נישטא קיין מענטשן וואס מיינען אז זיי האבן א גוט לעבן. יעדער ווייסט אז זיי זענען צעבראכן און ליידן, זיי לעבן אויף פילן, שלאף-פילן און בארויאיגונגס-פילן. זיי האבן נישט קיין היים פון רואיגקייט און שלווה, קיין נחת פון די קינדער; סכסוכים אן אן אויפהער, חתונה געהאט דאס דריטע אדער דאס פערטע מאל, אן ענדע קלאגעס אין געריכט קעגן אלע ערליי קאמפאניס, זיי זענען נישט רואיג און נישט באזעצן, די גאנצע צייט אין יאגענישן, פליגערייען און אן קיין מנוחה. ווילסטו זיך בייטן מיט אזא לעבן? צי זאגסטו: "טוב פת חרבה ושלווה בה" - בעסער א טרוקענער ביסן ברויט מיט רואיגקייט.
דאס איז פונקטליך די טענה פון אליפז צו איוב: קוק נישט אויפ'ן אויסערלעכן שיין פון יענע רשעים-נגידים וואס ס'זעט אויס ווי ס'איז זיי גוט. זאלסט וויסן אז טיף אינעווייניג ווערט דער רשע אויפגעגעסן פון שרעק, ער זארגט און ציטערט שטענדיג, טאמער וועט איינער אוועקנעמען זיין גליק, וואס ער גייט פארלירן, וואס ס'וועט פאסירן מיט אים. און פארוואס איז דאס אזוי? דאס איז דער עונש וואס דער אויבערשטער גיט פאר'ן רשע: ער זאל תמיד האבן פחד ורעדה. ווייל וואס איז הצלחה? מנוחת הנפש, שמחת הלב, א רואיגער גייסט. טוב פת חרבה ושלווה בה - דאס איז זיכער דאס בעסטע פון אלעם.
ווער וויל זיך היינט בייטן מיט א געוועזענעם פרעמיער מיניסטער וואס שטייט פאר א משפט? איך דארף נישט זיין געלט, נישט זיינע פינף דירות און גארנישט. גיב מיר מיין קליינע דירה, מיט מיין רואיגקייט, מיט מיין היים און מיט מיינע קינדער. איך דארף נישט קיין מידיע, איך דארף נישט קיין רודעריי, איך וויל נישט זיין הויך ווען ער איז געווען הויך און נישט נידעריג ווען ער איז נידעריג. וואס איז גוט פאר'ן מענטש? שלמה המלך האט געזאגט: טוב פת חרבה ושלווה בה. גיב מיר מיין קליין ווינקל, און ס'זאל מיר זיין מיט רו און שלווה. ווער עס איז אמאל געשטאנען פאר א משפט ווייסט וואס גייט איבער אויפ'ן מענטש אינעווייניג. אפילו א פשוט'ער מענטש וואס האט א קליינעם משפט וועגן פארקער אדער סיי וועלכע געלט זאך - ער האט נישט קיין מנוחה, ער שלאפט נישט ביינאכט. ווי שטארק בענקט ער ארויסצוגיין פון דעם מצב, צוריקצוקומען צו רואיגקייט, אנצולענען דעם קאפ אויפ'ן קישן און איינשלאפן ווי א קינד. צו דעם שטרעבט דער מענטש. די עכטע הצלחה איז אז דער מענטש זאל האבן גוטס, ער זאל האבן שמחת החיים, ער זאל זיין צופרידן. גיט א קוק אז שטענדיג ווען מ'רעדט פון גבירים פרעגט מען: אבער וואו איז דאס גליק? ווייל דאס שטרעבן פונעם מענטש איז דאס גליק, און געלט פארזיכערט נישט קיין גליק. געלט פארזיכערט נאר אז מ'קען דורכגיין דאס לעבן מיט מער גרינגקייט.
און דאס איז וואס ער זאגט אים: דער רשע - ס'דאכט זיך דיר אז ס'איז אים גוט, אבער באמת איז אים נישט גוט, ער האט נישט קיין מנוחת הנפש. וואס עס זעט דיר אויס ווי הצלחה איז בלויז אן אויסערלעכער שיין, און פון אינעווייניג איז אלעס פארפוילט. און אזוי איז אויך געווען ביי דיר, איוב. ווייל לויט אליפז'נס פארשטאנד איז איוב א זינדיגער, און ממילא שוין אין דער צייט פון זיין שלווה, וואס איז געווען טיף אין אים? פחד. איוב אליין האט דאך מעיד געווען: "פחד פחדתי ויאתייני" - איך האב תמיד מורא געהאט אז אלעס דא איז וואקלדיג און איך האלט ביים פאלן, און צום סוף איז עס טאקע געקומען. קומט אויס, זאגט אליפז: אט זעסטו אז דער אויבערשטער האט דיר שוין דעמאלט אריינגעגעבן דעם אינעווייניגסטן פחד.
אין אנפאנג פון זיינע רייד זאגט אליפז מוסר פאר איוב פאר'ן כופר זיין אין שכר ועונש אויף יענער וועלט און אין תחיית המתים. און אין דער כפירה זענען פאראן צוויי חלקים: איין חלק איז אז די טויטע וועלן לעבעדיג ווערן, און איין חלק נאך פריער דערפון - גן עדן און גיהנום, הישארות הנפש. איוב האט געקאפערט אין ביידע. קומט אליפז און זאגט אים: אפילו אויב דו ביסט כופר אין תחיית המתים, ביי הישארות הנפש האסטו גארנישט וואס צו טענה'ן. דו טענה'סט אז א מענטש וועט אויפשטיין פון דאס ניי נאכדעם וואס ער איז פארפוילט און פארגאנגען? לאמיר דאס איבערלאזן, דאס איז א טענה אויף תחיית המתים. אבער די נפש איז אייביג, זי ווערט נישט פארברויכט. דו טענה'סט אז דער וואס גייט אראפ אין קבר ווייסט מער גארנישט - דאס איז דער גוף, אבער ס'איז דא א נפש. און בעצם זענען הצלחה און גליק ענינים פונעם נפש און נישט פונעם גוף. אויב אזוי, אפילו לויט דיין שיטה אז דער גוף האט נישט קיין המשך, האט דאך די נפש יא אן המשכיות.
ווייטער דינגט ער זיך מיט אים אויף דעם וואס איוב האט געטענהט, אז דער מענטש האט נישט קיין בחירה חופשית און ער איז געצוואונגען אין זיינע מעשים. אליפז וועט אים אויפווייזן אז דער מענטש האט יא א בחירה חופשית און ער איז נישט געצוואונגען אין זיינע מעשים פונעם אויבערשטן. און דער עיקר הוכחה איז: יעדער בר דעת שפירט אז ער איז פריי אין זיין בחירה. אויב מען וועט מיר זאגן אויפצוהייבן דעם כוס און איך האב עס אויפגעהויבן - פארוואס האב איך עס אויפגעהויבן? ווייל יענער האט מיר געצוואונגען מיט זיין רעדן, צי ווייל איך האב באשלאסן? יעדער בר דעת וואס הייבט אויף דעם כוס שפירט ביי זיך: איך האב אויפגעהויבן ווייל איך האב באשלאסן אויפצוהייבן, און יעצט באשליס איך עס אראפצולייגן און איך לייג עס אראפ. מיט פשוטע ווערטער, עס איז דא דא דער פשוטער שכל, דאס גרונטליכע געפיל וואס דארף נישט קיין הוכחות, ראיות און פילאסאפיעס: איך האב גערעדט ווייל איך האב געוואלט רעדן, און אויב איך וועל וועלן שווייגן וועל איך שווייגן. איך האב דיר געגעבן א פאטש ווייל איך האב געוואלט, און אויב איך וואלט געוואלט וואלט איך דיר געגעבן הונדערט שקל פאר צדקה אנשטאט דעם פאטש וואס איז א חטא ועוון. אויב אזוי, ליגט די זאך אין מיינע הענט. אויף וואס רעדסטו, איוב, ווען דו רעדסט וועגן מוכרח'דיגע מעשים? שפירסטו דען נישט אליין אז דיינע מעשים זענען אפהענגיק אין דיין באשלוס, אז דו ווילסט טוסטו, און אז דו ווילסט נישט טוסטו נישט?
און ממילא, אויב דער מענטש איז פריי אין זיינע מעשים, דארף ער דאך באצאלן א פרייז פאר א שלעכטן מעשה וואס ער האט געטאן. קומט דאך אויס אז דו אויך, איוב, גיבסט א דין וחשבון אויף נישט קיין גוטע מעשים, ווייל עס איז דאך נישט מעגליך אז א מענטש זאל קיינמאל נישט זינדיגן: אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא. און דער אויבערשטער באשטראפט דיך מיט א צייטווייליגן עונש אויף דער וועלט, אנשטאט אויף יענער וועלט, אין עולם הבא וואס איז אן עולם נצחי.
בשרשו איז דאס דאס וואס ער האט אים שוין געענטפערט אינעם ערשטן מענה, נאר דארט האט איוב פארשטאנען אז עס רעדט זיך פונעם גוף, און דערפאר האט ער זיך קאנצענטרירט אין זיין תשובה אויפן גוף און געזאגט אז דער גוף קומט נישט צוריק צום לעבן. יעצט שטעלט זיך אליפז אפ אויף דער נפש: אפילו אויב דו זאגסט אז דער גוף גייט פארלוירן, קומען דאך די יסורים דיך ראטעווען פון כריתת הנפש, כדי דיין נפש זאל נישט אפגעשניטן ווערן פון איר שורש העליון - און דאס איז דער ציל פון די יסורים. ווייל איבער דעם ענין פונעם גוף האט איוב געטענהט: דו זאגסט מיר אז דער אויבערשטער וועט מיר געבן גוטס אויף ווייטער, אבער איך האב נישט קיין אינטערעסע דערין. אויב דו גיבסט מיר פופציג שלעכטע יארן און נאכדעם פופציג גוטע יארן - בין איך מוחל אויף די פופציג שלעכטע. גיב מיר די פופציג גוטע אינמיטן און נעם מיר נאכדעם אוועק. פארוואס דארף מען מיר געבן פופציג שלעכטע יארן אינמיטן כדי צו געבן אין אויסטויש פאר זיי פופציג גוטע צום סוף? איך בין נישט פאראינטערעסירט אין דעם אויסטויש. קומט אליפז און טענהט: וויסן זאלסטו אז עס איז דא א גמול פאר דער נפש, און דאס לעבן פון דער נפש איז אייביג. פופציג שלעכטע יארן, און אפילו טויזנט שלעכטע יארן, זענען כאין וכאפס קעגן חיי נצח, און דאס אייביגע לעבן איז דאס לעבן פון דער נפש. און דאס איז דער ענטפער אויף איוב'ס טענה אז מען זאל אים גלייך געבן דאס גוטע לעבן אן דעם שלעכטן אינמיטן: דאס שלעכטע קומט מכפר צו זיין אויף עוונות, און אויב נישט, וועט דיר זיין שלעכט אויף אייביג - און עס איז פיל בעסער צו באקומען דאס שלעכטע יעצט אויף א צייטווייליגן אופן.
אחוץ דעם: אויב ביז יעצט האט זיך אליפז באצויגן צו איוב ווי צו א מענטש וואס האט א לייכטן חטא, א מענטש וואס האט נישט געדינט דעם אויבערשטן מאהבה אדער מען איז אויף אים מדקדק מיט געוויסע קלייניקייטן, פון דא און ווייטער האלט ער אים שוין פאר א רשע גמור. פארוואס? נאך דעם וואס דו כופר'סט אין אלע יסודות פון דער אמונה, אין השארת הנפש און אין תחיית המתים, און עפנסט דיין מויל קעגן דעם אויבערשטן - איז דאס א רשעות גמורה. פלוצלונג שטעלט זיך ארויס אז דא איז נישט פאראן קיין חטא בשוגג, נאר גרויסע עוונות.
און אויב דו וועסט זאגן: דאס אלעס איז דאך נאר נאכדעם וואס איך האב אנגעהויבן ליידן, פארוואס אויב אזוי האט מען געברענגט אויף מיר יסורים פון פריער, פריער האב איך דאך נישט אזוי גערעדט? אויף דעם טענהט אליפז: פון דיין פליסיגן לשון און פון דיין ריינער שפראך פארשטיי איך אז דאס זענען זאכן וואס קאכן זיך שוין ביי דיר א לאנגע צייט. ווען איך פרעג א מענטש א קשיא און ער ענטפערט א מסודר'דיגע תשובה, מיט א פליסיגער און הויכער שפראך, זע איך דאך אז ער האט זיך צוגעגרייט און ער קומט גרייט. אזוי זאגט אליפז: פונעם אופן וויאזוי דו ענטפערסט זע איך אז דאס זענען זאכן וואס דו מאלסט שוין ביי דיר א לאנגע צייט, נאך לאנג פאר די יסורים. און אויב אזוי ביסטו שוין דעמאלט געווען א רשע, שוין דעמאלט איז געווען אין דיר כפירה. דאס איז נישט קיין מעשה פון "איך האב באקומען א קלאפ און איך האב אנגעהויבן שרייען", נאר מען דערקענט אז דו ביסט גוט אויסגעארבעט.
און ווייטער מאכט ער חוזק פון איוב'ס נארישקייט וואס ער קומט מיט טענות צום רבונו של עולם: פארוואס האסטו באשאפן דעם מענטש? אט ליידט דאך דער מענטש, זע וויפיל צרות ער האט. משל למה הדבר דומה: א פאבריק וואס האט ארויסגעגעבן ביז היינט צען טויזנט אויטאס, און איין געוויסער אויטא האט געהאט פראבלעמען און שאדנס און געברענגט גרויסע צרות. וועט דען א מענטש קומען און זאגן פארן בעל המפעל: פארוואס האסטו פראדוצירט דעם אויטא? קוק ווי דער אויטא איז א ליידן, קוק וויפיל צרות ער האט אנגעמאכט. און צוליב דיר זאל מען פארמאכן דעם פאבריק? עס זענען דאך דא נאך טויזנטער מענטשן וואס מיר האבן פראדוצירט פאר זיי אויטאס און זיי בענטשן אונז אינדערפרי און ביינאכט. דו קומסט אינמיטן דער בריאה און פרעגסט: פארוואס האסטו באשאפן א מענטש? אלע מענטשן אין דער וועלט דאנקען דאך דעם אויבערשטן פאר זייער לעבן, און ווען דער מענטש וואלט נישט געווען דאנקבאר פארן לעבן וואלט ער שוין לאנג פארלאזט די וועלט. קוק ווי שטארק א מענטש כאפט זיך אן אין די קרנות המזבח ווען עס קומט זיין צייט זיך צו געזעגענען פון דער וועלט. יעדער דאנקט דעם אויבערשטן פאר זיין לעבן, און דו קומסט פלוצלונג און פרעגסט: פארוואס האסטו בכלל געגעבן לעבן, צו וואס דארף מען לעבן, דאס איז דאך נאר שלעכטס - כאילו דו האסט ערפינדן דאס ראד.
נאכדעם וואס מיר האבן געזען די אלגעמיינע יסודות, קומען מיר צו צום לשון הכתובים.
וַיַּעַן אֱלִיפַז הַתֵּימָנִי וַיֹּאמַר. הֶחָכָם יַעֲנֶה דַעַת־רוּחַ וִימַלֵּא קָדִים בִּטְנוֹ. - און אליפז התימני האט אפגעענטפערט און געזאגט: צי וועט דען א חכם ענטפערן מיט ידיעות פון ווינט, און אנפילן זיין בויך מיט א מזרח-ווינט?
זאָגט אים אליפז: אַ חכם דאַרף זיך מתבונן זײַן אין צוויי זאַכן. דאָס ערשטע, אַז זײַנע ווערטער זאָלן זײַן מיט חכמה, ער זאָל נישט רעדן קיין דברי הבל און דברי סכלות. דאָס צווייטע, אַז אַפֿילו אויב ער רעדט מיט חכמה, זאָלן זײַנע ווערטער זײַן לתועלת. ער זאָל נישט רעדן קיין זאַכן וואָס עס איז נישטאָ קיין תועלת אין זיי, און כּל שכן זאַכן וואָס עס וועט אַרויסקומען דערפֿון אַ היזק. קעגן דעם רעדן מיט חכמה זאָגט ער: "הֶחָכָם יַעֲנֶה דַעַת רוּחַ"? קען דען אַרויפֿגיין אויפֿן געדאַנק אַז אַ חכם זאָל ענטפֿערן דברי רוח און שטותים, פּאַסט דען אַזאַ זאַך? און נישט בלויז דאָס אַז עס פּאַסט נישט ער זאָל ענטפֿערן דברי רוח, נאָר אַפֿילו אין זײַן מחשבה טאָר ער נישט טראַכטן קיין דברי הבל, און דאָס איז "וִימַלֵּא קָדִים בִּטְנוֹ" - קדים איז ווי רוח קדים (דער מיזרח-ווינט), און בטנו מיינט זײַן אינעווייניגסטע: אַפֿילו אין זײַן פּנימיות פּאַסט נישט ער זאָל האָבן קיין מחשבות הבל, און נישט נאָר אין זײַן רייד.
הוֹכֵחַ בְּדָבָר לֹא יִסְכּוֹן וּמִלִּים לֹא־יוֹעִיל בָּם. - צו מוסר'ן און זיך טענה'ן מיט אַ זאַך וואָס ברענגט נישט קיין תועלת, און מיט רייד וואָס וועלן גאָרנישט אויפֿטאָן.
דאָס איז קעגן דעם צווייטן תנאי, די תועלת. אַ חכם קריגט זיך נישט אויף אַ זאַך וואָס עס וועט נישט אַרויסקומען קיין תועלת דערפֿון. און פֿיל מאָל דאַרף מען לייגן אַכט דערויף. עס זענען דאָ מענטשן וואָס האָבן ליב צו דינגען זיך, דאָס איז דעם מענטשנ'ס טבֿע: דו גיסט אים אַן הסבר און ער פֿילט זיך מחויב אַטאַקירן דאָס וואָס דו האָסט געזאָגט, דו גיסט אים נאָך אַן הסבר און ער קומט פֿון אַ צווייטער זײַט און דערנאָך פֿון נאָך אַ זײַט. דער חכם גייט נישט אַרײַן אין אַזאַ וויכוח, ווײַל ער פֿרעגט: וואָס איז די תועלת? אים איבערצײַגן וועסטו סײַ-ווי נישט מצליח זײַן. און אויב דו וועסט זאָגן: איך האָב דאָך דברי חכמה ושכל - איז נישט גענוג דערמיט, ווײַל דער חכם קוקט אויף צוויי זאַכן: אַז זײַנע ווערטער זאָלן זײַן דברי חכמה ושכל, און אַז עס זאָל אַרויסקומען פֿונעם וויכוח אַ תועלת.
און כּל שכן אַז ער וועט זיך נישט דינגען אויף אַן אָרט וווּ עס קען אַרויסקומען אַ נזק. צום בײַשפּיל, אַ מענטש לאָזט זיך אויס מיט חירופים וגידופים אויף יענעם, און איך וויל אים אויפֿווײַזן אַז יענער איז אַן ערלעכער און אָנשטענדיקער מענטש. מיינע ווערטער זענען דברי חכמה, אָבער צי וועט אַרויסקומען פֿון דעם אַ תועלת? עס זענען פֿאַראַן מענטשן וואָס אויב איך וועל זיי אויפֿווײַזן ווי גוט יענער איז, וועט דאָס נאָר בײַ זיי אונטערצינדן דאָס פֿײַער מיר אויפֿצוווײַזן וואָס פֿאַר אַ רשע ער איז: קום לאָמיר דיר דערציילן וואָס עס איז געווען אייכטערנעכטן, קום לאָמיר דיר דערציילן וואָס עס איז געווען מיט זײַן מוטער און וואָס עס איז געווען מיט זײַן פֿאָטער. אין אַזאַ מצב איז די חכמה צו שווײַגן.
און דאָס איז "הוֹכֵחַ בְּדָבָר לֹא יִסְכּוֹן": וואָס פֿאַר אַ תועלת איז דאָ צו מוכיח זײַן, דאָס הייסט זיך מתווכח זײַן, אין אַ זאַך וואָס עס וועט נישט אַרויסקומען קיין תועלת דערפֿון. "יִסְכּוֹן" איז פֿון לשון תועלת, ווי דער לשון "וַתְּהִי לוֹ סֹכֶנֶת", און ווי דער לשון "חוֹטֵב עֵצִים יִסָּכֶן בָּם" - וואָס טייל מפרשים טײַטשן דאָרטן פֿון לשון וואַרעמקייט, אַז דער וואָס שניידט האָלץ וואַרעמט זיך אָן מיט יענע העלצער, און ווי רש"י טײַטשט "וַתְּהִי לוֹ סֹכֶנֶת" - מחממת, אָבער דאָ איז עס פֿון לשון תועלת. און נישט בלויז אַז עס איז נישטאָ קיין תועלת דערפֿון, נאָר "וּמִלִּים לֹא־יוֹעִיל בָּם": אויך דער אופֿן פֿון רעדן דאַרף זײַן לתועלת, און אַפֿילו אין די ווערטער וואָס דו נוצט איז נישטאָ קיין תועלת, נישט אינעם עצם ענין און נישט אין דער שפּראַך.
אַף־אַתָּה תָּפֵר יִרְאָה וְתִגְרַע שִׂיחָה לִפְנֵי־אֵל. - אויך דו שטערסט די יראת שמים און פֿאַרמינערסט דאָס געבעט פֿאַר גאָט.
דאָ ווײַזט ער אים אויף וויפֿיל זײַנע ווערטער זענען אָן שום תועלת, און נישט בלויז דאָס נאָר עס קומט דערפֿון אַרויס אַ היזק. "אַף אַתָּה תָּפֵר יִרְאָה" - ווען דו קומסט און זאָגסט אַז דער אויבערשטער איז נישט משגיח אויף דער וועלט, אַז עס איז נישטאָ קיין השגחה פּרטית און דער אויבערשטער גיט נישט אַכטונג אויף די מעשׂים פֿון מענטשן, ברעכסטו דען נישט דערמיט די יראת שמים פֿון מענטשן? מענטשן וואָס האָבן ביז איצט געהאַט יראת שמים און האָבן מורא געהאַט פֿון די מעשׂים פֿונעם אויבערשטן, מיט דעם וואָס דו האָסט גערעדט מאַכסטו אַז זיי זאָלן פֿאַרלירן זייער יראת שמים, ווײַל איוב האָט דאָך געזאָגט אַז עס איז נישטאָ קיין שׂכר ועונש און נישטאָ קיין בחירה חופֿשית. קומט דאָך אויס: נישט בלויז אַז עס איז נישטאָ קיין תועלת אין דײַנע ווערטער, נאָר זיי ברענגען אַ געוואַלדיקן היזק. און קעגן די ווערטער אַליין זאָגט ער "וְתִגְרַע שִׂיחָה לִפְנֵי אֵל": דײַן רעדן איז פֿאַרמינערט, עס איז פֿאַראַן אין דעם אַ גרענעץ און אַ חסרון פֿאַרן אייבערשטן. ווי קענסטו רעדן אַזוי פֿאַרן באַשעפֿער?
כִּי יְאַלֵּף עֲוֺנְךָ פִיךָ וְתִבְחַר לְשׁוֹן עֲרוּמִים. - ווײַל דײַן זינד לערנט אויס דײַן מויל, און דו קלײַבסט אויס די שפּראַך פֿון די ערומים.
זאָגט ער אים: איך זע אַז דײַן עבֿירה האָט אויסגעלערנט דײַן מויל, דאָס הייסט אַז דו רעדסט דײַנע ווערטער מיט אַ געוווינהייט, ווי אַ מענטש וואָס איז בקי און געוואוינט, און די ווערטער זענען ווי אויסגעלערנט אין דײַן מויל. "אַלף" איז פֿון לשון לימוד, ווי "אַאַלֶפְךָ חָכְמָה", "אַאַלֶפְךָ בִינָה", דאָס הייסט געלערנט און געוואוינט. און "וְתִבְחַר לְשׁוֹן עֲרוּמִים" - דו האָסט אַ שפּראַך, אַ שפּראַך פֿון פֿילאָסאָפֿן. פֿון דעם פֿאַרשטיי איך אַז די דאָזיקע זאַכן זענען נישט יעצט געבוירן געוואָרן בײַ דיר, נאָר דאָס זענען זאַכן וואָס דו מאָלסט שוין איבער פֿילע טעג.
יַרְשִׁיעֲךָ פִיךָ וְלֹא־אָנִי וּשְׂפָתֶיךָ יַעֲנוּ־בָךְ. - דײַן אייגן מויל פֿאַרמישפּט דיך און נישט איך, און דײַנע ליפּן ענטפֿערן קעגן דיר.
פון דעם פארשטייסטו אז ס'איז נישטא קיין נויט אז איך זאל דיך פארדאמען, און ס'איז נישט נויטיג איך זאל זוכן דיינע חסרונות. דיין אייגן מויל, וואס רעדט אזעלכע שווערע און הארבע דיבורים קעגן בורא עולם מיט אזא רייכן לשון און אויף אזא איינדרוקספולן שטייגער, דאס אליין באווייזט מיר ווי טיף די אלע זאכן זענען געלעגן אין דיר לאנגע יארן, און וויפיל דו האסט זיך אויף זיי אויסגעאיבט. מען דארף נישט איך זאל געפינען אין דיר אן עוון: די מומחיות און דער אופן וויאזוי דו רעדסט זענען דער גרעסטער באווייז אויף דיין זינד, און דערויף אז א לאנגע צייט טראכסטו שוין סרה קעגן השי"ת. "ושפתיך יענו בך".
דער ענטפער פון אליפז אין פרק ט"ו באציט זיך אויף דער קשיא פון "רשע וטוב לו" וואס איוב האט אויפגעברענגט, און זיין תשובה איז אז די הצלחה פונעם רשע איז בלויז אן איינגערעדטע הצלחה: פון אינדרויסן זעט מען עשירות און נכסים, אבער פון אינעווייניג הערשט שרעק, חרדה און א מאנגל אין מנוחה, וואס דאס אליין איז זיין שטראף. די אמת'ע הצלחה איז מנוחת הנפש און שמחת הלב, טוב פת חרבה ושלווה בה. נאך טוט ער מוכיח זיין איוב אויף זיין כפירה אין הישארות הנפש און אין תחיית המתים, און ענטפערט אז דער שכר און עונש פון דער נשמה איז אייביג, און דערפאר קומען די צייטווייליגע יסורים ראטעווען די נשמה פון כרת; ער דערווייזט פונעם פשוט'ן שכל אז דער מענטש האט א בחירה חופשית און דערפאר טראגט ער די אחריות אויף זיינע מעשים; און ער שפאט אפ פון דער טענה "למה יצרת אדם", ווייל די גאנצע וועלט דאנקט דעם אייבערשטן אויף איר לעבן. און ביים אנהייב פון זיינע ווערטער שטעלט ער אוועק די צוויי תנאים פונעם חכם'ס רעדן: אז זיינע רייד זאלן זיין מיט חכמה און אז ס'זאל ארויסקומען פון זיי א תועלת, און איוב איז דורכגעפאלן אין ביידע, ווייל זיינע ווערטער שטערן יראת שמים און ברענגען שאדן. און די טיפעניש פון זיין רשעות דערווייזט אליפז פונעם פלייץ פון זיין לשון: פון דעם פאקט וואס זיינע ווערטער זענען אזוי אויסגעפיילט און מסודר אין זיין מויל, לערנט ער אז זיי זענען שוין לאנג געבאקן אין אים, נאך פאר די יסורים - "ירשיעך פיך ולא אני".