קאפיטל ט איז דער אנהויב פונעם פינפטן ענטפער, דער מענה פון איוב. נאכדעם וואס מיר האבן געזען דעם ענטפער פון בלדד השוחי, קומט איוב און האלט זיך נאך שטארקער ביי זיין פריערדיגער שיטה. זיין שטעלונג איז, אז דער קדוש ברוך הוא פירט נישט קיין השגחה פרטית, נאר זיין השגחה איז בלויז אן השגחה כללית, און אלעס וואס פאסירט דא אויף דער וועלט ביים יחיד קומט פון די כוחות המערכה, פון די כוכבי השמים. און די כוכבי השמים זענען ווי א בלינדער הערשער וואס מאכט נישט קיין חילוק צווישן גוט און שלעכט, און דערפאר פייניגן זיי מיר מיט שווערע יסורים כאטש איך בין א צדיק. צוויי זאכן קומען ארויס פון דעם לויט זיין שיטה: ערשטנס, ס'איז נישט פאראן קיין בחירה פארן מענטש. צווייטנס, די יסורים וואס איך לייד קומען אן קיין שום אונטערשייד, אן בודק זיין מיין מצב, מיין מעלה און מיין צדקות. נאר דער בורא עולם קען מאכן אזעלכע אונטערשיידן, אבער די מערכה מאכט נישט קיין הבחנה, און דער אויבערשטער האט איבערגעגעבן די הנהגה פרטית אין אירע הענט.
וַיַּעַן אִיּוֹב וַיֹּאמַר. אׇמְנָם יָדַעְתִּי כִי־כֵן וּמַה־יִּצְדַּק אֱנוֹשׁ עִם־אֵל. - און איוב האט געענטפערט און געזאגט: באמת ווייס איך אז ס'איז אזוי, און ווי קען א מענטש זיין גערעכט מיטן אייבערשטן.
אין דעם ערשטן טייל קומט איוב און זאגט: איך האב אן ענטפער אויף וואס דו, בלדד השוחי, טענה'סט. בלדד האט געטענה'ט מיט רעכט, אז אויב עס איז פאראן אן עוול אויף דער וועלט, איז דאס כביכול א חסרון אין דער הנהגה פונעם אויבערשטן, וואס האט כביכול איבערגעגעבן די הנהגה אין די הענט פון רשעות'דיגע באדינער. מיט אנדערע ווערטער: דו האסט נישט ריינגעוואשן דעם בורא עולם, נאר בלויז גערוקט די קשיא איין שטאפל ווייטער. אנשטאט צו פרעגן: רבונו של עולם, פארוואס פייניגסטו מיר כאטש איך בין א צדיק? פרעגט מען אן אנדערע קשיא: רבונו של עולם, פארוואס האסטו מיר איבערגעגעבן אין די הענט פון א מערכה וואס פייניגט מיר כאטש איך בין א צדיק? דו האסט געמאכט א שטאפל אין דער קשיא, אבער די שאלה אליין האסטו נישט געטוישט.
אויף דעם ענטפערט איוב א פילאסאפישן ענטפער. דער רמב"ם אין מורה נבוכים האט שוין געברענגט די דאזיגע טענה, די טענה פון די פילאסאפן, און איוב באנוצט זיך יעצט מיט איר כדי אפצופרעגן די ווערטער פון בלדד. די פילאסאפן טענה'ן אז דאס שלעכטס אויף דער וועלט איז מער פונעם גוטס. און דער רמב"ם ערקלערט פארוואס זיי טראכטן אזוי: ווייל זיי מעסטן די מציאות לויט אן איינציגן מענטש. א מענטש רעדט זיך איין כאילו די גאנצע בריאה איז באשאפן געווארן בלויז פאר אים, כאילו נאר ער איז באשאפן געווארן אויף דער וועלט, און ווען עס פאסירט אים עפעס וואס ער האט נישט געפלאנט אדער לויט זיין באגריף איז עס נישט גוט און נישט ווי ער האט ערווארטעט, ציט ער דערפון א ברייטע מסקנה: די גאנצע מציאות איז שלעכט, אלעס וואס איז פאראן אויף דער וועלט איז נישט גוט.
אבער אויב וואלט ער באטראכט די וועלט מיט א ברייטערן בליק, מיט אן אלגעמיינער השקפה, און וואלט פארשטאנען וואס פאר א קליינער שרויף ער איז אינעם גאנצן סיסטעם, וואלט ער איינגעזען אז די פראבלעם וואס איז פאראן איז א גאר קליינע און זייטיגע פראבלעם קעגן דער אלגעמיינער וועלטליכער מציאות, וואס איז א גוטע און וואונדערבארע מציאות.
זאגט דער רמב"ם, אז דאס שלעכטס וואס מאכט זיך פארן מענטש קומט מצד דעם טבע פון הוויה והפסד, מצד דעם וואס דער מענטש איז א בעל חומר. א גייסטיגע זאך האלט זיך אויף אייביג: די נשמה ווערט נישט בטל, און אזוי אויך די מלאכים. אבער א גשמיות'דיגע זאך, מצד איר עצם חומריות, איז אונטערגעווארפן אונטער הפסד. דו האסט אייזן, ווערט עס פארזשאווערט. דו האסט ערד, צערייבט עס זיך צו פיינע שטויב. דו האסט גלאז, צוברעכט עס זיך. דו האסט א גוף, ווערט ער אלט און בָּלֶה. דו האסט געוויקסן, וועלקן זיי איינע. יעדע גשמיות'דיגע זאך, בלויז צוליב דעם וואס זי פארמאגט חומר, מאכן געוויסע געשעענישן וואס גייען אריבער אויף איר אז אירע יסודות זאלן צעפאלן, און סוף כל סוף קומט זי צו אן אונטערגאנג.
און דער רמב"ם ברענגט בשם דעם פילאסאף גאלינוס: "אל תייחל נפשך בשקר שיהיה אפשר שיהיה מדם הנידה ושכבת זרע בעל חיים שלא ימות ולא יכאב, או תדיר התנועה או בהיר כשמש". דאס הייסט, ס'איז נישט פאראן קיין שום סברא צו טראכטן אז פון דם הנדה און שכבת זרע, צוויי מאוס'ע גשמיות'דיגע זאכן, זאל באשאפן ווערן א בעל חי אדער א מענטש וואס וועט קיינמאל נישט שטארבן, וואס וועט אים גארנישט וויי טאן און ער וועט נישט ליידן פון קיין צרות און היזקות, אדער אז ער זאל אייביג זיין אין באוועגונג. לאז א מענטש לויפן פינף מינוט און ער הויכט שוין ווי א פערד. בעת וואס א בינע באוועגט זיך שעה'ן לאנג. טראכט נאר וויפיל טאנען קארטאפל וואלט א מענטש געדארפט עסן יעדן טאג כדי צו צושטעלן די ענערגיע פאר די באוועגונגען וואס א בינע מאכט. און אזוי אויך "בהיר כשמש", לייכטנדיג ווי די זון: מלאכים שיינען, אבער א חומריות'דיגער מענטש איז נישט אזוי. דער כלל איז: אלעס וואס באשטייט פון א געוויסן חומר, מוז האבן שלעכטס, מוז אנקומען צו היזק, צו א חסרון און סוף כל סוף צו א כליה. און טראץ דעם אלעם, זאלסטו וויסן אז דאס איז א מיעוט דמיעוט אין פארגלייך צו דער גאנצער וועלט און אין פארגלייך צום גאנצן מין, צו דער גאנצער מענטשהייט.
זאגט דער מלבי"ם, אז עס איז שוין קלאר געווארן ביי די פארשער אז אויך די כוכבים זענען אינעם סוג פון הוויה והפסד. עס זענען דא מעטעאריטן, וואס זענען טיילן פון כוכבים, און עס זענען דא כוכבים וואס שטויסן זיך צוזאם איינער מיטן צווייטן. אזוי ווי דער כדור הארץ קומט לידי הוויה והפסד, אזוי אויך די כוכבים. אמאל האט מען געהאלטן אז די כוכבים זענען א גשם חמישי, א פינפטער מין חומר, העכער די פיר יסודות: אש, רוח, מים און עפר. היינט טיילן די פארשער דעם חומר נישט אין פיר יסודות נאר אין הונדערט און צוועלף און מער, און יעדע וויילע געפינט מען א נייעם יסוד. און אויף יעדן פאל, אויך ביי כוכבים איז שייך הפסד, און ווי עס ווערט געזאגט אין די נביאים: "כי שמים כעשן נמלחו והארץ כבגד תבלה". אויך אין עפר איז שייך בלות, אויך אין אים איז שייך כליה.
און די זון אונזערע איז דאך בלויז איינע פון ריבוא רבבות זונען. די סיסטעם פון כוכבים אין וועלכער מיר געפינען זיך איז נאר א קליינער טייל פון פילע סיסטעמען פון כוכבים אין דער גאלאקסיע, און פילע פון זיי קענען די פארשער אפילו נישט זען, נאר זיי ווייסן פון זייער עקזיסטענץ דורך דער שטראלונג וואס קומט פון זיי, ווייל עס רעדט זיך דאך פון מרחקים פון מיליאנען ליכט-יארן. קומט אויס, אז די גאנצע מציאות וואס מיר רעדן דא פון איר איז א גאר קליינע מציאות לגבי דעם כלל העולמות, וואס אלע זענען אונטערגעווארפן אונטער דעם טבע פון הוויה והפסד. אלע כוכבים, אלע גאלאקסיעס און זון-סיסטעמען, אלע זענען חומר, ביי אלע איז שייך הפסד, און אלע קענען חרוב ווערן.
יעצט זאג מיר: אויב א געוויסער מענטש האט געהאט צרות, וואס איז ער אין פארגלייך צו אלע איינוואוינער פון דער שכונה? וואס איז ער לגבי אלע איינוואוינער פון דער שטאט, דעם לאנד, און דעם גאנצן כדור הארץ כולו? אפילו אויב עס מאכט זיך אז ביי דיר זענען פארגעקומען אסאך שלעכטס און צרות, איז דאך די כלל ההנהגה גוט. אלע גאלאקסיעס עקזיסטירן, אלע עולמות שטייען, דער כדור הארץ בשלמותו, און רוב מענטשן אויף דער וועלט לעבן און עקזיסטירן און אטעמען און האבן צו עסן און צו טרינקען. דאס וואס דו טרעפסט אלס א פראבלעם איז א קליינער פרט. דאס איז פונקט ווי א מענטש וואס האט אן אויטא וואס ארבעט אינגאנצן און אלעס אין אים איז אין בעסטן ארדענונג, און ער קומט און זאגט: אבער עס איז דא א שרויף אינעם מאטאר, און עס זעט מיר אויס אז עס איז דא א קראץ דערויף. אויף דעם באקלאגסטו זיך? די גאנצע סיסטעם איז גוט, און וואס איז געווארן פגום איז בלויז א קליינער שרויף אינעם כלל. זאגט דער רמב"ם, עס איז נישט אנדערש נאר ווייל דער מענטש קוקט בלויז אויפן פרט, און אויף זיך אלס א פרט, ותו לא. ער קוקט נישט אויפן כלל.
און אויב מען וויל געבן א משל: דאס איז ווי א מענטש וואס קוקט דורך א שליסל-לאך, און ער זעט פונקט א שטח אין דער גרויס פונעם לאך. און וואס זעט ער? אן אש-בעכער פול מיט מיאוסקייט, אדער פונקט דעם קינד'ס נאכט-טאפ. מען פרעגט אים וואס עס איז דא דארט אינעם צימער, און ער ענטפערט: א פארשמירט און שמוציג צימער, נאר שמוץ האב איך דארט געזען. עפנט מען פאר אים די טיר, און ער זעט א פאלאץ - א פאלאץ וואס אין זיין ווינקל איז געשטאנען א נאכט-טאפ, און דאס שליסל-לאך איז געווען געצילט פונקט קעגן דעם. אזוי פונקט קוקט דער מענטש: ער קוקט אויף איין פרט און זאגט אז אלעס איז שלעכט. אבער אויב ער וועט קוקן אויפן כלל, וועט ער זען וויפיל גוטס עס איז דא קעגן יענער פונקט פון שלעכטס אויף וואס ער האט געקוקט.
און מער פון דעם: אפילו אויב דו וועסט זען אז דער גאנצער כדור הארץ ארבעט ווי געהעריג, וואס איז דאס אין פארגלייך צום כלל? און ער גייט דאך בהדרגה, און מען קען שפרינגען גלייך צום לעצטן שלב: אפילו אויב דער גאנצער מין האנושי וואלט פארלוירן געגאנגען, וואס איז דאס ביים בורא עולם לעומת די גאנצע הנהגה און דער כלל העולמות וואס ער האט באשאפן? דאס איז נישט קיין שפיץ פון א שפילקע, דאס איז גארנישט. נאך אלץ איז דער הקדוש ברוך הוא בבחינת שלמות הטוב, אז עס איז פאראן א שלמות'דיגער טוב און בלויז א קליינער חיסרון. דערפאר זאגט דער רמב"ם, אז די מציאות פונעם רע איז גארנישט לגבי דעם טוב, און דער טוב איז דער טוב המושלם. און אויב עס איז דאך דא א רע, איז דאס דאך א קליין ביסל רע, און נישט נאר קליין, נאר א רע וואס מען קען נישט אנטלויפן דערפון, צוליב דעם אליינס וואס דער מענטש איז צוזאמענגעשטעלט פון פיר יסודות וואס זייער טבע איז זיך צעצוגיין און צוריקצוגיין צו זייער שורש. און ווען א מענטש שטארבט, גייט דער כח פון אש אין אים, דער כח פון מים אין אים און דער כח פון עפר אין אים צוריק יעדער איינער צו זיין שורש, "העפר ישוב אל האדמה, והרוח תשוב אל האלוקים אשר נתנה".
מיט פשוטע ווערטער קומט איוב און טענה'ט: דו, בלדד, זאגסט אז איך האב חלילה געמאכט דעם בורא עולם פאר אן עושה עוולה, מיט דעם וואס ער האט איבערגעגעבן די הנהגה אין די הענט פון א מנהיג וואס טיילט נישט אפ צווישן גוט און שלעכט. זאגט איוב: בשום אופן טענה איך נישט אז דער אויבערשטער טוט אן עוולה. די גאנצע מציאות איז א גוטע מציאות, און וואס קען מען טון, ווען מען האקט האלץ פאלן שפענדלעך. דער מענטש איז אונטערגעווארפן אונטער דעם טבע פון הוויה והפסד, און פונעם גאנצן מכלול זענען פאראן אזעלכע וואס זענען געפאלן און אזעלכע וואס זענען געשעדיגט געווארן.
א משל צו וואס איז דאס ענליך? צו א מלך וואס פירט א משפט. עס איז געקומען א מענטש פאר אים צום דין, און דער מלך האט אים געפסק'נט: דו האסט געמארדעט, דיין אורטייל איז דרייסיג יאר תפיסה. איז דאס א דין צדק? זיכער, ער האט דאס ערליך פארדינט. נאר עס וועלן קומען די בני משפחה זיינע און זאגן: מיר האבן גארנישט געטון, פארוואס דארפן מיר ליידן? עס וועט קומען זיין בעל הבית פון דער ארבעט און זאגן: איך האב אים אויסגעלערנט צוויי יאר, ענדליך האט ער אנגעהויבן ארבעטן, און איר נעמט אים מיר צו. און עס זענען דא נאך פילע וואס ליידן צוליב יענעם פסק. צי וועלן מיר דערפאר זאגן אז דאס איז נישט קיין צדק? מצד דער נאטור פון די זאכן, ווען מען פירט א משפט זענען פאראן ארום דעם אזעלכע וואס ליידן, אבער אויפן כללות'דיגן אופן איז דער דין פון דעם מלך א דין צדק: ווער עס קומט אים שלעכטס באקומט שלעכטס, און ווער עס קומט אים שכר באקומט גוטס. און אויב דו וועסט זאגן, אט האסטו געגעבן פאר א מענטש גוטס, און פון דעם גוטס האט זיין זון גע'ירש'נט און געגאנגען פייניגן אנדערע, וועט דער מלך זאגן: איך האב געמשפט בצדק, אים קומט זיך גוטס און איך האב אים געגעבן גוטס; וואס קען איך טון אז צום סוף איז ארויסגעקומען דערפון שלעכטס? און אזוי אויך פארקערט: עס קומט אים שלעכטס און איך האב אים געגעבן שלעכטס, וואס קען איך טון אז פון דעם שלעכטס ליידן מענטשן וואס עס קומט זיי נישט?
און דאס איז איוב'ס טענה: איך האב נישט קיין טענה אויף דער הנהגה, ווייל די הנהגה כללית איז אן הנהגה בצדק. הקדוש ברוך הוא היט אויף דער הנהגת העולם, ער זארגט אז עס זאלן פאלן רעגנס אין די פאסיגע ערטער, ער זארגט פאר דער צעשפרייטונג פון דער באפעלקערונג אין דער וועלט און פאר איר קיום. אויף דער הנהגה כללית האב איך נישט קיין טענות, דער אויבערשטער טוט די זאכן בצדק. נאר ווען מען גייט אראפ צו די פרטים, זענען פאראן אזעלכע וואס ליידן און אזעלכע וואס ווערן געשעדיגט, און דאס איז דער טבע פון דער וועלט. און אויב איך זע אז איך לייד, איז א סימן אז דאס איז איבערגעגעבן געווארן אין די הענט פון דער הנהגה פרטית, וואס זי איז די מערכה, און די הנהגה פון דער מערכה שאפט מצבים אין וועלכע מענטשן ליידן. הקדוש ברוך הוא איז נישט משגיח אויפן פרט נאר ער קוקט אויפן כלל המציאות, און דער כלל המציאות איז גוט, און דאס איינצלנע שלעכטס פון יחידים איז בטל במיעוטו לגבי דעם כלל. דערפאר זאגט איוב צו בלדד: באשולדיג מיך נישט אז איך טענה אז דער אויבערשטער טוט נישט בצדק. אפילו פון א משפט צדק קענען ארויסקומען זאכן וואס מענטשן ליידן דערפון, און אויב דו וועסט פרעגן פארוואס איז דאס אזוי, דער אויבערשטער פארנעמט זיך נישט דערמיט, דאס איז איבערגעגעבן פאר דער הנהגה פרטית, אבער די הנהגה כללית מיט וועלכער דער אויבערשטער פארנעמט זיך יא איז אן אבסאלוטער און פאלקאמער צדק.
נאכדעם וואס מיר האבן דערמאנט די ווערטער פון איוב, און איידער מיר וועלן זען די תשובות דערויף, דארף מען קודם כל וויסן אז איוב'ס תשובה איז נישט ריכטיג לויט דער תורה. וואס צום סוף האסטו דאך געזאגט אז דער בורא עולם האט פאראורזאכט אן עוולה, נאר אז די עוולה איז א קליינע און אן אפסי'דיגע. און ביים הקדוש ברוך הוא איז בכלל נישט פאראן קיין עוולה, אויך נישט קיין ביסל. און לויטן בליק פון דער תורה זאגן מיר: "אל אמונה ואין עול, צדיק וישר הוא", "כי כל דרכיו משפט".
און מען פרעגט: וואס איז דאס פאר א שבח "א-ל אמונה ואין עול"? פרעגט דער חפץ חיים: אויב דו וואלסט געוואלט משבח זיין א מענטש, צי וואלסטו אים אזוי משבח געווען? עס קומט איינער זיך נאכפרעגן אויף א בחור פאר שידוכים, און דו ענטפערסט אים: הער אויס, איין זאך קען איך דיר זאגן, איך בין אסאך מאל געגאנגען מיט אים איינקויפן און ער האט קיינמאל נישט געגנב'עט, אין די בענק גייט ער נאר בייטאג און נישט ביינאכט, און אויך פון דראגס מיין איך אז ער איז שוין צוויי חדשים ריין. איז דאס דען א שבח? דער צווייטער צד וועט שוין זאגן א גרויסן דאנק, און גיין צום נעקסטן שידוך! אויב אזוי, וואס איז דער שבח פון "א-ל אמונה ואין עול"? מיר האבן דאך אזויפיל שבחים אויפן הקדוש ברוך הוא: טהור און ישר, און רחום וחנון, און ארך אפים, און וואס איז דער שבח בכך אז ער טוט נישט קיין עול?
נאר, זאגט דער חפץ חיים, דער המשך פונעם פסוק ערקלערט דאס: "כי כל דרכיו משפט". א בשר ודם מלך אדער שופט וואס פירט א משפט, מאכט בדרך כלל בעל כרחו אן עול פאר די ארומיגע מענטשן, און ווי מיר האבן געזאגט, ווען מען האקט האלץ פאלן שפענדלעך. ער האט נישט קיין מעגליכקייט אראפצוגיין צו די פונקטליכע פרטים פונעם יחיד וואס ווערט געשעדיגט צוליב דעם וואס ער האט געמשפט, און אויב ער וואלט דאס געטון וואלט גארנישט געווען קיין משפט. וואס זאל מען טון, באפרייען דעם רוצח ווייל זיין ווייב איז נישט שולדיג, זיינע קינדער זענען נישט שולדיג און זיין בעל הבית איז נישט שולדיג? אין אן ערדישן משפט איז נישטא קיין ברירה. אבער אין א געטליכן משפט, "א-ל אמונה ואין עול": אמונה מיינט אמת, אז זיין דין איז א דין אמת, און "ואין עול" מיינט אז עס איז נישטא קיין איין מענטש אויף דער וועלט וואס ליידט סיי וועלכע צער וואס קומט אים נישט.
מיט פשוט'ע ווערטער: אויב א מענטש דארף שטארבן לויטן דין שמים, עס איז נגזר געווארן אויף אים מיתה, אבער פאר זיין ווייב קומט נישט די אבלות און פאר זיינע קינדער קומט עס נישט, וועט אים דער הקדוש ברוך הוא איבערלאזן ביים לעבן בזכות זיי. עס קען זיין אז ער וועט זיך קריגן מיט זיין ווייב און איר זאגן 'דו מאכסט מיר דאס לעבן ביטער ווי דער טויט', און ער ווייסט נישט אז זי שענקט אים דאס לעבן, אז בזכות איר לעבט ער, און פון זיין אייגענער זייט וואלט ער שוין לאנג נישט געדארפט זיין דא. און אזוי איז ביי יעדן צער: א מענטש וואס גייט זיצן אין תפיסה, אדער האט באקומען יסורים אדער א חולי רחמנא ליצלן, און דאס גאנצע הויז שטייט אויף רעדער און אלע זענען אין צער, זאלסטו וויסן אז יעדער באזונדער האט באקומען דעם פונקטליכן מאס וואס פאסט פאר אים, די עלטערן, די קינדער, זיין ווייב, יעדער איינער לויט זיין חשבון. און אויב וואלט דארט געווען איינער וואס ברויך דאס נישט באקומען, וואלט דער הקדוש ברוך הוא דאס צוריקגעהאלטן און בכלל נישט געברענגט דעם דאזיגן צער.
און אויב וועסטו פרעגן, וואו איז דער פינקטליכער גערעכטיקייט? דער גערעכטיקייט איז אויף יענער וועלט, אין עולם הבא. דארט, זאגט דער הקדוש ברוך הוא, קען איך דיר מייסר זיין באזונדער, אז דו זאלסט ליידן אליין אן דעם וואס די ארומיגע זאלן ליידן. אבער אויב ברענג איך אויף דיר יסורים דא אויף דער וועלט, איז "כל דרכיו משפט", דער משפט ווערט געפירט אויף אלע מעגליכקייטן ארום, אויף אלע מצבים און אויף אלע פאלגן וואס קענען פון דעם ארויסקומען. משא אין כדוגמת דעם ביי א בשר ודם איז נישט "כל דרכיו משפט", נאר בלויז דאס וואס ער משפט'ט איז א משפט, און ער קען דערגרייכן צדק לגבי דעם נידון אבער נישט לגבי די ארומיגע. ווער קען משפט'ן באמונה אן דעם וואס עס זאל פאסירן סיי וועלכע עול פאר סיי וועמען ארום? א בשר ודם וועט דאס קיינמאל נישט דערגרייכן, נאר דער הקדוש ברוך הוא אליין, וואס ער איז א-ל, בעל הכוחות כולם, תקיף ובעל היכולת.
אינעם צווייטן חלק טענה'ט איוב קעגן דער שיטה פון בלדד. בלדד האט געטענה'ט אז די יסורים קומען אויפן צדיק אלס א תמורה: דו ליידסט יעצט, אבער אין אויסטויש פאר דעם וועסטו באקומען ליכטיגקייט און שפע, עס וועט דיר זיין גוט און ערפאלגרייך. קומט איוב אויספארשן וואס איז דער שייכות צווישן די יסורים און דעם לוין. וויאזוי פארבינדן זיי זיך איינער מיטן צווייטן? פארוואס דארף איך מיטמאכן יסורים כדי צו באקומען נאכדעם א גוט לעבן? און איוב, וואס איז געווען א גרויסער פילוסוף, רעכנט אויס פינף מעגליכקייטן צו פארשטיין דעם קשר.
די ערשטע מעגליכקייט: אז עס איז דא צווישן זיי אן עצמיות'דיגער קשר, אז דאס יעצטיגע שלעכטס געבערט בדרך הטבע דאס צוקונפטיגע גוטס. אזוי ווי א בעל חי וואס פלאגט זיך, לויפט און מוטשעט זיך און צום סוף כאפט ער זיין שפייז, וואס דער צער פון אנפאנג איז אליין דער גורם צום גוטס צום סוף, אזוי קען דער צדיק נישט דערגרייכן די הצלחה און שלמות נאר דורך יסורים. די צווייטע מעגליכקייט: מצד חליפין, אז דער אויבערשטער וויל אים צאלן א טובה תחת דעם צער וואס ער האט געליטן, ווי אן אויסטויש און פארגיטיגונג: דו האסט געליטן, און אנשטאט דעם וועל איך דיר יעצט געבן גוטס.
די דריטע מעגליכקייט: א מקרי'דיגע שייכות. דאס הייסט, די טובה קומט צו אים דורך דער רעה, ווייל פון אינמיטן די יסורים טוט ער מתפלל זיין צום אויבערשטן און בעטן פונעם בורא, און דורך דעם גיט אים הקדוש ברוך הוא אפ כצדקתו, און עס קומט אויס אז די יסורים האבן סוף כל סוף גורם געווען זיין טובה. די פערטע מעגליכקייט: על דרך הנסיון. דו האסט געליטן און מיטגעמאכט יסורים און געשוויגן, דו ביסט בייגעשטאנען דעם נסיון, נישט גערעדט און נישט געקרעכצט, זאגט דער אויבערשטער: עס קומט דיר פאר דעם טוב וחסד. די פינפטע מעגליכקייט: אז דער הקדוש ברוך הוא זעט אז דו גייסט אין דער צוקונפט זינדיגן, אזוי ווי ביי חנוך וואס עס שטייט "ולקח אותו אלקים", ווייל דער אויבערשטער האט געזען אז ער איז עתיד צו זינדיגן, האט ער געזאגט בעסער אים צו צונעמען בעת ער איז נאך א צדיק. און אזוי אויך דא, די יסורים ברעכן און באפעלן דאס הארץ כדי מען זאל נישט דורכפאלן מיט קיין עבירה. אויב וואלט איך אים געלאזט אזוי ווי ער איז, זאגט דער אויבערשטער, וואלט ער אין עטליכע חדשים ארום אנגעקומען צו א שרעקליכן מצב און צו שווערע עבירות. דערפאר ברענגט ער היינט אויף אים יסורים, די יסורים צוברעכן זיין הארץ, ער טוט תשובה צום אויבערשטן און ווערט געראטעוועט פון די שווערע עבירות אין דער צוקונפט, און יעצט וועט אים קומען בלויז גוטס, וויבאלד ער איז נישט נכשל געווארן אין די עבירות און האט געטון מעשים טובים. און קעגן אלע די פינף מעגליכקייטן קומט איוב ענטפערן.
אויפן ערשטן אופן, אז עס איז דא א נאטירליכער קשר צווישן די יסורים און דאס גוטס, אז אין דעם מאמענט וואס דו באקומסט יסורים פארזיכערט דאס אז עס וועט דיר זיין גוט צום סוף, זאגט איוב: עס איז נישטא קיין שום קשר צווישן זיי. פארוואס מוזן זיי זיין פארבינדן איינער מיטן צווייטן? ביי א בעל חי פארשטיי איך: דו האסט זיך געמוטשעט צו כאפן א רויב, האסטו באקומען א נאכטמאל. אבער ביים מענטש, איך האב מיר געמוטשעט און געליטן יסורים, געליטן פון צרעת, פארוואס זאל דאס מיר פארזיכערן א גליקליך לעבן שפעטער? עס איז נישטא קיין דירעקטער שייכות צווישן די צוויי.
און אויב וועסטו טענה'ן אז עס איז אויפן אופן פון חליפין, אז דער אויבערשטער זאגט: דו האסט באקומען יסורים און אין אויסטויש וועל איך דיר געבן א גוט לעבן, זאגט איוב: אויב אזוי, במחילה, ביסטו סותר דיינע אייגענע רייד. ווייל דו האסט דאך מיר געזאגט 'שטארק דיין הארץ און נעם אן די יסורים בשמחה, עס לוינט זיך דיר זיי אנצונעמען און דער אויבערשטער וועט דיר געבן גוטס נאכדעם'. אבער לויטן דרך פון חליפין, אדרבה, וואס לוינט זיך מיר ענדערש, זיך מער מצטער צו זיין צי מער צו פרייען? וואס מער איך וועל זיך מצטער זיין, אלס א גרעסערע שמחה וועל איך שפעטער באקומען, ווייל עס איז דאך דאס איינע קעגן דאס צווייטע: האסטו זיך געמוטשעט אויף פופציג, וועסטו באקומען פופציג גוטס, האסטו זיך געמוטשעט אויף הונדערט, וועסטו באקומען הונדערט גוטס, גלייך קעגן איבער. אויב אזוי, אדרבה, דארף איך דאך מכוון זיין זיך מער מצטער צו זיין! אבער דו האסט מיר דאך געזאגט: טו דיך נישט מצטער זיין, נאר פריי דיך. און אויב איך וועל זיך פרייען, וואס וועט מיר דער אויבערשטער געבן אין אויסטויש פאר דער שמחה? דער אויבערשטער גיט דאך אין אויסטויש פאר צער!
אֲשֶׁר אִם־צָדַקְתִּי לֹא אֶעֱנֶה לִמְשֹׁפְטִי אֶתְחַנָּן. אִם־קָרָאתִי וַיַּעֲנֵנִי לֹא־אַאֲמִין כִּי־יַאֲזִין קוֹלִי. - אַז אפילו אויב איך בין גערעכט, קען איך נישט ענטפערן, צו מיין שופט קען איך זיך נאָר מתחנן זיין; אויב איך האָב גערופן און ער האָט מיר געענטפערט, גלייב איך נישט אַז ער וועט צוהערן צו מיין קול.
דער דריטער אופן איז געווען אַז די טובה וועט קומען אַנשטאָט דער שלעכטס, ווייל דאָס שלעכטע ברענגט דיך צו דאַוונען און זיך מתחנן זיין צום אויבערשטן, און דאַן וועט דער אויבערשטער דיר גוטס טאָן. זאָגט איוב אַ לאָגישע טענה: וויאַזוי ווילסטו אַז איך זאָל זיך מתחנן זיין? שטעל זיך פאָר אַ מענטש וואָס קומט פאַר אַ שופט און זאָגט אים, הער שופט, לויט דעם גערעכטיקייט קומט מיר נישט דאָס וואָס איר פּסקנט אויף מיר, און דער שופט פאַרשטאָפּט זיין אויער פון הערן כאָטש דער צדק איז מיט אים. צי וועלן דען תחנונים העלפן? דער יושר האָט אים נישט איבערצייגט, און תחנונים פאַרשטיי איך ווען מען איז נישט גערעכט, אַז דאַן זאָגט מען לאָמיר זיך מתחנן זיין אפשר וועט עס העלפן. אָבער אויב מיט גערעכטע טענות האָט מען מיך נישט אָנגענומען, באַטייט עס כביכול אַז ער האָט עפּעס קעגן מיר, צי וועלן דען תחנונים העלפן? חוץ מזה טענה'ט איוב, ביי השי"ת איז דאָך נישט שייך חרטה צו האָבן, "לא בן אדם הוא ויתנחם", און אַז ער איז נישט ווי אַ מענטש זיך צו באַראַטן און חרטה האָבן, וועלן די תחנונים נישט העלפן, וואָס זייער גאַנצער באַטייט איז דאָך אַז דער אויבערשטער זאָל חרטה האָבן אויפן שלעכטן.
קעגן דער פערטער מעגלעכקייט, אַז די יסורים קומען דרך נסיון, טענה'ט איוב: אַמאָל ביז מען וויל אים געבן די טובה פאַרן נסיון, איז ער שוין טויט. ווי דער יעניקער וואָס האָט געוואָלט אויסלערנען זיין פערד צו לעבן אָן עסן, און אויפן זעקסטן טאָג איז דאָס פערד שוין געשטאָרבן, האָט ער געזאָגט: אַ שאָד, כמעט האָב איך אים שוין צוגעוואוינט. אַזוי אויך דאָ: דו זאָגסט מיר, נעם אָן די יסורים, וואָס דער קדוש ברוך הוא טוט עס דיר פאַר אַ נסיון און דערנאָך וועט ער דיר געבן גוטס. אָבער וואָס וועט העלפן דער נסיון, אויב ס'איז מעגלעך אַז אינמיטן דעם נסיון אַליין וועל איך שוין שטאַרבן?
און קעגן דעם פינפטן אופן, אַז די יסורים קומען אים אָפּצוהיטן ער זאָל נישט זינדיקן אין דער צוקונפט, טענה'ט איוב: דאָס איז דאָך נישט קיין יושר און גערעכטיקייט. איך זינדיק דאָך היינט נישט, היינט בין איך אַ צדיק, און פאַרוואָס גיסטו מיר אויפן חשבון? טאָמער וועל איך זינדיקן אין דער צוקונפט, וועסטו מיך פּייניקן היינט? ווען איך וועל זינדיקן, זאָלסטו מיך מייסר זיין. אָבער כל זמן איך האָב נישט געזינדיקט, פאַרוואָס זאָל מיך דער אויבערשטער שלאָגן איידער איך האָב געזינדיקט? ביז אַהער איז דער צווייטער טייל פון איוב'ס טענות.
אין פרק ט שטייט איוב פעסט ביי זיין שטעלונג אַז עס איז נישטאָ קיין השגחה פרטית, און אַז די הנהגה פונעם יחיד איז איבערגעגעבן געוואָרן אין דער האַנט פון דער מערכה, וואָס טיילט נישט אונטער צווישן גוט און שלעכט. כדי צו רייניקן דעם בורא עולם פון דער טענה פון עול, שטיצט ער זיך אויף דער טענה פון די פילאָסאָפן וואָס דער רמב"ם ברענגט: דאָס שלעכטע קומט פון דעם טבע פון הוויה והפסד פון יעדער גשמיות'דיגער זאַך, און עס איז ווייניק און בטל קעגן דעם אַלגעמיינעם גוטן, ווי איינער וואָס קוקט דורכן שלאָס-לעכל און זעט נאָר דעם שמוץ און נישט דעם פּאַלאַץ. פונקט ווי אַ גערעכטער משפט פון אַ מלך ברענגט בלית ברירה ליידן פאַר די אַרומיקע, אַזוי אויך לויט זיינע רייד איז די אַלגעמיינע הנהגה אַ גאַנצער צדק, און די יחידים וואָס ווערן געשעדיגט זענען בטל במיעוטם. אָבער לויט דער תורה איז דער ענטפער נישט ריכטיק, וואָרום "אל אמונה ואין עוול", און "כל דרכיו משפט": עס איז נישטאָ קיין מענטש אויף דער וועלט וואָס ליידט אַ ליידן וואָס קומט זיך אים נישט, און יעדער באַקומט זיין פּינקטלעכן מאָס. אינעם צווייטן טייל האָט איוב אויסגערעכנט פינף וועגן צו פאַרשטיין דעם שייכות צווישן די יסורים און דער באַלוינונג נאָכדעם, און האָט זיי אַלע אָפּגעוואָרפן, און די ענינים ציען זיך ווייטער אין די קומענדיגע פרקים.