איידער מיר גייען צו צו די רייד פון איוב דא, דארף מען מקדים זיין א הקדמה איבער דעם שטייגער פון רעדן. היינט, ווען א מענטש וויל עפעס זאגן, איז דער איינגעפירטער אויסדרוק: "רעד קורץ און צום פונקט", אן קיין לאנגע שמועסן. אבער אין יענע צייטן איז דער שטייגער פון רעדן געווען גאר אנדערש - א מליצישע שפראך, מיט משלים און דוגמאות, און די גאנצע כוונה קומט ארויס דורך דעם משל. ווער עס וויל זען א פארבליבענעם שריד פון דעם סגנון ביזן היינטיגן טאג, זאל אויסהערן א דרשה פון אן אראבישן פירער: קודם כל פאטאס, און דערנאך משלים. פאטאס מיינט א שטייגער פון רעדן וואס איז נישט קיין פשוט'ער שמועס צווישן א מענטש און זיין חבר, נאר א געהויבענע און שטורמישע רעדע: "וועלן מיר האבן די כוחות צו גיין און בייקומען און אייננעמען". אזוי פונקטליך פירט זיך דא איוב. מען שטעלט דאס פאר א הקדמה ווייל דער משל פאר אונז איז פארהעלטנסמעסיג לאנג, כדי מען זאל קענען האלטן דעם חוט פונעם ענין פון אנהייב ביזן סוף.
אַחַי בָּגְדוּ כְמוֹ נָחַל, כַּאֲפִיק נְחָלִים יַעֲבֹרוּ. - מיינע ברידער האבן מיר פארראטן ווי א טייך, ווי א שטראם פון טייכן גייען זיי פארביי.
די ברידער - דאס זענען די גוטע פריינט און חברים - האבן מיר פארראטן אזוי ווי א טייך פארראט. און וואס איז די בגידה פון א טייך? אין די ווינטער-טעג ווערן זיינע וואסערן פארפרוירן און ווערן אייז, ביז מען קען גיין און פארן דערויף. אזוי איז איינגעפירט אין אייראפע, אז וועגנער פארן איבער די פארפרוירענע טייכן. און עס איז אויך באקאנט אז ווען דער פרילינג קומט און דאס אייז הייבט אן צו צעגיין, האבן פאסירט אסאך אסונות: עס זענען געווען מענטשן וואס האבן געמיינט אז מען קען נאך אריבערגיין, און דאס אייז האט זיך צובראכן אונטער זיי, ווייל די פארפרוירנקייט איז בלויז אינעם אויבערשטן שיכט - אמאל א האלבער מעטער, וואס דאס איז מער ווי גענוג צו טראגן - אבער פון אונטן ווערט דאס אייז אויסגעגעסן פונעם וואסער און ווערט שוואכער.
די ערשטע בגידה: ווען עס קומען די ימות החמה און דאס אייז צעגייט, פילט זיך אן דער טייך איבער זיינע ברעגן פון די צעלאזענע וואסערן. נאר אויף פילע ערטער בלייבט נאך אלץ אייז אינעם טייך-בעט, און די וואסערן וואס קומען מיט א שנעלקייט - ווי פארפלייצונגען אין מדבר - קענען נישט פליסן אינעם בעט, נאר שווימען און שטייגן העכער דעם אייז, פארשוועמען און פארניכטן שטעט און לענדער און אלעס וואס קומט זיי אונטערן וועג. דער טייך וואס פלעגט פליסן ווי געהעריג, ווערט פלוצלונג א משחית. דאס איז דער טייטש פון "אַחַי בָּגְדוּ כְמוֹ נָחַל".
די צווייטע בגידה: נאכדעם וואס דאס אייז צעגייט אינגאנצן און די וואסערן קערן זיך צוריק צו פליסן אין זייערע בעטן, צעטיילן זיי זיך אין אסאך צווייגן. און אנשטאט איין פלאץ וואו עס איז געווען אסאך וואסער, ווערן קליינע שטראמען - און ווען עס קומען די הייסע זומער-טעג ווערן זיי פארדאמפט און טריקענען זיך אויס, און מען האט נישט קיין וואסער צו טרינקען. נאר אויף א פלאץ וואו עס איז פאראן אסאך וואסער קענען די וואסערן איבערלעבן די ימות החמה. דאס איז דער טייטש פון "כַּאֲפִיק נְחָלִים יַעֲבֹרוּ".
הַקֹּדְרִים מִנִּי קָרַח, עָלֵימוֹ יִתְעַלֶּם שָׁלֶג. - וואס זענען פארטונקלט פון אייז, אויף זיי פארבארגט זיך דער שניי.
אין דער צייט ווען זיי זענען טונקל און פארפרוירן צוליב דעם אייז, דאכט זיך אונז אז "עָלֵימוֹ יִתְעַלֶּם שָׁלֶג" - אז דער שניי וואס ליגט אויף זיי וועט פארבלייבן אויף אייביג. עס זעט אויס ווי דער טייך וועט אזוי שטיין אויף אייביק, אז דאס אייז וועט זיך קיינמאל נישט אוועקרירן פון דארט, און ער איז דאך אזוי שטארק אז מען קען ארויפגיין און פארן דערויף.
בְּעֵת יְזֹרְבוּ נִצְמָתוּ, בְּחֻמּוֹ נִדְעֲכוּ מִמְּקוֹמָם. - אין דער צייט ווען זיי ווערן פארברענט ווערן זיי פארשניטן, אין זיין היץ ווערן זיי אויסגעלאשן פון זייער ארט.
"יְזֹרְבוּ" - פון לשון צריבה (פארברענען), און דער זי"ן און דער צד"י בייטן זיך איינע מיט די אנדערע, אזוי ווי "ערי פרזות" וואס זענען ערי פרצות, שטעט וואס זענען אפן צו די פעלדער ארום זיי אן קיין חומה. דאס הייסט: אין דער צייט ווען זיי ווערן פארברענט פון דער היץ פון דער זון וואס שיינט אויף זיי אין זומער. "נִצְמָתוּ" - דער מלבי"ם טייטשט דאס פון לשון צמה (א געפלאכטענער צאפ), אז אלעס וואס איז דארט געווען געפלאכטן און פארבינדן ווערט צעפליקט און צעגייט. "בְּחֻמּוֹ נִדְעֲכוּ מִמְּקוֹמָם" - די וואסערן ווערן אוועקגעשטויסן פון זייער ארט.
יִלָּפְתוּ אָרְחוֹת דַּרְכָּם, יַעֲלוּ בַתֹּהוּ וְיֹאבֵדוּ. - די וועגן פון זייער גאנג דרייען זיך אויס, זיי גייען ארויף אין דער וויסטעניש און גייען פארלוירן.
"יִלָּפְתוּ" - אַ לשון פון אָנכאַפּן. דאָס וואַסער כאַפּט אָן און נעמט אַרום אַלץ וואָס געפינט זיך אין זיין וועג. ווען דען איז דאָ אַ שטאַרקע שטראָמונג אין די טייכן? בשעת די שנייען צעגייען זיך; און דעמאָלט שוועמט דאָס וואַסער, צוזאַמען מיטן צעגאַנגענעם אייז, אַוועק אַלץ וואָס מאַכט זיך אויפן וועג. און "יַעֲלוּ בַתֹּהוּ וְיֹאבֵדוּ" גייט אויף ביידע זייטן: אַלץ וואָס איז געווען אויף זייער וועג גייט לאיבוד און גייט אונטער; און אויך דאָס וואַסער אַליין, ווען עס צעטיילט זיך אין קליינע קוועלער, ווערט פאַרטריקנט און פאַרדאַמפט - גייט אַרויף ווי דאַמף, און ווערט פאַרלוירן.
הִבִּיטוּ אָרְחוֹת תֵּמָא, הֲלִיכֹת שְׁבָא קִוּוּ לָמוֹ. בֹּשׁוּ כִּי בָטָח, בָּאוּ עָדֶיהָ וַיֶּחְפָּרוּ. - די קאַראַוואַנען פון תמא האָבן געקוקט, די רייזנדע פון שבא האָבן געהאָפט אויף זיי; זיי האָבן זיך געשעמט ווייל מען האָט זיך פאַרלאָזט, זיי זענען געקומען ביז אַהין און זענען נתבייש געוואָרן.
"אָרְחוֹת" - קאַראַוואַנען. די קאַראַוואַנען וואָס גייען קיין תמא און קיין שבא, נעמען פון פלעצער, האָבן געקוקט און געהאָפט אויף די דאָזיקע וואַסערן; זיי האָבן געוואַרט אויף די קוועלער פון וואַנען זיי וועלן קענען טרינקען. אָבער "בֹּשׁוּ כִּי בָטָח" - זיי האָבן זיך פאַרלאָזט אויף די וואַסערן און האָבן זיך נישט אָנגעגרייט קיין וואַסער אויפן וועג, ווייל זיי האָבן געזאָגט: עס זענען דאָך דאָ קוועלער אויפן וועג. "בָּאוּ עָדֶיהָ וַיֶּחְפָּרוּ" - זיי זענען געקומען צו יענעם אָרט אויף וואָס זיי האָבן זיך פאַרלאָזט, און האָבן נישט געפונען קיין וואַסער צו טרינקען, און זענען נתבייש געוואָרן. ביז אַהער איז דער משל; פון דאַן און ווייטער איז דער נמשל.
לכתחילה, ווען מיינע חברים זענען געקומען מיך טרייסטן, זענען זיי געזעסן אויף דער ערד זיבן טעג און האָבן גאָרנישט גערעדט פון גרויס צער. דעמאָלט האָב איך זיי געגליכן צום פאַרגליווערטן, פאַרפרוירענעם טייך: אָט איז אַ פעסטער טייך, אַ שטאַרקער, מען קען גיין דערויף מיט זיכערקייט. זיי האָבן מיר איבערגעלאָזט דאָס וואָרט, בשעת זיי אַליין האָבן גוזר געווען אויף זיך שווייגן - ווי דער פאַרפרוירענער טייך, וואָס שטייט און רירט זיך נישט, וואָס מען קען טרעטן אויף אים אָן מורא. אָבער נאָכדעם וואָס דאָס וואַסער האָט זיך אַ ביסל דערוואַרעמט, נאָך "יְזֹרְבוּ", ווען די זון האָט אָנגעהויבן צעלאָזן און דער וויכוח האָט אָנגעהויבן זיי אנצוהיצן - האָט זיך אָנגעהויבן אַ פלייץ. און נישט סתם אַ פלייץ, נאָר אַ פלייץ וואָס שוועמט אַוועק דעם צדיק מיטן רשע, וואָס מאַכט קיין שום חילוק נישט: זיי האָבן נישט בודק געווען צי איוב איז ערליך צי נישט ערליך, נאָר באַשולדיקט אים מיט שווערע קלאַגעס.
און דאָך האָב איך געהאַט אַ האָפענונג, ווייל סוף-כל-סוף איז דאָך דאָ אַ תועלת אינעם טייך: ער צעטיילט זיך אין קוועלער, און פון די קוועלער קען מען טרינקען. האָב איך געזאָגט: זיי האָבן דאָך פיל וואָס מיר צו זאָגן, און צום ווייניגסטנס זאָלן זייערע ווערטער זיין ווי קאַלט וואַסער אויף אַ מידער נשמה - דברי חיזוק פון וואָס איך זאָל זיך קענען מחזק זיין, אמת'ע, שכל'דיקע און ריכטיקע ווערטער וואָס מען קען אָננעמען. אָבער איך האָב געזען אַז זיי זענען געקומען און גערעדט נאַרישע רייד, דברי הבל וואָס האָבן קיין שום נוצן נישט. דאָס איז די צווייטע בגידה: איך בין געקומען טרינקען פון די וואַסערן פונעם טייך - און ס'איז נישטאָ קיין וואַסער.
כִּי עַתָּה הֱיִיתֶם לֹא, תִּרְאוּ חֲתַת וַתִּירָאוּ. - ווייל איצט זענט איר געווען מיט אים, איר זעט אַ בראָך און איר האָט מורא באַקומען.
"הֱיִיתֶם לֹא" - עס שטייט מיט אַן אל"ף, און די כוונה איז "הייתם לו", דאָס הייסט: איר זענט געווען מיט אים. ביז איצט זענט איר געווען זיינע גוטע פריינט און נאָנטע, איר האָט מיטגעליטן אין זיין צער און זיך געפרייט אין זיין שמחה, נאָנט צו אים מיט גאַנצן האַרצן. "תִּרְאוּ חֲתַת וַתִּירָאוּ" - "חת" איז אַ לשון פון אַ בראָך, ווי "עשׂוי לבלי חת". איצט, אַז איר האָט געזען אַז ער איז צובראָכן און עס איז דאָ אין אים אַ בראָך, האָט איר מורא באַקומען, און תיכף האָט איר זיך צוריקגעצויגן און אָנגעהויבן אים באַשולדיקן מיט עוולות וואָס זענען נישטאָ אין אים.
הֲכִי אָמַרְתִּי הָבוּ לִי, וּמִכֹּחֲכֶם שַׁחֲדוּ בַעֲדִי. וּמַלְּטוּנִי מִיַּד צָר, וּמִיַּד עָרִיצִים תִּפְדּוּנִי. - צי האָב איך דען געזאָגט גיט מיר, און פון אייער קראַפט גיט אַ מתנה פאַר מיר. און ראַטעוועט מיך פון דער האַנט פונעם פיינט, און פון דער האַנט פון געוואַלד-לייט לייזט מיך אויס.
דערקלערט דער מלבי"ם: אַ מאָל איז אַ מענטש מועל אין זיין ליבע און נאָנטקייט צו זיין חבר, ווייל ער זעט אַז דער קשר נעמט צו פון אים כוחות. מאָל איז ער געצוואונגען צו קעמפן פאַר אים און אים ראַטעווען פונעם פיינט, און מאָל פאַלט זיין חבר אין געפענגעניש און ער דאַרף אויסגעבן אויף אים געלט. דעמאָלט איז אים באַקוועם צו זאָגן "איך קען אים נישט", כדי מען זאָל פון אים נישט פאָדערן קיין איבעריקע מי. קומט איוב און זאָגט זיי: ביי מיר און ביי אייך איז דאָך נישט אַזוי געווען. צי האָב איך דען געבעטן פון אייך געלט - "הָבוּ לִי"? צי האָב איך פאַרלאַנגט פון אייך אריינצולייגן כוחות און מלחמה האַלטן פאַר מיר - "וּמִכֹּחֲכֶם שַׁחֲדוּ בַעֲדִי"? איך האָב נישט געבעטן "מַלְּטוּנִי מִיַּד צָר", אַז איר זאָלט קעמפן מיך צו ראַטעווען פון דער האַנט פונעם פיינט, און איך האָב נישט געבעטן "מִיַּד עָרִיצִים תִּפְדּוּנִי", אַז איר זאָלט מיך אויסלייזן מיט געלט פון געפענגעניש. אויב אַזוי, פאַרוואָס האָט איר מיך פאַרלאָזט אין דער צייט פון מיין צרה? די דאָזיקע חברות האָט דאָך גאָרנישט געפאָדערט פון אייך, צוליב וואָס איר זאָלט מיך אָפּלאָזן.
הוֹרוּנִי וַאֲנִי אַחֲרִישׁ, וּמַה שָּׁגִיתִי הָבִינוּ לִי. - לערנט מיר אויס און איך וועל שווײַגן, און וואָס איך האָב געפֿעלט באַווײַזט מיר.
זאָגט צו זיי איוב: "הורוני" - ענטפֿערט מיר אויף דעם וואָס איך טענה זיך מיט אײַך, און איך וועל שווײַגן און מער נישט קלאָגן. אָבער איר, אַנשטאָט מיר צו ווײַזן דעם ריכטיקן און גלײַכן וועג, קומט איר און טענהט קעגן מיר זאַכן וואָס האָבן נישט קיין אמת: אַז די יסורים זענען געקומען אויף מיר ווײַל איך האָב געזינדיקט. און דאָס איז נישט ריכטיק, ווײַל איך ווייס דאָך בײַ זיך אַליין אַז איך האָב נישט געזינדיקט. עס איז נישט אַז איך בין נישט גרייט מקבל צו זײַן פֿון אײַך; איך בין גרייט מקבל צו זײַן - אָבער זאָגט אמתע רייד.
און זיי קומען און טענהן צו אים: די יסורים וואָס דו באַקומסט זענען צוליב דעם וואָס דו האָסט זיך באַקלאָגט, צוליב דעם וואָס דו האָסט געשריגן און געקומען מיט אַ תרעומת קעגן בורא עולם. דאָס הייסט, פֿון דעם אַליין וואָס איך קלאָג זיך אויפֿן צער, דערווײַזט איר אַז צוליב דעם גופא איז געקומען אויף מיר די ליידן. זאָגט צו זיי איוב: דאָס קען דאָך נישט זײַן. ווען אַ מענטש וויל אויפֿווײַזן אַ זאַך, דאַרף ער אַ דרויסנדיקע ראיה; מען קען נישט אויפֿווײַזן אַ זאַך פֿון זיך אַליין - "מיניה וביה". מיר טענהן זיך דאָך אויף דער זאַך אַליין!
איך וועל געבן אַ משל: אַ מענטש קומט דאָ אַרײַן. איך זאָג: ער איז געקומען זאַמלען געלט. מײַן חבֿר זאָגט: ניין, ער איז געקומען געבן צדקה. דערווײַל זאַמלט ער נישט און גיט נישט, און מיר ווייסן נישט. אויב איך וועל פֿרעגן: פֿון וואַנען ווייסטו אַז ער איז געקומען זאַמלען געלט? און דו וועסט מיר ענטפֿערן: דו זעסט דאָך אַז ער איז אַהער געקומען - וואָס פֿאַר אַ ראיה איז דאָס? דאָס איז אַ באַווײַז מיניה וביה. אָבער אויב דו וועסט מיר זאָגן: איך בין געווען אין דרײַ אַנדערע ערטער און דאָרט איז ער אויך געקומען זאַמלען געלט - האָסטו עס אויפֿגעוויזן. דאָס איז אַ ראיה פֿון אַ דרויסנדיקן פֿאַל. אַזוי אויך אַ מענטש וואָס זאָגט "איך בין אַ צדיק", און מען פֿרעגט אים פֿון וואַנען ווייסטו, און ער ענטפֿערט: "איך אַליין זאָג דיר דאָך". און אויב דו גלייבסט מיר נישט - פֿרעג מיך, און איך בין דאָך אָביעקטיוו, ווײַל איך בין אַ צדיק, ממילא מוזסטו מיר גלייבן אַז איך בין אַ צדיק. מאָדנע און קאָמיש! עדות פֿון אַ צווייטן אויף דיר - קען מען אָננעמען; אָבער אַן עדות פֿון זיך אַליין אויף זיך - איז קיין ראיה נישט.
איך געדענק, אין יענער צײַט איז געווען איינער וואָס האָט אָנגעפֿירט אַ גאַנצן קאַמפּיין, און אויף אַלע בריקן אין לאַנד איז געשטאַנען געשריבן אַז אין יענעם יאָר וועט קומען משיח און עס וועט זײַן גוג ומגוג, און מען האָט באַשטימט אַ גענויען דאַטום. עס איז מיר אויסגעקומען צו רעדן מיט איינעם פֿון זײַנע "נביאים", פֿון די וואָס האָבן געטריבן דעם קאַמפּיין, און איך האָב אים געפֿרעגט: אויף וואָס שטיצט איר זיך? פֿון וואַנען נעמט מען אַז דאָס איז אמת? האָט ער מיר געענטפֿערט: ער האָט דאָך געזאָגט, און ער איז דער איינציקער וואָס האָט געזאָגט! האָב איך אים געזאָגט: שיין און וואויל אַז ער האָט געזאָגט, אָבער דאָס איז נאָך נישט קיין באַווײַז; ווי קענסטו פֿאַרלאַנגען אַז איך זאָל הײַנט גלייבן נאָר ווײַל ער האָט געזאָגט? יענעם טאָג גופֿא, ווען זיי זענען אַוועקגעפֿאָרן צום געגנט פֿון ים המלח און עין גדי כּדי נישט געשעדיקט צו ווערן פֿון דעם וואָס דאַרף פּאַסירן, האָב איך אָנגעקלונגען צו אים און געפֿרעגט: נו, וואָס הערט זיך? האָט ער מיר געענטפֿערט: דער טאָג איז נאָך נישט פֿאַרבײַ, מען דערוואַרט נאָך איבערראַשונגען. אַ ראיה אויפֿן אמת פֿון אַ זאַך מוז קומען פֿון אַן אַנדער אָרט: אויב דו וועסט מיר זאָגן "אָט האָב איך געזאָגט און עס איז מקוים געוואָרן" - איז דאָס אַ ראיה; אָבער "אָט זאָג איך דיר" - איז גאָר קיין ראיה נישט. און דאָס איז וואָס איוב זאָגט: ברענגט מיר אַ דרויסנדיקע ראיה אַז איך האָב געזינדיקט, "וּמַה שָּׁגִיתִי הָבִינוּ לִי" - וואָס איז מײַן שגגה.
מַה נִּמְרְצוּ אִמְרֵי יֹשֶׁר, וּמַה יּוֹכִיחַ הוֹכֵחַ מִכֶּם. - ווי קראַפֿטיק זענען רייד פֿון יושר, אָבער וואָס פֿאַר אַ תּועלת ברענגט אַ מוסר פֿון אײַך.
צו באַשטעטיקן אַ זאַך דאַרף מען אַן אָביעקטיווע ראיה. אָבער צו זאָגן "איך ווײַז עס אויף ווײַל אַזוי דאַכט זיך מיר, אַזוי קלער איך" - דאָס איז אַ סוביעקטיווער באַווײַז, און ער האָט קיין כּוח נישט. וואָס הייסט "ווײַל איך קלער אַזוי"? ברענג ראיות אַז דאָס וואָס דו קלערסט איז ריכטיק! און דאָס איז "מַה נִּמְרְצוּ אִמְרֵי יֹשֶׁר" - ווי ווונדערלעך, קראַפֿטיק, פּאַסיק און קלאָר זענען די רייד ווען דער יושר אַליין רעדט, ווען עס זענען דאָ גלײַכע און קלאָרע ראיות פֿון וועלכע מען קען אויפֿווײַזן אַז די זאַכן זענען ריכטיק. "וּמַה יּוֹכִיחַ הוֹכֵחַ מִכֶּם" - אָבער וואָס פֿאַר אַ קלאָרקייט איז פֿאַראַן אין דער תּוכחה וואָס קומט פֿון אײַך, וואָס איז בלויז "ווײַל איך זאָג אַזוי"? ווער זאָגט אַז דאָס וואָס דו שטעלסט זיך פֿאָר און וואָס דו מיינסט איז טאַקע ריכטיק?
הַלְהוֹכַח מִלִּים תַּחְשֹׁבוּ, וּלְרוּחַ אִמְרֵי נֹאָשׁ. - צי מיינט איר צו שטראָפֿן מיט בלויזע ווערטער, און צו רעכענען ווי ווינט די רייד פֿון אַ פֿאַרצווייפֿלטן מענטש?
זאָגט ער צו זיי: צי האַלט איר דען בלויזע רייד און פּוסטע ווערטער פֿאַר אַ ראיה? דער עצם פֿאַקט אַז דו רעדסט און טענהסט טענות - איז דאָס שוין אַ באַווײַז? "וּלְרוּחַ אִמְרֵי נֹאָשׁ" - צי וועט איר האַלטן פֿאַר אַ רוח הנבואה דברי ייאוש, קלייניקייטן אָן אַ באַגרינדונג? און דאָ מיינט ער און רמז'ט אויף אליפז, וואָס האָט געזאָגט אַז ער האָט געזען אין נבואה. זאָגט אים איוב: חלומות שוואַ האַלטסטו שוין פֿאַר נבואה? איז דאָס בײַ דיר אַ ראיה? דברים וואָס אַ פֿאַרצווייפֿלטער מענטש מאָלט דיר אויס, איז פֿאַראַן אין דעם אַ תּועלת?
אַף עַל יָתוֹם תַּפִּילוּ, וְתִכְרוּ עַל רֵיעֲכֶם. - אַפֿילו אויף אַ יתום וואַרפֿט איר אַ גורל, און איר גראָבט אַ גרוב פֿאַר אײַער חבֿר.
דערקלערט דער מלבי"ם: אַ מאָל האָט דער וואָס דינגט זיך נישט קיין שטאַרקע ראיות אין דער האַנט, ער האָט נישט קיין אותות ומופֿתים און נישט קיין מוכרח'דיקע באַווײַזן, נאָר בלויז שוואַכע ראיות - און דאָך באַזיגט ער דערמיט זײַן חבֿר אין דעם וויכוח. זאָגט איוב: דאָס איז נאָך נישט אַזוי שרעקלעך, ווײַל עס ווערט נישט פֿאַראורזאַכט קיין היזק דערפֿון. אפֿילו אויב די ראיות זענען קנאַפּ און דער נצחון איז נישט קיין אמתער נצחון, איז דאָס העכסטנס אַ מאַנגל אין יושר. אָבער ווען אויפֿן סמך פֿון די דאָזיקע שוואַכע ראיות ברענגסטו יענעם אַן הפסד ממון, אָדער צער, אָדער אַ נזק - איז דאָס שוין זײער האַרב, און מען טאָר זיך מיט זיי גאָר נישט באַנוצן.
און דאָס איז וואָס ער זאָגט זיי: איר קומט און מוסר'ט מיך בלויז מיט ווערטער, און מיט די דאָזיקע ווערטער "עַל יָתוֹם תַּפִּילוּ" - איר ראַטעוועט נישט דעם יתום, דעם וואָס האָט נישט קיין עוזר וסומך; "וְתִכְרוּ עַל רֵיעֲכֶם" - ווי דער לשון פֿון כּורה שוחה, אַז איר גראָבט אַ גרוב פֿאַר אייער חבֿר ער זאָל אַרײַנפֿאַלן דערין. אפֿילו אין אַזאַ שעה ערלויבט איר זיך קנאַפּע טענות? הרי מיט אייערע טענות באַשולדיקט איר מיך און מאַכט מיר ליידן, און איר זאָגט אַז מײַן גאַנצער ליידן קומט צוליב זאַכן וואָס איר האָט אויף זיי קיין שום ראיה - זאַכן אין דער לופֿטן. כּדי צו זאָגן זאַכן וואָס קענען שאַטן פֿאַר אַנדערע און זיי טאָן וויי, מוז מען האָבן קלאָרע ראָיות. "הַלְהוֹכַח מִלִּים תַּחְשֹׁבוּ" - צי רעכנט מען סתּם ווערטער פֿאַר אַן הוכחה, אין דער צײַט וואָס איר שאַט דערמיט פֿאַר אַן אומגליקלעכן מענטש?
וְעַתָּה הוֹאִילוּ פְנוּ בִי, וְעַל פְּנֵיכֶם אִם אֲכַזֵּב. - און אַצינד, הויבט אָן און ווענדט זיך צו מיר, און אויב אין אייער פּנים זאָל איך ליגן זאָגן.
וויבאַלד דער גאַנצער נידון איז וועגן מיר - צי איך בין אַ צדיק אָדער אַ רשע, און לויט דעם צי מײַנע יסורים זענען כדין צי שלא בצדק - דעריבער בעט איך: "הוֹאִילוּ", הויבט אָן, "פְנוּ בִי", זוכט נאָך מײַנע מעשׂים און קוקט מדקדק זײַן אין מײַן הנהגה. "וְעַל פְּנֵיכֶם אִם אֲכַזֵּב" - אפֿילו אויב לויט ווי איר זעט זעט עס אויס ווי איך זאָג ליגן, אַז איך בין נישט באמת געווען קיין צדיק און אַז מײַן גאַנצע צדקות איז אַ פֿאַלשע צדקות. וואָרום אַזוי איז דער דרך העולם: אַ מענטש זעט איינעם וואָס פּלאָגט זיך מיט יסורים און זאָגט - צי פּלאָגט ער זיך סתּם אַזוי? אַוודאי קומט עס אים, מסתּמא האָט ער געטאָן אומפּאַסיקע מעשׂים, זאַכן בסתר, און ער האָט באַקומען דאָס זײַניקע. זאָגט זיי איוב: פֿאַרלאָזט זיך נישט אויפֿן אויסערלעכן בליק און איילט זיך נישט צו פּסקענען דעם דין.
שׁוּבוּ נָא אַל תְּהִי עַוְלָה, וְשׁוּבוּ עוֹד צִדְקִי בָהּ. - קערט זיך ביטע אום, זאָל נישט זײַן קיין אומרעכט, און קערט זיך ווידער אום, מײַן רעכטפֿאַרטיקייט איז דערין.
"שׁוּבוּ נָא" - קוקט איבער פֿונסנײַ, און פֿאַרלאָזט זיך נישט אויפֿן דמיון. און איך בין זיכער: "אַל תְּהִי עַוְלָה" - נאָכן בודק זײַן וועט איר בײַ מיר נישט געפֿינען קיין שום עַוְלָה, וואָרום איוב איז דאָך געווען אַ צדיק גמור. און נישט נאָר דאָס, נאָר "וְשׁוּבוּ עוֹד צִדְקִי בָהּ" - קערט זיך אום און פֿאָרשט נאָך אַ מאָל איבער מײַנע מעשׂים, און אפֿילו אויב עס האָט זיך אײַך געדאַכט אַז דאָ איז פֿאַראַן אַן עַוְלָה, וועט זיך אײַך אַרויסשטעלן אַז אַדרבה, אין יענעם מעשׂה אַליין האָב איך געהאַנדלט מיט גערעכטיקייט און חסידות. אַזוי מאַכט זיך אָפֿט: אַ מענטש חושד זײַן חבֿר אַז ער קומט טאָן עפּעס שלעכטס, און צום סוף שטעלט זיך אַרויס אַז נישט נאָר ס'איז נישט געווען קיין שלעכטער מעשׂה, נאָר גאָר אַן אמת'ע צדקות.
און אַ משל צו פֿאַרשטיין די זאַך: עס שטייט אין מדרש וועגן איוב אַז ער פֿלעגט גזל'נען פֿעלדער פֿון אָרעמע-לײַט. אַן עַוְלָה צי נישט קיין עַוְלָה? זיכער אַן עַוְלָה. נאָר וואָס דען, ער פֿלעגט זיי משביח זײַן און צוריקגעבן פֿאַר די בעלים. אַצינד - אַן עַוְלָה צי אַ גרויסער חסד? אַ גרויסער חסד. (בדרך אגב, על פי הלכה טאָר מען אַזוי נישט טאָן, און איוב איז דאָך געווען פֿאַר מתּן תּורה לויט אַ טייל דעות.) אָט האָבן מיר אַ בײַשפּיל: מ'זעט כּלומרשט אַן עַוְלָה, און איוב זאָגט - קערט זיך אום און קוקט נאכאַמאָל גוט איבער, "עוד צדקי בה", און איר וועט זען אַז אויך אין דעם ענין בין איך געווען אַ צדיק. און מען חזרט איבער און באַטאָנט: איוב איז באמת געווען אַ צדיק, און אין דעם דאָזיקן וויכוח איז ער גערעכט. זײַנע חבֿרים זענען נישט געווען גערעכט ווען זיי האָבן געפֿונען אין אים קיין עַוְלוֹת, און אַלע זײַנע טענות דאָ זענען ריין דער אמת, איינס בײַ איינס. דאָ איז נישט קיין מענטש וואָס באַרימט זיך מיט וואָס ער האָט נישט און רעדט שטאָלצע ווערטער, נאָר איוב רעדט ריינע דברי אמת.
הֲיֵשׁ בִּלְשׁוֹנִי עַוְלָה, אִם חִכִּי לֹא יָבִין הַוּוֹת. - צי איז דען פֿאַראַן אויף מײַן צונג קיין אומרעכט, צי פֿאַרשטייט מײַן גומען נישט קיין שלעכטס?
איר טענה'ט אַז איך האָב געזינדיקט, און דאָס וואָס איך זאָג אויף זיך אַז איך בין אַ צדיק איז פֿאַלש און ליגן. זאָגט זיי איוב: אַזאַ טענה קען מען נאָר פֿאַרטײַטשן אויף איינעם פֿון צוויי אופֿנים. דער ערשטער אופֿן - אַז איך אַליין ווייס גאַנץ גוט אַז איך בין נישט קיין צדיק, און איך פּרוּוו אײַך אָפּנאַרן, זיך פֿאַרשטעלן ווי אַ צדיק ותּם בשעת ווען איך טו מײַנע מעשׂים במחשך. דער צווייטער אופֿן - אַז איך פֿאַרשטיי בכלל נישט וואָס אַ חטא איז, און איך האָב נישט קיין שׂכל צו פֿאַרשטיין די שוועריקייט פֿון די זאַכן און ווי ווײַט איך האָב געשטרויכלט. ווי אַ מענטש וואָס איז ווײַט פֿון מצוות וואָס מען באַגעגנט אין גאַס און מען פֿרעגט אים: ביסט אַ צדיק צי אַ רשע? און ער ענטפֿערט באַלד: אַ צדיק, איך האָב דאָך אפֿילו אַ קלעבערקע "יצאת צדיק" אויפֿן אויטאָ. וואָס קען מען זאָגן אויף אַזאַ מענטש? אַז ער האָט נישט קיין שׂכל צו באַגריפֿן מיט וואָס ער זינדיקט און וויפֿל ער זינדיקט.
אויף די ביידע ענטפֿערט איוב. "הֲיֵשׁ בִּלְשׁוֹנִי עַוְלָה" - מיינט איר דען אַז איך בין אַזאַ רשע, וואָס באַהאַלט זײַנע מעשׂים און אויף זײַן לשון איז דאָ אַן עַוְלָה? "אִם חִכִּי לֹא יָבִין הַוּוֹת" - דער חיך איז דער אָרט פֿון טעם און אונטערשיידן; מיינט איר דען אַז איך האָב נישט קיין געשמאַק און קען נישט אונטערשיידן וואָס עס זענען הַוּוֹת, וואָס עס איז אַ שלעכטע זאַך, וואָס עס איז אַ נזק און אַ בראָך? אַז איך ווייס נישט וואָס הייסט אַן עבֿירה, און צוליב דעם באַגיי איך עבֿירות און האַלט נאָך אַז איך בין אַ צדיק? אַוודאי ווייס איך יאָ. און אויב פֿונדעסטוועגן באַשולדיקט איר מיך, איז על כּרחך אַז דאָס זענען פֿאַלשע באַשולדיקונגען. און אויב איר טענה'ט נאָך אַלץ אַז איך בין אַ רשע - דרונגט עס אויס, זאָגט אין וואָס האָב איך געטאָן שלא כּהוגן, און איך בין גרייט עס אָנצונעמען פֿון אײַך.
איוב לייגט דאָ פֿאָר אַ לאַנגן משל אויפֿן שטייגער פֿון די פֿריִערדיקע: זיינע חבֿרים זענען ווי אַ פֿאַררעטערישער טייך. לכתחילה האָבן זיי אויסגעזען ווי אַ געפֿרוירענער און פֿעסטער טייך, זיבן טעג פֿון שווייגן אויף וועלכע מען קען זיך פֿאַרלאָזן; און דערנאָך, ווען זיי האָבן זיך צעהיצט אינעם וויכּוח, זענען זיי פֿאַרוואַנדלט געוואָרן אין אַ מבול וואָס שווענקט אַוועק אַ צדיק צוזאַמען מיט אַ רשע; און צום סוף, ווען ער איז געקומען טרינקען פֿון זייערע ווערטער, האָט זיך אַרויסגעשטעלט אַז די טייכלעך זענען אויסגעטריקנט און ס'איז נישטאָ אין זיי קיין וואַסער - נאַרישע רייד וואָס האָבן נישט קיין שום תּועלת. פֿון דאַנען גייט ער אַריבער צו אַ תּביעה וואָס איז סײַ מאָראַליש און סײַ לאָגיש: ער האָט נישט געבעטן פֿון זיי קיין געלט און נישט קיין כּוח, און דאָך האָבן זיי אים פֿאַרלאָזט בײַם זען זײַן בראָך; און דער עיקר - זייערע באַשולדיקונגען האָבן נישט קיין שום באַווײַז. מען קען נישט אויפֿווײַזן אַ זאַך פֿון זיך אַליין נאָר פֿון אַן אויסערלעכער ראיה, און מען רעכנט נישט סתּם רייד פֿאַר אַ הוכחה, און זיכער נישט ווען מיט זיי אַליין שליידערט מען אַראָפּ אַ יתום און מען גראָבט אַ גרוב פֿאַר אַ חבֿר. דעריבער בעט ער: ווענדט זיך צו מיר, קערט זיך אום און קוקט איבער פֿונסנײַ, און פֿאַרלאָזט זיך נישט אויפֿן אויגנשײַן - און איר וועט זען אַז נישט בלויז איז נישטאָ אין מיר קיין עַוולה, נאָר אַפֿילו דאָרט וווּ עס דאַכט זיך אײַך אַז ס'איז אַן עַוולה, ליגט נאָך מײַן גערעכטיקייט דערין. און צום לעצט: איך בין נישט קיין רשע וואָס באַהאַלט זיינע מעשים, און אויך נישט קיין בַּעַר וואָס קען נישט פֿאַנאַנדערקלײַבן צווישן גוט און שלעכט - און אויב איר האָט אַ טענה, שטעלט זי פֿעסט מיט באַווײַזן, און איך בין גרייט זי אָנצונעמען.