ספר דניאל איז איינגעטיילט אין צוויי חלקים. דער ערשטער חלק רעדט איבער דעם וואס עס איז אריבער אויף דניאל אליין - זיין היסטאריע, די מלכות, דאס וואס מען האט אים אריינגעווארפן אין גוב אריות און אלעס וואס איז פארבינדן דערמיט. דער צווייטער חלק רעדט איבער די מראות און חזונות וואס דניאל האט געזען בנוגע דעם קץ. פרק ח' געהערט צום צווייטן חלק, און ער קומט אלס אן השלמה צום חזון וואס דניאל האט געזען אינעם פריערדיגן פרק.
בִּשְׁנַת שָׁלוֹשׁ לְמַלְכוּת בֵּלְאשַׁצַּר הַמֶּלֶךְ חָזוֹן נִרְאָה אֵלַי אֲנִי דָנִיֵּאל אַחֲרֵי הַנִּרְאָה אֵלַי בַּתְּחִלָּה׃ - אין דריטן יאר פון דער מלוכה פון בעלשאצר דער מלך, איז א חזון געוויזן געווארן צו מיר, איך דניאל, נאכדעם וואס איז געוויזן געווארן צו מיר אין אנהייב.
לכאורה זענען די ווערטער גאר שווער: דער פריערדיגער חזון איז דאך געווען אינעם ערשטן יאר פון בלשאצר, און דער דאזיגער חזון איז אינעם דריטן יאר - איז דאך פשוט און פארשטענדליך אז ער קומט שפעטער! וואס קומט דער פסוק אונז צו לערנען מיט די ווערטער "אחרי הנראה אלי בתחילה"? ערקלערט דער מלבי"ם, און דאס איז אויך דער יסוד אינעם פירוש פונעם אברבנאל, אז "אחרי" דא איז נישט סתם א כראנאלאגישער ענין, נאר א מהות'דיגער באדייט: דער צווייטער חזון קומט משלים זיין דעם ערשטן. עס איז דא א דירעקטע שייכות צווישן ביידע חזונות - דער קומט מפרש זיין דעם אנדערן.
אינעם ערשטן חזון האט דניאל געזען פיר חיות. די ערשטע חיה, דער לייב, איז מלכות בבל וואס האט דעמאלט געקעניגט, און דאס איז די חיה וואס שטעלט פאר נבוכדנצר וואס האט דעמאלט געלעבט - און איר האט מען נישט געדארפט מפרש זיין. די פערטע חיה, די שרעקעדיגע אומבאקאנטע חיה, איז די מלכות וואס וועט זיין באחרית הימים, און איר האט דער מלאך מסביר געווען אויפן בעסטן אופן, ביז די קלענסטע פרטים. אבער די צווייטע און די דריטע חיה - דער בער און דער נמר - איבער זיי האט ער גערעדט נאר בקיצור. ער האט געזאגט זייער מהות, אבער נישט געזאגט צי עס וועט אונז זיין גוט אין זייער צייט צי שלעכט, וואס פאר א שייכות זיי וועלן האבן מיט כלל ישראל און אויף וואספארא אופן זיי וועלן הערשן איבער אונז. דאס האט ער נישט באשריבן.
און נאך מער פון דעם: דעם אונטערגאנג פון די חיות האט דניאל יא געזען. דאס שוואכער ווערן פון מלכות בבל האט ער שוין צוגעזען, און דעם מפלה פון דער לעצטער מלוכה, די שרעקעדיגע חיה, האט אים דער מלאך געוויזן - ווי אזוי צום סוף וועט הקדוש ברוך הוא אומקערן די טראנען פון יענע מלכים, און דער אויבערשטער וועט צוריק הערשן. אבער וואס וועט זיין דער מפלה פון די צוויי מיטעלע חיות, דער בער און דער נמר - דאס האבן מיר דארט נישט געזען. אויך האט ער דא געוואלט מפרש זיין וואס עס איז דער קץ פון "עידן ועידנין ופלג עידן", וואס איז א פארשטאפטע און פארבארגענע זאך. פאר דעם אלעם קומט דער יעצטיגער חזון.
לאמיר באמערקן, אז בעת אינעם פריערדיגן פרק זענען די חיות געווען טמא'נע בעלי חיים - א בער און א נמר - גייט דא דער נביא איבער צו א סימבאליק פון טהור'ע בעלי חיים: אן איל (א ווידער) און א צפיר עזים (א ציגנבאק). דער הסבר דערויף איז, ווייל די דאזיגע מלכויות האבן נישט געפייניגט כלל ישראל אזוי שטארק, דעריבער זענען זיי צוגעגליכן געווארן צו טהור'ע, היימישע בהמות וואס שעדיגן נישט, און נישט צו רייסנדע חיות.
און אויב וועסטו פרעגן, פארוואס זענען זיי דען אינעם פריערדיגן פרק יא צוגעגליכן געווארן צו א בער און א נמר? זאגט דער מלבי"ם: אינעם פריערדיגן פרק רעדט מען וועגן זייער קעניגרייך און ממשלה בנוגע די אומות העולם, און דארט זענען זיי טאקע געווען בבחינת א בער און א נמר - זיי האבן זיי געדריקט און געהערשט איבער זיי מיט א שטארקער האנט, דעריבער האט ער זיי צוגעגליכן צו טמא'נע און שטארקע חיות. אבער בנוגע עם ישראל האבן מיר נישט אזוי פיל געליטן פון זיי: מלכי מדי ופרס האבן גוטס געטאן פאר אידן, און אויף אלכסנדר מוקדון שטייט אז ער האט מכבד געווען שמעון הצדיק און ער האט נישט געטאן קיין שלעכטס און נישט חרוב געמאכט ירושלים.
עס וואלט דאך געווען גענוג צו זאגן "חזון נראה אלי". נאר ער קומט דיר זאגן: דעם ערשטן חזון, פונעם צלם און די מלוכות - דער קאפ פון גאלד, די ברוסט און די הענט פון זילבער, און דערנאך דאס קופער - דאס האט נבוכדנצר אויך געזען. די יסודות זענען שוין איבערגעגעבן געווארן פאר נבוכדנצר אין זיין חלום. אבער דער יעצטיגער חזון מיט זיינע פרטים זענען בכלל נישט געוויזן געווארן פאר נבוכדנצר. דערפאר באטאנט דניאל: "נראה אלי אני דניאל" - א חלום וואס נאר איך האב אים געזען, וואס קיין שום אנדערער מענטש פאר מיר האט אים נישט געזען.
וָאֶרְאֶה בֶּחָזוֹן וַיְהִי בִּרְאֹתִי וַאֲנִי בְּשׁוּשַׁן הַבִּירָה אֲשֶׁר בְּעֵילָם הַמְּדִינָה וָאֶרְאֶה בֶּחָזוֹן וַאֲנִי הָיִיתִי עַל־אוּבַל אוּלָי׃ - און איך האב געזען אין דער מראה, און עס איז געווען בשעת איך האב געזען, און איך בין געווען אין שושן הבירה וואס איז אין דער מדינה עילם, און איך האב געזען אין דער מראה, און איך בין געווען ביים טייך אולי.
עס איז דא דא א כפילות און א שילוש פונעם זעלבן אויסדרוק: "ואראה בחזון", "ויהי בראותי", נאכאמאל "ואראה בחזון", און אינעם קומענדיגן פסוק "ואשא עיני ואראה". לכאורה וואלט געווען גענוג עס צו דערמאנען איין מאל. ערקלערט דער מלבי"ם: דניאל האט געזען דריי זאכן וואס זענען דעמאלט נאך נישט געווען אין דער מציאות, און דערפאר האט ער כסדר אונטערגעשטראכן אז דאס אלעס איז געווען נאר בגדר חזון.
ערשטנס, "ואני בשושן הבירה אשר בעילם המדינה" - שושן איז אין יענער צייט נאך בכלל נישט געווען קיין הויפטשטאט (בירה). שושן איז געווארן די בירה ערשט שפעטער, צוליב דער מעשה מיטן טראן: די אומנים פונעם קעניג זענען געווען אין שושן, און נאכדעם וואס זיי האבן אויפגעבויט דעם טראן האבן זיי אים נישט געקענט אריבערפירן, דערפאר איז דער קעניג געקומען קיין שושן. און בפרט אז מיר רעדן דא אין דער תקופה פון בלשאצר, ווען שושן איז נאך גארנישט געווען קיין בירה, און ערשט שפעטער איז געקומען מלכות מדי און נאך איר מלכות פרס. דערפאר האט ער מדגיש געווען "ואראה בחזון" - וואס איך האב געזען איז בלויז געווען בגדר חזון, א צוקונפטיגע זאך וואס עקזיסטירט נאך נישט, איך זע דאס וואס איז עתיד צו זיין.
צווייטנס, "ואני הייתי על אובל אולי". "אובל" איז א יובל, דאס הייסט א טייך, און "אולי" איז דער נאמען פונעם טייך, מסתמא א נאמען אויף פרסיש אדער מדיש. אויך דער דאזיגער טייך, זאגט דער מלבי"ם, האט יענע צייט נאך נישט געהייסן אזוי: פונקט ווי די קעניגן פון בבל פלעגן געבן נעמען פאר טייכן, אזוי האבן די מלכים פון פרס ומדי גערופן דעם טייך ביי זיין נאמען. דערפאר האט ער ווידער געזאגט אז ער האט דאס געזען במחזה - אויך דער עצם טייך איז דעמאלט נאך געווען בלויז אין חזון און נישט אין דער מציאות.
וָאֶשָּׂא עֵינַי וָאֶרְאֶה וְהִנֵּה אַיִל אֶחָד עֹמֵד לִפְנֵי הָאֻבָל וְלוֹ קְרָנָיִם וְהַקְּרָנַיִם גְּבֹהוֹת וְהָאַחַת גְּבֹהָה מִן־הַשֵּׁנִית וְהַגְּבֹהָה עֹלָה בָּאַחֲרֹנָה׃ - און איך האב אויפגעהויבן מיינע אויגן און געזען, און אט שטייט איין ווידער פארן טייך, און ער האט געהאט הערנער, און די הערנער זענען געווען הויך, און די איינע איז געווען העכער פון דער צווייטער, און די העכערע וואקסט ארויף צום לעצט.
"ואשא עיני ואראה" - דא גייט ער אריבער צו באשרייבן דעם חזון אליין, און דערפאר ניצט ער נאכאמאל א נייע לשון פון ראיה. דאס איז דער חזון וואס ער שרייבט און באשרייבט פאר די קומענדיגע דורות אין ספר דניאל.
דער ווידער קומט מרמז זיין אויף מלכות מדי ופרס, וואס גייען צוזאמען. די ערשטע וואס האט געקעניגט איז געווען מלכות מדי, וואס האט געקעניגט איין יאר, און נאך איר האט געקעניגט פרס - און דער קעניג פון פרס איז געווען דער איידעם פונעם קעניג פון מדי. די צוויי הערנער זענען מרמז אויף די צוויי מלכויות. "והקרניים גבוהות" - יעדע איינע פון זיי איז געווען א גרויסע און דערהויבענע מלוכה. "והאחת גבוהה מן השנית" - כורש הפרסי איז געווען מער אן איש מלחמה, א גרעסערער גיבור, און זיין מלכות איז געווען פיל שטערקער און פחד'דיגער ווי די מלכות פון דריוש המדי. "והגבוהה עולה באחרונה" - דאס הייסט זי הייבט זיך אויף צום לעצט: דער ערשטער קעניג איז געווען דריוש המדי, און כורש הפרסי, וואס ער איז דער העכערער, האט געקעניגט דער צווייטער, און ער איז בבחינת דער הארן וואס שפראצט ארויס שפעטער.
רָאִיתִי אֶת־הָאַיִל מְנַגֵּחַ יָמָּה וְצָפוֹנָה וָנֶגְבָּה וְכׇל־חַיּוֹת לֹא־יַעַמְדוּ לְפָנָיו וְאֵין מַצִּיל מִיָּדוֹ וְעָשָׂה כִרְצֹנוֹ וְהִגְדִּיל׃ - איך האב געזען דעם ווידער שטעכן מערב-צו, צפון-צו און דרום-צו, און קיין שום חיות האבן נישט געקענט באשטיין פאר אים, און קיינער ראטעוועט נישט פון זיין האנט, און ער האט געטאן לויט זיין ווילן און גרויס געווארן.
"ימה" - מערב, "צפונה" - צפון, "ונגבה" - דרום. עס פעלט דא די זייט פון מזרח, און פארוואס? ווייל פרס אליין געפינט זיך אין מזרח, און פון דארט שטעכט זי אויס צו אלע איבעריגע זייטן, דערפאר איז נישט פארהאן קיין פלאץ צו דערמאנען די מזרח-זייט.
"וכל חיות לא יעמדו לפניו" - כורש הפרסי האט איינגענומען אסאך לענדער אין די אלע ריכטונגען, און די איבעריגע מלכויות האבן נישט געקענט באשטיין פאר אים. אפילו די מלוכה וואס איז געווען פאר אלכסנדר מוקדון, די מלוכה פון זיין פאטער פיליפוס, פלעגט שיקן שטייערן צו דריוש - צו לערנען אז קיין שום מלכויות האבן נישט געקענט שטיין פאר אים.
וַאֲנִי הָיִיתִי מֵבִין וְהִנֵּה צְפִיר־הָעִזִּים בָּא מִן־הַמַּעֲרָב עַל־פְּנֵי כׇל־הָאָרֶץ וְאֵין נוֹגֵעַ בָּאָרֶץ וְהַצָּפִיר קֶרֶן חָזוּת בֵּין עֵינָיו׃ - און איך האב זיך פארטיפט, און אט קומט א ציגנבאק פון מערב איבערן פלאך פון דער גאנצער ערד און רירט נישט צו דער ערד, און דער באק האט געהאט אן אנגעזעענעם הארן צווישן זיינע אויגן.
"ואני הייתי מבין" - איך האב זיך מתבונן געווען און מעיין געווען אין דער זאך. איך האב געוואלט זען ווי לאנג עס וועט אנהאלטן די הצלחה פון יענעם שטויסנדיגן איל. און דעמאלט האב איך געזען ווי עס קומט א צפיר עיזים, און דאס איז מלכות יוון. און פארוואס ווערט ער אנגערופן "צפיר"? א לשון פון קליין, ווייל זי איז פאררעכנט געווארן פאר קליין קעגן פרס, און ערשט ביסלעכווייז איז זי געוואקסן.
"בא מן המערב" - יוון איז פאררעכנט מערב פון פרס. "על פני כל הארץ" - זיי גייען אריין אין דער מלוכה פון דריוש און אין זיינע גרעניצן. "ואין נוגע בארץ" - זיי האבן זיך נישט אפגעשטעלט אין א געוויסן ארט כדי אים אנצוהייבן אייננעמען, נאר ווי איינער וואס פליט אין דער לופטן כדי צו לאנדן גלייך אויפן בית המלכות: דעם מלך אליין האבן זיי געוואלט.
"והצפיר קרן חזות בין עיניו" - דאס איז אלכסנדר מוקדון, וואס איז געקומען אייננעמען דעם מלך. א הארן מיט אויגן, אזוי ווי מיר האבן געזען ביי דער קליינער הארן, איז מרמז אויף תבונה און אויף חכמה. די מלכות פון אלכסנדר מוקדון איז געווען א מלוכה וואס איז געפירט געווארן בחכמה ובהשכל, נישט ווי אנדערע מלכויות וואס האבן זיך געבויט בלויז אויף כוח הזרוע. און דאס שטימט זייער גוט מיט דעם גאנצן מהות פון דער מלכות פון עמי אדום, וואס איז א מלוכה געבויט אויף תבונה און שכל, להבדיל פון די מלכויות פון ישמעאל וואס זענען געבויט בלויז אויף כוח. די חכמה פון מדינישע הנהגה נעמט זיך פון דער יוונ'ישער קולטור, און זיי האבן ביזן היינטיגן טאג ספרים מיט אנווייזונגען איבער דעם אופן פון פירן א מדינה: ווי אזוי די הנהגה דארף אויסזען, אין וואספארא סדר, סדרי שלטון - און נישט סתם א מלך וואס קומט און טוט וויאזוי ס'גלוסט זיך אים. דערפאר שטייט אז ער האט געהאט "קרן חזות בין עיניו", ווייל ער האט אלעס געטאן בחכמה ובהשכל.
וַיָּבֹא עַד־הָאַיִל בַּעַל הַקְּרָנַיִם אֲשֶׁר רָאִיתִי עֹמֵד לִפְנֵי הָאֻבָל וַיָּרׇץ אֵלָיו בַּחֲמַת כֹּחוֹ׃ - און ער איז געקומען ביז צום איל בעל הקרנים וואס איך האב געזען שטיין פארן טייך, און ער איז געלאפן צו אים מיט דער גרימצארן פון זיין כח.
ער קומט אן ביז צום איל בעל הקרנים, ווייל ווי געזאגט האט ער געוואלט דעם קאפ פונעם מלך אליין: ער זוכט נישט די מדינה און קומט נישט צונעמען געלט, נאר ער קומט גלייך ביז דער הויפטשטאט פונעם מלך. "אשר ראיתי עומד לפני האובל" - שטעלט דיר דאס קלאר ארויס אז דריוש האט זיך גארנישט צעטומלט פון אים און איז בכלל נישט ארויסגעגאנגען אים קעגן. זאגט דער מלבי"ם, ער האט בלויז געשיקט זיין שר צבא ער זאל זיך אפגעבן מיט יענער לעסטיגער פליג. דא איז געווען א שחצנות פונעם מלך קעגן אלכסנדר מוקדון און א זלזול אין זיין כוח.
און ס'איז כדאי צו וויסן: אלכסנדר מוקדון איז געשטארבן אין עלטער פון דרייסיג יאר. דאס הייסט אז אלע זיינע כיבושים זענען פארגעקומען ווען ער איז נאך געווען ממש א יונג בחור - א בן שמונה עשרה, צוואנציג, צוויי און צוואנציג יאר אלט. ביי א געווענליכן מענטש, ביז ער ווערט א גענעראל, גייען אריבער אויף אים פערציג און פופציג יאר, און דא ביי די צוואנציג פלאס האט ער שוין געפירט מלחמות, איינגענומען די וועלט און געהערשט בכיפה. דערפאר האט דריוש מזלזל געווען אין אים און האט זיך נישט גערעכנט מיט אים. און אויף דעם זאגט דער פסוק: "וירץ אליו בחמת כוחו".
וּרְאִיתִיו מַגִּיעַ אֵצֶל הָאַיִל וַיִּתְמַרְמַר אֵלָיו וַיַּךְ אֶת־הָאַיִל וַיְשַׁבֵּר אֶת־שְׁתֵּי קְרָנָיו וְלֹא־הָיָה כֹחַ בָּאַיִל לַעֲמֹד לְפָנָיו וַיַּשְׁלִיכֵהוּ אַרְצָה וַיִּרְמְסֵהוּ וְלֹא־הָיָה מַצִּיל לָאַיִל מִיָּדוֹ׃ - און איך האב אים געזען אנקומען לעבן דעם איל, און ער האט זיך פארביטערט אויף אים, און ער האט געשלאגן דעם איל און צובראכן זיינע צוויי הערנער, און דער איל האט נישט געהאט קיין כח צו שטיין פאר אים, און ער האט אים אראפגעווארפן צו דער ערד און אים צעטראטן, און עס איז נישט געווען קיין ראטעווער פארן איל פון זיין האנט.
"מגיע אצל האיל" - ער איז צוגעקומען פנים אל פנים. "ויתמרמר אליו" - ער האט אויסגעדריקט ביטערקייט קעגן אים. זאגט דער מלבי"ם: דריוש האט אים פארגעשלאגן פרויען און פילגשים, כסף וזהב און קנעכט, און האט אפילו פארגעשלאגן אים צו געבן זיין טאכטער פאר א ווייב - אבער ער האט גארנישט געוואלט. ער האט בלויז געוואלט אונטערווארפן דעם מלך, ער האט געוואלט זיין קאפ און נישט ווייניגער פון דעם. און פארוואס אזוי? ווייל דריוש האט ארויסגעוויזן א זלזול קעגן אים, און דאס האט גורם געווען א גרויסע פארביטערונג, ביז ער האט זיך מיט גארנישט באנוגנט נאר מיט א פולקאמע השפלה און הכנעה פונעם מלך אליין. "ולא היה מציל לאיל מידו" - דער כח פון אלכסנדר מוקדון איז געווען ריזיג, און אפילו די אומות וואס זענען געווען אין א גוטער פריינטשאפט מיט דריוש האבן זיך נישט געוואגט צו קומען אים העלפן און אים ראטעווען.
וּצְפִיר הָעִזִּים הִגְדִּיל עַד־מְאֹד וּכְעׇצְמוֹ נִשְׁבְּרָה הַקֶּרֶן הַגְּדֹלָה וַתַּעֲלֶנָה חָזוּת אַרְבַּע תַּחְתֶּיהָ לְאַרְבַּע רוּחוֹת הַשָּׁמָיִם׃ - און דער ציגנבאק איז גרויס געווארן ביז גאר, און ווען ער איז געווארן מעכטיג איז צובראכן געווארן דאס גרויסע הארן, און עס זענען ארויפגעקומען פיר באזונדערע [הערנער] אנשטאט איר, צו די פיר ווינטן פונעם הימל.
צפיר העיזים, דאס איז אלכסנדר מוקדון, וואס איז פריער געווען קליין - איז גרויס געווארן ביז גאר, און מלכות יוון האט פארגרעסערט איר הערשאפט איבער דער גאנצער וועלט. "וכעצמו נשברה הקרן הגדולה" - אלכסנדר מוקדון איז געשטארבן פון זיך אליין: נישט קיין אנדערער קעניג האט אים איינגענומען און קיינער האט אים נישט אונטערגעווארפן. דער אברבנאל זאגט אז ער איז געשטארבן פון סם המוות - מען האט אים פארגיפטעט, וויבאלד מען האט אים נישט געקענט באזיגן אין מלחמה, און ער איז געשטארבן אין עלטער פון דרייסיג יאר.
"ותעלינה חזות ארבע תחתיה לארבע רוחות השמים" - זיין מלוכה האט זיך נאך זיין טויט צעטיילט צו די פיר רוחות השמים, צו פיר מלכים. די זעלבע איינציגע מלוכה צעטיילט זיך יעצט אויף פיר. דער אברבנאל זאגט אז למעשה זענען געווען צוועלף מלכים, נאר דער פסוק רעכנט די הויפט מלכויות וואס זענען געווען אין די פיר רוחות השמים.
און דאס זענען זיי, ווי דער מלבי"ם שרייבט און זיין מקור איז אינעם אברבנאל: תלמי דער ערשטער האט געקעניגט אין מצרים, אויף דער דרום זייט. סלאוקוס האט געקעניגט אין אסיה, אין אשור און בבל, אויף דער צפון זייט - און פון זיין זרע איז שפעטער ארויסגעקומען אנטיוכוס הרשע. אנטיוכוס דער ערשטער האט געקעניגט אין פרס, אויף דער מזרח זייט פון אסיה. און פיליפוס, דער ברודער פון אלכסנדר מוקדון, האט געקעניגט אין יוון אויף דער מערב זייט. דאס זענען די פיר הויפט מלכויות וואס האבן זיך צעטיילט נאך דער מיתה פון אלכסנדר.
וּמִן־הָאַחַת מֵהֶם יָצָא קֶרֶן־אַחַת מִצְּעִירָה וַתִּגְדַּל־יֶתֶר אֶל־הַנֶּגֶב וְאֶל־הַמִּזְרָח וְאֶל־הַצֶּבִי׃ - און פון איינער פון זיי איז ארויסגעקומען איין קליין הארן, און זי איז גאר שטארק גרויס געווארן קעגן דרום, און קעגן מזרח, און קעגן דעם לאנד הצבי [ארץ ישראל].
פון איינע פון די דאזיגע מלכויות קומט ארויס איין קליין הארן, און דאס איז אנטיוכוס אפיפנס, דאס הייסט אנטיוכוס הרשע, ווי ער ווערט אנגערופן אין די ספרים ווייל ער איז דער וואס האט פארענגט און גערודפ'ט כלל ישראל.
און כדי אויסצושטעלן די שושלת: עס איז געווען סלאוקוס, וואס האט געוועלטיגט איבער אשור און איבער בבל, און ער האט געבוירן אנטיוכוס דעם ערשטן. פאר אנטיוכוס דעם ערשטן זענען געווען צוויי זין: דער עלטערער זון, סלאוקוס קליניקוס, און דער אינגערער זון, אנטיוכוס הגדול. איז דער אינגערער זון, אנטיוכוס הגדול, געגאנגען און געהרג'עט זיין ברודער סלאוקוס קליניקוס, און דערנאך אנגעהויבן צו קעניגן. ער האט אויך געהאט צוויי זין: סלאוקוס, און דער קלענערער זון - אנטיוכוס הרשע, דאס איז אנטיוכוס אפיפנס. און אנטיוכוס הרשע, וואס איז געווען דער אינגערער, האט געוועלטיגט און צוגענומען די מלוכה פון דעם זון פון זיין ברודער, וואס ער האט באמת געדארפט קעניגן.
יעצט וועלן מיר פארשטיין דעם לשון פונעם כתוב. "קרן אחת מצעירה" - מען רעדט דא פונעם סוף פון דער שושלת, פון אנטיוכוס הרשע. ווייל פון סלאוקוס איז די מלוכה אריבער צו אנטיוכוס דעם ערשטן, און פון אים איז ארויסגעקומען א יונגערער זון, אנטיוכוס הגדול, וואס ער איז געווען דער קלענערער צווישן די ברידער און ער איז אויפגעשטאנען צו קעניגן. און ער אליין האט געהאט צוויי זין, א גרויסן און א קליינעם, און אנטיוכוס הרשע וואס איז געווען דער אינגערער איז דער וואס איז אויפגעשטאנען צו קעניגן. איז דאך דא א קטן בן קטן, און דאס איז פונקט פארקערט פונעם וועג פון מלכות: די מלוכה דארף אריבערגיין צום עלטערן, און אויב דער עלטערער שטארבט קעניגט דער אינגערער, אבער דערנאך דארף זי צוריקגיין צו די קינדער פונעם עלטערן. און דא איז נישט אזוי געווען, נאר זי איז אריבערגעגאנגען פונעם אינגערן צום אינגערן.
קומט אויס אז ער איז צעיר פון צוויי בחינות: מצד זיך אליין איז אים נישט געקומען די מלוכה נאר פאר דעם זון פון זיין ברודער וואס איז געווען דער בכור, און אויך מצד זיין זיידן, ווייל סלאוקוס קליניקוס איז דאך געווען זיין פעטער און די מלוכה וואלט געדארפט ווייטערגיין דורך אים. צוויי צעירות'ן זענען דא, דער קלענסטער פון די קליינע. און דאס איז דער טייטש "מִצְּעִירָה", דער צד"י מיט א דגש - דאס הייסט מִן הַצְּעִירָה: דווקא פון דעם אינגערן, פון דעם וואס איז נישט ראוי פאר דער מלוכה, איז ארויסגעקומען יענע הארן. און דער לשון "צעיר" איז אויך א לשון פון ביזיון, אזוי ווי דער לשון "צעיר אנוכי ונבזה".
"ותגדל יתר אל הנגב ואל המזרח ואל הצבי" - די דאזיגע הארן גייט צום נגב, וואס ער האט מלחמה געהאלטן מיט'ן מלך מצרים וואס שטייט אין דער ריכטונג פון נגב, און האט צוגענומען זיין לאנד ביז אלכסנדריה. נאר שפעטער זענען געקומען די רומיים און האבן אים צוריקגעשטויסן, אבער אין דער מלחמה האט ער באוויזן צו דערגרייכן ביז אלכסנדריה. "ואל המזרח" - קיין ארץ פרס. "ואל הצבי" - דאס איז ארץ ישראל. פון דא און ווייטער וועט אונז דער כתוב באשרייבן וואס אנטיוכוס הרשע האט געטאן ווען ער איז דא אנגעקומען.
דער חזון אין פרק ח' קומט משלים צו זיין דעם חזון פון די פיר חיות אין פרק ז', מסביר צו זיין די צוויי מיטעלע מלכיות - מדי ופרס און יון - וואס מ'האט דארט גערעדט וועגן זיי בקיצור, און צו ווייזן זייער מפלה. דניאל זעט אן איל (א ווידער) מיט צוויי הערנער, דאס זענען די מלכות פון מדי און פרס, וואס דאס צווייטע העכערע הארן איז כורש הפרסי; און נאך אים א צפיר עיזים (א ציגנבאק) וואס קומט פון מערב מיט א קרן חזות צווישן זיינע אויגן, דאס איז אלכסנדר מוקדון, וואס זיינע כיבושים זענען געווען מיט חכמה און שכל, און ער האט אונטערגעווארפן דריוש וואס האט מזלזל געווען אין זיין כח. אלכסנדר איז געשטארבן פון זיך אליין אין עלטער פון דרייסיג יאר, און זיין מלכות איז צעטיילט געווארן צו די פיר רוחות השמים, און פון איינע פון זיי איז ארויסגעקומען א "קרן מצעירה" - אנטיוכוס הרשע, וואס האט גענומען א מלוכה וואס איז אים נישט געקומען, און ער האט זיך געוואנדן צום דרום, צום מזרח און צו ארץ הצבי. פון דא און ווייטער וועט קומען דער באשרייבונג וואס ער האט אנגעמאכט פאר עם ישראל.