פאר אונז איז משנה ה' אין פרק י"ג פון מסכת זבחים. די משנה טוט ארומרעדן וועגן איינעם וואס איז מקריב אויף א מזבח אינדרויסן פונעם מקדש מער ווי עס וואלט געדארפט געטון ווערן ביי א נארמאלן קרבן אויף זיין פאסנדיגן ארט אין די עזרה. דער יסודות'דיגער כלל, ווי מיר האבן זיך איבערצייגט דורכאויס דעם גאנצן פרק, איז אז כדי עס זאל ארויפפאלן א חיוב כרת אדער א חיוב חטאת אויף הקרבה בחוץ, פאדערט זיך אז ווען די זאך וואלט געטון געווארן אינעווייניג וואלט עס געווען כשר און מועיל, לכל הפחות בדיעבד.
מקריב זיין חלבים און אימורים מיט'ן צולייגן דאס פלייש:
דער ערשטער פאל איז המקריב חלבים ואימורים בחוץ - ווען מען איז נישט מקריב נאר די אימורים אליין, וואס געהערן צום מזבח, נאר מען איז זיי מקריב צוזאמען מיט נאך פלייש וואס איז צוגעטשעפעט צו זיי. ביי קדשים הנאכלים, ווי חטאת און אשם, האט דאס פלייש בכלל נישט קיין ארט אויפ'ן מזבח: דאס פלייש ווערט איבערגעגעבן צום כהן געגעסן צו ווערן, און נאר ביי אן עולה גייט עס ארויף אויפ'ן פייער. איז דעריבער די פראגע, וואס איז דער דין פון איינעם וואס האט גענומען ביי א חטאת אדער אן אשם דאס פלייש און די אימורים - דער טייל וואס גייט ארויף אויפ'ן פייער - און האט זיי מקריב געווען אינאיינעם. צי איז אזא הקרבה גילטיג?
די משנה פסק'נט: חייב - ווער עס טוט דאס אויף א מזבח אינדרויסן פונעם תחום איז חייב כרת אויב ער האט עס געטון במזיד. און פון דעם קומט אויס אז די זאך וואלט טאקע מועיל געווען ווען מען טוט עס אויפ'ן מזבח אינעווייניג, אויף זיין פאסנדיגן ארט.
דער חידוש דערין איז: וויבאלד דאס פלייש האט דארט נישט וואס צו זוכן, וואלט מען געקענט קלערן אז אויב דאס פלייש שיידט אפ צווישן די עצי המערכה און די אימורים וואס ווערן פארברענט, מאכט עס א חציצה און עס פוסל'ט די הקרבה. ווייל דער פסוק פאדערט דאך בפירוש: וערכו בני אהרן הכהנים את הנתחים... על העצים אשר על האש - דער כהן איז מסדר די נתחים וואס גייען פארברענט ווערן אויף די האלץ זעלבסט, און דא מאכט דאס פלייש א חציצה צווישן די האלץ און די טיילן וואס ווערן מקריב, די בני המעיים און די נירן און דאס גלייכן.
אויף דעם ענטפערט אבער די משנה אז נישט, מכוח דעם כלל אז מין במינו אינו חוצץ: א חציצה פונעם זעלבן סארט ווערט נישט גערעכנט ווי קיין חציצה. אזוי איז אויך ביים אנכאפן די ד' מינים אום סוכות - לויט די אשכנזים, ווערן די קוישיקלעך וואס זענען געמאכט פון כפות תמרים נישט גערעכנט ווי א חציצה צווישן די האנט און דעם לולב וואס באשטייט אויך פון כפות תמרים, כאטש מען כאפט נישט אן די ד' מינים דירעקט.
פון דעם קומט אויס אז כאטש דאס פלייש האט נישט וואס צו טון אויף דער מערכה, אויב עס טיילט אפ צווישן די אימורים - וואס געהערן צום מזבח - און די האלץ אויפ'ן פייער, איז די הקרבה גילטיג אויפ'ן ריכטיגן מזבח. און דערפאר, דער וואס טוט דאס אויף א מזבח וואס איז נישט אויף זיין ארט, אינדרויסן פונעם תחום, איז מתחייב פאר'ן זינד פון העלאה בחוץ.
מנחה שלא נקמצה:
ווייטער שטעלט די משנה אוועק: מנחה שלא נקמצה והקריבה בחוץ - פטור. פארוואס? ווייל אויב מען איז מקריב די גאנצע מנחה פונעם כלי אן אפטיילן פריער פון איר קיין קומץ, איז דאס נישט קיין כשר'ער קרבן. דער קומץ איז דאס וואס דארף ארויפגיין, און כאטש ער איז אריינגערעכנט אין די איבריגע חלקים פון דער מנחה, כל זמן עס איז נישט אפגעטיילט געווארן מיט א קמיצה איז די מנחה נישט כשר. דערפאר איז אויך אינדרויסן פונעם תחום נישטא קיין חיוב.
די קמיצה ביי א מנחה איז צוגעגליכן צו שחיטה ביי א בהמה. פונקט ווי מען קען נישט ארויפשטעלן א גאנצע בהמה אויפ'ן פייער און זאגן אז איר בלוט איז דאך אין איר און זי געפינט זיך אויפ'ן מזבח, נאר עס פאדערט זיך א שחיטה, אזוי אויך ביי א מנחה פאדערט זיך א קמיצה - אפצוטיילן א פולע האנט פונעם סולת וואס זאל ארויפגיין אויפ'ן פייער. און דערפאר, דער וואס איז מקטיר א מנחה אן א קמיצה אויף א פסול'ן מזבח אינדרויסן פונעם מקדש איז נישט חייב כרת, וויבאלד עס וואלט נישט געהאט קיין תועלת אפילו בפנים.
קמצה וחזר קומצה לתוכה:
אבער קמצה וחזר קומצה לתוכה והקריבה בחוץ - חייב: אויב מען האט אפגעטיילט דעם קומץ, און דערנאך האט מען צוריקגעלייגט דעם זעלבן קומץ פון סולת אין כלי צוזאמען מיט די איבריגע סולת, ביז עס האט זיך אלעס אויסגעמישט אינאיינעם, און מען האט אלעס מקריב געווען אויף א מזבח אינדרויסן פון זיין ארט - איז מען חייב כרת, און אויב ער האט דאס געטון בשוגג דארף ער ברענגען א חטאת. דער טעם דערפון איז: ווען די זאך וואלט געטון געווארן אויפ'ן פאסנדיגן ארט, וואלט מען יוצא געווען די חוב פון ברענגען די מנחה.
פארשטייט זיך אז דאס איז נישט דער דרך לכתחילה: מען דארף מקטיר זיין נאר דעם קומץ בלבד, און שאר המנחה דארף מען עסן, ווי דער דין איז ביי רוב מנחות. אבער בדיעבד, אויב נאכן אפשיידן דעם קומץ האט מען צוריק אריינגעלייגט דעם קומץ און עס אויסגעמישט מיטן שאר, און אלעס צוזאמען איז ארויף אויפן פייער - איז מען יוצא בדיעבד. און ווידער פון דעם זעלבן יסוד: עס איז נישטא דא קיין חציצה, וויבאלד עס איז מין במינו, און אלעס איז א מנחה. און פונקט ווי מען איז יוצא בדיעבד ווען עס ווערט געטון אינעם ריכטיגן פלאץ, אזוי אויך איז מען מתחייב ווען מען טוט דאס אינעם פסול'ן פלאץ.
לסיכום: די משנה ברענגט ארויס דעם כלל פונעם פרק - דער חיוב פון העלאה בחוץ ווענדט זיך צי אזא הקרבה וואלט מועיל געווען בפנים כאטש בדיעבד. דער וואס איז מקריב אימורים צוזאמען מיטן פלייש איז חייב, מצד דעם כלל 'מין במינו אינו חוצץ', און הגם דער פסוק פאדערט "על העצים אשר על האש". דער וואס איז מקריב א מנחה שלא נקמצה איז פטור, ווייל די קמיצה איז אן הכרח און איז מקביל צו שחיטה. אבער דער וואס האט געקומצט און צוריקגעלייגט דעם קומץ אין דער מנחה אריין און מקריב געווען אלעס אינאיינעם - איז חייב, ווייל בדיעבד איז מען יוצא, און מין במינו אינו חוצץ.