תענית, פרק ד', משנה ד'. די דאָזיקע משנה רעדט װעגן די אנשי המעמד - יענע מענטשן װאָס פלעגן זיך צוזאמענקומען, אין ירושלים און אין די איבעריקע ערטער אין ארץ ישראל, מתפלל זיין און לייענען אין דער תורה דעם מעשה בראשית. די משנה פאר אונדז װארפט ליכט אויף די מצבים װען מען פלעגט נישט מאכן דעם מעמד אין אלע צייטן װאָס זענען דערמאנט געװארן אין דער פריערדיקער משנה.
אין דער פריערדיקער משנה האָבן מיר געלערנט אז מען פלעגט זיך צוזאמענקומען אין שחרית, אין מוסף און אין מנחה. אין שחרית און אין מוסף פלעגט מען לייענען פון דער תורה אליין, און אין מנחה פלעגט מען עס טאָן בעל פה. אזוי אויך, אין די טעג פון תענית פלעגט מען נאָך מנחה מאכן אויך די תפילת נעילה.
די װערטער פון רבי עקיבא:
"כל יום שיש בו הלל - אין בו מעמד בשחרית" - אין יעדן טאָג װאָס האָט אין זיך א חיוב פון זאָגן הלל, אזוי װי חנוכה, פלעגט מען זיך נישט צוזאמענקומען צום מעמד פון שחרית, מחמת דער נאָך צייט װאָס דאָס זאָגן הלל האָט אװעקגענומען. אָבער דער מעמד פון מנחה איז געבליבן אויף זיין אָרט, און אזוי אויך די תפילת נעילה װאָס נאָכדעם.
"קרבן מוסף - אין בו בנעילה" - אין א טאָג װאָס האָט אין זיך א קרבן מוסף, אזוי װי ראש חודש, פלעגט מען נישט מאכן דעם מעמד אין דער תפילת נעילה, און מכל שכן נישט אין דער צייט פון מוסף אליין און נישט אין מנחה. געפינט זיך אז דער קרבן מוסף איז דוחה די מעמדות פון מוסף, פון מנחה און פון נעילה.
"קרבן עצים - אין בו במנחה" - אין א טאָג װאָס מען האָט געבראכט אין אים א קרבן עצים פלעגט מען זיך נישט צוזאמענקומען צום מעמד אין דער צייט פון מנחה, אָבער יאָ פלעגט מען זיך צוזאמענקומען אין דער צייט פון נעילה װאָס נאָכדעם.
װעגן דעם בטל מאכן די מעמדות מחמת דעם קרבן מוסף איז כדאי צו באמערקן: כאָטש אין דער פריערדיקער משנה האָבן מיר געלערנט אז מען פלעגט זיך צוזאמענקומען אויך אין מוסף, ערקלערן פילע פון די מפרשים אז דער דין איז געזאָגט געװארן בלויז אויף די אנשי המעמד אין ירושלים, װאָס זענען געװען דירעקט פארמישט אין דעם מקריב זיין דעם קרבן מוסף אין בית המקדש אָדער האָבן דערויף געקוקט. אָבער די אנשי המעמד אין די איבעריקע שטעט פון ארץ ישראל פלעגן מאכן דעם מעמד אויך אין דער צייט פון מוסף.
װאָס איז דאָס א קרבן עצים?
אין אָנהייב פון די טעג פון בית המקדש שני האָט מען זיך געדארפט מיט האָלץ פאר דער מערכה אויף דעם מזבח, און פארשידענע משפחות האָבן זיך מנדב געװען און עס געבראכט, און מיט זיי א קרבן עולה. דער מנהג האָט זיך געצויגן איבער דער גאנצער תקופה פון בית שני, און מען האָט אים באשטימט באזונדערע טעג - דאָס זענען די טעג פון קרבן עצים, װעגן װעלכע מיר װעלן לערנען אין דער קומענדיקער משנה.
די מיינונג פון בן עזאי אין נאָמען פון רבי יהושע:
האָט אים געזאָגט בן עזאי: אזוי פלעגט רבי יהושע לערנען:
"קרבן מוסף - אין בו במנחה" - אין א טאָג װאָס האָט אין זיך א קרבן מוסף פלעגט זיך דער מעמד נישט צוזאמענקומען אין דער צייט פון מנחה, און אװדאי נישט אין דער צייט פון מוסף אליין, אָבער דער מעמד פון נעילה איז געבליבן אויף זיין אָרט.
"קרבן עצים - אין בו בנעילה" - אין א טאָג װאָס האָט אין זיך א קרבן עצים פלעגט מען זיך נישט צוזאמענקומען צום מעמד אפילו אין דער צייט פון נעילה, און מכל שכן נישט אין מנחה, װאָרעם דער קרבן עצים איז געבראכט געװארן נאָענט צו דער צייט פון מנחה.
געפינט זיך אז די דאָזיקע מיינונג איז פארקערט פון דער מיינונג פון רבי עקיבא: לויט רבי עקיבא איז דער קרבן מוסף דוחה מער מעמדות װי דער קרבן עצים - אין מוסף מאכט מען בטל אפילו די נעילה, בעת אין קרבן עצים מאכט מען בטל בלויז די מנחה און מען קומט זיך צוזאמען אין נעילה. בעת בן עזאי זאָגט אין נאָמען פון רבי יהושע אז דער קרבן עצים איז דער שװערערער: אין קרבן מוסף קומט מען זיך נישט צוזאמען אין מנחה, בעת אין קרבן עצים קומט מען זיך נישט צוזאמען אפילו אין נעילה.
און די משנה ענדיקט: "חזר רבי עקיבא להיות שונה כבן עזאי" - רבי עקיבא האָט געביטן זיין שטעלונג און איז געגאנגען װי די מיינונג פון בן עזאי.
דער טעם פון דער זאך אין דער גמרא:
די גמרא ערקלערט פארװאָס מען פירט זיך אין קרבן עצים מיט א גרעסערער חומרא - אזש מען מאכט בטל דעם מעמד אפילו אין נעילה, און מכל שכן אין די איבעריקע צייטן - בעת אין קרבן מוסף קומט מען זיך נאָך אלץ צוזאמען אין נעילה: דאָס ברענגען דעם קרבן עצים איז מדרבנן, און אין א זאך װאָס איז מדרבנן דארף מען ברייטער זיין אין איר היטן, טאָמער װעט מען זיך פארנעמען מיטן מעמד און נישט זיין מקפיד עס צו ברענגען. אָבער דער קרבן מוסף איז מן התורה, און מען דארף אין אים נישט זיין אזוי ברייט, װאָרעם מען דארף נישט מורא האָבן אז מען װעט דוחה זיין זיין הקרבה אין בית המקדש. דעריבער איז מען מדקדק מער אין קרבן עצים, און אפילו די צוזאמענקום פון נעילה װערט פאר אים דוחה.
לסיכום: אין דער דאָזיקער משנה האָבן מיר געלערנט די מצבים װען די מעמדות זענען בטל געװארן: אין א טאָג װאָס האָט אין זיך הלל איז נישטאָ קיין מעמד אין שחרית; לויט רבי עקיבא איז דער קרבן מוסף מבטל אפילו די נעילה און דער קרבן עצים בלויז די מנחה; און לויט בן עזאי אין נאָמען פון רבי יהושע איז דער קרבן מוסף מבטל די מנחה און דער קרבן עצים אפילו די נעילה - און װי די דאָזיקע מיינונג האָט זיך רבי עקיבא חוזר געװען. דער טעם פאר דער חומרא אין קרבן עצים איז װייל ער איז מדרבנן, אז מען דארף אין אים ברייטער זיין אין זיין היטן װי אין א זאך װאָס איז מן התורה.
אין דער קומענדיקער משנה װעלן מיר זיך פארנעמען מיטן קרבן עצים אליין און מיט די באזונדערע טעג װאָס זענען פאר אים באשטימט געװארן.