מיר גייען װײַטער אין מסכת שביעית, פרק ו', משנה ג', װאָס האַנדלט װעגן צװיבל אױף װעלכע עס איז געפֿאַלן רעגן אין שמיטה יאָר און זײ האָבן זיך צעװאַקסן. די פֿראַגע איז װי אַזױ מען שטעלט פֿעסט צי דאָס װאַקסן װערט גערעכנט אַ געװעקס פֿון שביעית װאָס איז אסור בהנאה, אָדער אַז עס קומט בכלל נישט פֿון כח הקרקע.
װעגן װעלכע צװיבל רעדט מען?
אין דער הגדרה פֿונעם פֿאַל האָבן זיך די מפֿרשים צעטײלט:
לױט דעם ר"ש און דעם רע"ב: מען רעדט װעגן צװיבל װאָס זײַנען געפֿלאַנצט אין דער ערד, און זײ זײַנען צײַטיק געװאָרן אין דעם זעקסטן יאָר פֿאַר שמיטה, און זײ זײַנען פֿאַרבליבן אין דער ערד אַרײַן אין דעם זיבעטן יאָר, און דאָרטן האָבן זײ צוגעװאַקסן אַ ביסל.
לױט דעם רמב"ם: די צװיבל זײַנען בכלל נישט אין דער ערד. זײ זײַנען אױסגעריסן און אײַנגעזאַמלט געװאָרן פֿון דער ערד פֿאַרן אָנהײב שמיטה, נאָר װאָס מען האָט זײ אַװעקגעלײגט אױף דער ערד, און עס איז אױף זײ געפֿאַלן רעגן און זײ האָבן זיך צעװאַקסן.
לשון המשנה:
"בְּצָלִים שֶׁיָּרְדוּ עֲלֵיהֶם גְּשָׁמִים וְצִמְּחוּ" - די צװיבל האָבן צעװאַקסן בלעטער אין שמיטה יאָר, סײ װען זײ זײַנען געפֿלאַנצט אין דער ערד, סײ װען זײ ליגן אױף איר. די משנה'ס אונטערשײד איז לױטן קאָליר פֿון די בלעטער:
"אִם הָיוּ הֶעָלִין שֶׁלָּהֶם שְׁחוֹרִים - אֲסוּרִין" - עס איז נישט די כװנה װאָרהאַפֿטיק שװאַרץ, נאָר אַ זײער טונקל גרין װאָס נײגט צו שװאַרץ. דער קאָליר װײַזט אָן אַז די בלעטער זײַנען אַ געװעקס װאָס האָט געזױגן פֿון כח הקרקע אין שביעית, און דעריבער זײַנען זײ אסור.
"הוֹרִיקוּ - הֲרֵי אֵלּוּ מֻתָּרִין" - װען די בלעטער זײַנען מער גרינלעך, קומט דאָס װאַקסן נישט פֿון כח הקרקע נאָר פֿון דעם צװיבל אַלײן. אַזױ װי אַ צװיבל װאָס ליגט אין אַ שופֿלאָד װאַקסט פֿון זײַן אײגענעם כח, אַזױ װערט דאָס װאַקסן נישט גערעכנט אַ געװעקס פֿון שביעית, און די צװיבל זײַנען מותר.
די שיטה פֿון חנינא בן אנטיגנוס:
"אִם יָכוֹל לְהִתָּלֵשׁ בֶּעָלִין שֶׁלָּהֶם - אֲסוּרִין" - לױט אים װערט דער קריטעריאָן נישט פֿעסטגעשטעלט לױטן קאָליר, נאָר לױט דער שטאַרקײט פֿון פֿאַרבינדונג: אױב מען קען אױסרײַסן דעם צװיבל פֿון דער ערד דורכן האַלטן זיך אָן די זעלבע בלעטער, איז דאָס אַ ראיה אַז די בלעטער זײַנען שטאַרק פֿאַרבונדן, און אַז זײ זײַנען אַ געװעקס פֿון כח הקרקע, און דעריבער זײַנען זײ אסור.
"וּכְנֶגֶד כֵּן מוֹצָאֵי שְׁבִיעִית מֻתָּרִין":
די משנה שליסט אָפּ אַז אױב דאָס װאַקסן איז געקומען נאָך שמיטה, זײַנען די צװיבל מותר, אָבער נאָר װען מען קען דערקענען אַז דאָס װאַקסן איז פֿון מוצאי שביעית. די דערקענונג װערט געטאָן מיט די זעלבע סימנים, נאָר װאָס זײער באַטײַט איז פֿאַרקערט:
לױט דער ערשטער דעה: טונקעלע און שװאַרצע בלעטער, װאָס אין שביעית האָבן זײ אָנגעװיזן אױף אַן איסור, װײַזן אָן במוצאי שביעית אַז דאָס װאַקסן איז געקומען נאָך שמיטה, און דעריבער זײַנען זײ מותר.
לױט דער צװײטער דעה: די מעגלעכקײט אױסצורײַסן דעם צװיבל דורכן האַלטן זיך אָן זײַנע בלעטער, װאָס אין שביעית איז דאָס געװען אַ סימן אױף אַן איסור, איז דאָ אַ סימן אױף אַ היתר.
דער דיוק פֿון די מפֿרשים אין דער הגדרה פֿונעם פֿאַל:
די מפֿרשים באַמערקן אַז מען קען נישט זאָגן אַז מען רעדט װעגן אַ צװיבל װאָס דער עיקר פֿון זײַן װאַקסן איז געװען אין שביעית און נאָר אַ קלײנע תוספת האָט זיך צוגעגעבן נאָך דעם, און די תוספת איז װאָס מאַכט אים מותר, װײַל מען איז נישט מקל אַזױ װײַט אַז אַ מיאוסן װאַקסן װאָס איז נאָך שמיטה זאָל מבטל זײַן דאָס גאַנצע אסור'דיקע װאַקסן װאָס איז געװען אין שביעית.
נאָר אַזױ איז דער פֿאַל אין דער משנה: אַ צװיבל װאָס דער עיקר פֿון זײַן װאַקסן איז געװען פֿאַר שמיטה, איז אױסגעריסן און איבערגעפֿלאַנצט געװאָרן אױף אַ קורצער צײַט אין שמיטה, אַזױ אַז ער האָט אין זיך אַ ביסל װאַקסן פֿון שביעית, און דערנאָך האָט ער צוגעװאַקסן במוצאי שביעית. אױף אַזאַ אופֿן קען דאָס װאַקסן װאָס איז נאָך שמיטה מבטל זײַן דאָס אסור'דיקע װאַקסן, װײַל דאָס װאַקסן אין שביעית גופֿא איז געװען נאָר אַ ביסל.
לסיכום: אין דער דאָזיקער משנה האָבן מיר געלערנט דעם דין פֿון די צװיבל אױף װעלכע עס איז געפֿאַלן רעגן אין שביעית און זײ האָבן זיך צעװאַקסן, לױט דעם ר"ש און דעם רע"ב װען זײ זײַנען געפֿלאַנצט אין דער ערד, און לױט דעם רמב"ם װען זײ ליגן אױף איר נאָך דעם װי זײ זײַנען אױסגעריסן געװאָרן. דער סימן צום דערקענען איז דער קאָליר פֿון די בלעטער: טונקעל, אסור, װײַל דאָס װאַקסן איז פֿון כח הקרקע; גרינלעך, מותר, װײַל דאָס װאַקסן איז פֿונעם צװיבל אַלײן. חנינא בן אנטיגנוס שטעלט פֿעסט דעם סימן לױט דער שטאַרקײט פֿון פֿאַרבינדונג פֿון די בלעטער. במוצאי שביעית זײַנען נוהג די זעלבע סימנים צום היתר, אָבער נאָר װען דער עיקר פֿון װאַקסן איז געװען פֿאַר שמיטה און נאָר אַ ביסל דערפֿון איז געװען אין איר.