שבת, פרק ט', משנה ג'. די דאָזיקע משנה גייט װײַטער צו רעדן װעגן די מקורות אין די פּסוקים צו פֿאַרשידענע הלכות, און ברענגט דרײַ הלכות מיט זײער מקור אין די כתובים.
דין פֿון אַ פּולטת שכבת זרע:
די ערשטע הלכה רעדט װעגן אַ פֿרוי װאָס לאָזט אַרױס שכבת זרע נאָך דעם װי זי האָט זיך געלעבט מיט איר מאַן. דער כלל איז אַז דער װאָס רירט אָן שכבת זרע װערט אַ ראשון לטומאה און דאַרף טובל זײַן אין אַ מקווה. אױך די פֿרוי דאַרף טובל זײַן נאָך דעם תשמיש, נאָר אַז זי לאָזט אַרױס שכבת זרע דערנאָך, אַפֿילו נאָך דעם װי זי האָט שױן טובל געװען אין אַ מקווה, װערט זי צוריק טמא, װײַל זי איז אין אַ מגע געקומען מיט דער שכבת זרע.
אָבער דאָס איז נאָר אַזױ לאַנג װי דער זרע איז נאָך ראױ. די שאלה װאָס אונדזער משנה רעדט װעגן דעם איז אין װעלכן שלב פֿאַרלירט דער זרע זײַן כשירות. אין דער ברײתא אין דער גמרא װערן געבראַכט אין דעם ענין פֿאַרשידענע דעות, און אונדזער משנה נעמט אָן אײנע פֿון זײ און זוכט איר מקור אין די כתובים.
"מניין לפולטת שכבת זרע ביום השלישי שהיא טמאה?" - פֿון װאַנען װײסן מיר אַז אַ פֿרוי װאָס לאָזט אַרױס שכבת זרע אױפֿן דריטן טאָג נאָך דעם װי זי האָט זיך געלעבט װערט גערעכנט טמא, דאָס הײסט אַז דער זרע איז נאָך פֿאַראַן און ראױ צו האָבן קינדער.
אַזױ װי עס שטײט בײַ מתן תורה, אַז די מאַנען און פֿרױען זײַנען באַפֿױלן געװאָרן זיך אָפּצושײדן אײנער פֿון דעם אַנדערן און נישט צו לעבן זיך, כדי דער מאַן און די פֿרוי זאָלן זײַן טהור בשעת קבלת התורה. די אָפּשײדונג איז געװען דערױף, אַז אױב די פֿרוי װעט אַרױסלאָזן שכבת זרע דערנאָך, װעט שױן אַװעק זײַן די צײַט װען דער זרע איז ראױ, און אַפֿילו אױב זי װעט אַרױסלאָזן נאָך דעם װי זי איז טובל געװען אין אַ מקווה װעט עס זי נישט מטמא זײַן.
די לשון פֿון פּסוק: "היו נכונים לשלושת ימים" - גרײט אָן זיך אױף דרײַ טעג. און דער פּסוק גײט װײַטער (הגם עס װערט נישט ציטירט אין דער משנה): "אל תגשו אל אישה", אַז זײ זאָלן נישט האָבן קײן יחסי אישות. פֿון דאַנען אַז אַלע דרײַ טעג איז אין דעם זרע דאָ אַ חיות, און אַפֿילו אױפֿן דריטן טאָג איז זײַן חיות נאָך פֿאַראַן און די פֿרוי װערט טמא װען זי לאָזט עס אַרױס, און דערפֿאַר האָבן זײ געדאַרפֿט װאַרטן דרײַ טעג.
די װאַשונג פֿון דער מילה אױפֿן דריטן טאָג װאָס פֿאַלט אױס אין שבת:
די צװײטע הלכה רעדט װעגן אַ קינד נאָך דער ברית מילה. דאָס קינד װערט גערעכנט װי אײנער בײַ װעמען עס איז דאָ אַ סכנת נפֿשות, און דעריבער מעג מען מחלל שבת זײַן אױף אים און אים װאַשן אין װאַרעם װאַסער נאָך דער מילה. זאָגט די משנה: "מניין שמרחיצין את המילה ביום השלישי שחל להיות בשבת?" - פֿון װאַנען װײסן מיר אַז מען מעג װאַשן דאָס קינד אױפֿן דריטן טאָג נאָך דער מילה װען עס פֿאַלט אױס אין שבת.
אַזױ װי עס שטײט בײַם ענין פֿון שמעון און לוי, נאָך דעם װי זײ האָבן געמאַכט אַז די לײַט פֿון שכם זאָלן זיך מל זײַן: "ויהי ביום השלישי בהיותם כואבים" - אַז זײ האָבן זײ אָנגעפֿאַלן אױפֿן דריטן טאָג בעת זײ זײַנען געװען אין זײער װײטיק. פֿון דאַנען אַז דער דריטער טאָג איז אַ צײַט פֿון גרױס װײטיק. לױט אַ טײל דעות װערט דאָס אָפּגעלערנט מיט אַ קל וחומר, אַז מכל שכן מעג מען מחלל שבת זײַן אין די פֿריערדיקע טעג; און עס איז דאָ װאָס זאָגן אַז דװקא אױפֿן דריטן טאָג איז געזאָגט געװאָרן דער דין.
אַ לשון של זהורית אױפֿן קאָפּ פֿונעם שעיר המשתלח:
די דריטע הלכה: "מניין שקושרין לשון של זהורית בראש שעיר המשתלח?" - פֿון װאַנען װײסן מיר אַז מען בינדט אַ רױטן פֿאָדעם אױפֿן קאָפּ פֿונעם שעיר װאָס װערט געשיקט אין מדבר יום כיפור כדי געהרגעט צו װערן.
אַזױ װי עס שטײט אין ישעיה: "אם יהיו חטאיכם כשנים כשלג ילבינו" - אַז אױב אײַערע חטאים װעלן זײַן רױט װי די רױטע פֿאַרב פֿונעם שני, װעלן זײ װײַס װערן װי שנײ. פֿון דאַנען אַז מען דאַרף בינדן אַ רױטן פֿאָדעם, װײַל דער רױטער פֿאָדעם װערט װײַס נאָך דעם װי די חטאים װערן פֿאַרגעבן.
לסיכום: די דאָזיקע משנה האָט געבראַכט דרײַ הלכות מיט זײער מקור אין די כתובים: די טומאה פֿון אַ פֿרוי װאָס לאָזט אַרױס שכבת זרע אױפֿן דריטן טאָג, װאָס װערט אָפּגעלערנט פֿון "היו נכונים לשלושת ימים"; דער היתר צו װאַשן די מילה אױפֿן דריטן טאָג װאָס פֿאַלט אױס אין שבת, װאָס װערט אָפּגעלערנט פֿון "ויהי ביום השלישי בהיותם כואבים"; און דאָס בינדן אַ לשון של זהורית אױפֿן קאָפּ פֿונעם שעיר המשתלח, װאָס װערט אָפּגעלערנט פֿון "אם יהיו חטאיכם כשנים כשלג ילבינו".