שבת, פרק כ"א, משנה ב'. די משנה רעדט וועגן די וועגן וויאזוי אראפצונעמען א מוקצה זאך וואס ליגט אויף א חפץ וואס איז מותר צו טלטלען, און די אופנים וויאזוי מען קען נוצן דעם כלי וואס איז דערונטער אן טלטלען דעם מוקצה מיט די הענט.
"האבן שעל פי החבית - מטה על צדה והיא נופלת":
א שטיין וואס ליגט אויף דעם פֿולעם פון א פאס וויין, און מען וויל צוקומען צום וויין וואס איז אינעווייניק - דער שטיין אליין איז מוקצה און מען טאר אים נישט טלטלען מיט די הענט. די לייזונג: מען נייגט די פאס אויף איר זייט, און דער שטיין פאלט אליין אראפ. די באוועגונג ווערט אלזא געטון בעקיפין, מיט א וועג פון טלטול מן הצד.
"היתה בין החביות":
אויב די פאס וויין שטייט צווישן אנדערע פעסער, קען מען זי נישט פשוט נייגן אויפן ארט, ווייל די פעסער זענען פון ליים און דער פאלנדיקער שטיין קען זיי צעברעכן. אין דעם פאל ערלויבט די משנה "מגביהה ומטה על צדה והיא נופלת" - מען הייבט אויף די פאס און טראגט זי אריבער אויף אן אנדער ארט, און דארט נייגט מען זי אויף איר זייט ביז דער שטיין פאלט אראפ.
"מעות שעל הכר - נוער את הכר והן נופלות":
אן ענליכער פאל: מטבעות וואס ליגן אויף א קישן, און מען וויל נוצן דעם קישן. מען שאקלט אויס דעם קישן אדער מען נייגט אים, און די מטבעות פאלן אליין אראפ.
די באגרעניצונגען פון דער גמרא:
מען דארף די זאך אדער מען דארף איר ארט: די חיוב אויסצושאקלען דעם קישן אדער אנצונייגן די פאס, אזוי ווייט עס איז מעגליך, איז נאר געזאגט געווארן ווען מען דארף די זאך אליין - ארויסצונעמען דעם וויין אדער צו נוצן דעם קישן. אבער אויב מען דארף דעם ארט וואו זיי ליגן, העלפט נישט דאס אויסשאקלען, ווייל דער שטיין אדער די מטבעות וועלן בלייבן אויף דעם זעלבן ארט וואס מען דארף. אין דעם פאל איז מען מותר צו טלטלען דעם קישן אדער די פאס אזוי ווי זיי זענען אויף אן אנדער ארט.
פֿארגעסן אדער געלייגט בכוונה: אלץ וואס איז געזאגט געווארן איז דווקא ווען מען האט פארגעסן דעם שטיין אויף דעם פֿולעם פאס אדער די מטבעות אויף דעם קישן. אבער אויב מען האט זיי דארט געלייגט בכוונה פון ערב שבת, כדי זיי זאלן דארט זיין אום שבת, ווערן דער קישן און די פאס א בסיס לדבר האסור, און זיי ווערן אויך מוקצה וואס מען טאר נישט טלטלען.
רייניקן דעם קישן אום שבת:
די משנה זעצט פאר מיט נאך א הלכה וועגן דעם קישן. אויב עס האט זיך צוגעקלעבט א שמוץ, איז מען מותר עס אפצוווישן מיט א שמאטע, אבער מען טאר נישט ארויפגיסן וואסער - ארויפגיסן וואסער אויף א זאך פון בגד ווערט גערעכנט ליבון און כיבוס אום שבת.
אבער אויב דער קישן איז געווען פון לעדער, איז מען מותר ארויפצוגיסן וואסער ביז דער שמוץ ווערט פארענדיקט, ווייל ארויפגיסן וואסער אויף לעדער ווערט נישט גערעכנט פאר כיבוס. עס טאקע ווישן מיט א פֿולן כיבוס - דאס איז שוין א פראבלעם; אבער ארויפגיסן וואסער נאר אויף דעם ארט פונעם שמוץ ווערט נישט גערעכנט ווי מען וואשט א בגד אום שבת.
לסיכום: אין דער דאזיקער משנה האבן מיר געלערנט וויאזוי מען נעמט אראפ א מוקצה וואס ליגט אויף א כלי וואס איז מותר צו טלטלען - מיט אנצונייגן די פאס אדער אויסצושאקלען דעם קישן; ווען מען איז מותר אויפצוהייבן דעם גאנצן כלי און אים אריבערצוטראגן אויף אן אנדער ארט; די חילוקים פון דער גמרא צווישן דעם וואס דארף די זאך און דעם וואס דארף איר ארט, און צווישן דעם וואס פארגעסט און דעם וואס לייגט בכוונה וואס ווערט א בסיס לדבר האסור; און צום סוף דעם דין פון רייניקן דעם קישן - אפווישן מיט א שמאטע ביי א קישן פון בגד, און ארויפגיסן וואסער ביי א קישן פון לעדער.