שבת, פרק א', משנה ו'. די דאזיקע משנה גייט ווייטער אין דעם הויפט-ענין פונעם פרק: די מחלוקת צווישן בית שמאי און בית הלל אין דער פראגע צי א מענטש איז מחויב זיך צו פארזיכערן אז די זאכן וואס זענען אין זיין רשות, אפילו די לעבלאזע זאכן און כלים וואס זענען אין זיין רשות, זאלן נישט טאן קיין מלאכה אום שבת.
לשון המשנה:
"בית שמאי אומרים: אין נותנין אונין של פשתן לתוך התנור" - מען טאר נישט אריינלייגן בינטלעך פשתן אין דעם אויוון. מען פלעגט זיי אריינטאן אין אויוון כדי זיי אנצוווארעמען, ווי א טייל פונעם פראצעס פון באארבעטן דעם פשתן.
"אלא כדי שיהבילו מבעוד יום" - מען טאר עס נישט טאן, סיידן דער פשתן וועט האבן צייט זיך אינגאנצן אנצוווארעמען נאך ווען עס איז ערב שבת.
"ולא את הצמר ליורה" - אזוי אויך טאר מען נישט אריינלייגן וואל אין א יורה אדער א טאפ וואס שטייט אויפן פייער צוזאמען מיט די מאטריאלן וואס מען דארף פארן פארבן, ווייל עס ווערט געפארבט אין דער זעלביקער יורה וואס שטייט אויפן פייער.
"אלא כדי שיקלוט העין" - מען טאר עס נישט טאן, סיידן עס איז דא גענוג צייט אז דער וואל זאל אויפנעמען דאס אויסזען, דהיינו דעם קאלירט, פאר איידער שבת קומט אריין.
"ובית הלל מתירין" - בית הלל זענען עס מתיר, ווייל דא איז דאך נישט מער ווי א היתר פאר א מענטשנ'ס כלים און זאכן צו טאן א מלאכה אום שבת.
די סייגים פון דער גמרא:
די גמרא באמערקט בנוגע דעם פארבן, און לכאורה וועט דאס אויך גיין בנוגע דעם אויוון, ווייל מען רעדט וועגן א טאפ וואס שטייט שוין נישט אויפן פייער. ווארום אויב עס שטייט אויפן פייער, ווי מיר וועלן זען ווייטער אין דער מסכת, איז דא א חשש אז ער וועט קומען צו שאקלען די קוילן כדי צו פאראייַלן דעם פראצעס.
נאך זאגט די גמרא אז מען דארף עס אנשטעלן אין א פארשלאסן טאפ, וואס מען האט אים פארשלאסן כדי צו פארמיידן זיין עפענען. ווען עס וואלט נישט געווען פארשלאסן, וואלט געווען א חשש אז דער מענטש וועט פארגעסן און וועט עפענען דעם טאפ און אים אויסמישן, און דערמיט וועט ער זיין חייב פון וועגן דער מלאכה פון בישול אום שבת. כדי אויסצומיידן אלע די, דארף מען ביידע סייגים צוזאמען, און אפילו לויט די דעה פון בית הלל:
אז דער טאפ שטייט נישט אויפן פייער.
אז דער דעקל איז פארשלאסן, כדי ער זאל נישט קומען אים אויסצומישן.
נאך א דוגמא פון שביתת כלים:
בית שמאי ברענגען נאך א דוגמא לגבי דעם ענין פון שביתת כלים, נישט צו לאזן א מענטשנ'ס כלים טאן א מלאכה:
"אין פורסין מצודות חיה ועופות ודגים" - מען טאר נישט אויסשפרייטן פאסטקעס פאר ווילדע חיות, פייגל אדער פיש.
"אלא כדי שיצודו מבעוד יום" - סיידן די זאך איז אזוי געארדנט אז זיי וועלן זיך פאנגען דערין פאר שבת.
"ובית הלל מתירין" - בית הלל זענען עס מתיר, און אפילו אויב די צידה געשעט אום שבת אליין, איז דאך דער מענטש טוט נישט די מלאכה נאר זיינע כלים טוען עס, און לויט זייער דעה איז דערין נישטא קיין איסור.
לסיכום: אין דער דאזיקער משנה גייט ווייטער די מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל בנוגע שביתת כלים: אין פשתן וואס אין אויוון, אין וואל וואס אין דער יורה, און אין די פאסטקעס פאר די חיות, פייגל און פיש. בית שמאי פאדערן אז די מלאכה זאל ווערן פארענדיקט, אדער לכל הפחות אנהייבן אויפצונעמען, נאך פאר שבת, בעת בית הלל זענען מתיר אפילו אז די מלאכה גייט ווייטער אום שבת, ווייל די כלים זענען די וואס טוען עס און נישט דער מענטש. די גמרא האט צוגעלייגט צוויי סייגים: אז דער טאפ זאל נישט שטיין אויפן פייער, מען זאל נישט שאקלען די קוילן, און אז ער זאל זיין צוגעדעקט אויף אן פארשלאסענעם אופן, מען זאל נישט קומען אים אויסצומישן און זיין חייב פון וועגן בישול.