נדרים, פרק ט', משנה ג'. רבי מאיר זאָגט: "יש דברים שהן כנולד ואינן כנולד" - עס זײַנען דאָ זאַכן וואָס זעען אויס ווי אַ נולד, און כאָטש אויף אַ נולד אַליין האַלט רבי מאיר ווי די חכמים אין דער פֿריערדיקער משנה אַז מען טאָר נישט אין דעם פּותֿח זײַן, פֿונדעסטוועגן האָבן די דאָזיקע זאַכן נישט קיין דין פֿון נולד, און מען קען זיך מיט זיי באַניצן ווי אַ פּתֿח צו מתֿיר זײַן דעם נדר. אָבער, ווי די משנה וועט ענדיקן, "ואין חכמים מודים לו" - די חכמים זײַנען אַפֿילו מיט דער דאָזיקער דעה פֿון רבי מאיר נישט מסכים.
ביישפּילן פֿון זאַכן וואָס זײַנען כנולד און זײַנען נישט כנולד:
"קונם שאיני נושא את פלונית שאביה רע" - אַ מענטש טוט נודר זײַן און אָסר זײַן אויף זיך צו נעמען אַ געוויסע פֿרוי, און ער איז מפֿרש אַז דער טעם דערפֿון איז ווײַל איר פֿאָטער איז אַ שלעכטער מענטש. "אמרו לו: מת, או שעשה תשובה" - מען האָט אים געזאָגט אַז דער פֿאָטער איז געשטאָרבן, אָדער אַז ער האָט תֿשובֿה געטאָן און איז געוואָרן אַ גוטער מענטש.
"קונם בית זה שאיני נכנס, שהכלב רע בתוכו או שהנחש בתוכו" - אַ מענטש איז אָסר אויף זיך אַרײַנצוגיין אין אַ הויז, און איז מפֿרש אַז דער טעם דערפֿון איז ווײַל עס איז דאָ אַ ווילדער הונט אין אים, אָדער אַ געפֿערלעכע שלאַנג וואָס געפֿינט זיך דאָרטן. "אמרו לו: מת הכלב או שנהרג הנחש".
אויף אַלע די זאַכן זאָגט די משנה: "הרי הוא כנולד ואינו כנולד" - זיי זעען אויס ווי אַ נולד, אָבער פֿון אַ הלכהדיקן שטאַנדפּונקט האָבן זיי נישט קיין דין פֿון נולד.
דער טעם פֿון דער זאַך:
וויבאַלד דער נודר האָט געגעבן אַ טעם צו זײַן נדר בשעת ער האָט אים געטאָן, איז דער נדר געוואָרן כמעט ווי אַ תֿנאַי: ער האָט מודיע געווען אויף געוויסע פֿאַקטן און געזאָגט אַז זיי זײַנען די סיבה פֿון זײַן נדר. דעריבער, כאָטש די מיתֿה פֿונעם הונט אָדער די הריגה פֿון דער שלאַנג, און אויך די מיתֿה פֿונעם פֿאָטער אָדער זײַן תֿשובֿה, זײַנען פֿאָרגעקומען נאָך דעם ווי דער נדר איז געטאָן געוואָרן, ווערט דאָס נישט גערעכנט פֿאַר אַ נולד - וואָרעם דאָס איז אַ זאַך וואָס איז געלעגן אין דעם דעת פֿונעם נודר פֿון פֿריער אָן, און ער אַליין האָט קלאָר געמאַכט אַז דאָס איז די סיבה פֿון זײַן נדר. אַז די סיבה איז בטל געוואָרן, קען ער זאָגן: איך וואָלט קיין מאָל נישט נודר געווען ווען די זאַך וואָלט נישט געווען פֿאַראַן.
די שיטה פֿון די חכמים:
פֿונדעסטוועגן ענדיקט די משנה: "ואין חכמים מודים לו". די חכמים זײַנען חולק און האַלטן אַז אַפֿילו די דאָזיקע זאַכן ווערן גערעכנט פֿאַר אַ נולד, און מען טאָר זיך מיט זיי נישט באַניצן ווי אַ פּתֿח צו מתֿיר זײַן דעם נדר, וויבאַלד זיי זײַנען נישט געווען פֿאַראַן בשעת דער נדר איז געטאָן געוואָרן.
לסיכום: אין דער דאָזיקער משנה איז רבי מאיר מחדש אַז עס זײַנען דאָ זאַכן וואָס זעען אויס ווי אַ נולד און זײַנען נישט קיין נולד - ווען דער נודר האָט בשעת זײַן נדר מפֿרש געווען זײַן טעם, און דערנאָך איז דער טעם בטל געוואָרן. אַזוי בײַ איינעם וואָס איז נודר נישט צו נעמען אַ פֿרוי ווײַל איר פֿאָטער איז שלעכט, און דער פֿאָטער איז געשטאָרבן אָדער האָט תֿשובֿה געטאָן, און אַזוי בײַ איינעם וואָס איז נודר נישט אַרײַנצוגיין אין אַ הויז ווײַל עס איז דאָ אַ הונט אָדער אַ שלאַנג אין אים, און דער הונט איז געשטאָרבן אָדער די שלאַנג איז געהרגעט געוואָרן. לויט רבי מאיר ווערט דאָס גערעכנט ווי איינער וואָס האָט זײַן נדר געהאַנגען אויף דער דאָזיקער סיבה, און דעריבער איז מען אין דעם פּותֿח; אָבער די חכמים זײַנען מיט אים נישט מודה, און האַלטן אַז עס האָט אַ דין פֿון נולד, וואָרעם עס איז נישט געווען פֿאַראַן בשעת נדר.