מנחות, פרק י"ג, משנה ח'. די משנה גייט ווייטער אן צו רעדן וועגן התחייבות'ן וואס א מענטש נעמט אויף זיך מיטן מויל - נדרים צו ברענגען קרבנות, און דא רעדט מען פון קרבנות מן החי. די ערשטע טעמע מיט וואס די משנה גיט זיך אפ איז די מינימום ווערד פון פארשידענע בעלי חיים, ווען א מענטש איז זיך מתחייב צו ברענגען אן עולה און ער איז נישט מפרש וויפיל ער האט אינזין צו ספענדן.
די מינימום ווערד ווען מען האט נישט אנגערופן קיין סכום:
לשון המשנה: הרי עלי שור - יביא הוא ונסכיו במנה. דער סכום המינימלי וואס ער דארף אויסגעבן, ווען ער האט נישט אנגערופן א קלארן סכום, איז פאר ביידע זאכן צוזאמען: די בהמה אליין און די נסכים וואס באגלייטן איר. ביי א שור, צום ביישפיל, נעמען אריין די נסכים דריי עשרונים פון סולת, זעקס לוגין שמן זית, זעקס לוגין יין און די לבונה - און דאס אלעס צוזאמען מיט די בהמה דארף אויסקומען צום ווייניגסטנס א מנה. א מנה איז פינף און צוואנציג סלעים (בוכשטעבליך: הונדערט, דאס הייסט הונדערט דינרים, וואס זענען די ווערט פון פינף און צוואנציג סלעים).
הרי עלי שור - "יביא הוא ונסכיו במנה": א מנה, פינף און צוואנציג סלעים, פארן שור און די נסכים צוזאמען.
עגל - "יביא הוא ונסכיו בחמש": פינף סלעים אלס א מינימום פארן עגל און די צוהעריקע נסכים.
איל - "יביא הוא ונסכיו בשתים": צוויי סלעים אלס א מינימום פארן איל און די צוהעריקע נסכים.
כבש - "יביא הוא ונסכיו בסלע": איין סלע אלס א מינימום פארן כבש און די צוהעריקע נסכים.
ווען ער האט אנגערופן א קלארן סכום:
אויב א מענטש האט אנגערופן א געוויסן סכום וואס ער האט אינזין אויסצוגעבן אויף דער בהמה, איז ער מחויב אויסצוגעבן דעם סכום נאר אויף דער בהמה, סיי אויב דער סכום איז גרויס און סיי אויב עס איז קליין. ווייל וויבאלד ער האט געזאגט "א שור אין א מנה" - א שור פון פינף און צוואנציג סלעים - האט ער אינזין געהאט אז דער שור אליין זאל קאסטן פינף און צוואנציג סלעים, און די נסכים זענען אן איבעריגע הוצאה וואס זענען נישט אריינגערעכנט אינעם סכום:
שור במנה - "יביא במנה חוץ מן הנסכים": א מנה נאר פארן שור, אויסער די הוצאה פאר די נסכים.
עגל בחמש - "יביא בחמש חוץ מן הנסכים": פינף סלעים נאר אויף דער בהמה, אויסער די נסכים.
איל בשתים - "יביא בשתים חוץ מן הנסכים": צוויי סלעים אויפן איל, אויסער די נסכים.
כבש בסלע - "יביא בסלע חוץ מן הנסכים": איין סלע אויפן כבש, אויסער די נסכים.
ער האט געברענגט נישט ווי ער האט גענדר'ט:
שור במנה והביא שנים במנה - לא יצא. א מענטש האט זיך מתחייב געווען צו ברענגען א שור פאר א מנה (און דא טייטשן מיר א מנה ווי הונדערט דינרים, ווייל אזוי שטימען די ווערטער פון דער משנה), און צום סוף האט ער געברענגט צוויי שוורים. כאטש דער גאנצער סך הכל איז מער פון וואס ער איז זיך מתחייב געווען - איז ער נישט יוצא. און די משנה גייט ווייטער: אפילו זה במנה חסר דינר וזה במנה חסר דינר - כאטש יעדע איינער פון די צוויי שוורים קאסט ניין און ניינציג דינרים, העלפט עס גארנישט: ער האט זיך מתחייב געווען א שור פון א מנה, און ער האט נישט מקיים געווען זיינע ווערטער.
און אזוי אויך: שחור והביא לבן, לבן והביא שחור - לא יצא. אויב ער האט געזאגט אז ער וועט ברענגען א שווארצן שור און ער האט געברענגט א ווייסן, אדער אויב ער האט געזאגט א ווייסן און ער האט געברענגט א שווארצן - איז ער נישט יוצא. די טעם דערפאר, טוט תוספות מסביר זיין, איז ווייל עס איז פארהאן אן עיקר אונטערשייד צווישן די קאלירן: די שווארצע שוורים זענען געשעצט פאר זייער פעל, די ווייסע זענען געשעצט ווי בהמות צום שלעפן, און די רויטע זענען געשעצט פאר זייער פלייש. די קאליר דריקט דעריבער אויס אן אנדערע קוואליטעט, און דערפאר מוז איינער וואס נעמט זיך אונטער א געוויסע סארט בהמה ברענגען ממש די זעלבע סארט.
גדול והביא קטן - לא יצא. ווער עס זאגט אז ער וועט ברענגען א גרויסע בהמה, דאס הייסט א דערוואקסענע בהמה - א פר - און האט געברענגט א בהמה וואס איז נישט דערוואקסן - אן עגל - איז ער נישט יוצא, ווייל דאס איז נישט וואס ער האט געזאגט. קטן והביא גדול - יצא: איינער וואס זאגט אז ער וועט ברענגען א בהמה וואס איז נישט דערוואקסן, אן עגל, און ער האט געברענגט א דערוואקסענע בהמה, א פר - איז ער יוצא זיין חוב, ווי די ווערטער פון דעם תנא קמא. און רבי יהודה הנשיא זאגט: לא יצא.
די דאזיגע מחלוקת, אין דעם דין פון זיך מתחייב זיין אין א קליינע און האט געברענגט א גרויסע, האבן מיר שוין דערמאנט אין דער פריערדיקער משנה. דארט איז געזאגט געווארן אז דער וואס רופט אן א געוויסע סארט בהמה איז מחויב צו ברענגען סיי די יונגע, ווי עגלים, און סיי די דערוואקסענע, ווי פרים - און דאס איז די שיטה פון רבי יהודה הנשיא וואס די משנה האט ציטירט. אבער די הלכה בלייבט אזוי ווי די שיטה פון דעם חכם: אויב ער האט געברענגט א פר כאטש ער האט געזאגט אן עגל, איז ער יוצא זיין חוב.
"יש בכלל מאתיים מנה":
די שיטה פון די חכמים, און אזוי אויך די הלכה, שטיצט זיך אויף אן אלגעמיינעם פרינציפ וואס געפינט זיך אין דער הלכה אויך אין אנדערע פלעצער: "יש בכלל מאתיים מנה" - דאס הייסט, אין די צוויי הונדערט איז אריינגערעכנט די הונדערט (א מנה). א מענטש וואס האט זיך אונטערגענומען צו ברענגען הונדערט אונקיות זילבער און ער האט געברענגט צוויי הונדערט אונקיות - איז יוצא, ווייל ער האט געגעבן די הונדערט וואס ער האט געזאגט און נאך מער. דאס איז נישט ענליך צו איינעם וואס האט זיך אונטערגענומען אויף הונדערט אונקיות זילבער און ער האט געברענגט הונדערט אונקיות גאלד: כאטש גאלד איז טייערער פון זילבער, זענען אבער גאלד און זילבער צוויי באזונדערע זאכן, און ער איז נישט יוצא.
לויט דעם, דער וואס זאגט "עגל" - לויט די חכמים איז דער עגל ווי א בהמה אין ווערד פון הונדערט, און דער פר ווי א בהמה אין ווערד פון צוויי הונדערט. דער וואס נעמט זיך אונטער הונדערט און ברענגט צוויי הונדערט - איז יוצא. און דאס איז די כוונה פון דער משנה מיט דעם לשון "גדול" און "קטן", וואס באשרייבט די בהמות אלס מער אדער ווייניגער טייער. דעריבער זאגן די חכמים אז ביי בהמות, אויב איינער האט זיך אונטערגענומען א יונגע בהמה און ער האט געברענגט אן ערוואקסענע - איז דאס ווי א צוגאב, און ער איז יוצא.
אבער רבי יהודה הנשיא האלט אז ס'איז פאראן דא א מהות'דיגער חילוק: עגלים זענען איין זאך און פרים זענען אן אנדער זאך. דער וואס זאגט אז ער וועט ברענגען אן עגל דארף ברענגען אן עגל, און ס'העלפט אים נישט דאס ברענגען א פר - פונקט ווי דער דין פון איינעם וואס זאגט א ווייסן און ברענגט א שווארצן, אדער איינער וואס זאגט זילבער און ער ברענגט גאלד. אבער ווי געזאגט, איז די הלכה ווי די חכמים: דער וואס זאגט א יונגע בהמה און ברענגט אן ערוואקסענע בהמה, א רייפע און א טייערערע - איז יוצא, ווייל ער האט געברענגט דאס וואס ער האט געזאגט און נאך מער.
סך הכל: אין דער משנה האבן מיר געלערנט די מינימום ווערטן פאר איינעם וואס איז נודר סתם - א שור ונסכיו פאר א מנה, אן עגל ונסכיו פאר פינף, אן איל ונסכיו פאר צוויי, א כבש ונסכיו פאר א סלע; און דעם דין פון איינעם וואס זאגט א קלארן סכום, וואס דארט גייט דער סכום ארויף בלויז אויף דער בהמה, אויסער די נסכים. נאך האבן מיר געלערנט אז אויב ער ברענגט צוויי אנשטאט איינס, אדער א קאליר וואס איז נישט ווי ער האט געזאגט, אדער א קטן אנשטאט א גדול - איז ער נישט יוצא; אבער אויב ער ברענגט א גדול אנשטאט א קטן זענען די תנאים מחולק, און די הלכה איז ווי די חכמים מכוח דעם כלל "יש בכלל מאתיים מנה".