מנחות פרק י"ב משנה ב': נדרים און שינויים ביים ברענגען א מנחה

Nedarim The Temple and its Service

אין דעם פרק, און ביז צום סוף פון דער מסכת, פארנעמען מיר זיך מיט נדרים - התחייבות'ן וואס א מענטש נעמט אויף זיך מיט א דיבור צו ברענגען קרבנות. אונזער משנה רעדט ארום וועגן איינעם וואס האט געמאכט א נדר צו ברענגען א מנחה אויף א געוויסן אופן, און צום סוף האט ער איר געברענגט אויף אן אנדער אופן ווי ער האט זיך מתחייב געווען. דער יסוד פון דער משנה איז אזוי: וויבאלד ער האט נישט מקיים געווען זיינע רייד, איז ער נישט יוצא געווען זיין חיוב, און ער דארף נאכאמאל ברענגען א מנחה אזוי ווי ער האט געמאכט זיין נדר; אבער דאס וואס ער האט למעשה געברענגט גייט נישט לאיבוד נאר עס ווערט גערעכנט ווי א קרבן פאר זיך, ווייל מיר גייען ארויס פון א הנחה אז ער האט נישט אינזינען געהאט צו ברענגען א פסול'ן זאך, נאר אן עקסטערע מנחה אויף אן אנדער וועג - סיידן ער האט ארויסגעוויזן קלאר אנדערש. דאס איז א לאנגע משנה, און אירע פרטים זענען פיל.

דער ערשטער פאל - אן אלגעמיינע התחייבות מיט דעם לשון "הרי עלי":

"האומר הרי עלי במחבת והביא במרחשת, במרחשת והביא במחבת - מה שהביא הביא, וידי חובתו לא יצא" - א מענטש איז זיך מתחייב צו ברענגען א מנחה, און ער זאגט קלאר ארויס אז ער וועט איר אנגרייטן אין א מחבת, און צום סוף ברענגט ער א מנחה וואס איז אנגעגרייט געווארן אין א מרחשת; אדער ער האט זיך קלאר מתחייב געווען אויף א מרחשת, און צום סוף האט ער געברענגט א מנחה וואס איז אנגעגרייט געווארן אין א מחבת. זאגט די משנה: דאס וואס ער האט געברענגט - איז א קרבן, און עס איז נישט פסול. אבער דעם חיוב וואס ער האט גענומען אויף זיך האט ער נישט מקיים געווען, און דעריבער דארף ער צוריקגיין און ברענגען נאך א מנחה אזוי ווי ער האט געמאכט זיין נדר.

הינטערגרונט - די פינף סארטן פון א מנחת נדבה:

די מנחות נדבה קומען אין פינף סארטן, און צוויי פון זיי זענען די מחבת און די מרחשת. זיי זענען ענליך איינס צום צווייטן אין זייערע באשטאנדטיילן, און דער איינציגסטער חילוק צווישן זיי איז נאר דער אופן וויאזוי מ'גרייט זיי אן: די מחבת איז ווי א פלאכע כלי, בעת די מרחשת איז ווי א טיפע כלי. אן אנדערע שיטה אין גמרא, וואס מיר האבן געזען אין דער משנה, איז אז די מרחשת האט א דעקל און די מחבת האט נישט. ביי אלע פון די דאזיגע מנחות זענען פאראן די זעלבע יסודות'דיגע באשטאנדטיילן: אן עישרון סולת, א לוג שמן און לבונה דערויף, און די רשות איז געגעבן פארן מענטש איר אנצוגרייטן כפי רצונו. אבער וויבאלד ער האט מפרש געווען אין זיין נדר אז ער ברענגט א מרחשת - איז דאס זיין התחייבות, און ער איז מחוייב איר מקיים צו זיין; און אויב ער האט געברענגט א מחבת, האט ער דאך געברענגט א מחבת, אבער עס ליגט נאך אויף אים דער חיוב פון דער מרחשת.

דער צווייטער פאל - מקדיש זיין א געוויסע סולת מיט דעם לשון "הרי זו":

"זו להביא במחבת והביא במרחשת, במרחשת והביא במחבת - הרי זו פסולה" - דא רעדט מען נישט פון אן אלגעמיינער התחייבות, נאר פון א מענטש וואס ווייזט אן אויף א געוויסן עישרון סולת און זאגט: די דאזיגע סולת איז הקדש געווארן כדי געברענגט צו ווערן אלס א מנחת מחבת, און צום סוף האט ער איר אנגעגרייט אין א מרחשת; אדער אז ער האט געזאגט איר צו ברענגען אין א מרחשת, און האט איר אנגעגרייט אין א מחבת.

אויף אזא אופן איז דער קרבן אינגאנצן פסול. די סולת אויף וואס ער האט אנגעוויזן איז נתחייב געווארן געברענגט צו ווערן נאר אויף א געוויסן אופן, און מ'קען נישט זאגן אז זי זאל איצט זיין א מנחה פון אן אנדער סארט - ווייל די סולת קען זיין נאר איין זאך, און דאס איז נישט וואס ער האט געזאגט. וויבאלד זי איז נישט אנגעגרייט געווארן אזוי ווי ער האט געמאכט דעם נדר, איז זי פסול.

א וויכטיגער חילוק איז דא צווישן די צוויי לשונות פונעם נדר:

"הרי עלי": אן אלגעמיינע התחייבות אויפן קערפער פונעם מענטש. דעריבער דאס וואס ער האט געברענגט - האט ער געברענגט, אבער עס ליגט נאך אויף אים א חיוב צו ברענגען אן עקסטערע מנחה אזוי ווי זיין נדר.
"הרי זו": א התחייבות אויף א געוויסער סולת וואס איז הקדש געווארן. וויבאלד מען האט עס נישט געטאן אזוי ווי זיינע רייד - איז זיין קרבן פסול, אבער ער האט נישט קיין עקסטערן חיוב צו ברענגען א נייע מנחה, ווייל ער האט זיך מתחייב געווען בלויז אויף דער סולת. דער דין איז ענליך צום פאל וואס די סולת איז פארלוירן געגאנגען, גע'גנב'עט געווארן אדער נטמא געווארן: וויבאלד זי קען מער נישט געברענגט ווערן ווי א מנחה, קומט זי מער נישט, און דער נדר ווערט נישט מקיים.

צוויי עשרונים - אין איין כלי אדער אין צוויי כלים:

א געווענליכע מנחה קומט מיט אן עישרון סולת און א לוג שמן, אבער א מענטש מעג טאפלען דעם שיעור, ברענגען דריי מאל אזוי סאך אדער פיר מאל אזוי סאך, און ברענגען א מנחה פון צוויי עשרונים, דריי אדער פיר, כפי רצונו (און עס איז פאראן א מחלוקת צי מען טאפלט אויך דעם שמן, און דא איז נישט דאס ארט ארומצורעדן דערפון). אבער דאס ברענגען צוויי מנחות פון איין עישרון יעדער איינס, איז נישט ווי דאס ברענגען איין מנחה פון צוויי עשרונים, און צוויי חילוקים זענען פאראן צווישן זיי:

אן איכות'דיגער חילוק: דער וואס זאגט אז ער טוט אויף א געוויסן אופן, מוז טון לויט זיינע רייד - ווי מיר האבן געזען אנהייב משנה.
א כמות'דיגער חילוק: פון יעדע מנחה קומצט מען נאר איין קומץ, און דאס איבריגע זענען שיריים. ביי צוויי מנחות קומצט מען צוויי קמצים, אבער ביי איין מנחה וואס איז א טאפלטער שיעור קומצט מען נאר איין קומץ, און עס קומט אויס אז די שיריים זענען סאך מער.

אויך דא חזר'ט זיך איבער דער יסוד וואס מיר האבן געזען: מיר גייען אויס פונעם הנחה אז דער מענטש האט נישט אינזין געהאט צו טון א זאך וואס איז נישט חל, נאר ענדערש צו ברענגען דאס און צוצולייגן צו זיין ארגינעלער התחייבות - סיידן ער האט אויפגעוויזן מיט זיין אויפפירונג אנדערש.

גענדרט אין איין כלי און געברענגט אין צוויי כלים:

א מענטש זאגט: "הרי עלי שני עשרונים להביא בכלי אחד" - איין מנחה פון א טאפלטן שיעור אין איין כלי, "והביא בשני כלים" - און צום סוף האט ער איר צעטיילט אין צוויי באזונדערע כלים, צוויי מנחות אין א רעגולערן שיעור. זיינע חברים וואס האבן געהערט זיין נדר זאגן אים: "בכלי אחד נדרת". פון דא און ווייטער ווענדט זיך אלץ אין זיין רעאקציע:

"הקריבן בכלי אחד - כשרים": אויב ער האט אנגענומען זייערע רייד און באלד פאראייניגט די צוויי כלים צו איין כלי לויט זיין התחייבות, איז די מנחה אינגאנצן כשר. ווייל עס איז דערקענטיג אז זיין כוונה איז געווען מקיים צו זיין זיין נדר, נאר ער האט זיך טועה געווען און פארגעסן, און יעצט האט ער פארראכטן וואס ער האט קאליע געמאכט.
"בשני כלים - פסולין": אויב ער האט איגנארירט זייער התראה און עס מקריב געווען אין צוויי כלים, זענען ביידע פסול. און נישט נאר וואס ער איז נישט יוצא געווען זיין חוב און דארף ברענגען אן אנדערע, ווי דער דין אין דער פריערדיגער משנה, נאר דער קרבן זעלבסט איז פסול. דער טעם: וויבאלד מען האט אים מתרה געווען אז דאס איז נישט זיין נדר און ער גייט אן מיט זיינס, דערווייזט עס אז ער האט נישט אינזין געהאט אויף אן איבריגן קרבן. ווען יא, וואלט ער געזאגט: "איך פארשטיי, אבער פונדעסטוועגן ברענג איך דאס אלס אן איבריגן קרבן". נאר אוודאי האט ער אינזין געהאט יוצא צו זיין דערמיט זיין חוב, און וויבאלד ער האט נישט געטון ווי ער האט געזאגט - איז עס פסול.

גענדרט אין צוויי כלים און געברענגט אין איין כלי:

א מענטש זאגט: "הרי עלי שני עשרונים להביא בשני כלים" - צוויי מנחות אין צוויי באזונדערע כלים, "והביא בכלי אחד" - און צום סוף האט ער אריינגעלייגט ביידע עשרונים און דעם בוימל וואס קומט מיט זיי אין איין גרויסן כלי. מען זאגט אים: "בשני כלים נדרת". אויך דא זענען דא צוויי אופנים:

"הקריבן בשני כלים - כשרים": אויב ער האט תיכף אנגענומען זייערע רייד און עס צוריק צעטיילט אין צוויי כלים, איז דערקענטיג אז ער קומט מקיים זיין זיין נדר, ער האט זיך טועה געווען און פארראכטן זיין טעות, ברענגט ער ווי ער האט זיך מתחייב געווען און איז יוצא זיין חוב, און אלעס איז כשר.
"הניח בכלי אחד - כשתי מנחות שנתערבו": אויב ער האט זיי איגנארירט און איבערגעלאזט אלעס אין איין כלי, איז זייער סטאטוס ווי צוויי באזונדערע מנחות וואס האבן זיך אויסגעמישט איינס אינעם אנדערן.

און מיר האבן שוין געלערנט אין פרק ג' משנה ג', אז ביי צוויי מנחות וואס האבן זיך אויסגעמישט ווענדט זיך די זאך: אויב דער כהן קען קומצן א קומץ פון דער און א קומץ פון דער, און ער איז זיכער מיט א פולשטענדיגער קלארקייט אז יעדער קומץ קומט פון איר אייגענער מנחה, זענען ביידע קמצים כשר יעדער פאר זיך, און פון די שעה וואס זיי זענען געקומצט געווארן איז נישט קיין מניעה מען זאל עסן די שיריים צוזאמען. אויף דעם אופן קען דער כהן כביכול ראטעווען דעם מצב, וויבאלד סוף כל סוף האט מען געברענגט פאר אים צוויי באזונדערע מנחות.

אבער דא, וויבאלד ער האט אריינגעלייגט ביידע עשרונים אין איין כלי און זיי האבן זיך אויסגעמישט, איז שוין נישטא קיין וועג צו קומצן א זיכערן קומץ פון דער און א זיכערן קומץ פון דער, און מען קען נישט ברענגען די צוויי קמצים וואס זענען מחוייב פון צוויי מנחות. דעריבער איז אלעס פסול. און וויבאלד ער האט געזאגט "הרי עלי", און דער פסול איז געקומען דערפון וואס ער האט זיי צוזאמענגעשטעלט, וועט ער דארפן ברענגען אן אנדערע מנחה אויף איר ארט.

סך הכל: אין דער דאזיגער משנה האבן מיר געלערנט דעם דין פון איינעם וואס נדר'ט א מנחה און ענדערט פונעם נדר. מיט'ן לשון "הרי עלי" - וואס ער האט געברענגט האט ער געברענגט, און ער איז נישט יוצא געווען זיין חוב און דארף צוריק ברענגען פונדאסניי; מיט'ן לשון "הרי זו", אז ער האט מקדיש געווען א געוויסע סולת - איז זי פסול, און ער האט נישט קיין נייע חוב. ביי א נדר פון צוויי עשרונים האבן מיר זיך אפגעשטעלט אויפן איכות'דיגן און כמות'דיגן חילוק צווישן איין טאפלטע מנחה און צוויי מנחות, און אויף דעם אז אלעס ווענדט זיך אין זיין רעאקציע צו דער התראה פון די וואס הערן אים: האט ער עס תיכף פארראכטן - זענען זיי כשר; האט ער איגנארירט און מקריב געווען נישט לויט זיין נדר - זענען זיי פסול, און אינעם לעצטן פאל איז זייער דין ווי צוויי מנחות וואס האבן זיך אויסגעמישט, וואס ס'איז נישטא קיין מעגליכקייט צו קומצן פון יעדע באזונדער.

דער מקור-מאמר

אות מנחות יב:ב

הָאוֹמֵר, הֲרֵי עָלַי בְּמַחֲבַת, וְהֵבִיא בְמַרְחֶשֶׁת, בְּמַרְחֶשֶׁת וְהֵבִיא בְמַחֲבַת, מַה שֶּׁהֵבִיא הֵבִיא, וִידֵי חוֹבָתוֹ לֹא יָצָא. זוֹ לְהָבִיא בְמַחֲבַת, וְהֵבִיא בְמַרְחֶשֶׁת, בְּמַרְחֶשֶׁת, וְהֵבִיא בְמַחֲבַת, הֲרֵי זוֹ פְסוּלָה. הֲרֵי עָלַי שְׁנֵי עֶשְׂרוֹנִים לְהָבִיא בִכְלִי אֶחָד, וְהֵבִיא בִשְׁנֵי כֵלִים, בִּשְׁנֵי כֵלִים, וְהֵבִיא בִכְלִי אֶחָד, מַה שֶּׁהֵבִיא הֵבִיא, וִידֵי חוֹבָתוֹ לֹא יָצָא. אֵלּוּ לְהָבִיא בִכְלִי אֶחָד, וְהֵבִיא בִשְׁנֵי כֵלִים, בִּשְׁנֵי כֵלִים וְהֵבִיא בִכְלִי אֶחָד, הֲרֵי אֵלּוּ פְסוּלִין. הֲרֵי עָלַי שְׁנֵי עֶשְׂרוֹנִים לְהָבִיא בִכְלִי אֶחָד וְהֵבִיא בִשְׁנֵי כֵלִים, אָמְרוּ לוֹ בִּכְלִי אֶחָד נָדָרְתָּ, הִקְרִיבָן בִּכְלִי אֶחָד, כְּשֵׁרִים, וּבִשְׁנֵי כֵלִים, פְּסוּלִין. הֲרֵי עָלַי שְׁנֵי עֶשְׂרוֹנִים לְהָבִיא בִשְׁנֵי כֵלִים, וְהֵבִיא בִכְלִי אֶחָד, אָמְרוּ לוֹ, בִּשְׁנֵי כֵלִים נָדָרְתָּ, הִקְרִיבָן בִּשְׁנֵי כֵלִים, כְּשֵׁרִים. נְתָנוֹ בִכְלִי אֶחָד, כִּשְׁתֵּי מְנָחוֹת שֶׁנִּתְעָרָבוּ: In the case of one who says: It is incumbent upon me to bring a meal offering prepared in a shallow pan, and he brought a meal offering prepared in a deep pan instead; or if he said: It is incumbent upon me to bring a meal offering prepared in a deep pan, and he brought a meal offering prepared in a shallow pan instead, the meal offering that he brought, he brought as a voluntary meal offering, but he has not fulfilled his obligation that he undertook with his vow and he must therefore bring another meal offering. If he said: This tenth of an ephah of flour is a meal offering to bring in a shallow pan, and he brought it prepared in a deep pan instead; or if he said: This tenth of an ephah of flour is a meal offering to bring in a deep pan, and he brought a meal offering prepared in a shallow pan, this offering is not valid, because he did not fulfill what he had stated concerning that tenth of an ephah of flour. In the case of one who says: It is incumbent upon me to bring one meal offering of two tenths of an ephah in one vessel, and he divided it and brought it in two vessels, removing a handful from each; or if he says: It is incumbent upon me to bring two tenths of an ephah for two meal offerings in two vessels, and he brought one meal offering of two tenths of an ephah in one vessel and removed one handful from it, then the meal offering that he brought, he brought as a voluntary meal offering, but he has not fulfilled his obligation. If he says: These two tenths of an ephah before me are a meal offering in one vessel, and he divided them and brought them in two vessels, removing a handful from each; or if he says: These tenths of an ephah are two meal offerings in two vessels, and he brought them in one vessel, both of these offerings are not valid, because in both cases he deviated from the number of handfuls that he vowed to remove. In the case of one who says: It is incumbent upon me to bring a meal offering of two tenths of an ephah in one vessel, and he divided them and brought them in two vessels, and others said to him: You vowed to bring a meal offering in one vessel, then if he sacrificed the two tenths of an ephah in two vessels they are not valid even as voluntary meal offerings, and he must bring another meal offering to fulfill his obligation. His failure to respond and explain that it was not his intention to fulfill his vow with this offering indicates that he does intend to fulfill his vow with it. Since he deviated from his vow, the offering is not valid. If he sacrificed the two tenths of an ephah in one vessel after he was reminded, it is valid, as he fulfilled his vow. Likewise, in a case where one says: It is incumbent upon me to bring two meal offerings totaling two tenths of an ephah in two vessels, and he brought it all in one vessel, and others said to him: You vowed to bring meal offerings in two vessels, then if he sacrificed the two tenths of an ephah in two vessels as he had originally vowed, they are valid. If he placed it all in one vessel, its halakhic status is like that of two meal offerings that were intermingled prior to removal of the handfuls. Therefore, if one can remove a handful from each meal offering in and of itself, they are valid. If not, they are not valid, as the Gemara explained on 23a.