מיר גייען װײַטער אין מסכת מעשר שני, פרק ה' משנה י"ד. די משנה הײבט זיך אָן מיט אַ צוריקקער צום פסוק און צו דער אמירה װאָס זײַנען געלערנט געװאָרן אין דער פֿריִערדיקער משנה, מיטן ציטירן די לשון פֿון ווידוי מעשר װאָס שטײט אין דער תורה: "ואת האדמה אשר נתת לנו" - די ערד װאָס דו האָסט אונדז געגעבן. אױפֿן יסוד פֿון דעם פסוק זאָגט די משנה: "מכאן אמרו" - פֿון דעם פסוק האָבן חז"ל אָפגעלערנט די קומעדיקע הלכות.
"ישראל וממזרים מתוודים":
אַ ישראל - אַ געװײנטלעכער ייִד װאָס איז ניט קײן כהן און ניט קײן לוי - און אױך אַ ממזר, אַ מענטש װאָס קומט פֿון אַ קשר װאָס איז אסור לױטן דין תורה, בײדע זאָגן ווידוי מעשר. דער טעם: בײדע זײַנען אין דעם כלל פֿון די װאָס װעלן ירשענען ארץ ישראל. אַפֿילו דער ממזר, כאָטש זײַן פֿאָטער האָט געטאָן אַ מעשה װאָס איז ניט כדין, ירשנט זײַן פֿאָטער, און דורך דעם ירשנט ער אױך זײַן חלק אין דער ערד.
"אבל הגרים והעבדים המשוחררים":
די קענען ניט זאָגן ווידוי מעשר. דער דין פֿון באֿפֿרײַטע קנעכט איז װי דער דין פֿון גרים, און בײַ בײדע איז דער טעם אײנער, װי די לשון פֿון דער משנה: "שאין להם חלק בארץ" - זײ האָבן ניט קײן נחלה אין דער ערד. זײ מעגן קױפֿן אַ חלק אין דער קרקע, אָבער דאָס קױפֿן איז אַ צײַטװײַליקס ביזן יובל, און זײ ירשענען ניט אין דער ערד גופֿא.
די מחלוקת פֿון רבי מאיר און רבי יוסי:
רבי מאיר: "אף לא כוהנים ולוויים" - אױך כהנים און לוויים זאָגן ניט קײן ווידוי מעשר, "שלא נטלו חלק בארץ". אױך זײ האָבן ניט באַקומען קײן חלק און נחלה אין דער ערד פֿונעם רבונו של עולם.
רבי יוסי: "יש לנו ערי מגרש" - כהנים און לוויים האָבן יאָ באַקומען שטעט, און מיט זײ די מגרש: דער אָפֿענער שטח װאָס איז פֿאַר די שטעט, װאָס די תורה האָט באַפֿױלן זאָל זײַן פֿאַר די שטעט פֿון די לוויים. אמת, זײ האָבן ניט געהאַט קײן גאַנצן חלק אין דער ערד, אָבער שטעט האָבן זײ יאָ געהאַט, און דאָס איז גענוג.
װאָס איז די תשובה פֿון רבי מאיר?
יענע שטעט זײַנען ניט געגעבן געװאָרן די כהנים און לוויים דירעקט פֿונעם רבונו של עולם, אַזױ װי די נחלות זײַנען געגעבן געװאָרן די איבעריקע שבטים, נאָר זײ זײַנען זײ געגעבן געװאָרן במתנה פֿון כלל ישראל, װאָס איז באַפֿױלן געװאָרן זײ צו שענקען. װײַל דאָס איז געװען אַ מתנה פֿון זײערע ברידער און ניט אַ דירעקטע נתינה פֿונעם רבונו של עולם, זײַנען זײ ניט אַרײַנגערעכנט אין דער הגדרה פֿונעם פסוק "האדמה אשר נתת לנו", און דערפֿאַר לױט רבי מאירן װערן זײ ניט גערעכנט פֿאַר אַ חלק אין דער ערד.
לסיכום: אין דער דאָזיקער משנה האָבן מיר געלערנט אַז פֿונעם פסוק "ואת האדמה אשר נתת לנו" לערנט מען אָפ אַז די אמירה פֿון ווידוי מעשר הענגט אָפ אין דער ירושה פֿון דער ערד: ישראל און ממזרים זאָגן ווידוי, װײַל דער ממזר ירשנט זײַן פֿאָטער; גרים און באֿפֿרײַטע קנעכט זאָגן ניט קײן ווידוי, װײַל זײ האָבן ניט קײן נחלה אין דער ערד נאָר אַ צײַטװײַליקן קנין ביזן יובל. רבי מאיר לײגט צו אַז אַפֿילו כהנים און לוויים זאָגן ניט קײן ווידוי, װײַל זײ האָבן ניט גענומען קײן חלק אין דער ערד, און רבי יוסי חולק פֿון װעגן די ערי מגרש װאָס זײַנען זײ געגעבן געװאָרן - און לױט רבי מאירן איז דאָס ניט גענוג, װײַל זײ זײַנען געגעבן געװאָרן במתנה פֿון זײערע ברידער און ניט פֿונעם רבונו של עולם.