חלה, פרק ד', משנה ו'. די דאזיקע משנה רעדט וועגן א מציאות וואס קען זיך תמיד ווידערהאלן, ווען עס זענען דא עיסות וואס מען ווייסט נישט זיכער צי מען האט פון זיי מפריש געווען חלה, און אמאל קענען די עיסות אויך זיין טמא. דעריבער וויל דער מענטש מפריש זיין חלה פון א צווייטן מקור וואס וועט זיין טהור, און זי מפריש זיין אויף א ספק.
לשון המשנה:
"נוטל אדם כדי חלה מעיסה שלא הורמה חלתה" - מען מעג נעמען א שיעור וואס איז גענוג צו זיין גערעכנט חלה פאר אנדערע עיסות, מיטן תנאי אז מען נעמט עס פון אן עיסה וואס איז נאך חייב אין חלה. פון אן עיסה וואס האט זיך שוין פטור געמאכט פון חלה, נעמט מען נישט קיין חלה פאר אן אנדער ארט.
"לעשותה בטהרה" - מען מאכט עס נישט תיכף פאר א חלה, נאר מען איז עס מפריש בשעת עס איז נאך טהור, כדי מען זאל עס קענען אויסנוצן דערנאך. ווייל עס קען זיין געווארן גענומען פאר אן עיסה וואס איז שוין נישט טהור, נאר טמא.
"להיות מפריש עליה והולך חלת דמאי" - אויף אן אנדויערנדיקן אופן קען מען מפריש זיין די דאזיקע עיסה אלס חלה פאר פארשיידענע עיסות וואס זענען דמאי, ווען עס איז ספק צי מען האט פון זיי מפריש געווען חלה צי נישט.
"עד שתסרח" - ביז זי וועט פוילן און זיך צעדארבן. אז זי איז שוין צעדארבן, טויג זי מער נישט, אבער כל זמן זי איז נישט צעדארבן קען מען זי נוצן אלס חלה פאר די יענע עיסות וואס האבן א ספק.
דער טעם פון היתר:
לכאורה זענען דא צוויי פראבלעמען: נעמען פונעם טהור אויפן טמא, וואס איז געווענליך נישט מותר צוליב א חשש אז מען וועט זיי צעטיילן כדי צו פארמיידן זייער טומאה, און נעמען נישט פונעם מוקף, בשעת געווענליך דארף די חלה וואס מען נעמט זיין נעבן דער עיסה אויף וועלכער מען נעמט. אויף דעם באווארט די משנה: "שחלת דמאי" - הואיל און די עיסה פון וועלכער מען נעמט איז נאר א ספק, ווייל מען ווייסט נישט צי מען האט פון איר גענומען חלה, האבן די חכמים דארט מקיל געווען אין צוויי זאכן:
"ניטלת מן הטהור על הטמא" - עס איז מותר צו נעמען פון דער טהורער עיסה אויף דער טמאער עיסה.
"ושלא מן המוקף" - עס דארף נישט זיין אז זיי זאלן זיין נעבן איינער דעם אנדערן.
די דאזיקע זענען יוצאים מן הכלל וואס זענען פעסטגעשטעלט געווארן פארן פאל פון חלת דמאי.
פארוואס ווערט עס גערופן 'חלת דמאי'?
אויף די עמי הארץ איז באוואוסט אז זיי האבן נישט תמיד מפריש געווען מעשרות, און דעריבער רעכנט מען זייער תבואה און זייערע פירות אלס א זאך פון וועלכער מען דארף מפריש זיין מעשרות מחמת דער חומרא פון דמאי, און דאס איז דער ענין פון גאנצן מסכת דמאי. אבער אזא חשש געפינען מיר נישט לגבי חלה: עס איז באוואוסט אז מען פלעגט מפריש זיין תרומה, און עס איז נישטא קיין סיבה צו זיין חושש אז מען זאל נישט מפריש זיין חלה וואס ווערט געגעבן צום כהן.
דעריבער זענען דא וואס טייטשן אויס אז דא מיינט מען נישט דעם דמאי וואס איז מיוחד פאר די עמי הארץ, נאר א ספק בעלמא: פון וועלכער סיבה עס זאל זיין, סיי מחמת פארגעסן און סיי צוליב אן אנדער טעם, ווייסט מען נישט צי מען האט מפריש געווען חלה פון דער יענער עיסה. די משנה נעמט דעם באגריף 'דמאי' אויף א געלייענטן אופן, אלס א צונאמען פאר יעדע זאך וואס האט אין זיך א ספק, און דאס איז דער מקור פונעם באנוץ מיטן באגריף דא. געפינט זיך אז די משנה רעדט וועגן יעדער עיסה וואס האט א ספק צי מען האט פון איר מפריש געווען חלה.