קאפיטל ד' פון מגילת רות איז דער קאפיטל וואו אלע פעדים ווערן צונויפגעבינדן. בועז גייט ארויף צום שער, ער רופט צונויף א בית דין, מברר די הלכה, ער מסדר די גאולה און די חתונה - און פון דעם אלעם ווערט געבויט מלכות בית דוד. מיר וועלן גיין אויפן סדר פון די פסוקים, לויטן ביאור פונעם מלבי"ם, צוזאמען מיט די דברי חז"ל און מדרשים וואס באגלייטן זיי.
וּבֹעַז עָלָה הַשַּׁעַר וַיֵּשֶׁב שָׁם, וְהִנֵּה הַגֹּאֵל עֹבֵר אֲשֶׁר דִּבֶּר־בֹּעַז, וַיֹּאמֶר סוּרָה שְׁבָה־פֹּה פְּלֹנִי אַלְמֹנִי, וַיָּסַר וַיֵּשֶׁב. (א) - און בועז איז ארויפגעגאנגען צום טויער און האט זיך דארט געזעצט, און אט גייט דורך דער גואל פון וועמען בועז האט גערעדט, און ער האט געזאגט: קער דיך איין, זעץ זיך דא אוועק, פלוני אלמוני; און ער האט זיך איינגעקערט און זיך געזעצט.
מען דארף פונקטליך מפסק זיין דעם פסוק: בועז איז ארויף צום שער און האט זיך דארט געזעצט - און חז"ל זאגן אז דאס איז געווען דער מושב הסנהדרין. זיין כוונה איז געווען צו שיקן א שליח בית דין ער זאל רופן דעם גואל, כדי פעסטצושטעלן אויף אן אפיציעלן אופן אז ער וויל נישט גואל זיין. און בעת בועז רעדט נאך צו די דיינים און זאגט זיי צו רופן דעם גואל - והנה, דער גואל גייט פלוצים פארביי.
א גרויסן כלל לערנט דא דער מלבי"ם אין לשון הקודש: איבעראל וואו עס שטייט "הנה", מיינט דאס א נייע זאך וואס האט פאסירט שלא כדרכו, נישט אויפן געווענליכן שטייגער. לויט דעם איז פארשטענדליך פארוואס ביי חלומות שטייט שטענדיג "והנה": "והנה קמה אלומתי וגם ניצבה", "והנה תסובינה אלומותיכם ותשתחווינה לאלומתי", "והנה השמש והירח משתחווים לי". יעדע זאך דארט איז א חידוש און אן איבערראשונג, א זאך וואס איז פריער נישט געווען, און דעריבער איז דער לשון א לשון פון התפעלות. אזוי אויך דא: עס איז נישט געווען דער שטייגער פונעם גואל דארט דורכצוגיין, נאר דער הקדוש ברוך הוא האט אים פלוצים אהינגעברענגט. חז"ל זאגן, אפילו ער וואלט געווען ביים עק וועלט, וואלט אים דער הקדוש ברוך הוא אהינגעפלויגן - כדי יענער צדיק זאל זיך נישט מוטשען און ווארטן ביז מען וועט אים רופן און מזמין זיין, און כדי צו פארגיכערן די זאך פון וואס עס דארף ארויסקומען משיח ה'.
אין מדרש רות רבה זאגט רבי ברכיה: אזוי האבן געדרשנט צוויי גדולי עולם, רבי אליעזר און רבי יהושע. בועז האט געטאן דאס זייניגע, רות האט געטאן דאס אירע, און נעמי האט געטאן דאס אירע. ביז אהער האבן מיר געזען ווי יעדער איינער האט אויסגעפילט זיין טייל אינעם פאזל צו משלים זיין מלכות בית דוד. האט דער הקדוש ברוך הוא געזאגט: איך וועל אויך טאן דאס מייניגע. וואס איז זיין חלק? מען דארף דא דעם גואל - און גלייך ברענגט ער אים אהין. אן קיין שום באזונדערע הזמנה, איינער וואס האט בכלל נישט געדארפט דארט דורכגיין, שטעלט זיך פלוצים באוויזן און קומט אן.
"סורה" - דו מיינסט צו גיין דיין וועג, און עס דאכט זיך דיר אז דו ביסט דא דורכגעגאנגען פער צופאל; איך בעט דיך אז דו זאלסט זיך איינקערן און זיך אוועקזעצן, ווייל איך האב א וויכטיגן ענין צו ערלעדיגן מיט דיר. דעם לשון געפינען מיר אויך ביי לוט: "סורו נא אל בית עבדכם". אויף דעם האבן חז"ל געדרשנט: "מצאתי דוד עבדי" - וואו האב איך אים געפונען? אין סדום. ווייל דער עיקר הצלה פון לוט איז געווען כדי עס זאלן ארויסקומען פון אים רות המואביה און נעמה העמונית. און דערפאר האבן אים די מלאכים געפרעגט: "עוד מי לך פה חתן" - ווער איז דא דער פאסיגער חתן, פון וועמען עס איז עתיד ארויסצוקומען דוד המלך? האט ער זיי געענטפערט אז עס איז נישטא: "ויהי כמצחק בעיני חתניו". האבן זיי געזאגט: אז עס איז נישטא קיין חתן פון וועמען ער זאל ארויסקומען, וועט די זאך ארויסקומען דורך לוט און זיינע טעכטער. דער זעלבער לשון "סורו נא" וואס איז דארט געווען דער אנפאנג פון דער גאולה, קומט דא צוריק: "סורה שבה פה" - און פון דא וועט קומען די גאולה.
דער מלבי"ם ערקלערט: "פלוני" איז מלשון פלא, אזוי ווי "כי יפליא לנדור נדר", און זיין באדייטונג איז די אויסקלייבונג און בירור פונעם געדאנק; הפלאה מיינט מבאר זיין און מפרש זיין. "אלמוני" איז מלשון א קניפ און א בינדונג, אזוי ווי "מאלמים אלומים". דאס הייסט, בועז זאגט אים: עס איז געקומען די צייט זאלסט קלאר מאכן און מפרש זיין דיין דעת, צי דו ווילסט איר נעמען צי נישט, און מיר וועלן אויפבינדן דעם קנופ און וויסן וואס שטעקט דערין.
און דער תרגום טייטשט "פלוני אלמוני" - פארדעקט און באהאלטן (כסוי וטמיר). פלוני איז מלשון פלא, א זאך וואס איז פארבארגן, ווי "כי יפלא ממך דבר", וואס דער טייטש איז עס וועט פארבארגן ווערן פון דיר. אלמוני - פארבארגן און נעלם. און וואס איז דער שייכות צום ווארט אלמוני? אדער מלשון אלמנה, וואס דער נאמען פון איר מאן איז שוין נישט אויף איר, און אזוי אויך דער דאזיגער מענטש איז נישטא קיין נאמען אויף אים און מען ווייסט נישט ווער ער איז און וואס ער איז; אדער מלשון אילם (שטום), וואס מען דרוקט נישט אויס זיין נאמען. און טייל האבן געזאגט: אן אלמנה קען אויך נישט רעדן און מאנען דאס אירע.
און פאַרוואָס האָט די תורה באַהאַלטן זײַן נאָמען? ווײַל ער איז געווען אַ צנוע. און בועז זאָגט אים: יעצט איז נישט קיין אָרט זיך צו פירן מיט צניעות, נאָר אַדרבה - יעצט דאַרף מען זיך פירן מיט פּרסום. וואָרום מיר קומען חתונה האָבן מיט אַ מואביה, און לכאורה איז אַ מואביה פאַרווערט צו קומען אין קהל, און נאָר פונעם דרש "עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית" איז זי מותר. די דאָזיקע הלכה איז נאָך געווען רופפת בײַ זיי, און בועז האָט צונויפגענומען די מענטשן זי צו מפרסם זײַן. דעריבער האָט ער אים געזאָגט: ס'איז דאָ נישט קיין אָרט זיך צו באַהאַלטן; מען דאַרף דאָס טאָן מיט פּרסום, כדי ס'זאָל באַקאַנט ווערן אַז אַ מואבי'שע פרוי מעג קומען אין קהל כאָטש אַ מואבי'שער מאַן איז אסור.
וַיִּקַּח עֲשָׂרָה אֲנָשִׁים מִזִּקְנֵי הָעִיר וַיֹּאמֶר שְׁבוּ־פֹה וַיֵּשֵׁבוּ. (ב) - און ער האָט גענומען צען מענטשן פֿון די זקנים פֿון דער שטאָט, און ער האָט געזאָגט, זיצט דאָ, און זיי האָבן זיך געזעצט.
לכאורה פאַרוואָס האָט ער געדאַרפט צען? ס'איז דאָך געווען גענוג צו זאָגן די דברים פאַר די דיינים ביים שער. נאָר, ווי חז"ל דרש'ענען און דער מלבי"ם ברענגט, האָט ער געוואָלט דרש'ענען פאַר זיי "עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית", ווײַל די הלכה איז נאָך געווען רופפת בײַ זיי. און די גמרא פרעגט: צי מאַכט עס אויס, אויב ס'איז נישטאָ קיין צען קען מען עס נישט דרש'ענען? דאַרף מען דען אַ מנין בײַ יעדן זאָגן אַן הלכה? נאָר ווי יענער חכם, וואָס יעדעס מאָל ווען ער האָט געוואָלט מפרסם זײַן אַ דבר הלכה פלעגט ער צונויפנעמען אַ מנין און זאָגן פאַר זיי - און דאָס ברענגט פּרסום. אין יענע צײַטן איז נישט געווען קיין צײַטונג, און דורך דעם וואָס מען לאָזט וויסן פאַר צען מענטשן פאַרשפּרייטן זיי די זאַך. און בועז האָט געוואָלט אַז די הלכה זאָל ווערן מפורסם.
און דער מלבי"ם לייגט צו אַ וויכטיקן יסוד: אַ תלמיד חכם וואָס זאָגט אַ דבר הלכה - ווענדט זיך ווען ער האָט עס געזאָגט. אויב ער האָט עס געזאָגט נאָכ'ן מעשה, נעמט מען עס נישט אָן פֿון אים; האָט ער עס געזאָגט פאַר'ן מעשה, נעמט מען עס יאָ אָן. אַ משל צו איינעם וואָס האָט געטאָן אַ מעשה אין בשר וחלב, און מען איז געקומען און געזאָגט אַז ס'איז אסור, און ער איז מחדש אַן הלכה עס צו מכשיר זײַן - נעמט מען עס נישט אָן פֿון אים, ווײַל ער האָט עס געזאָגט נאָכ'ן מעשה. אָבער אויב ער האָט פריִער געזאָגט די הלכה, און אַ וואָך שפּעטער איז ער אַרײַנגעפאַלן אין דער זעלבער סיטואַציע און געטאָן אַ מעשה - נעמט מען עס אָן פֿון אים, ווײַל די הלכה איז פריִער פאַר'ן מעשה. דעריבער האָט בועז מקדים געווען און גענומען צען מענטשן און געדרש'נט פאַר זיי נאָך פאַר דער גאולה, אין דער צײַט וואָס די זכות צו גואל זײַן און מייבם זײַן געהערט נאָך צו טוב וואָס איז פריִער פֿון אים, און ער איז נישט קיין נוגע בדבר. נאָך דעם, ווען די זאַך וועט אים אָנגיין און ער וועט זײַן אַ נוגע, וועט ער שוין מער נישט קענען דרש'ענען.
און נאָך אַ סברא אין חז"ל: ברכת חתנים איז בעשרה, ווי עס ווערט מבואר אין יבמות, און דערפאַר האָט ער געוואָלט זיי זאָלן זײַן דאָרט געגרייט, אַז מען זאָל גלײַך קענען בענטשן אויפ'ן אָרט אָן קיין פאַרהאַלטונגען און הפסקות.
וַיֹּאמֶר לַגֹּאֵל, חֶלְקַת הַשָּׂדֶה אֲשֶׁר לְאָחִינוּ לֶאֱלִימֶלֶךְ מָכְרָה נָעֳמִי הַשָּׁבָה מִשְּׂדֵה מוֹאָב. (ג) - און ער האָט געזאָגט צום גואל, דאָס שטיק פֿעלד וואָס געהערט צו אונדזער ברודער אלימלך האָט נעמי פֿאַרקויפֿט, די וואָס איז צוריקגעקומען פֿון דעם פֿעלד פֿון מואב.
קודם לאָמיר פאַרשטיין דעם עצם ענין פֿון גאולה אין יענע צײַטן. דאָס איז נישט דאָס ייבום וואָס מיר קענען הײַנט, וואָס איז נאָר בײַ אַ ברודער. אין זייער צײַט פלעגט מען פירן צוויי זאַכן: איינס, אַ קרוב משפּחה לייזט אויס (גואל'ט) די קרקע, און דאָס איז מפורש אין דער תורה "או דודו או בן דודו יגאלנו", און דער טעם איז כדי די ערד זאָל בלײַבן אין דער משפּחה - נישט דווקא אַ ברודער, נאָר די גרעסערע משפּחה, דער שבט. און צווייטנס, יענער קרוב וואָס האָט אָפּגעקויפט די ערד פלעגט אויך חתונה האָבן מיט דער אלמנה, ווי אַן ענין פֿון ייבום, כדי ס'זאָל אויפשטיין דער נאָמען פֿון דעם נפטר אויף זײַן נחלה: דאָס געבוירענע קינד איז דער המשך פֿונעם נפטר, דער בעל הקרקע, און די ערד ווערט אָנגערופן אויף זײַן נאָמען.
און יעצט דאַרף מען פאַרשטיין: אויב נעמי האָט שוין פאַרקויפט, וואָס איז דאָ פאַר'ן גואל אויסצולייזן? און נאָך מער, אַ שדה אחוזה ווערט דאָך נישט אויסגעלייזט אין ווייניקער פֿון צוויי יאָר, און ווי אַזוי זאָגט אים בועז שפּעטער "ביום קנותך השדה מיד נעמי"? דעריבער ערקלערט דער מלבי"ם אַז די כוונה איז נישט אַז זי האָט שוין פאַרקויפט בפועל, נאָר "מכרה נעמי" - זי איז מסכים צו פאַרקויפן, עס איז גמור בדעתה צו פאַרקויפן, און עס איז ווי פאַרקויפט. זי האָט אַ גמירות דעת צו פאַרקויפן דאָס פעלד, און בועז האָט איר געזאָגט אַז ערשטנס וויל ער מגלה אוזן זײַן פאַר'ן גואל וואָס איז פריִער פֿון אים און אים אָנבאָטן עס צו קויפן.
און פאַרוואָס שטייט "חלקת השדה", וואָס באַדײַט אַ חלק פֿון פעלד און נישט דאָס גאַנצע? דער מלבי"ם מוטשעט זיך מיט די ווערטער פֿון אבן עזרא אַז אלימלך האָט בלויז געהאַט אַ חלקת שדה, וואָרום אלימלך איז דאָך געווען אַ גרויסער עשיר. נאָר "חלקת השדה" מיינט אַז דאָס פעלד שטייט צעטיילט צו ווערן, ווײַל ס'איז דאָ דאָ צוויי: נעמי אשת אלימלך, וואָס עס קומט איר אַ חלק אין איר מאַנ'ס פעלד, און רות אשת מחלון, וואָס איר קומט אַ חלק מדין איר כתובה, ווײַל איר מאַן איז נפטר געוואָרן אָן קיין פאַרמעגן. דעריבער הויבט בועז אָן און לאָזט אים וויסן ערשט נאָר וועגן נעמי'ס חלק, און אַנטפּלעקט אים נאָך נישט אַז דאָס איז אַ גאַנצע פּעקל-געשעפט וואָס נעמט אויך אַרײַן רות'ס חלק - און דאָס וועט ער אים ערשט שפּעטער מגלה זײַן.
וַאֲנִי אָמַרְתִּי אֶגְלֶה אָזְנְךָ לֵאמֹר, קְנֵה נֶגֶד הַיֹּשְׁבִים וְנֶגֶד זִקְנֵי עַמִּי, אִם־תִּגְאַל גְּאָל וְאִם־לֹא יִגְאַל הַגִּידָה לִּי וְאֵדְעָה כִּי אֵין זוּלָתְךָ לִגְאוֹל וְאָנֹכִי אַחֲרֶיךָ, וַיֹּאמֶר אָנֹכִי אֶגְאָל. (ד) - און איך האב געזאגט, איך וועל דיר עפענען דאס אויער [מודיע זיין] צו זאגן: קויף פאר די זיצער און פאר די זקנים פון מיין פאלק; אויב דו ווילסט אויסלייזן, לייז אויס, און אויב ער וועט נישט אויסלייזן, זאג מיר און איך וועל וויסן, ווארעם עס איז נישטא קיינער אויסער דיר אויסצולייזן און איך בין נאך דיר; און ער האט געזאגט: איך וועל אויסלייזן.
לכאורה וואלט ער געדארפט זאגן "ואם לא תגאל" (און אויב דו וועסט נישט אויסלייזן), ווייל ער רעדט דאך צו אים פנים אל פנים. נאר דער מלבי"ם ערקלערט אז בועז דערציילט אים דא וואס ער האט געזאגט פאר נעמי: ווען נעמי האט אים געזאגט אז זי וויל פארקויפן דאס פעלד, האט ער איר געזאגט אז עס איז פאראן 'טוב' וואס איז פאר אים. און יעצט ווענדט ער זיך צום גואל און זאגט "אם תגאל גאל", און גלייך דערנאך גייט ער צוריק ציטירן זיינע ווערטער צו נעמי - "ואם לא יגאל", אויב ער וועט נישט אויסלייזן וועל איך אויסלייזן. דערפאר איז דער לשון אין דריטן גוף [לשון נסתר], ווייל ער דערציילט דאך וואס ער האט צוגעזאגט פאר נעמי.
און עס זענען דא וואס לייגן צו נאך א טעם: בנוגע דעם פאזיטיוון צד זאגט ער צו אים לנוכח "אם תגאל גאל", אבער דעם נעגאטיוון צד וויל ער אים נישט זאגן בפניו, כדי עס זאל נישט אויסזען ווי א חסרון אין אים אז ער וויל נישט אויסלייזן דאס פעלד פון זיין משפחה. און אזוי איז דער דרך איבעראל, אז א נעגאטיווע זאך זאגט מען בלשון נסתר, אזוי ווי דער דרך פון דער גמרא "כמעט מתו אותם אנשים" אנשטאט "כמעט מתנו".
און בועז גייט ווייטער: איך וויל נישט אז אונדזער נחלה זאל אריינפאלן אין פרעמדע הענט, און דערפאר עפן איך דיר דאס אויער אז דו ביסט דער ערשטער אין דער גאולה; און אויב דו ביסט נישט גרייט - זאג מיר און איך וועל וויסן, ווייל קיינער איז נישטא אויסער דיר אויסצולייזן און איך בין נאך דיר. און יענער ענטפערט תיכף "אנוכי אגאל" [איך וועל אויסלייזן] - ווארעם דערווייל איז דאס איינציקע וואס ער ווייסט נאר וועגן נעמי'ס חלק, און וועגן רות'ס חלק האט ער נאך נישט געהערט.
וַיֹּאמֶר בֹּעַז, בְּיוֹם־קְנוֹתְךָ הַשָּׂדֶה מִיַּד נָעֳמִי וּמֵאֵת רוּת הַמּוֹאֲבִיָּה אֵשֶׁת־הַמֵּת קָנִיתָ, לְהָקִים שֵׁם־הַמֵּת עַל־נַחֲלָתוֹ. (ה) - און בועז האט געזאגט: אין דעם טאג וואס דו קויפסט דאס פעלד פון נעמי'ס האנט, און פון רות המואביה די פרוי פונעם נפטר האסטו געקויפט, אויפצושטעלן דעם נאמען פונעם נפטר אויף זיין נחלה.
ווי דער דרך המסחר, זאגט מען קודם די גוטע זאכן, און פאר'ן שליסן דעם מקח לאזט מען וויסן די תנאים: נעם אין באטראכט אז עס איז נישטא קיין אחריות דערויף, כדי דו זאלסט נישט זאגן אז מ'האט דיר נישט מודיע געווען. אזוי אויך בועז: ערשט האט ער פארגעלייגט דאס חלק פון נעמי, און ווען ער האט מסכים געווען - האט ער אים געזאגט אז עס איז דא דא אויך רות.
און דער מלבי"ם איז מדייק אין דעם שינוי הלשון. לכתחילה שטייט "חלקת השדה", און דא "קנותך השדה" - דאס הייסט אז עס איז דא נישטא קיין מעגלעכקייט צו קויפן נאר דעם חלק פון נעמי אליין, נאר אן אלגעמיינער מקח פון דעם גאנצן פעלד. און נאך מער: נעמי'ס חלק ווערט געקויפט "מיד נעמי", מיט די אנגענומענע דרכי הקנין, מיד ליד, וואס דאס איז א פולקאמע מכירה. אבער רות'ס חלק ווערט געקויפט "מאת רות" - נישט קיין קנין מיד ליד, נאר דורך דעם וואס ער הייראט און באגייט מיט איר יבום, און ממילא ווערט איר פעלד זיינס בתורת בעל. דערפאר שטייט דארט "מיד" און דא "מאת": דו קויפסט איר, און צוזאמען מיט איר קומט איר חלק אין פעלד.
וַיֹּאמֶר הַגֹּאֵל, לֹא אוּכַל לִגְאָל־לִי פֶּן־אַשְׁחִית אֶת־נַחֲלָתִי, גְּאַל־לְךָ אַתָּה אֶת־גְּאֻלָּתִי כִּי לֹא־אוּכַל לִגְאֹל. (ו) - און דער גואל האט געזאגט: איך קען פאר מיר נישט אויסלייזן, כדי איך זאל נישט פארדארבן מיין נחלה; לייז דיר דו אויס מיין גאולה, ווייל איך קען נישט אויסלייזן.
וואס מיינט דאס "לגאול לי" [אויסצולייזן פאר מיר]? עס וואלט דאך גענוג געווען צו זאגן "לא אוכל לגאול". נאר בועז האט אים מודיע געווען אז דער קנין איז "להקים שם המת על נחלתו", דאס הייסט אז פון יעצט און ווייטער וועט דאס פעלד הייסן אויפ'ן נאמען פון מחלון. אויף דעם האט דער גואל געענטפערט: פאר מיר קען איך נישט אויסלייזן. אויב וואלט דאס פעלד פון היינט אן געהייסן "שדה טוב" - וואלט איך געווען גרייט; אבער אויב עס וועט הייסן 'שדה מחלון', וועל איך דאך משחית זיין מיין נחלה, ווייל דאס פעלד וועט שוין מער נישט הייסן אויף מיין נאמען.
און פארוואס האט ער נאכאמאל געזאגט "כי לא אוכל לגאול" א צווייט מאל? זאגן חז"ל: וויבאלד ער האט נישט געדרש'נט "עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית". און לויט זיין שיטה, אויב ער וועט חתונה האבן מיט רות, וועלן די קינדער זיך נישט יחוס'ן נאך אים, וויבאלד זי איז אסור לבוא בקהל, און ממילא וועט דאס פעלד נישט ווייטער געפירט ווערן אויף זיין נאמען - און דאס מיינט "אשחית את נחלתי", אז מיינע קינדער וועלן נישט ממשיך זיין נאך מיר. דערפאר האט ער געטאפלט זיינע ווערטער: דאס צווייטע מאל איז צוליב דעם חשש איסור.
נאך אן הסבר: דער גואל האט מורא געהאט פונעם עונש. פארוואס זענען מחלון און כליון געשטארבן? ווייל זיי האבן חתונה געהאט מיט מואבי'דיגע פרויען. האט ער געזאגט: אויב איך וועל הייראטן רות, וועלן מיר געבוירן ווערן קינדער, און וואס וועט זיין מיט זייער גורל? זיי וועלן שטארבן אזוי ווי מחלון און כליון זענען געשטארבן? ער האט געזען וואס איז געווען דאס סוף פון די וואס האבן גענומען א מואבית. און נאך אן הסבר: "פן אשחית נחלתי" - איך בין דאך שוין פארהייראט, און צו וואס פעלט מיר אויס אריינצוברענגען א צרה אין מיין שטוב.
און עס איז דא דא א וואונדער אינעם פסוק: אויב דו האסט מורא צו פארדארבן דיין נחלה, ווי אזוי זאגסטו פאר דיין חבר "גאל לך אתה"? דאס איז דאך ווי איינער וואס מען דערלאנגט אים א כוס און ער זאגט: ניין, דאס איז פארסמ'ט, טרינק דו, ביטע. האט ער דען נישט קיין מורא? לויטן הסבר אז ער איז געווען פארהייראט - איז עס פארשטענדליך: איך בין פארהייראט, און איך וועל אריינברענגען א צרה אין מיין שטוב, בעת דו ביסט אן אלמן. אבער עס איז פאראן נאך אן הסבר: ווי באקאנט, איז דער גאנצער דין פון ייבום נאר ווען מען מיינט לשם שמים. ביי צוויי ברידער, אויב מען מיינט נישט לשם שמים איז דאס נישט קיין ייבום נאר גאר אן איסור, ווייל אן אשת אח איז פארווערט אויף אייביג און נאר ביי ייבום איז זי מותר. אין אונדזער פאל איז נישטא קיין איסור, ווייל ער איז נישט קיין ברודער, אבער דער גאנצער ענין פון אויפשטעלן א נאמען פארן נפטר אויף זיין נחלה עקזיסטירט נאר ווען די זאך איז לשם שמים. האט דער גואל צו אים געזאגט: איך בין א פשוט'ער מענטש, און עס איז דא א חשש אז איך וועל חתונה האבן מיט איר צוליב געלט אדער צוליב שיינקייט. אבער דו, בועז, א שופט און דער גדול הדור, און בפרט אז דו ביסט שוין אלט - ביי דיר איז נישטא קיין חשש, ביי דיר איז זיכער אז דיין חתונה איז לשם שמים, און דערפאר איז ביי דיר נישטא קיין "פן אשחית נחלתי". "גאל לך אתה את גאולתי".
רש"י טייטשט "פן אשחית נחלתי" - איך וועל פארדארבן מיין זרע; דער גואל האט מורא געהאט אז זיינע קינדער וועלן פאררעכנט ווערן פאר מואבים. און דער בריסקער רב פרעגט א געוואלדיגע קשיא: דו האסט מורא טאמער איז א מואבית נישט מותר לבוא בקהל - אויב אזוי, פאר דיר אליין איז יא מותר חתונה צו האבן מיט איר? און פארוואס האסטו נאר מורא אויף די קינדער?
און ענליך צו דעם האט מען דערציילט וועגן א מענטש וואס איז געקומען צום חזון איש. ער האט אים געזאגט אז ער וואוינט אין חיפה, און זיינע קינדער הייבן אן אויסצוואקסן, און דער פלאץ איז פול מיט זאכן וואס זענען נישט כשורה, און ער האט מורא; צי זאל ער זיך אריבערציען אין א שטאט פון שומרי מצוות? האט דער חזון איש צו אים געזאגט: אויף דיינע קינדער האסטו מורא, און וואס איז מיט דיר? ביסטו דען פארזיכערט? ביי דיר איז אלעס אין ארדענונג און דו קענסט בלייבן אין אזא פלאץ? אזוי אויך דא: אויב זי איז א מואביה - איז זי דאך פאר דיר אויך אסור, און עס קומט אויס אז דו הייראטסט אן אשה באיסור פונקט אזוי ווי דיינע קינדער וועלן זיין מואבים.
און דער בריסקער רב פארענטפערט דאס לויט דער מעשה מיט שאול. נאכדעם וואס דוד האט געשלאגן גלית, האט שאול געפרעגט דואג האדומי "בן מי זה הנער", "בן מי זה העלם" - און חז"ל האבן געדרש'נט אז ער האט געפרעגט צי ער שטאמט פון בני פרץ אדער פון בני זרח: פון זרח קומען ארויס שרים, און פון פרץ מלכים; דאס הייסט, צי איז דא ביי אים א חשש מלכות. האט דואג אים געענטפערט: איידער דו פרעגסט צי ער איז ראוי פאר מלכות, פרעג צי ער איז בכלל כשר לבוא בקהל, וויבאלד זיין באבע איז א מואבית. גלייך איז אויפגעשטאנען אבנר און געזאגט: מען דרש'נט דאך "עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית". און דואג איז דאך נישט געווען קיין קטלא קניא באגמא, ער איז געווען א גרויסער מענטש, און ער האט געענטפערט: אויב אזוי זאלסטו אויך ביי "לא יבוא ממזר בקהל ה'" דרש'ענען ממזר ולא ממזרת, ווייל עס שטייט דאך בלשון זכר. און זיי האבן זיך גע'טענה'ט: דער טעם איז דאך "על דבר אשר לא קידמו אתכם בלחם ובמים", און דער דרך פונעם מאן איז צו מקדים זיין און נישט דער דרך פון דער פרוי צו מקדים זיין. דער וויכוח האט זיך פארצויגן, ביז עס איז געקומען עמשא בן יתר און געזאגט: אזוי האב איך מקובל פון בית דין פון שמואל הרמתי - עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית. און גלייך איז דער וויכוח פארענדיגט געווארן.
און דער בריסקער רב פרעגט: וואס האט אויפגעטאן דאס וואס ער האט געזאגט "כך מקובלני"? עס איז דאך דא דא א בית דין; דער לערנט אזוי און יענער לערנט אנדערש, דו דרש'נסט א קל וחומר און יענער דרש'נט אן אנדערע דרשה. נאר א לימוד קען מען מבטל זיין, און דערויף איז געקומען עמשא בן יתר און געזאגט: איר האט א טעות, דאס איז נישט קיין לימוד נאר א הלכה למשה מסיני, אזוי איז ביי מיר מקובל. און אויף א הלכה למשה מסיני איז נישטא קיין וויכוחים; ברענג פסוקים און ברענג דרשות - עס איז נישטא וואס צו מתווכח זיין.
און לויט דעם זענען זייער גוט פארענטפערט די ווערטער פונעם גואל. ער האט צו אים געזאגט: דו שלאגסט מיר פאר צו הייראטן מיט איר, און איך האב מורא טאמער איז די דרשה פון "עמוני ולא עמונית" נישט ריכטיג, און טאמער איז זי א מואבית לכל דבר. האבן זיי אים געזאגט: דו דארפסט נישט זארגן, עס איז דא דא א בית דין און זיי האבן גע'פסק'נט אז זי איז מותר. האט ער געזאגט: איר האט מיר בארואיגט, פאר מיר איז דא אן היתר, עס איז פאראן א חותמת כשרות. אבער וואס וועט זיין מיט די קינדער? אין צוויי דורות ארום קען דאך אויפשטיין א בית דין גדול בחכמה ובמנין וואס וועט קריגן אויף דער דרשה און מבטל זיין דעם פסק - ווייל אויף א לימוד קען מען דאך מחלוקת זיין - און דעמאלט וועט מען זאגן פאר מיינע קינדער: אייער באבע איז א מואבית, איר זענט פסול לבוא בקהל. און דאס איז דער טייטש "פן אשחית את נחלתי". הערשט נאך עטליכע דורות, אין דור פון דוד, ווען עמשא בן יתר איז געקומען און קלאר געשטעלט אז דאס איז א הלכה למשה מסיני, האבן זיך די וויכוחים אינגאנצן געענדיגט. אבער אין די טעג פון בועז איז די זאך נאך געווען אין א מחלוקת. און דערפאר האט ער געזאגט: ביסט גערעכט בועז, דו האסט געברענגט צען לייט, עס איז דא דא א בית דין וואס האט געדרש'נט, און פאר מיר איז דאס בסדר - אבער וואס וועט זיין מיט מיינע קינדער אויב מען וועט מארגן דרש'ענען אנדערש.
אין קאפיטל ד' זעט מען ווי די השגחה פירט אויס די גאנצע זאך: בועז, רות און נעמי האבן יעדער איינער געטאן זייערס, און דער קדוש ברוך הוא האט געזאגט: אויך איך וועל טאן מיינס - און ער האט צוגעשיקט דעם גואל צום שער פונקט אין יענער שעה. בועז פארזאמלט צען פון די זקני העיר כדי מפרסם צו זיין און צו דרש'ענען "עמוני ולא עמונית, מואבי ולא מואבית" נאך איידער ער ווערט א נוגע בדבר, ווייל א הלכה וואס ווערט געזאגט פארן מעשה ווערט אנגענומען. ער שלאגט פאר פארן גואל דאס שטיקל פעלד וואס נעמי האט אפגעמאכט ביי זיך צו פארקויפן, און ער מאכט קלאר אז דער מסחר נעמט אויך אריין דעם חלק פון רות, וואס ווערט געקויפט נישט "מיד" נאר "מאת" - דורך חתונה האבן, אויפצושטעלן דעם נאמען פונעם נפטר אויף זיין נחלה. דער גואל שרעקט זיך צוריק: "לא אוכל לגאול לי" - צוליב דעם חשש פון זיין נחלה, צוליב דעם חשש פונעם איסור וואס איז נאך נישט געווארן אינגאנצן קלאר, און צוליב דעם חשש אויפן עתיד פון זיינע קינדער; און מיט דעם האט ער באפרייט דעם וועג פאר בועז, פון וועמען עס וועט ארויסשפראצן מלכות בית דוד.