פרק א' אין איכה איז די קינה פון דער חרוב'ער ירושלים, און דער פסוק פאר אונדז - פסוק ז' - איז איינער פון די צענטראלע אין איר. אין איין פסוק ווערט דערמאנט דער זכרון, דער פאל, די איינזאמקייט און דער שפאט פונעם שונא. מיר וועלן דורכגיין דעם פסוק שטייטלעך, און זען ווי די ראשונים און אחרונים עפענען אין אים שער נאך שער.
זָכְרָה יְרוּשָׁלַ͏ִם יְמֵי עׇנְיָהּ וּמְרוּדֶיהָ, כֹּל מַחֲמֻדֶיהָ אֲשֶׁר הָיוּ מִימֵי קֶדֶם, בִּנְפֹל עַמָּהּ בְּיַד צָר וְאֵין עוֹזֵר לָהּ, רָאוּהָ צָרִים שָׂחֲקוּ עַל מִשְׁבַּתֶּהָ. - ירושלים האט דערמאנט די טעג פון איר נויט און איר וואנדערן, אלע אירע טייערע פארמעגנס וואס זענען געווען פון אמאל, ווען איר פאלק איז געפאלן אין דער האנט פונעם שונא און קיינער העלפט איר נישט, האבן איר געזען די פיינט און געלאכט איבער איר פארניכטונג.
לכאורה איז דער פשוט'ער פשט: אין גלות, אין די טעג פון איר נויט און וואגלעניש, האט ירושלים זיך דערמאנט אין אלע אירע מחמדים - אין דעם גוטן וואס זי האט געהאט. און אזוי איז דער דרך פון א מענטש: ווער עס איז געווען אין א גוטן מצב און דערנאך איז ער געפאלן, האט הנאה צו דערציילן און דערמאנען ימים מקדם - אמאליגע צייטן: אמאל האב איך געהאט אזוי, אמאל האב איך געטאן אזוי, אמאל האב איך געהאט אזא און אזא געלט. ער בענקט נאך די גוטע טעג.
דערקלערט דער אבן עזרא: ווען דער חורבן איז געקומען אויף ירושלים, האט זי זיך דערמאנט מיט א בענקשאפט אין אירע טעג פון נויט און וואגלעניש אליין. דאס הייסט, יענע שווערע טעג וואס זענען געווען ביז היינט - די נויט און דאס וואנדערן - ווערן יעצט פאררעכנט ווי עפעס וואס מען שטרעבט צוריקצוגיין דערצו, אין פארגלייך צו די צרות פון יעצט. די אמאליגע צרות זענען פארוואנדלט געווארן אין אירע "מחמדים", זאכן וואס מען גלוסט נאך זיי. צרות אחרונות משכחות את הראשונות: ווען די לעצטע צרות זענען געקומען, זאגט מען איר - געדענקסטו אז אמאל איז געווען שלעכט? וואס איז געווען אמאל איז געווען פיל בעסער פון דעם וואס עס איז דא היינט.
פרעגט דער מגיד מדובנא: עס איז דאך דער טבע אז די טובה פארגעסט מען שנעל. אזוי געפינען מיר ביי יוסף - "ונשכח כל השבע בארץ מצרים". א מענטש וואס איז הונגעריק געדענקט נישט די זעטיקייט: וואס דערציילסטו מיר אז אמאל איז געווען עסן? איך האב שוין צוויי וואכן נישט געגעסן. דאס גוטע פארגעסט מען שנעל. און ווי אזוי ווערט דען דא געזאגט אז ירושלים האט געדענקט אלע אירע מחמדים?
א משל צו וואס דאס איז ענלעך: א בן מלך איז פארכאפט געווארן דורך גוואלדתעטער וואס האבן פיינט געהאט דעם מלך, און זיי פלעגן אים שלאגן און זיך מתעלל זיין אין אים. האבן די פארכאפער מורא געהאט טאמער וועט ער פארגעסן פון זיין פאטער און זיין מוטער, און דעמאלט וועט זיין צער ווערן קלענער - ווארים עס איז נישט ענלעך די שלעק פון א פשוט'ן מענטש צו די שלעק פון א בן מלך, וואס געדענקט ווער ער איז און פון וואנעט ער קומט און דאך ווערט ער געשלאגן; דאס איז א שרעקלעכער און שוידערלעכער צער. וואס האבן זיי געטאן? האבן זיי צוגעלייגט רשעות צו זייער רשעות: זיי פלעגן זיך פארשטעלן ווי דער מלך און די מלכה און אים שלאגן אין זייער געשטאלט, כדי צו מערן זיין צער און נישט לאזן אים פארגעסן זיין טאטנ'ס הויז. איין טאג איז איינער פון זיינע קרובים אנגעקומען צום ארט פון זיין געפענגעניש און געפרעגט: געדענקסטו נאך דיינע עלטערן? געדענקסטו נאך פון וואנעט דו קומסט? האט ער אים געזאגט: וואס רעדסטו? איך כאפ מכות יעדן טאג פון מענטשן וואס זעען אויס ווי זיי, די שובים פארשטעלן זיך ווי מיינע עלטערן און שלאגן מיך - איז דען מעגלעך אז איך זאל זיי פארגעסן?
זאגט דער מגיד מדובנא: כלל ישראל האט געהאט גוטס אויפ'ן העכסטן פארנעם וואס מען קען זיך פארשטעלן. עס איז גענוג ווען מיר קוקן אריין אין די טעג פון שלמה המלך - עס איז נישט געווען קיין בעסערע תקופה פון דעם: גאלד און זילבער זענען געווען ווי דער שטויב פון דער ערד, די גאנצע וועלט איז געקומען לערנען די חכמה פון שלמה און זען ווי אזוי עס פירט זיך א מתוקנ'דיגע מלוכה. דא איז געווען דאס גוטע בתכלית. און ווען דער קדוש ברוך הוא האט געברענגט אויף אונדז דאס שלעכטס, איז דאס געווען מידה כנגד מידה - דאס שלעכטס בתכלית. און פארוואס דען שלעכט אין העכסטן מאס? ווייל מיר האבן געהאט גוטס אין העכסטן מאס און מיר האבן געמורד. קומט אויס, אז ווען מען פרעגט אונדז: געדענקסטו דאס גוטע וואס איז געווען? איז דער ענטפער - ווי קען איך דען פארגעסן? דער עצם פאקט וואס איך באקום שלעכטס אין זיין גאנצער שארפקייט דערמאנט מיר אז איך האב אמאל געהאט גוטס אין זיין גאנצער שארפקייט. די וואס שלאגן מיך זענען אנגעטאן אין די קליידער פון טאטע און מאמע - און דאס קלייד איז דאס שלעכטס וואס קומט מיט זיין פולער קראפט קעגן דעם גוטן וואס איז געווען מיט זיין פולער קראפט. דערפאר האט ירושלים תמיד געדענקט אלע אירע מחמדים.
נאך זאגט דער דובנער מגיד: דער שטייגער פונעם מענטש איז צו שפירן דעם טעם פון גליק דווקא נאך דער ארימקייט, און דעם טעם פונעם עסן דווקא נאכן הונגער. א זאטער מענטש וואס מ'ברענגט אים צו עסן - שיין, ער האט געגעסן, שוין; אפשר וועל איך שפעטער הונגעריג ווערן. אבער איינער וואס האט צוויי טעג נישט געגעסן און מ'ברענגט אים עסן - ער ווייסט עס באמת צו שעצן. ס'איז נישט ניכר דער אור נאר מתוך החושך, און ס'איז נישט ניכר די זעט נאר מתוך הרעב.
א מענטש וואס איז חלילה געשעדיגט געווארן אין זיינע אויגן און איז צוויי וואכן געגאנגען מיט א באנדאזש - ווען מ'עפנט אים אויף די אויגן הייבט ער אן צו דאנקען דעם אויבערשטן פארן האבן א פאר זעענדיגע אויגן. אבער ווער פון אונז איז היינט אינדערפרי אויפגעשטאנען און געזאגט: א דאנק דיר רבונו של עולם וואס איך זע מיט ביידע אויגן? וויפיל דארף מען דאנקען! און ווען מ'וואלט צוגענומען פון אים זיין מאור עינים בלויז אויף צוויי שעה, וואלט ער דאך דערנאך געדאנקט טויזנט מאל פארן פאר אויגן וואס דער הקדוש ברוך הוא האט אים געגעבן. און אזוי איז אין יעדער זאך: איינער וואס הערט נישט, אדער ווער ס'האט סיי וועלכן חסרון.
ס'האט מיר אמאל געזאגט א מענטש וואס האט געהאט א האנט אין גיפס: דו וועסט נישט גלייבן וויפיל מען דארף דאנקען דעם הקדוש ברוך הוא פאר א געזונטע האנט וואס ארבעט. א קנעפל קענסטו נישט אליין פארמאכן. א פעולה וואס נעמט פופצן סעקונדעס און מ'לייגט בכלל נישט קיין קאפ דערויף, היינט איז עס א גאנצע מעשה - צו נעמען יעדעס קנעפל מיט איין האנט און עס אריינשטיקן; און ווי אזוי שטייט מען אויף אינדערפרי, און ווי אזוי מאכט מען צו א בליצשליסל מיט איין האנט. וויפיל דארף מען דאנקען דעם אויבערשטן פאר צוויי הענט וואס פונקציאנירן, און פאר יעדער איינציגער זאך.
נאר עס פרעגט זיך די קשיא: ווי לאנג וועט ער דאנקען? ס'האט אים געפעלט די אויגן צוויי שעה אדער צוויי וואכן, און נאך א שטיק צייט - נו, ברוך השם איך האב אויגן, און וואס איז שוין. מיר געוואוינען זיך זייער שנעל צו צום גוטן, און ווען מען געוואוינט זיך צו דערצו ווערט מען שוין מער נישט נתפעל דערפון, און עס פעלט שוין דער טעגליכער געפיל צו דאנקען דעם רבונו של עולם אין יעדן מאמענט. ביים אנהויב, ווען מיר האבן עס געדארפט, האבן מיר געדאנקט א פולקאמע הודאה; נאך א שטיק צייט ווערט עס א געווענליכע זאך.
אזוי איז אויך געווען אין ירושלים. די בני ירושלים האבן זיך צוגעוואוינט זייער שנעל צום גוטן: ס'איז געווען שפע, ס'איז געווען ברכה, די שכינה האט גערוהט צווישן זיי, און יעדער וואס לערנט די מדרשים וועט טרעפן וואונדערליכע באשרייבונגען איבער דעם צושטאנד פון כלל ישראל אין אירע גוטע תקופות. אנפאנג איז די זיסקייט געווען זייער געשמאק פאר אונז, און שפעטער איז דער טעם פארשוואונדן געווארן. אזוי ווי א מענטש וואס קויפט א נייע קאר און באגייסטערט זיך און אטעמט אריין דעם ריח פון די ניילאנס, און נאך א שטיק צייט - פאלט די באגייסטערונג אוועק.
און דאס איז "זכרה ירושלים ימי עוניה ומרודיה כל מחמדיה": ווען האבן מיר זיך אנגעהויבן דערמאנען אין אירע מחמדים? ווען עס זענען געקומען די ימי עוני און די מרודים. כל זמן דאס גוטע איז געווען א געווענליכע זאך ביי אונז, האט עס אויסגעזען פשוט און פארשטענדליך פון זיך אליין; אין דער רגע וואס עס האט זיך אנגעהויבן א ביסל ארימקייט - יעצט קען איך אפשאצן ווי גוט ס'איז מיר דעמאלט געווען, ווי הערליך איז דאס וואס דער אויבערשטער האט מיר געגעבן. און פון דא נעמט מען דעם לקח: זאל דער מענטש נישט ווארטן חלילה אויף שלעכטע טעג. שוין יעצט, ווען ס'איז דיר גוט, דאנק דעם רבונו של עולם פאר געזונט, פאר פרנסה, פאר א ווייב און קינדער, פאר הצלחה, פאר דעם לעבן וואס דו אטעמסט. קום נישט צו א מצב וואס דו וועסט אנהויבן פארשטיין וויפיל מען דארף דאנקען ערשט ווען ס'איז דיר שלעכט - הייב אן יעצט, בשעת עס איז דיר גוט.
דער אברבנאל פארבינדט דעם סוף פונעם פסוק צום אנהויב: "בנפול עמה ביד צר ואין עוזר לה" - און דעמאלט "זכרה ירושלים ימי עוניה ומרודיה, כל מחמדיה אשר היו מימי קדם". אנפאנג האט זיך געדאכט פאר כנסת ישראל אז די גוים ארום איר האבן איר ליב: האנדלס-פארבינדונגען, קעגנזייטיגע באזוכן, אויסטויש פון אמבאסאדארן, שוועסטער-שטעט - אלעס איז אין בעסטן ארדענונג, זיי זוכן אונזער שלום. אבער "רבים ישחרו פני נדיב": ווען אונזער מצב איז גוט, קומען אסאך און פירן זיך אויף מיט פריינטליכקייט און ליבשאפט. און ווען דער פאלק איז געפאלן אין די הענט פון א שונא און ס'איז נישטא ווער ס'זאל איר העלפן - דעמאלט ווערט אנטפלעקט דער אמת'ער פנים פונעם גוי.
און דעמאלט "זכרה ירושלים" - זי דערמאנט זיך און זאגט: וואו זענען יענע צייטן ווען דער גוי האט אויסגעזען אזוי סימפאטיש, אזא אוהב ישראל, מיט פארשידענע לויב-ווערטער פארן אידישן פאלק? דאס איז דאך געווען ווען עס איז אונז געווען גוט. ווען מיר האבן אנגעהויבן אראפצוגיין, פלוצלונג לויפן אלע ליבהאבערס אוועק, איטלעכער אין זיין לאך אריין - אינעם בעסערן פאל; און אינעם ערגערן פאל שליסן זיי זיך אן מיט אונזערע שונאים. עס איז געווען אן אפטישע טעות צו מיינען אז דער גוי האט אונז ליב: דער גוי האט געזען אז עס איז אונז גוט און האט געוואלט פארדינען פון יענע טובה, און נישט ווייל ער האט אונז באמת געוואלט.
דער בעל לחם דמעה זאגט: ווען די גוים פלעגן זען די אידן אין גלות היטן שבת און היטן שמיטה, פלעגן זיי לאכן פון זיי: אין לאנד האט איר דאך נישט געהיט! ס'שטייט דאך אז מען האט געזען דרוקן וויינפרעסן אום שבת. אין ארץ ישראל האבן זיי נישט געהיט קיין שבת און נישט געהיט די שמיטה - און ס'איז דאך שבעים שנות גלות כנגד שבעים שמיטות וואס אידן האבן נישט געהיט, און דער ווילנער גאון מאכט א פינקטליכן חשבון לויט אלע רשעות'דיגע מלכים וואס כלל ישראל האט געהאט, און עס קומט אויס פינקט זיבעציג שמיטות וואס מען האט נישט געהיט, און קעגן דעם איז געווען א גלות פון זיבעציג יאר. און יעצט, אין גלות, פלוצלונג היטן זיי שבת און היטן שמיטה. זאגן זיי די גוים: יעצט האט איר זיך דערמאנט? נאכדעם וואס מען האט אייך ארויסגעווארפן, נאכדעם וואס מען האט אייך דערווייטערט, יעצט טוט איר דאס?
און לויט דעם איז דער לשון זייער פונקטליך: עס וואלט געדארפט שטיין "שחקו על שבתותיה", און עס שטייט "שחקו על מִשְׁבַּתֶּהָ" - מלשון השבתה. זיי האבן נישט געלאכט פון עצם שמירת שבת דארט, נאר פון דעם וואס מען היט דארט אין דער צייט וואס דא האט מען נישט געהיט. דאס איז געווען קאמיש אין זייערע אויגן: דא, אין ארץ הקודש, מיט דער השראת השכינה, האסטו נישט געהיט קיין שבת; דו האסט משבית געווען די שבת און משבית געווען די שמיטה ווען דו ביסט דא געווען - און יעצט, אין גלות, הייבט איר אן צו היטן?
און לויט דעם פארטייטשט זיך אויך דער אנהויב פונעם פסוק: דער מקונן מאכט די שטאט ווי א לעבעדיגע געשטאלט, כאילו ירושלים אליין איז א לעבעדיגע באשעפעניש. און וואס געדענקט ירושלים? זי געדענקט ווי כלל ישראל האט איר געפייניגט, וואס זיי האבן נישט געהיט קיין שבת און נישט געהיט קיין שמיטה, "כל מחמדיה אשר היו מימי קדם". און זי גלוסט כביכול אז ישראל זאלן גיין אין גלות, אפשר דארט וועלן זיי זיך ערוועקן און אנהייבן היטן שבת און שמיטה. קומט אויס אז ירושלים אליין קלאגט אויף דעם וואס מען האט דא נישט געהיט מצוות התלויות בארץ און שמירת שבת.
נאך זאגט דער לחם דמעה: די צרים האבן געזען און געלאכט אויף אירע השבתות - און עס שטייט דאך "בנפול אויבך אל תשמח ובכשלו אל יגל לבך, פן יראה ה' ורע בעיניו". ווער עס לאכט אויף דעם מפלה פון א צווייטן, נעמט הקדוש ברוך הוא נקמה פון אים. האבן כלל ישראל געהאפט: די גוים פרייען זיך אויף אונזער מפלה - אויב אזוי וועט דער אויבערשטער באלד נעמען נקמה פון זיי. אבער עס איז נישט אזוי געווען. דער אויבערשטער האט זיך נישט נוקם געווען אין זיי.
און אויף דעם אליין קלאגט ער: "ראוה צרים שחקו על משבתיה", און מיר האבן געהאפט אז עכ"פ וועט דער אויבערשטער נעמען נקמה פון זיי, און למעשה האט ער זיך נישט נוקם געווען. און פארוואס? ווייל "משבתיה" - וואס עס איז געשען מיט עם ישראל, אזוי איז זיי באשערט געווען פון הימל, און די גוים זענען נישט געווען מער ווי שליחים פון דער השגחה עליונה. "הוי אשור שבט אפי" - אשור איז געווען ווי א שטעקן צו שלאגן מיט אים כלל ישראל. קומט אויס אז אפילו די מינימאלע האפענונג, אז דער וואס איז מקיים אין אונז "בנפול אויבך" זאל באשטראפט ווערן, האבן מיר אויך נישט זוכה געווען צו זען - און דאס האט נאך מער פארמערט אונזער צער און ווייטאג.
הרב נח גד וויינטרויב מסביר אז די צרה פון חורבן בית המקדש איז אנדערש פון אלע אנדערע צרות. דער באקאנטער כלל איז דאך אז צרות אחרונות משכחות את הראשונות: א מענטש גייט דורך א צרה, דערנאך קומט נאך א צרה, און ער טראכט שוין מער נישט פונעם ערשטן, עס פארנעמט שוין נישט קיין פלאץ אין מוח. און אזוי אויך איז א גזירה על המת שישתכח מן הלב - דאס איז א מציאות: א מענטש וויינט נישט אויף איינעם וואס איז נפטר געווארן מיט דרייסיג יאר צוריק; ער שפירט צער, אפשר איז דא א ווינקל אין הארץ, אבער דער צער ווערט צוביסלעך פארבלאסט.
און דא זעען מיר אז עס איז גארנישט אזוי. טויזנטער יארן געדענקען מיר די ימי עניה ומרודיה, דעם חורבן, די שוועריקייטן, די צרות און יסורים; מיר לייענען וועגן דעם, לערנען דאס, חזר'ן דאס איבער און לייענען מגילת איכה. און עס זענען דאך געקומען אסאך שפעטערע צרות, און כלל ישראל איז אדורך נסיונות, שוועריקייטן און שמדות, ולא תקום פעמיים צרה - און פונדעסטוועגן באגלייט אונז נאך אלץ די ערשטע צרה, זי ליגט נאך אלץ אין אונזער הארץ, און יעדעס יאר קלאגט מען אויפסניי. וואס איז דער טעם?
מען קען דאס מסביר זיין מיט א משל. א מענטש איז געווען א גרויסער גביר, אלע טירן זענען געווען אפן פאר אים, אין יעדער זאך האט ער מצליח געווען - און דער גלגל החוזר האט זיך איבערגעדרייט ביז ער איז אנגעקומען צו פת לחם. און פון דא האבן זיך אנגעהויבן אלע צרות: בעלי חובות קלאפן אין דער טיר, יעדער פארלאנגט זיין געלט, ער ווערט גערודפ'ט און ער האט נישט קיין טאג רואיגקייט. דערנאך האט ער געדארפט חתונה מאכן זיינע טעכטער און ער איז נישט ביכולת, ווייל ער האט נישט קיין פרוטה. די פריערדיגע טעכטער האט ער חתונה געמאכט מיט גרויס עשירות, און שדכנים האבן געקלאפט אויף זיין טיר מיט די בעסטע שידוכים; היינט טראגט מען אים אן פארשלאגן וואס עס איז א בושה צו הערן. פון גרויס צרות דרייט זיך אים דער קאפ, און זיינע טעכטער זיצן אין שטוב און זייערע האר ווערן ווייס. און אויסער דעם איז די משכנתא צוריקגעקומען, און דער באנק וויל אים ארויסווארפן פון שטוב.
האט אים א מענטש געטראפן ווען ער קלאגט. פרעגט ער אים: אויף וואס קלאגסטו? זאגט ער אים: אויף מיין מפלה אינעם ביזנעס. זאגט ער אים: וואס רעדסטו, דאס איז דאך געווען מיט צען יאר צוריק, דו לעבסט נאך אלץ יענע זאך? דו האסט דאך אזויפיל פרישע צרות! זאגט ער אים: אלע פרישע צרות זענען גארנישט ניי. זיי זענען אן אויפוואכונג פון יענע ערשטע מפלה, זיי זענען בלויז צווייגן דערפון. ווען נישט יענע מפלה וואלט איך נישט געהאט קיין איינע פון זיי: איך וואלט נישט געהאט קיין בעלי חובות, נישט קיין פראבלעמען מיט שידוכים, און קיינער וואלט מיך נישט ארויסגעווארפן פון שטוב. אלע פראבלעמען צוזאמען - און מען קען נאך מאריך זיין אין פיל מער צרות וואס זענען געבוירן געווארן צוליב דער מפלה - וואלטן בכלל נישט עקזיסטירט ווען ער פאלט נישט עקאנאמיש. קומט אויס אז דער מענטש געדענקט נישט סתם עפעס וואס איז אמאל געווען, נאר יעדער פרישער ווייטאג וואס דערוועקט זיך דערמאנט אים אין זיין מפלה, ווייל אלעס האט זיך אנגעהויבן פון דארט.
אזוי איז אויך ביי אונז. יעדער איינציגע פון אונזערע צרות נעמט זיך פונעם חורבן בית המקדש, פון גלות השכינה, פון דעם וואס מיר האבן זיך דערווייטערט פונעם אויבערשטן און אונזערע עבירות האבן דאס גורם געווען. אונזער גאנצע מציאות, די רדיפות דורך די גוים, אלעס נעמט זיך פון יענעם שורש החטא וואס מען האט פאראכט די השראת השכינה צווישן אונז, און צוליב דעם האט הקדוש ברוך הוא מחריב געווען זיין הויז, און פון דארט האבן זיך אנגעהויבן אלע צרות. די צרות פונעם גלות, די צרות פון רדיפות, עקאנאמישע שוועריקייטן - אלעס וואס באגלייט אונז היינט איז נישט קיין נייע זאך, נאר א המשך פון יענע שורש'דיגע צרה פונעם ריחוק פון השי"ת.
ווען מיר וואלטן געהאט די קרבת השם ווי אין די צייטן פון בית המקדש - זעט וואספארא הערליכע באשרייבונגען מיר געפינען אין דער תקופה פון שלמה המלך: די עשירות, די גאנצע וועלט איז געקומען הערן זיין חכמה, כסף וזהב איז געווען ווי שטיינער אין ירושלים, איש תחת גפנו ותחת תאנתו. אויב אזוי, וואס האט אונז געברענגט צו דאס אלעס? דער חורבן בית המקדש. און דאס זענען נישט קיין באזונדערע צרות, און דערפאר איז נישטא קיין סיבה אז די שפעטערע זאלן פארגעסן מאכן די ערשטע: יעדע צרה אחרונה דערוועקט אונז פון דאס ניי צו פארשטיין פארוואס מיר זענען אין א צרה - אלס המשך פון דעם וואס איז דעמאלט געשען. און דערפאר "זכרה ירושלים ימי עוניה ומרודיה": יעדע צרה וואס קומט אויף ירושלים דערמאנט איר נאר נאכאמאל אירע ימי עניה ומרודיה און אלעס וואס איז אמאל געווען, און דורך דעם דארפן מיר זיך ערוועקן צו בעטן און פארלאנגען אז די גאולה זאל שוין קומען, ער זאל זאגן צו אונזערע צרות די, ויחדש ימינו כקדם.
איין פסוק - און זיבן טויערן. דער אבן עזרא לערנט אז די צרות זענען געקומען איינע נאכ'ן צווייטן מיט אזא שטארקייט, ביז אפילו די אלטע ימי העוני זענען געווארן באגערט. דער מגיד מדובנא לערנט אז דאס שלעכטס קומט מיט זיין גאנצער מאכט קעגן דעם גוטס וואס איז געקומען מיט זיין גאנצער מאכט, און דערפאר דערמאנט עס אליין אונז דאס גוטס - און אויך אז א מענטש שעצט די טובה ערשט נאכדעם וואס זי איז פארלוירן געגאנגען, און דערפאר דארף מען דאנקען שוין יעצט ווען עס איז גוט. דער אברבנאל לערנט אז די ליבע פון די גוים איז א ליבע וואס ווענדט זיך אין אונזער מצב, און ביים פאל דערקענט מען איר אמת'ן פרצוף. דער לחם דמעה לערנט אז "משבתיה" איז א לשון פון השבתה - די פיינט האבן אפגעלאכט פון דעם וואס אין גלות היטן מיר דאס וואס מיר האבן משבית געווען אין לאנד, און אויך אז מען האט נישט זוכה געווען צו זען א מפלה ביי די שונאים וואס האבן געלאכט, ווייל זיי זענען נישט געווען מער ווי א שבט אף אין די הענט פון הימל. און רב נוח גד ויינטרוב לערנט אז דער זכרון ווערט נישט פארבלאסט, ווייל אלע אונזערע צרות זענען נישט מער ווי צווייגן פון יענער ערשטער מפלה. און דאס אלעס איז געקומען אונז אויפצומונטערן צו בעטן: חדש ימינו כקדם.