TheWholeTorah.aiBeta

קאפיטל כ"ה - די משוררים פון בית ה'

לייענען דעם מקור
הקדמה: די איינטיילונג פון די לוים המשוררים אין כ"ד משמרות

קאפיטל כ"ה אין דברי הימים א פירט ווייטער דעם סדר פון אויסשטעלן די עבודה וואס דוד המלך האט אוועקגעשטעלט לקראת דאס אויפבויען דעם בית המקדש. נאכדעם וואס מיר האבן געזען די איינטיילונג פון די כהנים אין כ"ד משמרות, באשרייבט דא דער פסוק ווי אזוי די לוים משוררים האבן זיך צעטיילט אין זייערע משמרות: ווער עס זענען די ראשי המשמרות, ווער עס האט זיי אויסגעלערנט די חכמה פון שירה, און ווי אזוי זייער סדר איז באשטימט געווארן דורך א גורל.

וַיַּבְדֵּל דָּוִיד וְשָׂרֵי הַצָּבָא לַעֲבֹדָה לִבְנֵי אָסָף וְהֵימָן וִידוּתוּן הַנִּבְּאִים בְּכִנֹּרוֹת בִּנְבָלִים וּבִמְצִלְתָּיִם וַיְהִי מִסְפָּרָם אַנְשֵׁי מְלָאכָה לַעֲבֹדָתָם׃ - און דוד און די שרי הצבא האבן אפגעזונדערט צו דער עבודה די קינדער פון אסף, הימן און ידותון, וואס האבן מתנבא געווען מיט כינורות, מיט נבלים און מיט מצלתים, און עס איז געווען די צאל פון די מענטשן פון מלאכה צו זייער עבודה.

"וַיַּבְדֵּל דָּוִיד וְשָׂרֵי הַצָּבָא לַעֲבֹדָה" - די עבודה דא איז צו זינגען די שירה. דוד האט אפגעטיילט די קינדער פון אסף, הימן און ידותון, "הַנִּבְּאִים" - אז ווען זיי פלעגן שפילן איז גערוהט אויף זיי נבואה. אזוי געפינען מיר ביי אלישע הנביא: "קְחוּ לִי מְנַגֵּן, וְהָיָה כְּנַגֵּן הַמְנַגֵּן וַתְּהִי עָלָיו יַד ה'" (נעמט פאר מיר א שפילער, און ווען דער שפילער האט געשפילט איז אויף אים געווען די האנט פון ה'). מען זעט דאך אז מכוח השירה קען מען צוקומען צו נבואה. און דאס איז פשט "הַנִּבְּאִים בְּכִנֹּרוֹת בִּנְבָלִים וּבִמְצִלְתָּיִם" - אין דער צייט ווען מען האט געשפילט אויף די כינורות, נבלים און מצלתים, פלעגן זיי מתנבא זיין.

"וַיְהִי מִסְפָּרָם אַנְשֵׁי מְלָאכָה לַעֲבֹדָתָם" - בסך הכל זענען דאס כ"ד משמרות: פיר זין פאר אסף, זעקס פאר ידותון, און פערצן פאר הימן, דאס זענען צוזאמען כ"ד משמרות לויה, און ווייטער וועלן מיר זען די אלגעמיינע צאל פון זיי אלע.

וואס איז די הבדלה - דער רד"ק

דער רד"ק ערקלערט וואס איז די הבדלה וואס ווערט דא דערמאנט: דוד האט אפגעטיילט די קינדער פון אסף, הימן און ידותון אז זיי זאלן זיין די משוררים, און די איבעריגע זאלן זיין די שוערים, און נאך אנדערע זאלן זיין גזברים איבער די אוצרות פון בית ה'. עס איז דא אלזא געווען א צעטיילונג צו באזונדערע מלאכות, און יעדע גרופע פון זיי איז איינגעטיילט געווארן על פי גורל.

נאך ערקלערט דער רד"ק דעם פסוק "הַנִּבְּאִים בְּכִנֹּרוֹת": די בני אסף פלעגן שפילן אויף כלי שיר, און דעמאלט פלעגט רוהען אויף אסף רוח הקודש און ער פלעגט זינגען מיט זיין מויל צו אלע כינורות. עס איז משמע פון זיינע ווערטער אז פון דעם כח פון רוח הקודש האט ער אנגעהויבן די שירה - די שירה פלעגט ארויסגיין פון אים אין דער צייט פון רוח הקודש. און אזוי אויך הימן און ידותון, אלע פלעגן זיך מתנבא זיין צוזאמען מיט די כלי שיר, "וייל ספר תהילים איז געזאגט געווארן מיט רוח הקודש". קומט אויס אז ווען מיר לייענען אין תהילים, זענען דאס דברים וואס זענען געזאגט געווארן ברוח הקודש בשעת'ן זינגען די שירה, און עס זענען דא דערין נבואות און עתידות איבערן גלות און די גאולה - און דאס אלעס פון וואו? פון רוח הקודש.

וואס עס שטייט אין תהילים איז נישט פשוט א דיכטער וואס האט פארפאסט לידער. דוד המלך זאגט עדות אז אלעס וואס ער שרייבט אין תהילים איז אלעס מאת ה'. זאגט דער מלבי"ם אז דאס איז ממש ווי תורה, וואס כביכול מען האט אים עס געזאגט מאת ה' און ער האט עס פארשריבן. פון דעם זעט מען די גרויסע מדרגה פון די דברים: יעדער מזמור להימן, מזמור לידותון, מזמור לאסף - אלע זענען געזאגט געווארן ברוח הקודש.

דער מלבי"ם: "שרי הצבא" און "הנבאים"

דער מלבי"ם ערקלערט: "וַיַּבְדֵּל דָּוִיד" - ער האט אפגעטיילט לוים פאר דער שירה, "וְשָׂרֵי הַצָּבָא לַעֲבֹדָה" - דאס זענען שרים פון דער מחנה וואס זענען מיוחד פאר דער עבודה, אזוי ווי עס שטייט "כָּל הַבָּא לַצָּבָא לַעֲבֹד עֲבֹדָה בְּאֹהֶל מוֹעֵד". מען מיינט דא נישט קיין מיליטער אין זין פון מלחמה, נאר דעם חיל פון דער עבודה, דאס הייסט דער ארבעטס-צוות פאר דער עבודה.

און וואס שייך "הַנִּבְּאִים", ערקלערט דער מלבי"ם אז מען מיינט נישט ממש נבואה, נאר דער פסוק רופט די שירה מיטן נאמען נבואה, ווייל מען פלעגט דערין רעדן הויכע און געטליכע רייד, אזוי ווי מען זעט אין תהילים. דאס איז בלויז על דרך השאלה, און מיט דעם קריגט ער אויף דעם וואס מיר האבן געזען אין מצודת דוד און אין רד"ק.

"וַיְהִי מִסְפָּרָם אַנְשֵׁי מְלָאכָה לַעֲבֹדָתָם" - לויטן צאָל מענטשן וואָס מען האָט געדאַרפֿט פֿאַר זייער מלאכה און פֿאַר זייער עבודה. צום שירה בפה האָט מען געדאַרפֿט צוועלף לויים זאָלן שטיין אויפֿן דוכן; און צום שיר מיט כּלים, ווי מיר האָבן שוין געלערנט, נישט ווייניקער פֿון צוויי נבלים, נײַן כּינורות און איין צלצל - אויך צוועלף. אין יעדער זאַך איז די צאָל געווען גענוי וויפֿל עס פֿאָדערט זיך לויט די הלכה, ווי עס ווערט מבואר אין מסכת ערכין און אין רמב"ם.

בני אסף - "על יד אסף" און "הנבא על ידי המלך"
לִבְנֵי אָסָף זַכּוּר וְיוֹסֵף וּנְתַנְיָה וַאֲשַׂרְאֵלָה בְּנֵי אָסָף עַל יַד אָסָף הַנִּבָּא עַל יְדֵי הַמֶּלֶךְ׃ - פֿאַר די בני אסף: זַכּוּר און יוֹסֵף און נְתַנְיָה און אֲשַׂרְאֵלָה, די זין פֿון אסף, אונטער דער אָנפֿירונג פֿון אסף וואָס איז מתנבא דורכן מלך.

"עַל יַד אָסָף" - זיי האָבן זיך אויסגעלערנט די חכמה פֿון נגינה דורך אסף, וואָס ער איז געווען דער וואָס האָט זיי אויסגעלערנט; אסף זייער פֿאָטער האָט זיי געלערנט די ניגונים. און אַזוי זאָגט דער מלבי"ם אַז ער איז געווען דער מורה פֿאַר זיי אין שיר, דער וואָס האָט זיי געלערנט ווי אַזוי צו זינגען און שפּילן.

"הַנִּבָּא עַל יְדֵי הַמֶּלֶךְ" - דער מצודת דוד ערקלערט אַז דאָס גייט אויף אסף: אסף פֿלעגט זיך מתנבא זײַן מיט רוח הקודש דורכן מלך, וואָס דער מלך האָט אים כּביכול צוגעגרייט צו נבואה, פּונקט ווי "בני הנביאים" וואָס האָבן זיך געלערנט נבואה. דער מלבי"ם לויט זײַן שיטה, אַז ס'איז נישט קיין ממשות'דיקע נבואה נאָר שירה מיט געטלעכע ענינים, טײַטשט: ער האָט געזאָגט די שירים דורכן מלך - דאָס הייסט די מזמורים וואָס נעים זמירות ישראל דוד המלך האָט מחבר געווען. "הַנִּבָּא" באַטײַט אַז ער האָט געזאָגט די דאָזיקע הייליקע רייד וואָס דער מלך האָט פֿאַרפֿאַסט.

בני ידותון - פֿינף צי זעקס?
לִידוּתוּן בְּנֵי יְדוּתוּן גְּדַלְיָהוּ וּצְרִי וִישַׁעְיָהוּ חֲשַׁבְיָהוּ וּמַתִּתְיָהוּ שִׁשָּׁה עַל יְדֵי אֲבִיהֶם יְדוּתוּן בַּכִּנּוֹר הַנִּבָּא עַל הֹדוֹת וְהַלֵּל לַה'׃ - פֿאַר ידותון: די זין פֿון ידותון: גְּדַלְיָהוּ און צְרִי און יְשַׁעְיָהוּ, חֲשַׁבְיָהוּ און מַתִּתְיָהוּ, זעקס, אונטער דער אָנפֿירונג פֿון זייער פֿאָטער ידותון מיטן כּינור, וואָס איז מתנבא צו דאַנקען און לויבן צו ה'.

דאָ שטעלט זיך די באַקאַנטע קשיא: דער פּסוק זאָגט "שִׁשָּׁה" (זעקס), אָבער בפֿועל ווערן אויסגערעכנט בלויז פֿינף נעמען. די מפרשים, און שוין חז"ל, שטעלן זיך אָפּ אויף דער דאָזיקער שוועריקייט. און באמת, אין דער צאָל פֿונעם גורל ווײַטער געפֿינען מיר נאָך איינעם וואָס ווערט דאָ נישט אויסגערעכנט - "הָעֲשִׂירִי שִׁמְעִי" - דאָס איז דער פּאַרשוין וואָס פֿעלט אונדז אויס. אויב אַזוי, פֿאַרוואָס שטייט צוערשט פֿינף און שפּעטער קומט צו נאָך איינער?

עס ווערט געבראַכט פֿון דברי חז"ל: מען געפֿינט אין דער אגדה אַז ווען דוד המלך האָט זיי צעטיילט, האָט ידותון געהאַט פֿינף זין, און זײַן ווײַב איז געווען טראָגעדיק מיט שמעי. דאָס הייסט, כאָטש בפֿועל האָבן געדינט זעקס זין, איז אָבער אין יענער צײַט ווען מען האָט זיי געציילט געווען בלויז פֿינף, ווײַל זײַן ווײַב איז נאָך געווען טראָגעדיק מיט שמעי; און דוד האָט געזען מיט רוח הקודש אַז אויך שמעי וועט זײַן אַ ראש משמרת, דעריבער האָט ער געזאָגט "שישה", הגם שמעי איז נאָך נישט געווען געבוירן.

נאָך אַ מעגלעכקייט ברענגט דער רד"ק, און אין דעם גאַנג גייט אויך דער מלבי"ם: אַז ער איז דעמאָלט געווען אַ קטן און איז נאָך נישט געווען ראוי צו זינגען. דעריבער, ווען מען קומט ציילן די משוררים קען מען נישט רעכענען זעקס, אָבער וויבאַלד מען האָט געזען אַז אין דער צוקונפֿט וועט ער זײַן אַ ראש משמרה, האָט מען אים גערעכנט אין דער צאָל פֿונעם גורל, וואָס דעמאָלט האָט מען אים שוין אָנגעהויבן צוגעוווינען צו זײַן אַ ראש משמרה. דער מלבי"ם דריקט פּינקטלעך אויס אַז "קטן" מיינט דאָ אַז ער איז נאָך נישט אָנגעקומען צו דרײַסיק יאָר, און וויבאַלד די לויים הייבן אָן צו דינען פֿון דרײַסיק יאָר אָן, ווערט ער דאָ נישט אויסגערעכנט.

און פֿון דאַנען איז אויך דער פשט אין "עַל יְדֵי אֲבִיהֶם יְדוּתוּן": דערווײַל איז דער גורל געפֿאַלן צום פֿאָטער. מען האָט געדאַרפֿט האָבן זעקס און דער זעקסטער האָט געפֿעלט, האָט דער פֿאָטער געדינט אַלס זײַן ממלא מקום, און שפּעטער ווען זײַנע טעג זענען געוואָרן פֿול איז דער זון אַרײַן אויף זײַן אָרט. "הַנִּבָּא עַל הֹדוֹת וְהַלֵּל לַה'" - אַז זיי פֿלעגן זינגען געזאַנגען פֿון הודאה און הלל צו ה'.

בני הימן - "רוממתי עזר" איין נאָמען
לְהֵימָן בְּנֵי הֵימָן בֻּקִּיָּהוּ מַתַּנְיָהוּ עֻזִּיאֵל שְׁבוּאֵל וִירִימוֹת חֲנַנְיָה חֲנָנִי אֱלִיאָתָה גִדַּלְתִּי וְרֹמַמְתִּי עֶזֶר יָשְׁבְּקָשָׁה מַלּוֹתִי הוֹתִיר מַחֲזִיאֹת׃ - צו הֵימָן: די קינדער פֿון הֵימָן זענען בֻּקִּיָּהוּ, מַתַּנְיָהוּ, עֻזִּיאֵל, שְׁבוּאֵל און יְרִימוֹת, חֲנַנְיָה, חֲנָנִי, אֱלִיאָתָה, גִּדַּלְתִּי, וְרֹמַמְתִּי עֶזֶר, יָשְׁבְּקָשָׁה, מַלּוֹתִי, הוֹתִיר, מַחֲזִיאֹת.

יעדער וואס זוכט אן ארגינעלן נאמען - דא זענען פאראן נעמען פונעם תנ"ך, און מען דארף נישט נעמען פונעם ים, זאמד און כוואליעס. און אינעם עיקר ענין: אלע מפרשים זאגן אז "רוממתי עזר" איז איין נאמען און נישט צוויי נעמען, ווארום די קינדער פֿון הימן זענען געווען פערצן, און אויב מען וואלט גערעכנט "רוממתי" און "עזר" פאר צוויי, וואלט דער חשבון אויסגעקומען פופצן. דעריבער איז "רוממתי עזר" איין נאמען, און ממילא שטימט דער מנין אויף פערצן.

"חוזה המלך" און "ויתן האלוקים"
כָּל אֵלֶּה בָנִים לְהֵימָן חֹזֵה הַמֶּלֶךְ בְּדִבְרֵי הָאֱלֹהִים לְהָרִים קָרֶן וַיִּתֵּן הָאֱלֹהִים לְהֵימָן בָּנִים אַרְבָּעָה עָשָׂר וּבָנוֹת שָׁלוֹשׁ׃ - אלע די זענען געווען קינדער צו הֵימָן, דער זעער פֿונעם קעניג אין די רייד פֿון ג-ט צו דערהייבן דעם קרן; און ג-ט האט געגעבן פֿאַר הֵימָן פֿערצן זין און דריי טעכטער.

"חֹזֵה הַמֶּלֶךְ" - ערקלערט דער מלבי"ם אז ער האט געזען א נבואה-חזון פארן מלך אז דער אויבערשטער וועט אויפהייבן זיין קרן און ער וועט מצליח זיין, און דאס איז געווען ביי איינע פֿון די מלחמות פֿון דוד וואס זיין קרן איז דערהויבן געווארן ביים אויבערשטן; הימן האט פֿאראויסגעזען די דאזיגע הצלחה מיט זיין רוח הקודש.

און אויף דעם וואס עס שטייט "וַיִּתֵּן הָאֱלֹהִים לְהֵימָן בָּנִים", פרעגן אלע מפרשים: ביי די אנדערע שטייט דאך נישט "ויתן האלוקים לאסף את זכור ויוסף", נאר מען האט סתם אויסגערעכנט די קינדער. ערקלערט די מצודת דוד: ווען דער אויבערשטער וואלט אים נישט געגעבן, וואלט ער נישט געהאט פערצן זין און דריי טעכטער וואס אלע זאלן זיין ראוי צו זיין ראשי משמרות. די נתינה דא איז א זאך העכער דעם טבע - פערצן זין און אלע פון זיי ראשי משמרות, אלע אזעלכע גרויסע בעלי מדרגה.

א ראיה דערצו געפֿינען מיר ביי רות: "וַיִּתֵּן ה' לָהּ הֵרָיוֹן וַתֵּלֶד בֵּן" - ווען דאס איז נישט קיין מתנה פונעם אויבערשטן, וואלט נישט מעגליך געווען אז בועז, וואס איז דעמאלט געווען אכציג יאר אלט, און טייל זאגן פיר הונדערט יאר, זאל נאך מוליד זיין; בעל כורחך איז דא געווען א נתינה העכער דעם טבע. און שטענדיג ווען די נתינה איז נישט נאטירלעך, שטייט "ויתן האלוקים". און אזוי אויך "וַיַּרְאֵהוּ ה' אֶת כָּל הָאָרֶץ" - ווען דער אויבערשטער וואלט אים נישט געוויזן, וואלט נישט שייך געווען אז משה רבינו זאל זען דאס גאנצע לאנד מיט איין בליק און פון אזוי ווייט. אזוי אויך דא קומט דער פסוק זאגן אז דאס איז א זאך העכער דעם טבע, בלויז פונעם אויבערשטן.

דער רד"ק ערקלערט: וויבאלד אסף און ידותון האבן נישט געהאט אזוי פיל קינדער, שטייט דא "ויתן האלוקים" - ווייל דער לשון פֿון נתינה פאסט אויף א ריבוי בנים; פערצן קינדער איז עפעס וואס מיר געפֿינען נישט ביי די אנדערע, און דעריבער איז דאס א נתינה פונעם אויבערשטן. און נאך אן הסבר ברענגט דער רד"ק: עס איז זייער מעגליך אז לכתחילה איז ער געווען אן עקר און האט מתפלל געווען צום אויבערשטן און דער הקדוש ברוך הוא האט אים געהאלפן, און דעריבער שטייט "ויתן האלוקים להימן" - פון דער נאטור וואלט ער נישט געדארפט האבן קיין קינדער, נאר ער האט מתפלל געווען און דער הקדוש ברוך הוא האט אים געגעבן.

"לְהָרִים קָרֶן" - די מצודת ציון ערקלערט אז "קרן" באדייט ממשלה און שטארקייט, און דאס איז אן אויסדרוק אנטליגן פֿון בעלי חיים, וואס זייער כוח און שטארקייט ליגט אין די הערנער אויפן קאפ מיט וואס זיי שטעכן. אלע אויסדרוקן ווי "וירם קרן לעמו", "הרים קרנו", "רמה קרני בה'" - זענען גענומען פֿון די הערנער פֿון חיות, וואס דער קרן שטעלט פאר תוקף און שטארקייט צו קעמפן קעגן די וואס שטייען אויף קעגן זיי. און אזוי מרומם דער הקדוש ברוך הוא אונזער קרן - ער הייבט אויף אונזער כוח און חשיבות אויף ארויף, אזוי ווי דאס אויפֿהייבן דעם קרן.

דאס לערנען די שירה פֿון די אבות, און די צאל פֿון די משוררים
כָּל אֵלֶּה עַל יְדֵי אֲבִיהֶם בַּשִּׁיר בֵּית ה' בִּמְצִלְתַּיִם נְבָלִים וְכִנֹּרוֹת לַעֲבֹדַת בֵּית הָאֱלֹהִים עַל יְדֵי הַמֶּלֶךְ אָסָף וִידוּתוּן וְהֵימָן׃ - אלע די זענען געווען אונטער דער לייטונג פֿון זייער פֿאטער ביים געזאנג אין בית ה', מיט צימבלען, נבלים און כנורות, צום דינסט פֿון בית האלוקים, אונטער דער אנווייזונג פֿונעם קעניג - אָסָף, יְדוּתוּן און הֵימָן.

"עַל יְדֵי אֲבִיהֶם בַּשִּׁיר" - דורך זייער פאטער האבן זיי זיך אויסגעלערנט צו זינגען די שירה אין בית ה' מיט צימבלען, נבלים און כנורות; דער פאטער האט זיי געלערנט די חכמה פונעם געזאנג. "לַעֲבֹדַת בֵּית הָאֱלֹהִים" - אין דער צייט פֿון דער עבודה אין בית האלוקים, דאס הייסט בשעת דער עבודת הקרבנות פלעגן זיי זינגען. "עַל יְדֵי הַמֶּלֶךְ אָסָף וִידוּתוּן וְהֵימָן" - מיט די לויב-געזאנגען וואס דער מלך, אסף, ידותון און הימן האבן מתקן געווען, אזוי ווי מיר זעען אין ספר תהלים אז אויך אסף, ידותון און הימן האבן מתקן געווען מזמורים.

וַיְהִי מִסְפָּרָם עִם אֲחֵיהֶם מְלֻמְּדֵי שִׁיר לַה' כָּל הַמֵּבִין מָאתַיִם שְׁמוֹנִים וּשְׁמוֹנָה׃ - און זייער צאָל צוזאַמען מיט זייערע ברידער, די געלערנטע אין געזאַנג פאַר ה', יעדער פאַרשטענדיקער, איז געווען צוויי הונדערט אַכציק און אַכט.

"וַיְהִי מִסְפָּרָם עִם אֲחֵיהֶם" - ווען מען ציילט דעם אַלגעמיינעם מנין, די כ"ד משמרות וואָס אין יעדער איינער פון זיי זענען פאַראַן צוועלף מענטשן, קומט מען אויס צו 288. "מְלֻמְּדֵי שִׁיר" - די געלערנטע אין שירה. "כָּל הַמֵּבִין" - דער מצודת דוד ערקלערט אַז דער וואָס פאַרשטייט אין דעם עניין פון שירה ווערט אָנגערופן מיטן לשון "מבין", ווי עס שטייט "מֵבִין עִם תַּלְמִיד", און ווי "וּכְנַנְיָהוּ שַׂר הַלְוִיִּם בְּמַשָּׂא יָסֹר בַּמַּשָּׂא כִּי מֵבִין הוּא". מען זעט אַז דער לשון "מבין" ווערט געזאָגט אויפן עניין פון שירה, ווייל עס פאָדערט זיך התבוננות און פאַרשטאַנד ווי אַזוי צו מאַכן די שירה אויפן ריכטיקן אופן.

דער גורל: "משמרת לעומת כקטן כגדול"
וַיַּפִּילוּ גּוֹרָלוֹת מִשְׁמֶרֶת לְעֻמַּת כַּקָּטֹן כַּגָּדוֹל מֵבִין עִם תַּלְמִיד׃ - און זיי האָבן געוואָרפן גורלות, משמרת אַנטקעגן משמרת, סיי דער קליינער סיי דער גרויסער, דער פאַרשטענדיקער מיטן תלמיד.

דער מצודת דוד ערקלערט אַז דאָס איז אַ לשון קצרה: "מִשְׁמֶרֶת לְעֻמַּת" - גלייך ווי עס וואָלט געשטאַנען "משמרת לעומת משמרת", ווי דער ביישפּיל פון "וָאֶהְיֶה מִתְהַלֵּךְ מֵאֹהֶל אֶל אֹהֶל וּמִמִּשְׁכָּן", וואָס עס שטייט נישט "אל משכן", נאָר דער פּסוק שרייבט בקיצור ווייל דער המשך איז פאַרשטענדלעך פון זיך אַליין. דאָס הייסט, מען האָט געוואָרפן גורלות אויף די משמרות איינע קעגן דער צווייטער. "כַּקָּטֹן כַּגָּדוֹל מֵבִין עִם תַּלְמִיד" - אַלע זענען געווען גלייך אין דעם: דער רב וואָס איז דער מבין צוזאַמען מיטן תלמיד וואָס לערנט פון אים, אַלץ איז געגאַנגען לויטן גורל. מען האָט נישט געזאָגט אַז דער מבין איז פריער אָדער אַז דער רב איז פריער, נאָר ווער עס איז אויסגעקומען אינעם ערשטן גורל - אַפילו ער איז דער קלענערער - איז ער דער ערשטער, און ווער צום לעצט איז דער לעצטער, סיי אַ מבין סיי אַ תלמיד, סיי אַ קליינער סיי אַ גרויסער.

דער מלבי"ם טייטשט אַנדערש, און דריקט אויס אַ דיוק פון די טעמי המקרא: ווען דער פשט וואָלט געווען ווי דער מצודת דוד און דער רד"ק, אַז די כוונה איז "משמרת לעומת משמרת", וואָלט געדאַרפט זיין אַ טעם מפסיק ביים וואָרט "לעומת"; אָבער אין דער ווירקלעכקייט איז "משמרת" באַטאָנט מיט אַ טעם מעמיד, און ביים וואָרט "לעומת" איז פאַראַן אַ טעם מוליך וואָס פאַרבינדט עס ווייטער: "לְעֻמַּת כַּקָּטֹן כַּגָּדוֹל". לויט דעם איז די כוונה: משמרת קעגן משמרת - מבין מיט תלמיד, סיי קליין סיי גרויס. זיי האָבן מכוון געווען אַז אין יעדער משמרה זאָלן זיך געפינען מבינים וואָס קענען זינגען פון זיך אַליין, און תלמידים וואָס פאַרשטייען נאָך נישט און לערנען זיך נאָר אָפּ פון די מבינים, און די משמרות זאָלן זיין גלייך איינע צו דער אַנדערער.

דאָס הייסט, מען האָט געזאָרגט אַז אין יעדער משמרה זאָל זיין פון אַלע מינים, און עס זאָל זיך נישט שאַפֿן קיין מצב וווּ אין איין משמרה זאָלן זיך קאָנצענטרירן די גרעסטע מבינים און אין אַן אַנדער משמרה זאָלן בלייבן די וואָס קענען נישט געהעריק זינגען. מען האָט געוואָלט אַז די מבינים זאָלן אויסלערנען די ווייניקער פאַרשטענדיקע, און דורך דעם חיבור - וואָס מען רופט היינט אַ געמישטע כיתה - זענען געשאַפֿן געוואָרן משמרות וווּ דער געזאַנג און די נגינה זענען געווען כדבעי.

דער סדר פון די גורלות
וַיֵּצֵא הַגּוֹרָל הָרִאשׁוֹן לְאָסָף לְיוֹסֵף גְּדַלְיָהוּ הַשֵּׁנִי הוּא וְאֶחָיו וּבָנָיו שְׁנֵים עָשָׂר׃ - און דער ערשטער גורל איז אַרויסגעקומען פאַר אסף אויף יוסף; גדליהו איז געווען דער צווייטער, ער און זיינע ברידער און זיינע זין, צוועלף.

יוסף איז געווען פון די בני אסף, און גדליהו פון די בני ידותון, זכור פון בני אסף, יצרי פון בני ידותון - און אַזוי אַלע, און אַזוי איז צוזאַמענגעשטעלט געוואָרן די משמרה, מיט אַ מישונג פון די בני המשפחות.

הַשְּׁלִשִׁי זַכּוּר בָּנָיו וְאֶחָיו שְׁנֵים עָשָׂר׃ הָרְבִיעִי לַיִּצְרִי בָּנָיו וְאֶחָיו שְׁנֵים עָשָׂר׃ הַחֲמִישִׁי נְתַנְיָהוּ בָּנָיו וְאֶחָיו שְׁנֵים עָשָׂר׃ - דער דריטער איז זכור, זיינע זין און זיינע ברידער, צוועלף; דער פערטער אויף יצרי, זיינע זין און זיינע ברידער, צוועלף; דער פינפטער נתניהו, זיינע זין און זיינע ברידער, צוועלף.

זכור איז דער בכור פון אסף. "לַיִּצְרִי" - ער איז דער צווייטער פון ידותון, און דאָס איז דער זעלבער ווי "צרי" וואָס ווערט אויבן דערמאָנט, און ווי דער מצודת ציון באַמערקט וועסטו דאָ געפינען עטלעכע שינויי שמות. נתניהו איז דער דריטער פון אסף. און אַזוי איז דער גורל געגאַנגען ווייטער פון איינעם צום צווייטן, ביזן סוף פון אַלע כ"ד משמרות.

לְאַרְבָּעָה וְעֶשְׂרִים לְרוֹמַמְתִּי עָזֶר בָּנָיו וְאֶחָיו שְׁנֵים עָשָׂר׃ - צום פיר און צוואנציגסטן גורל צו רוממתי עזר, זיינע זין און זיינע ברידער צוועלף.

פון דא זעט מען פארוואס מען האט באשלאסן אז דווקא "רוממתי עזר" איז איין מענטש. מען וואלט דאך געקענט צונויפשטעלן אנדערע נעמען אין דער רשימה און זאגן אז זיי זענען איין מענטש, כדי צוצוקומען צום חשבון פון פערצן אנשטאט פופצן. נאר דא, ביים לעצטן גורל, שטייט בפירוש "לְרוֹמַמְתִּי עָזֶר בָּנָיו וְאֶחָיו שְׁנֵים עָשָׂר" - קומט דאך אויס אז עס רעדט זיך וועגן איין מענטש.

משמרות לויה קעגן משמרות כהונה

בסך הכל זענען געווען כ"ד ראשי משמרות, קעגן די כהנים וואס ביי זיי זענען אויך געווען כ"ד משמרות כהונה, ווי מיר האבן פריער געזען. יוסף בן אסף, דער ראש פון די משמרות הלויים, שטייט גלייך קעגן יהויריב דעם ראש פון די משמרות הכהנים, און אזוי אלע איבעריגע. אז מען ווייסט וואס איז דער סדר פון די משמרות הכהונה און וואס איז דער סדר פון די משמרות הלויה, ווייסט מען ממילא ווי אזוי צו פארבינדן א משמרת צו א משמרת: די ערשטע ביי די לויים האט געדינט אין דער ערשטער וואך צוזאמען מיט דער ערשטער משמרת כהנים, די צווייטע מיט דער צווייטער, די דריטע מיט דער דריטער, און אזוי האט יעדע משמרה פון לויים געדינט צוזאמען מיט א משמרת כהנים אין יענער וואך. און אלעס איז געווען אויסגעשטעלט על פי הגורל.

לסיכום:

פרק כ"ה לערנט אונז אויס דעם סדר פון די משוררים אין בית המקדש: דוד און די שרי הצבא האבן אפגעזונדערט די בני אסף, הימן און ידותון פאר דער עבודת השיר - א שירה וואס דער פסוק רופט אן "נבואה", סיי כפשוטו (רד"ק און מצודת דוד: רוח הקודש וואס האט גערוהט אויף זיי בשעת דעם שפילן, און פון דעם זענען געקומען די מזמורי תהלים) און סיי על דרך השאלה (מלבי"ם: געהויבענע און אלוקי'שע רייד). פיר בני אסף, זעקס בני ידותון (און שמעי וואס איז געציילט געווארן כאטש ער איז נאך נישט אנגעקומען צום עלטער פון דער עבודה), און פערצן בני הימן - אויף וועמען עס שטייט "ויתן האלקים", ווייל די ריבוי פון זיינע קינדער און זייער גרויסע מדרגה זענען געווען העכער פון דער טבע - זענען צוזאמען כ"ד משמרות, און אין זיי 288 מלומדי שיר. דער גורל האט באשטימט זייער סדר אין א פולקאמענער גלייכקייט, כקטן כגדול מבין עם תלמיד, מיט א קפידא אז אין יעדער משמרה זאלן זיין מבינים און תלמידים צוזאמען, כדי די שירה און די נגינה אין בית ה' זאלן געטאן ווערן כראוי.