קאפיטל כ' אין דברי הימים א' שליסט די פרשה פון דוד'ס מלחמות: די אייננעמונג פון רבת בני עמון דורך יואב, און דערנאך דריי מלחמות מיט די פלשתים אין וועלכע ס'זענען געפאלן די ילידי הרפאים (די ריזן). דער קאפיטל איז מקביל צו די פרשיות אין ספר שמואל, און די מפרשים שטעלן זיך אפ במשך דעם גאנצן קאפיטל אויף די חילוקים צווישן די נוסחאות, און אויף וואס ס'איז דא אויסגעלאזט געווארן צוליב דעם כבוד פון דוד המלך. לאמיר גיין לויטן סדר פון די פסוקים.
וַיְהִי לְעֵת תְּשׁוּבַת הַשָּׁנָה לְעֵת צֵאת הַמְּלָכִים וַיִּנְהַג יוֹאָב אֶת־חֵיל הַצָּבָא וַיַּשְׁחֵת אֶת־אֶרֶץ בְּנֵי־עַמּוֹן וַיָּבֹא וַיָּצַר אֶת־רַבָּה וְדָוִיד יֹשֵׁב בִּירוּשָׁלָ͏ִם וַיַּךְ יוֹאָב אֶת־רַבָּה וַיֶּהֶרְסֶהָ׃ - און עס איז געווען ביי דער תקופה פונעם יאר, אין דער צייט ווען די מלכים גייען ארויס אין מלחמה, האט יואב געפירט דאס חיל פונעם מיליטער, און ער האט פארניכטעט דאס לאנד פון בני עמון, און ער איז געקומען און באלאגערט רבה, און דוד איז געזעסן אין ירושלים, און יואב האט געשלאגן רבה און זי חרוב געמאכט.
"תשובת השנה" - ערקלערט דער מצודת דוד אז די זון איז צוריקגעקומען צו דער זעלבער פונקט אין וועלכער די מלכים זענען ארויסגעגאנגען אין מלחמה אינעם פאריגן יאר, אזוי ווי מיר האבן געזען אינעם פריערדיגן קאפיטל. דער מיוחס לרש"י ברענגט די ווערטער פון חז"ל: די צייט ווען די גראזן אינעם פעלד זענען פאראן צו שפייזן די פערד, דאס איז "עת צאת המלכים". ווען פלעגן די מלכים ארויסגיין אין מלחמה? ווען ס'איז געווען גענוג שפייז פאר די פערד. און ווי דער לשון פונעם מלבי"ם: אין די טעג פונעם שניט.
זאגט דער מלבי"ם: דער פסוק איז אריבערגענומען פון שמואל ב' קאפיטל י"א, און דאס וואס שטייט דא "ויך יואב את רבה" איז דער סוף פון דער מעשה דארט אין קאפיטל י"ב, פסוקים כ"ו ביז ל"א. דאס הייסט, כאטש דוד המלך איז צום סוף אנגעקומען אהין, איז אבער דער עיקר כיבוש געטאן געווארן דורך יואב, און דערפאר שטייט "ויך יואב את רבה".
וַיִּקַּח דָּוִיד אֶת־עֲטֶרֶת־מַלְכָּם מֵעַל רֹאשׁוֹ וַיִּמְצָאָהּ מִשְׁקַל כִּכַּר־זָהָב וּבָהּ אֶבֶן יְקָרָה וַתְּהִי עַל־רֹאשׁ דָּוִיד וּשְׁלַל הָעִיר הוֹצִיא הַרְבֵּה מְאֹד׃ - און דוד האט גענומען די קרוין פון זייער קעניג פון אויף זיין קאפ, און ער האט זי געפונען מיט דער וואג פון א ככר גאלד, און אין איר איז געווען א טייערער שטיין, און זי איז געווען אויפן קאפ פון דוד, און די רויב פון דער שטאט האט ער ארויסגעפירט זייער אסאך.
דוד נעמט די קרוין פון זייער מלך פון איבער זיין קאפ, און ער געפינט אז די דאזיקע באזונדערע קרוין וועגט א ככר גאלד, און ס'איז אין איר איינגעזעצט אן אבן יקרה. די קרוין נעמט ער פאר זיך - "ותהי על ראש דוד" - און אויסער דעם "ושלל העיר הוציא הרבה מאד".
דא שטעלן זיך די מפרשים אפ אויפן שוועריקייט: ס'איז שווער צו פארשטיין די זאכן כפשוטו, ווייל א ככר גאלד איז בערך דריי און דרייסיג קילאגראם. א מענטש קען דאך נישט לייגן אויפן קאפ דריי און דרייסיג קילאגראם - דריי און דרייסיג זעקלעך מילך אויפן קאפ! אויף א קורצע צייט קען מען אפשר אויסהאלטן, אבער נישט אלס א גאלדענע קרוין מיט וועלכער מען גייט ארום כסדר.
ברענגט דער רד"ק: עס זענען דא מפרשים וואס ערקלערן אז די קרוין איז געווען אויפגעהאנגען העכער זיין קאפ, און ער פלעגט זיצן אויפן בענקל אונטער איר, און זי איז געווען קעגנאיבער זיין קאפ פון אויבן. דאס הייסט זי איז נישט געלעגן ממש אויפן קאפ, נאר זי איז געווען געהאנגען מיט פעדעמער פון אויבן לכבוד, און דאס איז געווען זיין פראכט - אז ער זיצט אונטער דער קרוין. און דער מיוחס לרש"י שרייבט: "ושמעתי בנרבונא כי כן המנהג בארץ ישמעאל" - אז מען לייגט די קרוין העכער דעם קאפ פונעם מלך, און נישט אז זי ליגט ממש אויף זיין קאפ.
חז"ל ערקלערן אז דער טייערער שטיין אין איר איז געווען אן אבן שואבת (א מאגנעט), און זי האט געהאלטן די קרוין שטיין אין דער לופטן - ענליך צו דעם וואס מען האט געטאן ביי די עגלים פון ירבעם, אן אבן שואבת וואס איז א מאגנעט וואס האט זיי געהאלטן אין דער לופטן; אזוי אויך דא, א מין מאגנעט וואס האט געהאלטן די קרוין אין דער לופטן. נאך אן הסבר פון חז"ל: "משקל ככר זהב" מיינט נישט די פיזישע וואג, נאר דעם שווי - עס איז געווען אין איר אן אבן יקרה וואס איז געווען ווערט א ככר גאלד. און דער רד"ק לייגט צו אן הסבר: זי איז נישט געווען אויף זיין קאפ כסדר, נאר ביי באזונדערע געלעגנהייטן פלעגט ער זי ארויפלייגן אויפן קאפ, און אויסצוהאלטן דאס פאר א קורצע צייט קען מען, אבער ארומצוגיין און סובל זיין אזא שווערע וואג א לאנגע צייט איז נישט מסתבר.
וְאֶת־הָעָם אֲשֶׁר־בָּהּ הוֹצִיא וַיָּשַׂר בַּמְּגֵרָה וּבַחֲרִיצֵי הַבַּרְזֶל וּבַמְּגֵרוֹת וְכֵן יַעֲשֶׂה דָוִיד לְכֹל עָרֵי בְנֵי־עַמּוֹן וַיָּשָׁב דָּוִיד וְכׇל־הָעָם יְרוּשָׁלָ͏ִם׃ - און דאס פאלק וואס איז דערין געווען האט ער ארויסגעפירט, און ער האט זיי געזעגט מיט דער זעג, און מיט אייזערנע שארפע שטעכערס, און מיט זעגן; און אזוי פלעגט דוד טאן צו אלע שטעט פון בני עמון, און דוד און דאס גאנצע פאלק האבן זיך צוריקגעקערט קיין ירושלים.
"וישר במגרה" - ער האט זיי אפגעשניטן מיט דער מגרה, א לשון פון א מסור (א זעג), ער האט זיי געזעגט. און ווי מיר האבן מסביר געווען, וויבאלד די בני עמון זענען געווען רשעים, האט ער זיך נוקם געווען אין זיי אויף א שווערן אופן. דער מלבי"ם ערקלערט אז "וישר" קומט פונעם שורש נסור, אזוי ווי דער לשון "היתגדל המסור על מניפו".
און וואס לייגט צו דאס ווארט "ובמגרות" אויף "במגרה"? עס שטימט דאך נישט צו זאגן קודם "במגרה" בלשון יחיד און דערנאך "ובמגרות" בלשון רבים אן קיין טעם. דעריבער ערקלערט ער אז מען רעדט דא פון אן אנדערן כלי וואס איז צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע זעגן: עס איז דא א כלי וואס האט איין זעג, און עס איז דא א כלי וואס איז אליין צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע זעגן. אדער ווי עס שטייט אין אן אנדערן פלאץ מיטן לשון "במגזרות", אזוי ווי דער לשון פון "לגוזר ים סוף".
וַיְהִי אַחֲרֵי־כֵן וַתַּעֲמֹד מִלְחָמָה בְּגֶזֶר עִם־פְּלִשְׁתִּים אָז הִכָּה סִבְּכַי הַחֻשָׁתִי אֶת־סִפַּי מִילִידֵי הָרְפָאִים וַיִּכָּנֵעוּ׃ - און עס איז געווען נאך דעם, און עס האט אויסגעבראכן א מלחמה אין גזר מיט די פלשתים, דעמאלט האט סבכי החושתי געשלאגן ספי, פון די קינדער פון די רפאים, און זיי זענען אונטערטעניק געווארן.
וואס עס פעלט דא אין דער פרשה, זאגט דער מיוחס לרש"י, שטייט אין שמואל ב' פרק כ"א: "ותהי עוד מלחמה לפלשתים את ישראל וירד דוד ועבדיו עמו וילחמו את הפלשתים". און אויך דא, צוליב דעם כבוד פון דוד איז נישט פארשריבן געווארן די באשרייבונג פון דער מלחמה, ווייל ביי יענער מלחמה שטייט "ויעף דוד" - נישט אז ער האט געפלויגן, נאר ער איז מיד געווארן. און דארט שטייט "וישבי בנב אשר בילידי הרפה... וחגור חדשה ויאמר להכות את דוד". די גמרא אין סנהדרין ברענגט א גאנצע באשרייבונג ווי ער איז געקומען צו אים און געוואלט נקמה נעמען אין אים פארן טויט פון זיין ברודער גלית, און ער האט אים ארויפגעווארפן אין דער לופטן כדי ער זאל פאלן אויפן שווערד, און דער וואס איז געקומען צו הילף פאר דוד איז געווען אבישי בן צרויה. און וויבאלד אין דעם ענין איז געווען א גנאי פאר דוד - דוד איז מיד געווארן, דוד איז געווען אין א סכנה - דערפאר איז דא נישטא קיין ברייטע באשרייבונג פון דער גאנצער מעשה.
"אז הכה סבכי החושתי את ספי מילידי הרפאים" - און אין שמואל שטייט "את סף אשר בילידי הרפה". ער איז געווען א ברודער פון גלית און א ברודער פון ישבי בנוב. דאס זענען געווען די לעצטע מלחמות, זאגט דער מלבי"ם, און זינט דעמאלט איז דוד המלך שוין נישט אליין ארויס אין מלחמה, כדי עס זאל נישט אויסגעלאשן ווערן דער ליכט פון כלל ישראל. דריי מלחמות זענען געווען אין נוב, ווייל די רפאים זענען געווען אין נוב, און די מלחמה איז פארגעקומען אין גזר.
וַתְּהִי־עוֹד מִלְחָמָה אֶת־פְּלִשְׁתִּים וַיַּךְ אֶלְחָנָן בֶּן־יָעִיר אֶת־לַחְמִי אֲחִי גׇּלְיָת הַגִּתִּי וְעֵץ חֲנִיתוֹ כִּמְנוֹר אֹרְגִים׃ - און עס איז ווידער געווען א מלחמה מיט די פלשתים, און אלחנן בן יעיר האט געשלאגן לחמי דעם ברודער פון גלית הגתי, און דער האלץ פון זיין שפיז איז געווען ווי א וועבער-בוים.
דאס איז נאך א מלחמה, און אין איר שלאגט אלחנן בן יעיר. דער מיוחס לרש"י זאגט אז ער איז געווען איינער פון דוד'ס גיבורים, און זיין נאמען איז געווען אלחנן בן יעיר, און ער האט געשלאגן לחמי דעם ברודער פון גלית הגתי, "ועץ חניתו כמנור ארגים".
וואס איז א מנור אורגים (א וועבער-בוים)? א רונדע האלץ וואס מען פלעגט דערויף ארומוויקלען דעם בגד בשעת'ן וועבן. א לאנגע, שווערע האלץ וואס אויף דעם פלעגט מען איינדרייען אלע פעדימער פונעם שתי, און ווען מען פלעגט אריינוועבן דעם ערב - מען וועבט א האלבע מעטער אדער א מעטער און מען דרייט איבער דאס האלץ, און נאכאמאל וועבט מען און נאכאמאל דרייט מען איבער. דער געוועבטער שטאף ווערט אלס מער איינגעוויקלט, און עס בלייבן די פעדימער וואס זענען נאך נישט געוועבט, און צווישן די פעדימער פונעם שתי פלעגט מען אריינפירן די פעדימער פונעם ערב. דאס איז א מנור אורגים. און דער פסוק זאגט אז דאס האלץ פון זיין שפיז איז געווען שווער און גרויס ווי א מנור אורגים.
יונתן האט פארטייטשט דעם פסוק אין שמואל: "וקטל דוד בר ישי מחי פרוכת בית מקדשא דמבית לחם". ער טייטשט "כמנור אורגים" אויף די וואס פלעגן מאכן די פרוכות פארן בית המקדש, און "יעיר" - אזוי ווי יער הלבנון, א נאמען פארן בית המקדש, וואו מען פלעגט וועבן די פרוכות. און חז"ל זאגן מידה כנגד מידה: זאל קומען דוד וואס זיין מוטער וועבט א פרוכת פארן בית המקדש מיט א מנור אורגים, און ער זאל הרג'ענען גלית וואס דאס האלץ פון זיין שפיז איז ווי א מנור אורגים. לויט דעם איז אלחנן בן יעיר דוד המלך אליין, און ער ווערט אנגערופן "אלחנן" - ווייל הקדוש ברוך הוא האט אים באגנאדיגט (שחננו השם), און דאס איז דוד וואס האט געשלאגן גלית.
אָבער רוב מפרשים דאָ האָבן זיך פֿאַרטראַכט אויף דעם ביאור. הגם דאָס איז אַ דרשת חז"ל, נאָר די דברי חז"ל זענען דאָך "כפטיש יפוצץ סלע" און מען קען דרשנ'ען אויף עטלעכע אופנים, ובפֿרט אַז פשוטו של מקרא שטימט נישט אַזוי: אינעם פשט שטייט געשריבן אלחנן בן יעיר, און עס שטייט אַז ער האָט געשלאָגן לחמי דעם ברודער פֿון גוליית - מען רעדט דאָך נישט פֿון גוליית און מען רעדט נישט פֿון דוד.
דערפֿאַר זאָגט דער מיוחס לרש"י אַז גוליית הגיתי איז נישט גוליית הפלשתי, וממילא איז "אחי גוליית הגיתי" נישט דער ברודער פֿון גוליית הפלשתי. ערשטנס, דאָרט ווערט ער אָנגערופֿן פלשתי און דאָ גיתי. צווייטנס, אויבן ווערט געזאָגט "אז הכה סבכי החושתי את ספי מילידי הרפאים", און ווײַטער אין פסוק ו' שטייט "וגם הוא נולד להרפא" - הרפה איז געווען די מוטער פֿון גוליית - בעת וואָס דאָ לגבי גוליית הגיתי שטייט נישט אַז ער איז געווען פֿון די ילידי הרפה. פֿון דעם זעט מען אַז מען רעדט פֿון אַ צווייטן, פֿון אַן אַנדער משפחה, וואָס איז נישט דער זון פֿון הרפה.
דער רד"ק ברענגט אַז אין ספר שמואל שטייט "אלחנן בן יערי אורגים בית הלחמי את גלית הגתי", און לויט זײַן מיינונג איז גוליית הגיתי טאַקע דער זעלבער ווי גוליית הפלשתי, וואָרעם גוליית הפלשתי איז געווען פֿון גת. עס איז נישטאָ קיין סתירה דערין: פּונקט ווי מען זאָגט ראובן הישראלי און ראובן הירושלמי - דאָס איינע איז אויפֿן נאָמען פֿונעם לאַנד און דאָס צווייטע אויפֿן נאָמען פֿון דער שטאָט. אַזוי אויך איז גוליית הפלשתי נאָכן פֿאָלק, און איינע פֿון די שטעט פֿון די פלשתים איז געווען גת ("אל תגידו בגת, אל תבשרו בחוצות אשקלון" - איינע פֿון די פֿינף שטעט פֿון די פלשתים). אַמאָל רופֿט מען אים גיתי און אַמאָל פלשתי: זײַן וואוינאָרט איז גת, און זײַן פֿאָלק פלשתים.
נאָר לויטן רד"ק האָט אים נישט אלחנן געשלאָגן, נאָר דוד, און "בית הלחמי" גייט אַרויף אויף דוד. דוד האָט געשלאָגן גוליית הגיתי, און אלחנן האָט געשלאָגן זײַן ברודער. און וואָס מיינט "את לחמי אחי גלית"? נישט אַז ער האָט געשלאָגן לחמי, נאָר "את" מיינט מיט: אלחנן בן יעיר האָט געשלאָגן צוזאַמען מיטן בית הלחמי - מיט דוד - דעם ברודער פֿון גוליית הגיתי. קומט אויס אַז צוויי זאַכן זענען דאָ געווען: דוד וואָס האָט געשלאָגן גוליית, און אלחנן וואָס האָט צוזאַמען מיט דוד געשלאָגן דעם ברודער פֿון גוליית.
דער מלבי"ם ערקלערט: "אלחנן בן יערי אורגים בית הלחמי הכה את גלית הגתי" - איז עזרא געקומען און מסביר געווען אַז דער נאָמען פֿונעם גיבור וואָס האָט געשלאָגן איז געווען אלחנן בן יערי פֿון דער משפחה פֿון אורגים, און ער טײַטשט אַז "אורגים" מיינט די משפחה פֿון בצלאל, וואָס זיי זענען געווען די וועבער צום משכן. און זאָלסט וויסן אַז נישט גוליית האָט ער געשלאָגן נאָר לחמי דעם ברודער פֿון גוליית. און וויבאַלד דער ברודער פֿון גוליית איז געווען אַ גיבור אַזוי ווי זײַן ברודער, און דער וואָס האָט אים געהרג'עט איז אויך געווען אַן אפרתי ווי דוד, פֿון דער משפחה פֿון בצלאל - דערפֿאַר האָבן די משל-זאָגער געזאָגט דעם שפּריכוואָרט "דער בית הלחמי האָט געהרג'עט גוליית", ווײַל ער איז געווען אַן אפרתי פֿון בית לחם אפרתה. דאָס הייסט, דער שפּריכוואָרט האָט מיוחס געווען די הריגה צו אַ מאַן פֿון דודס משפחה פֿון בית לחם, הגם למעשה האָט ער געשלאָגן דעם ברודער פֿון גוליית און נישט גוליית אַליין.
וַתְּהִי־עוֹד מִלְחָמָה בְּגַת וַיְהִי אִישׁ מִדָּה וְאֶצְבְּעֹתָיו שֵׁשׁ־וָשֵׁשׁ עֶשְׂרִים וְאַרְבַּע וְגַם־הוּא נוֹלַד לְהָרָפָא׃ - און עס איז ווידער געווען אַ מלחמה אין גת, און עס איז געווען אַ מענטש פֿון גרויסע מאָסן, און זײַנע פֿינגער זענען געווען זעקס און זעקס, פֿיר און צוואַנציק, און אויך ער איז געבוירן געוואָרן צו דער רפה.
"איש מידה" - ווי "אנשי מידות", אַ מענטש מיט גרויסע מאָסן. און פֿאַרוואָס ווערט ער אַזוי גערופֿן? ווײַל אַזעלכע מענטשן, יעדער וואָס זעט זיי נעמט זיי מעסטן: ער זעט אויס כאָטש צוויי מעטער, ניין, ער איז צוויי און צוואַנציק... יעדער מעסט אים, דערפֿאַר הייסט ער אַן איש מידה. עס איז אַמאָל געווען אַזאַ הויכער, צוויי מיט אַ האַלב מעטער הויך, האָט עמיצער געקוקט אויף אים פֿון אונטן און געפֿרעגט: זאָג מיר, ווי איז דער וועטער דאָרטן אויבן? האָט יענער געמאַכט אויף אים טפו - רעגנדיק.
"ואצבעותיו שש ושש עשרים וארבע" - צוועלף אויף די הענט און צוועלף אויף די פֿיס, און מען האָט זיי געקענט גלײַך ציילן צו פֿיר און צוואַנציק, ווײַל זיי זענען געשטאַנען איינע לעבן דער אַנדערער. און דאָס קומט ווײַזן אויף זײַן כּוח, אַז ער האָט געקענט האַלטן דאָס שווערד מיט אַ גוואַלדיקער שטאַרקייט.
און די גמרא אין ברכות פֿרעגט: פֿאַרוואָס פֿאָדערט זיך צו זאָגן "שש ושש עשרים וארבע", דאָס איז דאָך לכאורה איבערגעכאַפּט - אויב מען זאָגט שוין זעקס אויף יעדער האַנט און פֿוס, ווייס איך דאָך שוין דעם חשבון אַליין. און זי ענטפֿערט: אי כתב רחמנא שש ושש, הוה אמינא שית דידיה ושית דכרעיה - וואָלט איך געמיינט זעקס פֿון די הענט און זעקס פֿון די פֿיס, און אינאיינעם נאָר צוועלף: דרײַ אויף איין האַנט און דרײַ אויף דער צווייטער האַנט, און אַזוי אויך בײַ די פֿיס. דערפֿאַר האָט דער פסוק צוגעלייגט עשרים וארבע. און אויב עס וואָלט געשטאַנען נאָר עשרים וארבע, הוה אמינא שבע בהא וחמש בהא - זיבן אויף איין האַנט און פֿינף אויף דער אַנדערער, וואָס דאָס שטעלט אויך צונויף פֿיר און צוואַנציק. דערפֿאַר שטייט "שש ושש עשרים וארבע", אַז עס איז געווען אויסגעגליכן, זעקס פֿינגער אויף יעדער האַנט און אויף יעדן פֿוס.
אין ספר שמואל שטייט געשריבן "איש מדון", און דער רד"ק זאָגט אַז דאָס איז דער זעלבער באַטײַט ווי "מידה". און מען קען אויך טײַטשן "מדון" פֿון לשון ריב ומדון, אַז ער איז אַרויס צו קריגערײַ און שטרײַט, צו שילטן און לעסטערן די מערכות אלוקים חיים.
"להרפה" - ערקלערט דער רד"ק בשם זײַן פֿאָטער אַז דאָס איז נישט קיין נאָמען פֿון אַ נקבה. לכאורה איז הרפה געווען דער נאָמען פֿון גולייתס מוטער, אָבער דער פֿאָטער פֿונעם רד"ק ערקלערט אַז דאָס איז אַ נאָמען פֿאַר אַ זכר: ריזיקע מענטשן ווערן אָנגערופֿן רפאים, און אַן איינציקער ריז ווערט אָנגערופֿן רפה, וואָס דאָס איז דער לשון יחיד פֿון רפאים. און דאָס וואָס אין ספר שמואל ווערט דערמאָנט "הרפה" מיט אַ ה"א און דאָ מיט אַן אל"ף - פֿאַראַן אין דעם קיין קפידא נישט, ווײַל אל"ף און ה"א טוישן זיך אויס.
וַיְחָרֵף אֶת־יִשְׂרָאֵל וַיַּכֵּהוּ יְהוֹנָתָן בֶּן־שִׁמְעָא אֲחִי דָוִיד׃ - און ער האט געלעסטערט ישראל, און יהונתן בן שמעא, דער ברודער פון דוד, האט אים געשלאגן.
ער איז אויך אויפגעשטאנען מחרף ומגדף צו זיין אזוי ווי די מעשה פון גלית, און דערפאר איז דער וואס האט זיך אנגענומען און נפרע געווען פון אים געווען יהונתן בן שמעא, דוד'ס ברודער.
אֵל נוּלְּדוּ לְהָרָפָא בְּגַת וַיִּפְּלוּ בְיַד־דָּוִיד וּבְיַד־עֲבָדָיו׃ - די זענען געבוירן געווארן צום רפא אין גת, און זיי זענען געפאלן אין דער האנט פון דוד און אין דער האנט פון זיינע קנעכט.
"אל נולדו להרפא בגת" - "אל" איז ווי "אלה" (די דאזיגע). פאר דעם וואס טייטשט "רפה" אלס א לשון פון רפאים, איז די כוונה אז זיי זענען געבוירן געווארן צו די ענקים; און פאר דעם וואס טייטשט אז הרפה איז דער נאמען פון דער מוטער פון גלית, איז די כוונה אז די זעלבע הרפה האט געבוירן אין גת עטליכע ענקים. און דער פסוק לערנט אונז אויס אז אלע זענען געפאלן אין דער האנט פון דוד און אין דער האנט פון זיינע קנעכט: דער איז געפאלן דורך יהונתן, דער דורך אלחנן, דער דורך דוד, דער דורך אבישי - און צום סוף זענען אלע געפאלן אין דער האנט פון דוד און אין דער האנט פון זיינע קנעכט.
קאפיטל כ' הייבט אן מיטן אייננעמען רבת בני עמון וואס איז בעיקר געטאן געווארן דורך יואב, און מיט נעמען די עטרת מלכם וואס איר געוויכט איז געווען א ככר זהב - וואס די מפרשים זענען מחולק צי זי איז געווען געהאנגען איבער דוד'ס קאפ, געשטעלט מיט אן אבן שואבת, איז געווען ווערט א ככר זהב, אדער געלעגן אויף אים בלויז אויף א קורצער צייט. דערנאך גייט דער כתוב אריבער צו דריי מלחמות מיט די ילידי הרפאים אין פלשת, און פארשטעקט צוליב דוד'ס כבוד די פרשה פון "ויעף דוד" און ישבי בנוב. ארום "אלחנן בן יעיר" זענען מחולק דער דרש און דער פשט: חז"ל האבן געדרש'נט אז דאס איז דוד אליין, בעת דער מיוחס לרש"י, דער רד"ק און דער מלבי"ם טייטשן אז אן אנדערער גיבור האט געשלאגן דעם ברודער פון גלית. און דער קאפיטל שליסט מיט אן אלגעמיינעם פסק: אלע יענע ענקים - "ויפלו ביד דוד וביד עבדיו".