קאפיטל י"א - חלק ג': המשך פון דעם מנין פון דוד'ס גיבורים
מיר גייען ווייטער אינעם מנין פון די גיבורים פון דוד, און דאס וועט אונז באגלייטן ביזן סוף פונעם קאפיטל. ביז יעצט האבן מיר גערעדט איבער די דריי גיבורים פון דער ערשטער מדרגה, און פון דא און ווייטער רעכנט דער פסוק אויס די צווייטע מדרגה - אבשי און בניה - און נאך זיי די גיבורי החיילים און די לאנגע רשימה פון נעמען מיט וואס דער קאפיטל שליסט זיך.
אבשי אחי יואב - דער ראש השלושה
וְאַבְשַׁי אֲחִי יוֹאָב הוּא הָיָה רֹאשׁ הַשְּׁלוֹשָׁה, וְהוּא עוֹרֵר אֶת חֲנִיתוֹ עַל שְׁלֹשׁ מֵאוֹת חָלָל, וְלוֹ שֵׁם בַּשְּׁלוֹשָׁה׃ (כ) - און אבשי דער ברודער פון יואב, ער איז געווען דער ראש פון די דריי, און ער האט אויפגעהויבן זיין שפיז קעגן דריי הונדערט דערשלאגענע, און ער האט געהאט א נאמען צווישן די דריי.
"אבשי" איז דער באקאנטער אבישי; געוויסע נעמען ווערן געברענגט מיט א טויש פון אותיות אין פארשידענע ערטער אין תנ"ך. און ער איז געווען דער ראש השלושה - דער מיוחס לרש"י ערקלערט אז די כוונה איז אויף יענע דריי וואס האבן זיך דורכגעבראכן אינעם פלשתים לאגער און געשעפט דאס וואסער, און ער איז געווען דער ראש איבער זיי.
פרעגט דער מיוחס לרש"י: און וואס איז מיט יואב? פארוואס ווערט ער נישט אויסגערעכנט צווישן די גיבורים? און ער ענטפערט, אז מען האט אים נישט אויסגערעכנט ווייל עס פאסט נישט פאר זיין כבוד צו ווערן געציילט צוזאמען מיט זיי, ווייל ער איז דאך דער שר הצבא און דער ראש איבער יעדן איינעם. ווען א מענטש איז דער ראש און קאמאנדיר, ציילט מען אים נישט ווי איינער פון די סאלדאטן, ווייל דאס וואלט פארקלענערט זיין מדרגה. דערפאר רעכנט מען אויס די גיבורים, און יואב שטייט העכער אלעמען.
דער מלבי"ם ערקלערט אז דא הייבט דער פסוק אן מפרש צו זיין ווער עס זענען געווען די גיבורים, און דער ערשטער צווישן זיי איז געווען אבשי. "ולו שם בשלושה" - די כוונה איז אז אויך ביי די דריי גיבורים פון דער ערשטער מדרגה האט ער געהאט א נאמען. דאס הייסט, כאטש ער ווערט געציילט אין דער שורה פון די גיבורים וואס זענען נישט די ערשטע, קומט דער פסוק דיר לאזן וויסן ווי וויכטיג ער איז געווען: ער איז געווען דער ראש השלושה פון דער צווייטער מדרגה, און אפילו צווישן די ערשטע איז ער געווען געשעצט. א ראיה דערצו - "והוא עורר את חניתו על שלוש מאות חלל", פונקט ווי עדינו העצני וואס איז געווען פון די ערשטע דריי גיבורים. דערפון פארשטייסטו אז אויך צווישן זיי איז ער פאררעכנט געווארן פאר א גיבור.
מִן הַשְּׁלוֹשָׁה בַשְּׁנַיִם נִכְבָּד, וַיְהִי לָהֶם לְשָׂר, וְעַד הַשְּׁלוֹשָׁה לֹא בָא׃ (כא) - פון די דריי אין דער צווייטער מדרגה איז ער געווען מער מכובד, און ער איז זיי געווען פאר א פירער, אבער ביז די ערשטע דריי איז ער נישט אנגעקומען.
לויטן מלבי"ם איז דער טייטש פון "מן השלושה בשניים" - פון די דריי פון דער צווייטער מדרגה. עס איז פאראן אן ערשטע מדרגה און עס איז פאראן די מדרגה פון "השניים", דאס הייסט די צווייטע מדרגה. אין יענער צווייטער מדרגה איז אבשי געווען דער חשוב'סטער פון זיי און א שר איבער זיי, אבער "ועד השלושה לא בא" - צו די דריי ערשטע גיבורים איז ער נישט אנגעקומען. הגם מיר האבן געזען אז ער האט אויך ביי זיי געהאט א נאמען און זיי האבן אים געהאלטן חשוב, אבער געציילט צוזאמען מיט זיי איז ער נישט געווען, ווייל ער איז נישט געשטאנען אויף זייער מדרגה.
און דער מלבי"ם לייגט צו: דא קומט עזרא און ערקלערט אין דברי הימים דאס וואס איז געבליבן פארשטעקט אין ספר שמואל. אין שמואל שטייט "מן השלושה הכי נכבד", און עס ווערט נישט ערקלערט פון וועלכע דריי, און עזרא קומט און באלייכט - פון די דריי פון דער צווייטער מדרגה, ווייל צו די ערשטע דריי איז ער דאך נישט דערגאנגען. און לויטן דעת פונעם רד"ק גייט "מן השלושה בשניים נכבד" אויף יענע דריי גיבורים וואס האבן געברענגט דאס וואסער, אז ער איז געווען מער חשוב ווי זיינע צוויי חברים וואס האבן געברענגט דאס וואסער צוזאמען מיט אים.
בניה בן יהוידע - דריי גבורות
בְּנָיָה בֶן יְהוֹיָדָע בֶּן אִישׁ חַיִל רַב פְּעָלִים מִן קַבְצְאֵל, הוּא הִכָּה אֵת שְׁנֵי אֲרִיאֵל מוֹאָב, וְהוּא יָרַד וְהִכָּה אֶת הָאֲרִי בְּתוֹךְ הַבּוֹר בְּיוֹם הַשָּׁלֶג׃ (כב) - בניה בן יהוידע דער זון פון אן איש חיל, פיל מיט מעשים פון קבצאל, ער האט דערשלאגן די צוויי גיבורים פון מואב, און ער איז אראפגעגאנגען און דערשלאגן דעם לייב אינעווייניג אינעם גרוב אין א שנייאיגן טאג.
"בניה" איז בניהו בן יהוידע וואס מיר קענען. "בן איש חיל" - ערקלערט דער מיוחס לרש"י אז די כוונה איז נישט א ביאלאגישער זון, נאר אזוי ווי "בן בליעל": ווען מען זאגט בן בליעל מיינט מען נישט אז זיין פאטער איז א בליעל, און ווען מען זאגט בר מצוה מיינט מען נישט אז זיין מוטער איז א מצוה, נאר די כוונה איז דער בעל הדבר - אזוי ווי "בן מות האיש". אזוי אויך איז "בן איש חיל" טייטש אן איש חיל. און אין ספר שמואל שטייט "בן איש חי", און אזוי איז דער שטייגער פון מענטשן: ווען מען זעט א פלינקן מענטש זאגט מען אויף אים "כולו חי" - א מענטש פול מיט כח פון טעטיגקייט.
"רב פעלים" - אסאך מעשים פון גבורה האט ער געטאן. "מן קבצאל" - פון דעם ארט וואס הייסט קבצאל, און אין שמואל "מקבציאל", א שטאט וואס איז געווען אינעם חלק פון יהודה. "אריאל מואב" - גבורים וואס האבן געהאט א כח ווי אן ארי, ווייל "אל" איז שטענדיג א לשון פון כח, ווי "יש לאל ידי". און ער האט געשלאגן די צוויי גבורים פון מואב.
"והוא ירד והכה את הארי בתוך הבור ביום השלג" - און ער האט נישט מורא געהאט פון דער צינה און פון דער קעלט. און דער מיוחס לרש"י לייגט צו: טייל זאגן, אז דורכאויס דעם גאנצן יאר איז דער ארי נישט אזוי געפערליך ווי אין א טאג פון שניי, ווייל ווען א מענטש קומט אקעגן אים ווארפט ער דעם שניי מיט זיין פוס צווישן די אויגן פונעם מענטש ביז ער קען נישט זען, און הרג'עט אים. און אזוי האב איך געהערט אויף דעם, זאגט דער מיוחס לרש"י, און דאס אלעס קומט צו ווייזן די גרויסקייט פון זיין גבורה.
דער מלבי"ם ערקלערט אז בניה איז דער צווייטער גבור צווישן די דריי גבורים פון דער צווייטער מדרגה - דער ערשטער איז געווען אבשי אחי יואב, און דער צווייטער בניה, א בן איש חיל און רב פעלים פון דער שטאט קבצאל אין נחלת יהודה. און דריי גבורות האט ער געוויזן: די ערשטע - אז ער האט געשלאגן די צוויי אריאל מואב, די גבורים פון מואב. די צווייטע - אז ער האט געשלאגן דעם ארי, און כאטש דער ארי איז געווען אינעווייניג אין זיין גרוב, וואו זיין כח איז פיל גרעסער, און אין א שנייאיגן טאג, ווען דער ארי פארשטארקט זיך און דער מענטש איז פארשווערט מיט קליידער. און די דריטע - אז ער האט געשלאגן דעם איש המצרי, אן איש מידה, פינף אמות הויך, בערך צוויי און א האלב מעטער (און אויב מען מעסט לויטן שיעור פונעם חזון איש, נאך העכער), און אין דער האנט פונעם מצרי איז געווען א שפיז, און ער איז אראפגעגאנגען צו אים בלויז מיט א שטעקן.
וְהוּא הִכָּה אֶת הָאִישׁ הַמִּצְרִי אִישׁ מִדָּה חָמֵשׁ בָּאַמָּה, וּבְיַד הַמִּצְרִי חֲנִית כִּמְנוֹר אֹרְגִים, וַיֵּרֶד אֵלָיו בַּשָּׁבֶט, וַיִּגְזֹל אֶת הַחֲנִית מִיַּד הַמִּצְרִי וַיַּהַרְגֵהוּ בַּחֲנִיתוֹ׃ (כג) - און ער האט געשלאגן דעם מצרישן מאן, א מאן פון מאס, פינף אמות הויך, און אין דער האנט פונעם מצרי איז געווען א שפיז ווי דער באלקן פון וועבער, און ער איז אראפגעגאנגען צו אים מיט א שטעקן, און ער האט צוגעכאפט דעם שפיז פון דער האנט פונעם מצרי און אים געהרג'עט מיט זיין אייגענעם שפיז.
זאגט דער מלבי"ם: דא ערקלערט עזרא פרטים וואס זענען נישט דערמאנט געווארן אין ספר שמואל - אז ער איז געווען אן "איש מידה". און וואס איז אן איש מידה? ערקלערט דער מיוחס לרש"י: אנדערע מענטשן ווייסט מען זייער הויכקייט לויטן אפשאצן מיטן אויג, דער איז א מעטער זיבעציג און יענער א מעטער אכציג, אבער ווען עס רעדט זיך פון אן אויסערגעוויינלעך הויכן מענטש מוז מען אים ממש מעסטן. "איש מידה" - יעדער וואס זעט אים, מעסט אים. און ווי דער ענין וואס עס שטייט "אשר ראינו בתוכה אנשי מדות", מענטשן וואס מען דארף זיי מעסטן כדי צו וויסן זייער גרויסקייט.
"חנית כמנור אורגים" - אויך דער דאזיגער פרט איז נישט דערמאנט געווארן אין שמואל, און דערפאר חזר'ט עס דער פסוק איבער דא. ערקלערט די מצודת ציון: מנור אורגים איז דער רונדעכיגער האלץ וואס דער וועבער וויקלט ארום דעם די פעדימער פונעם שתי. די חוטי השתי זענען דער יסוד (שתי איז מלשון תשתית), און זיי ציט מען אויס אויפן מנור האורגים - כובד עליון און כובד תחתון. דערנאך פירט מען דורך די פעדימער פונעם ערב, ארויף און אראפ, און מען מישט זיי אריין צווישן די חוטי השתי (און פון דעם קומט זייער נאמען "ערב", ווייל זיי ווערן פארמישט אינעם שתי). און נאכדעם וואס עס ווערט געוועבט א שטיק שטאף, וויקלט מען דעם שטאף אויפן אויבערשטן וואלץ און מען לאזט ארויס נאך חוטי שתי פונעם אונטערשטן ראלע, און מען פירט ווייטער דאס וועבן. יענער רונדעכיגער ראלע הייסט מנור אורגים, און דאס איז געווען די גרויס פונעם שפיז פון יענעם מצרי. "וירד אליו בשבט" - מיט א שטעקן, "ויגזול את החנית מיד המצרי", און מיט אים האט ער אים געהרג'עט.
"ויגזול את החנית מיד המצרי" - קעמפן מיט די כלים פונעם דור
געוויינלעך ניצט מען דעם פסוק צו לערנען דעם וועג וויאזוי מען דארף זיך באשיצן קעגן די כוחות הרשע: אויב מיר וועלן קעמפן בלויז מיט די אלטע כלים - האבן מיר פארלארן די מערכה.
אין יענער צייט זענען געקומען אידן צום חזון איש און געזאגט צו אים: רבינו, האט איר נישט געהערט וואס עס קומט פאר אין ירושלים? מען האט אנגעהויבן לערנען אין די בתי חינוך אויף עברית, און עס איז דאך דא א חרם הקדמונים אין ירושלים אז מען טאר נישט לערנען אין די בתי חינוך אויף עברית נאר אויף יידיש אליין. האט ער זיי געזאגט: איך וועל אייך געבן א משל. א יונגער גענעראל איז געשטאנען פאר א מלחמה מיט די כוחות פונעם שונא, און איז געזעסן און פלאנירט וויאזוי צו האנדלען. פלוצלונג איז געקומען צו אים אן אלטער גענעראל, אנגעלענט אויף זיין שטעקן און קוים וואס ער גייט, און געזאגט צו אים: מיין טייערער, דו ביסט נאך יונג, מיר האבן געהאט דא א מלחמה מיט זיבעציג יאר צוריק, קום און איך וועל דיר דערציילן וויאזוי מיר האבן זיי באזיגט. האט אים דער יונגער געזאגט: מיין טייערער, איך ווייס נישט וואס איר ווייסט, אבער אלע כללים פון מלחמה האבן זיך געביטן - די פאזיציעס האבן זיך געביטן, די שלאכטפעלדער האבן זיך געביטן, די כלי זין האבן זיך געביטן. ווער עס קעמפט היינט אזוי ווי מען האט געקעמפט אמאל, וועט נישט נאר בלייבן הינטערשטעליג, נאר לסוף וועט מען אים גרינג באזיגן; ווייל מען וועט דאך קעמפן מיט א שפיז און א שווערד און מיט די זעלבע אלטע כללים. ווער עס געדענקט, אמאל זענען געווען פאראשוטיסטן; היינט איז אויך דא אזא בריגאדע, אבער ווען לעצטנס האט מען געהערט פון פאראשוטיסטן וואס האבן געשפרונגען הינטער די ליניעס פונעם שונא? היינט איז דער וועג סייבער קריג, א גאנץ אנדערער אופן.
און אזוי האט זיי דער חזון איש געזאגט: אין יענער צייט, כדי צו מאכן א גדר קעגן בן יהודה און זיינע חברים, די באנייער אדער טויט-מאכער פון דער העברעאישער שפראך, איז געווען נויטיג צו מאכן א גדר און מען האט געאסר'ט צו לערנען אין דער העברעאישער שפראך. אבער היינט איז דאס נישט די מלחמה, און אויב מיר וועלן קעמפן די דאזיגע מלחמה וועלן מיר זיכער ליידן א דורכפאל.
און וואס דאס מיינט למעשה: עס זענען דא כלים וואס פון אונזער בליק זענען זיי אינגאנצן פסול, ווי די טעלעוויזיע, וואס איז גערעכנט געווארן ווי מוקצה מחמת מיאוס. מען געדענקט נאך פון די יוגנט יארן אינעם מארק אין נתניה ריזיגע מודעות פון א שטרענגן חרם אויף ווער עס ברענגט אריין א טעלעוויזיע אין שטוב. היינט, לעבן אלע כלי משחית און מרעין בישין, איז די טעלעוויזיע א קינדער שפיל - נישט אז זי איז כשר, זי איז טרף, נאר זי איז ווי פלייש פון שחוטות טרפות קעגן פלייש פון נבלות. און דער אינטערנעט איז די מוטער פון אלע מרעין בישין. מען דארף פארשטיין אין יעדן דור אויף וואס מען דארף קעמפן, און אויב מען לייגט דעם דגש אויף א זאך וואס איז נישט די ריכטיגע זאך - האט מען פארלארן די מערכה. איינער האט אמאל געוואלט פארשטעלן ווי ווייט טייל וואס קומען מלחמה האלטן זענען אינגאנצן אפגעריסן פון דער מציאות, און ער האט געזאגט: "עס הייבט זיך אן מיט אינטערנעט, עס גייט ווייטער צו טעלעוויזיע, און צום סוף הערט מען נאך ראדיא". אן אפגעריסענער מענטש פארשטייט נישט וויאזוי צו קעמפן מיטן יצר, און כדי צו קעמפן מוז מען קענען די כלים.
און טאקע, די טעלעוויזיע אויף וועלכער מ'האט דערקלערט א שטרענגן חרם, האט צוריקגעברענגט בתשובה וואס טויזנטער מקרבים האבן נישט באוויזן אין דורות - נאך די פעולות פון "הידברות". ווער האט אמאל געקענט אריינטרעטן אין א קיבוץ? ווער וואלט מסכים געווען אז א מגיד שיעור זאל דארט אריינגיין? און היינט הערט מען מעשיות אן אן אויפהער וועגן מענטשן וואס דרייען איבער קאנאלן אויף דער טעלעוויזיע, ס'ווערט זיי מיאוס פון די נארישקייטן, און פלוצלונג זעען זיי "עפעס א פרומען" און זאגן: לאמיר הערן וואס ער האט צו זאגן - און בלייבן דארט. דאס איז דער וועג צו קעמפן היינט. און אויב וועסטו זאגן: דאס איז דאך מוקצה מחמת מיאוס - ביסטו גערעכט, אבער אמאל דארף מען "ויגזול את החנית מיד המצרי ויהרגהו בחניתו", פונקט מיט דעם מצרי'ס שפיז אים צו טויטן.
ווארום אויב מיר וועלן ווייטער קעמפן מיט די אלטע כלים - וועלן מיר ווייטער פארשפרייטן קונטרסים? ווער ליינט היינט א קונטרס? דער פשוט'ער פרייער ווייסט נישט וויאזוי זיך צו באגיין מיט טעקסטן. ווייז אים א דף גמרא - מאכסטו אים שווארץ פאר די אויגן: פון וואו הייבט זיך עס אן, וואו ענדיגט זיך עס, ס'איז נישטא קיין ניקוד, נישטא קיין טעמים, אלעס איז איין לאנגער טעקסט. ס'איז שוין לאנג נישט די תקופה ווען מ'האט פארשפרייט אידישקייט דורך ספרים. היינט פארשפרייט מען אידישקייט אויפן אינטערנעט, אויף אינסטאגראם, אויף פייסבוק און נאך פארשידענע מרעין בישין וואס קוים וואס איך קען זייערע נעמען, הודו לה'.
און דאס איז נישט קיין רעקאמענדאציע אריינצוגיין אהין, ווייל דאס איז א געוואלדיגע סכנה, און אסאך וואס געבן זיך אפ דערמיט פאלן דערנאך אראפ, און דערפאר דארף מען זיין זייער נזהר דערין. אבער מען דארף וויסן אז די מענטשן געפינען זיך דארט, און אין יענע מדיות וואו זיי זענען, דארט דארף מען זיי כאפן. ווען עס ווערט אים מיאוס פון אלע נארישקייטן, וועט ער דארט טרעפן דעם ערוץ פון הידברות און נאך פלעצער פון קדושה דורך וועלכע ער וועט קענען לערנען. אמת, דאס איז א חרב פיפיות, ווייל דער יצר הרע קען קומען און זאגן צום מענטש: איך וויל אינטערנעט פאר זאכן שבקדושה - און אויף דעם אופן ברענגט ער אים אריין אין זאכן פון טומאה. דערפאר, קודם כל, ווער ס'איז נישט אנגעקומען דערצו - זאל זיך גארנישט אפגעבן דערמיט. און צווייטנס, ווער ס'האט שוין יא - זאל ארויפשטעלן אלע מאקסימאלע חסימות, אזוי אז ער זאל נישט האבן קיין שום צוטריט צו מקומות פון וואו מ'קען אנקומען צו קלאגעדיגע זאכן. און ברוך ה' ס'זענען היינט פאראן גוטע סינונים, ווי נטפרי און ענליכע, א גאר קאמפאקטער און שטרענגער סינון וואו מענטשן קוקן איבער בילד ביי בילד, און א מענטש וואס באנוצט זיך דערמיט וועט קיינמאל נישט זען אפילו קיין צורת אשה. אויב דו האסט נישט - לאז עס אפ און פארנעם זיך גארנישט דערמיט; און אויב דו האסט שוין יא - זאל עס כאטש זיין אויף אן אופן אז מען זאל חלילה נישט אנקומען צו עבירות. אבער מיר זאלן וויסן אז דער מהלך פון "ויגזול את החנית מיד המצרי" איז דער וועג צו קעמפן אין דעם דור, און ווער ס'מיינט אז מ'טאר דאס בכלל נישט אנרירן - פארלירט צום סוף די גאנצע מערכה. נאר מען דארף דאס טון מיט די ריכטיגע גדרים און מיט דער געהעריגער שמירה, און אזוי האט מען די כח אנצוקומען צו אלע רחוקים און זיי מקרב זיין.
די מעלה פון בניהו - א גבור און א מכובד
אֵלֶּה עָשָׂה בְּנָיָהוּ בֶּן יְהוֹיָדָע, וְלוֹ שֵׁם בִּשְׁלוֹשָׁה הַגִּבֹּרִים׃ (כד) - דאס האט געטאן בניהו בן יהוידע, און ער האט געהאט א נאמען צווישן די דריי גבורים.
"אלה" - די מעשים וואס זענען דערמאנט געווארן: אז ער האט געשלאגן די צוויי אריאל מואב, אז ער האט אראפגענידערט און דערשלאגן דעם לייב, און אז ער האט געשלאגן דעם מצרי'שן מאן. "ולו שם בשלושה הגיבורים" - לויטן מצודת דוד, איז ער געווען בארימט פאר א גבור צווישן די דריי גבורים וואס האבן געשעפט דאס וואסער, וואס מיט זייער גאנצער גבורה האבן זיי אים אויך גערעכנט פאר א גבור. אבער די ערשטע דריי גבורים, צוליב זייער גרויסער גבורה, האבן אים גארנישט גערעכנט - נישט ווי אבישי אחי יואב, וואס אפילו צווישן די ערשטע דריי האט ער געהאט א נאמען און איז געווען פאררעכנט פאר א גבור אין זייערע אויגן, כאטש ער איז נישט געציילט געווארן צוזאמען מיט זיי.
מִן הַשְּׁלוֹשִׁים הִנּוֹ נִכְבָּד הוּא, וְאֶל הַשְּׁלֹשָׁה לֹא בָא, וַיְשִׂימֵהוּ דָוִיד עַל מִשְׁמַעְתּוֹ׃ (כה) - מער פון די דרייסיג איז ער געווען געערט, אבער צו די ערשטע דריי איז ער נישט צוגעקומען, און דוד האט אים געשטעלט איבער זיין משמעת.
"מן השלושים הנו נכבד" - ער איז געווען מער געערט פון די דרייסיג גבורים פון דוד. און דער רד"ק זאגט: ער איז נישט געווען פון דער צאל פון די דרייסיג, נאר מער מכובד פון די דרייסיג, ווייל די דרייסיג זענען שוין אין א נידעריגערער מדרגה, און ער איז געווען מער פאררעכנט פון זיי. "ואל השלושה לא בא" - צו די ערשטע דריי, תחכמוני, אלעזר און שמא, איז ער נישט דערגאנגען. קומט אויס אז דאס וואס עס שטייט "ולו שם בשלושה הגיבורים", איז די כוונה צו די דריי פון דער צווייטער מדרגה, אבער נישט צו די ערשטע דריי.
דער מלבי"ם ערקלערט: "נכבד" איז דא במובן פון כבוד, נישט פון גבורה. און מיט וואס איז געווען זיין כבוד? אז ער איז געווען ראש הסנהדרין. קומט אויס אז "מן השלושים הנו נכבד" - מצד כבוד איז ער געווען מער מכובד פון אלע דרייסיג גבורים אינאיינעם, ווייל ער איז ראש הסנהדרין און זיי נישט. און כאטש מצד גבורה איז ער צו די ערשטע דריי נישט דערגאנגען און האט אפילו נישט קיין נאמען צווישן זיי, איז ער מצד כבוד געווען דער מערסט מכובד פון אלעמען. דערפאר האט אים דוד המלך געשטעלט איבער די מענטשן פון זיין משמעת. "משמעתו" - דער מיוחס לרש"י ערקלערט אז דאס איז א לשון פון א מינוי, דאס הייסט זיינע באשטימטע באאמטע; און כפשוטו, די וואס פאלגן אים אויס, וואס דוד המלך שיקט צו זיי תמיד אנווייזונגען למעשה.
גיבורי החיילים
וְגִבּוֹרֵי הַחֲיָלִים: עֲשָׂהאֵל אֲחִי יוֹאָב, אֶלְחָנָן בֶּן דּוֹדוֹ מִבֵּית לָחֶם׃ (כו) - און די גבורי החיילים: עשהאל אחי יואב, אלחנן בן דודו פון בית לחם.
"וגיבורי החיילים" - דער מיוחס לרש"י ערקלערט: די וואס זענען געווען גבורים, אבער נישט ווי די וואס זענען אויבן דערמאנט געווארן. און דער מלבי"ם ערקלערט, אז ער האט שוין פריער מבאר געווען אז דער דריטער גבור צווישן די דריי גבורים פון דער צווייטער מדרגה איז געווען עשהאל, און דארט שטייט "עשהאל אחי יואב בשלושים" - אז ער איז אויך פאררעכנט געווארן צווישן די זעקס גבורים, נאר ער איז נישט געווען ביים קעניג אזוי ווי די ערשטע פינף נאר בלויז מיט די דרייסיג, דאס זענען די דרייסיג גבורים וואס ווערן דא אויסגערעכנט.
און אזוי געפינען מיר ווייטער "ובניהו בן יהוידע על הכרתי ועל הפלתי", און דער תרגום יונתן טייטשט: על קלעיא ועל קשתיא - די וואס שליידערן מיט שטיינער און די וואס שיסן מיטן בויגן. און דערפאר אויך דא דערמאנט אים דער כתוב צוזאמען מיט די גיבורי החיילים, ווייל ער איז געווען דער ראש איבער זיי אלע. אין ספר שמואל דערמאנט מען נאך גיבורים ביז אוריה החתי, וואס ווערט דערמאנט ביי אונז אין פסוק מ"א, און ער ענדיגט דארט "כל שלושים ושבעה" - זיבן און דרייסיג צוזאמען מיט די ערשטע זעקס. און דא דערמאנט מען א טייל פון זיי מיט פארענדערטע נעמען; דערקלערט דער מלבי"ם, אז טייל פון זיי האבן געהאט צוויי נעמען, אזוי ווי מיר געפינען אסאך ביישפילן אין ספר דברי הימים. און נאך א מעגליכקייט: א טייל פון די גיבורים זענען געשטארבן, און דא רעדט מען פון די גיבורים וואס זענען געקומען אנשטאט זיי אינעם צווייטן שלב, און זיי דערמאנט עזרא. און פון אוריה החתי און ווייטער האט עזרא געפונען אין ספר דברי הימים נאך זעכצן גיבורים וואס ער רעכנט אויס.
די רשימה פון די גיבורים
שַׁמּוֹת הַהֲרוֹרִי, חֶלֶץ הַפְּלוֹנִי׃ עִירָא בֶן עִקֵּשׁ הַתְּקוֹעִי, אֲבִיעֶזֶר הָעַנְּתוֹתִי׃ סִבְּכַי הַחֻשָׁתִי, עִילַי הָאֲחוֹחִי׃ מַהְרַי הַנְּטֹפָתִי, חֵלֶד בֶּן בַּעֲנָה הַנְּטוֹפָתִי׃ אִיתַי בֶּן רִיבַי מִגִּבְעַת בְּנֵי בִנְיָמִן, בְּנָיָה הַפִּרְעָתֹנִי׃ חוּרַי מִנַּחֲלֵי גָעַשׁ, אֲבִיאֵל הָעַרְבָתִי׃ עַזְמָוֶת הַבַּחֲרוּמִי, אֶלְיַחְבָּא הַשַּׁעַלְבֹנִי׃ (כז-לג) - שמות דער הרוֹרי, חלץ דער פלוֹני: עירא דער זון פון עקש דער תקועי, אביעזר דער ענתותי: סבכי דער חושתי, עילי דער אחוחי: מהרי דער נטופתי, חלד דער זון פון בענה דער נטופתי: איתי דער זון פון ריבי פון גבעת בני בנימין, בניה דער פרעתוני: חורי פון נחלי געש, אביאל דער ערבתי: עזמות דער בחרומי, אליחבא דער שעלבוני:
דער רוב פון די כינויים זענען אויפן נאמען פונעם ארט פון וואו יעדער איינער איז געקומען: "השעלבוני" - פונעם ארט וואס הייסט שעלבים, און דאס איז דער מקור פונעם נאמען; "הפרעתוני" - פון אן ארט וואס הייסט פרעתון; "מנחלי געש", "הערבתי" - יעדער איינער לויטן נאמען פון זיין ארט.
בְּנֵי הָשֵׁם הַגִּזוֹנִי, יוֹנָתָן בֶּן שָׁגֵה הַהֲרָרִי׃ אֲחִיאָם בֶּן שָׂכָר הַהֲרָרִי, אֱלִיפַל בֶּן אוּר׃ חֵפֶר הַמְּכֵרָתִי, אֲחִיָּה הַפְּלֹנִי׃ חֶצְרוֹ הַכַּרְמְלִי, נַעֲרַי בֶּן אֶזְבָּי׃ יוֹאֵל אֲחִי נָתָן, מִבְחָר בֶּן הַגְרִי׃ צֶלֶק הָעַמּוֹנִי, נַחְרַי הַבֵּרֹתִי נֹשֵׂא כְּלֵי יוֹאָב בֶּן צְרוּיָה׃ עִירָא הַיִּתְרִי, גָּרֵב הַיִּתְרִי׃ אוּרִיָּה הַחִתִּי, זָבָד בֶּן אַחְלָי׃ (לד-מא) - די זין פון השם דער גזוני, יונתן דער זון פון שגה דער הררי: אחיאם דער זון פון שכר דער הררי, אליפל דער זון פון אור: חפר דער מכרתי, אחיה דער פלוני: חצרו דער כרמלי, נערי דער זון פון אזבי: יואל דער ברודער פון נתן, מבחר דער זון פון הגרי: צלק דער עמוני, נחרי דער ברותי דער וואפנטרעגער פון יואב בן צרויה: עירא דער יתרי, גרב דער יתרי: אוריה דער חתי, זבד דער זון פון אחלי:
"נושא כלי יואב בן צרויה" - דערקלערט דער מצודת דוד אז די ווערטער גייען ארויף אויף נחרי הברותי, אז ער איז געווען דער וואס האט געטראגן די באנוץ-געצייג פון יואב.
עֲדִינָא בֶן שִׁיזָא הָראוּבֵנִי רֹאשׁ לָראוּבֵנִי וְעָלָיו שְׁלֹשִׁים׃ (מב) - עדינה דער זון פון שיזא דער ראובני, א קאפ איבער די ראובנים, און איבער אים זענען געווען דרייסיג:
"ועליו שלושים" - די כוונה איז אויף די וואס זענען געווען סמוך צו אים און זענען נאכגעגאנגען נאך אים, וואס זענען געווען דרייסיג.
חָנָן בֶּן מַעֲכָה וְיוֹשָׁפָט הַמִּתְנִי׃ עֻזִּיָּא הָעַשְׁתְּרָתִי, שָׁמָע וִיעִיאֵל בְּנֵי חוֹתָם הָעֲרֹעֵרִי׃ יְדִיעֲאֵל בֶּן שִׁמְרִי וְיֹחָא אָחִיו הַתִּיצִי׃ אֱלִיאֵל הַמַּחֲוִים וִירִיבַי וְיוֹשַׁוְיָה בְּנֵי אֶלְנָעַם וְיִתְמָה הַמּוֹאָבִי׃ אֱלִיאֵל וְעוֹבֵד וְיַעֲשִׂיאֵל הַמְּצֹבָיָה׃ (מג-מז) - חנן דער זון פון מעכה, און יושפט דער מתני: עוזיא דער עשתרתי, שמע און יעיאל די זין פון חותם דער ערוערי: ידיעאל דער זון פון שמרי, און יוחא זיין ברודער דער תיצי: אליאל די מחווים, און יריבי און יושויה די זין פון אלנעם, און יתמה דער מואבי: אליאל און עובד און יעשיאל דער מצוביה:
צו פארענדיגן: אין דעם חלק פונעם קאפיטל רעכנט דער כתוב אויס די מדרגות פון דוד'ס גיבורים: אבישי דער ברודער פון יואב, דער ראש פונעם צווייטן ראנג פון דריי, וואס אפילו צווישן די ערשטע דריי האט ער געהאט א שם כאטש ער איז נישט פאררעכנט געווארן צווישן זיי; בניהו בן יהוידע, אן איש חיל און רב פעלים, וואס האט ארויסגעוויזן דריי גבורות - די צוויי אריאל מואב, דעם לייב אינעם גרוב אין א שניי-טאג, און דעם עגיפטישן מאן וואס ער האט צוגעכאפט זיין שפיז פון זיין האנט און אים דערמיט געהרג'עט - און ער איז געווען דער חשוב'סטער פון די דרייסיג פון וועגן זיין א ראש הסנהדרין, און דערפאר האט אים דוד געשטעלט איבער זיין משמעת; און נאך זיי די גיבורי החיילים און די רשימה פון נעמען ביז צום סוף פונעם קאפיטל, וואס א טייל פון זיי ווערן דערמאנט מיט אן אנדערן נאמען ווי אין ספר שמואל, צי ווייל זיי האבן געהאט צוויי נעמען, צי ווייל דאס זענען גיבורים וואס זענען געקומען אנשטאט די ערשטע. און פונעם פסוק "ויגזול את החנית מיד המצרי" האבן מיר געלערנט א גרויסן יסוד אין דער עבודה פון היינטיגן דור: מלחמה צו האלטן דווקא מיט די היינטיגע כלים, מיט פארזיכטיגקייט און מיט די ריכטיגע גדרים, ווייל מיט די זעלבע כלים מיט וואס מ'פירט א מלחמה קעגן אונז - מיט זיי אליין קען מען מקרב זיין און צוריקברענגען אידישע הערצער צו אונזער פאטער אין הימל.