קאפיטל ג' אין דברי הימים א' קערט זיך צוריק צום עיקר פונעם ספר - דער ייחוס פון דוד המלך. דער רד"ק באמערקט, אז אויבן האט דער כתוב דערמאנט די משפחה פון רם ביז דוד, און דארט האט ער נישט משלים געווען דעם ייחוס נאר ער האט זיך געוואנדן צום ייחוס פון כלב; און ווען ער האט געענדיגט מייחס צו זיין כלב, איז ער צוריקגעקומען ווייטער צו ממשיך זיין מיטן ייחוס פון דוד, וואס דאס איז דער עיקר פונעם ספר. דאס איז דער דרך פונעם ספר ווי מיר האבן געזען: ער זיפט קודם אויס אלע די וואס ער וויל מיט זיי שנעל פארטיג ווערן, ביז ער קומט אן צו דוד, און ביי אים פארברייטערט ער מיט אלע פרטים.
וְאֵלֶּה הָיוּ בְּנֵי דָוִיד אֲשֶׁר נוֹלַד־לוֹ בְּחֶבְרוֹן, הַבְּכוֹר אַמְנֹן לַאֲחִינֹעַם הַיִּזְרְעֵאלִית, שֵׁנִי דָּנִיֵּאל לַאֲבִיגַיִל הַכַּרְמְלִית׃ - און דאס זענען געווען די קינדער פון דוד וואס זענען אים געבוירן געווארן אין חברון, דער בכור אמנון פון אחינעם די יזרעאלית, דער צווייטער דניאל פון אביגיל די כרמלית.
דרך אגב באמערקן מיר: אין אלע כתובים ווערט דער נאמען געלייענט "דָּנִיֵּאל" - מיט א צירי אונטערן יו"ד, און נישט מיט א צירי אויפן אל"ף ווי מ'איז געוואוינט היינט צו זאגן. אזוי איז אין יעדן פלאץ, און אזוי אויך אין גאנץ ספר דניאל. און מיר האבן שוין מסביר געווען דעם טעם דערפון ווען מיר האבן געלערנט ספר דניאל: אלע נעמען וואס ענדיגן זיך מיט "אל" - רפאל, מיכאל, אוריאל - ווערט דער טעם געלייגט אויפן אל"ף, אבער דא פאלט דער טעם אויפן יו"ד, כדי ס'זאל חלילה נישט קלינגען ווי "דָּנִי אֵל" - כביכול דער אייבערשטער משפט מיר. דערפאר זאגט מען דָּנִיֵּאל.
דער רד"ק באמערקט: אין ספר שמואל געפינען מיר נישט דעם נאמען "דניאל", נאר "כִלְאָב", און חז"ל דרש'ענען אז דניאל איז כלאב. און פארוואס האט זיך געטוישט זיין נאמען? דער דאזיגער זון איז געבוירן געווארן צו דוד נאכדעם וואס אביגיל האט פארלאזט נבל הכרמלי. ס'איז דאך דארט געווען די מעשה אז דוד האט געבעטן פון נבל ער זאל אים געבן פון דעם וואס זיי פרייען זיך און פייערן - "מיר האבן דאך געהיט דיין צאן" - און נבל האט אים געשאלטן און געלאכט פון אים, און אלס תוצאה דערפון "ויהי לעשרת הימים ויגוף ה' את נבל". אביגיל, די פרוי פון נבל הכרמלי, האט צום סוף חתונה געהאט מיט דוד. און דער קדוש ברוך הוא האט אויסגעפארעמט די צורת פנים פון דעם זון וואס איז זיי געבוירן געווארן פונקט ווי דוד'ס פנים, כדי אפצוצוימען דעם חשד, ווייל מענטשן פלעגן רעדן: זי איז דאך געווען טראגעדיג פון נבל, און אויב אזוי איז דאס בכלל נישט קיין זון פון דוד.
זיין עיקר נאמען איז אלזא געווען דניאל, און ער איז אזוי גערופן געווארן ווייל "דנני אלוקים מנבל" - דער קדוש ברוך הוא האט זיך אפרעכנט מיט נבל פארן פארשעמען דוד'ס קנעכט וואס ער האט געשיקט צו אים. און דער מלבי"ם ברענגט אויך די דרשת חז"ל אז דער אייבערשטער האט אויסגעפארעמט די צורת פנים פונקט ווי זיין פאטער, און דערפאר האט מען אים גערופן "כלאב" - דאס הייסט "כולו אב", ער איז אינגאנצן ענליך צום פאטער. און נאך מער: אויף נבל ווערט געזאגט אז ער איז געווען "כָּלִבִּי"; טייל זאגן אז ער איז געקומען פון דער משפחה פון כלב, און טייל זאגן אז ער האט געהאט די נאטור פון א כלב. און מיר גייען לויטן פירוש אז ער איז געווען פון דער משפחה פון כלב, און דערפאר האט זי אים גערופן "כלאב" - קום נישט זאגן אז ער געהערט צו כלב, נאר כולו אב, ער געהערט אינגאנצן צו דוד המלך און נישט צו נבל הכרמלי.
פון דא לערנט דער מלבי"ם אז דער גאנצער עניין פון חודשי הבחנה איז א גזירה דרבנן: חז"ל האבן מתקן געווען אז מ'זאל נישט חתונה האבן מיט אן אלמנה אדער א גרושה נאר נאך דריי חודשי הבחנה. און אין יענע צייטן איז די גזירה נאך נישט געווען, ווייל אויב ס'וואלט שוין געווען איינגעפירט - פארוואס זאל מען האבן גערודערט און חושד געווען אויף אים? ס'איז דאך זיכער נישטא קיין שום פלאץ פאר א רינון ווען ער נעמט איר ערשט נאך דריי חדשים. נאר מוז מען זאגן אז ער האט איר באלד גענומען, און די גזירה איז דעמאלט נאך נישט געווען; און גלייך נאך די טעג פון אבלות און ציילן שבעה נקיים האט זי געבוירן.
לויט דעם זאגט דער מלבי"ם אן אינטערעסאנטע זאך: מיר קענען יעצט פארשטיין פארוואס אדוניה בן חגית איז "מתנשא לאמור אני אמלוך". לכאורה איז דאך פאר אים פאראן דניאל, דער זון פון אביגיל הכרמלית, וואס איז עלטער פון אים - טא פארוואס שטעקט ער זיך ארויס? נאר וויבאלד מ'האט געשמועסט אויף דניאל אז ער איז א ספק זון פון דוד, איז דאס זייער גוט צוגעקומען פאר אדוניה'ן: דניאל פאר מיר? ווער זאגט בכלל אז ער איז דוד'ס א זון? אויב אזוי, קומט זיך די מלוכה פאר מיר! און נאך זאגן חז"ל אז אדוניה האט זיך דערהויבן צו קעניגן ווייל דניאל איז געווען פארנומען מיט תורה - "כלאב" וואס פלעגט מכלים זיין די פנים פון מפיבושת בהלכה; מ'זעט דאך אז ער איז אינגאנצן געווען צוגעקלעבט צו דער תורה, און אדוניה האט געוואוסט אז ער זוכט נישט קיין מלוכה. אויב אזוי זענען פאראן צוויי טעמים פארוואס אדוניה האט זיך ארויפגעשטעלט כאטש ס'איז געווען איינער פאר אים: איינס - ווייל כביכול איז זיין ייחוס געווען אנגעקלאפט, און צווייטנס - ווייל ער איז אינגאנצן געווען פארזונקען אין לערנען און די מלוכה האט אים בכלל נישט אינטערעסירט.
הַשְּׁלִשִׁי לְאַבְשָׁלוֹם בֶּן־מַעֲכָה בַּת־תַּלְמַי מֶלֶךְ גְּשׁוּר, הָרְבִיעִי אֲדֹנִיָּה בֶן־חַגִּית׃ - דער דריטער איז געווען צו אבשלום דער זון פון מעכה די טאכטער פון תלמי מלך גשור, דער פערטער איז אדוניה דער זון פון חגית.
דער לשון פונעם פסוק איז לכאורה אומקלאר: אויב דער דריטער איז אבשלום, וואלט דער פסוק געדארפט זאגן "השלישי אבשלום בן מעכה"; און וואס באדייט "לאבשלום", פונקט ווי מען וואלט געפרעגט ווער עס איז געבוירן געווארן צו אבשלום? דער רד"ק פארענטפערט, אז מיר געפינען א למ"ד וואס קומט אנשטאט "את", אזוי ווי "הרגו לאבנר" וואס מיינט "הרגו את אבנר", און אזוי אויך דא מיינט עס "השלישי את אבשלום", און ער ברענגט נאך ביישפילן אז לויט דקדוק קען דער אות למ"ד דינען אנשטאט דאס ווארט "את".
אבער דער מלבי"ם ערקלערט עס אויף אן אנדערן אופן: דער נאמען אבשלום באדייט "אבי השלום" (דער פאטער פון שלום), א גאר דערהויבענער און פאזיטיווער נאמען, בעת וואס דער דאזיגער אבשלום איז געווען גאר ווייט פון זיין אן איש שלום. דעריבער הייבט דער פסוק אן מיט א למ"ד: "לאבשלום" - לא אבשלום, ער איז נישט געווען קיין אבשלום. ער האט געטאן פונקט פארקערט פון זיין נאמען; ער איז נישט געווען קיין פאטער פון שלום נאר א פאטער פון מלחמה, וואס איז געגאנגען מאכן א מחלוקת מיט זיין פאטער דוד און געוואלט קעניגן ביי זיין לעבן.
"בן מעכה" - פאר וואס דער דגש? דער מלבי"ם ערקלערט, אז מעכה אליין האט אים גורם געווען דעם קלקול, וויבאלד זי איז געווען אן אשת יפת תואר, און פון אן אשת יפת תואר קומט ארויס א בן סורר ומורה. און אזוי אויך ביי אדוניה דער פערטער דערמאנט דער פסוק דעם נאמען פון זיין מוטער, ווייל זי איז געווען די סיבה דערצו מיט דעם וואס זי האט אים אויפגעצויגן צום שלעכטן, אזוי ווי עס שטייט אין מלכים א' (א, ו): "ואותו ילדה אחרי אבשלום". און רש"י פרעגט דארט: וואס האט אבשלום דא צוטאן, דאס איז דאך פון איין מוטער און יענער פון אן אנדער מוטער - אבשלום איז געווען דער זון פון מעכה און אדוניה דער זון פון חגית? און רש"י פארענטפערט: חגית האט אים אויפגעצויגן לויט דער זעלבער שלעכטער השפעה ווי די מוטער פון אבשלום האט אויפגעצויגן איר זון, און דעריבער זאלסטו זיך נישט וואונדערן אז ער איז אויסגעוואקסן גענוי ווי אבשלום, און ער איז אויך א בן מרשיע.
דער גר"א זאגט דא אן אינטערעסאנטן פירוש: פארוואס שטייט "לאבשלום" און נישט "אבשלום"? דער פסוק לערנט אונז, אז וויבאלד דוד האט חתונה געהאט מיט אן אשת יפת תואר, איז פון איר ארויסגעקומען א זון וואס איז געטויט געווארן פארן רעבעלירן קעגן זיין פאטער, און ער איז נישט ראוי מען זאל אים מייחס זיין; מען האט אים בלויז דערמאנט כדי צו מייחס זיין זיינע קינדער. דעריבער שטייט "לאבשלום" - כאילו דער פסוק זאגט: ווער איז געבוירן געווארן פון אבשלום. דאס הייסט, מען באציט זיך נישט צו אים אליין מצד זיך, נאר בלויז צו די וואס זענען ארויסגעקומען פון אים, ווייל אבשלום אליין איז נישט ראוי פאר יחוס.
אויב אזוי, פארוואס שטייט נישט אויך "לחגית"? אדוניה איז דאך אויך אויפגעשטאנען מיט גאוה און געזאגט "אני אמלוך", א זון וואס איז אויפגעשטאנען צו מרד'ן אין זיין פאטער, און עס וואלט געדארפט זיין פונקט אזוי צו זאגן אויף אים: איך דערמאן דיך נישט מצד דיר אליין נאר צוליב די קינדער וואס זענען דיר געבוירן. פארענטפערט דער גר"א: וויבאלד ער איז איבעראל באקאנט מיטן נאמען "אדוניה בן חגית", האט דער כתוב נישט געוואלט ענדערן, און דעריבער האט ער געזאגט "אדוניה בן חגית" און נישט "לחגית". און דאס וואס עס שטייט "ואותו ילדה אחרי אבשלום", הגם ער איז געבוירן פון אן אנדערער מוטער - קומט דאס לערנען אז די צייט פון זיין געבורט איז געווען נאך דער געבורט פון אבשלום, דאס הייסט א בלויזער כראנאלאגישער סדר, און נישט אז זי איז געווען די זעלבע מוטער.
קומט אויס אז אדוניה איז געווען דער פערטער פון דוד'ס קינדער: דער בכור אמנון איז געשטארבן, דניאל איז געווען אינגאנצן פארנומען מיט תורה און האט נישט געוואלט קעניגן, און אבשלום איז געהרג'עט געווארן - אויב אזוי האט אדוניה פארשטאנען אז ער איז דער פערטער און די מלוכה פאלט אויף אים. און דער גר"א זאגט נאך א שיינע זאך: פארוואס האט ער זיך אזוי דערהויבן צו זאגן "אני אמלוך"? ווייל זיין נאמען אליין באווייזט אויף מלכות. "אדוניה" איז א לשון פון אדון און אדנות, אז ער איז דער הערשער איבער יעדן; און וואס איז דער אות ה"א צום סוף? דאס איז די ה"א תתאה, די לעצטע ה"א פון שם הוי"ה, וואס מרמז איז אויף מלכות. וואס די ספירות זענען דאך אזוי איינגעטיילט: דער יו"ד איז חכמה קדומה, די ערשטע ה"א איז בינה, דער ו"ו איז די ו' קצוות - חסד, גבורה, תפארת, נצח, הוד, יסוד, די זעקס עקן פונעם גוף, און די לעצטע ה"א איז מלכות. און וואו איז דער כתר? דאס איז דער קוצו של יו"ד; ווייל דער יו"ד אליין איז שוין די חכמה, און דער כתר איז א בחינה פון פארבארגן און דערהויבן, און דעריבער "והחכמה מאין תמצא" - דער כתר איז א בחינה פון אין, און די חכמה קומט ארויס פון אים. און אזוי ווי דער קרוין איז העכער פונעם מענטש און איז נישט קיין חלק פון אים, אזוי איז דער קוצו של יו"ד העכער פונעם גוף פונעם אות און איז נישט קיין חלק דערפון. אויב אזוי, וויבאלד ער הייסט "אדון" און ביים סוף איז דא אן ה"א וואס איז מרמז אויף מלכות, האט ער געזאגט: עס איז קלאר אז די מלוכה קומט זיך פאר מיר.
הַחֲמִישִׁי שְׁפַטְיָה לַאֲבִיטָל, הַשִּׁשִּׁי יִתְרְעָם לְעֶגְלָה אִשְׁתּוֹ׃ - דער פינפטער איז שפטיה צו אביטל, דער זעקסטער יתרעם צו עגלה זיין ווייב.
פרעגט דער מדרש: איז דען זי אליין געווען זיין ווייב? אלע וואס מען האט אויסגערעכנט ביז אהער - זענען דען נישט געווען זיינע ווייבער? און פארוואס דערמאנט מען דייקא דא "אשתו"? נאר זי האט געברוימט ווי אן עגלה בשעת זי האט געבוירן - פון דאנעט קומט איר נאמען, ווייל ווען זי האט געבוירן האט זי געשריגן ווי אן עגלה, און לכאורה איז איר געבורט געווען א שווערע. און נאך מער: זי איז געווען ביי אים באליבט ווי אן עגלה, אזוי ווי שמשון האט געזאגט אין שופטים "לולא חרשתם בעגלתי לא מצאתם חידתי" - דארט זעען מיר אז דאס ווארט "עגלה" באדייט חביבות, און די באליבטע פרוי ווערט אנגערופן אן עגלה. דערפאר, צוליב דער חביבות פון מיכל רופט ער איר "אשתו" - די וואס איז אים באליבט.
דער רד"ק ערקלערט אז עגלה איז מיכל בת שאול, און ער רופט איר "אשתו" ווייל זי איז געווען די ערשטע. וואס דורך די ערלות פלשתים האט דוד זוכה געווען צו מֵרב, און מרב איז געגעבן געווארן צו עדריאל המחולתי; און דערנאך שטייט אז מיכל האט ליב געהאט דוד'ן, און שאול האט געזאגט: אדרבה, מיר וועלן אים געבן מיכל און זי וועט אים מכשיל זיין - און אזוי בסופו של דבר האט דוד באקומען מיכל'ן. און אויב דו וועסט פרעגן, עס שטייט דאך "ולמיכל בת שאול לא היה לה ולד עד יום מותה", וויאזוי דען איז ביי איר געבוירן געווארן א זון? פארענטפערט דער רד"ק: פון יענעם טאג און ווייטער האט זי נישט געהאט קיין קינד, צוליב דער שטראף פאר'ן מבזה זיין דוד'ן ווען ער האט געטאנצט און געשפרונגען פאר'ן ארון ה', און זי האט אים געזאגט אז אין איר פאטער'ס הויז פלעגט מען זיך נישט פירן אזוי נאר מיט כבוד, און ער האט איר געענטפערט "ונקלותי עוד מזאת" - פון יענעם טאג און ווייטער האט זי נישט געהאט קיין קינד, אבער פריער האט זי יא געהאט.
דער מצודת דוד לייזט די קשיא פון שורש: "אשתו" גייט ארויף אויף אלע. "החמישי שפטיה לאביטל, השישי יתרעם לעגלה - אשתו", כאילו ער זאגט "נשיו": אלע וואס זענען דערמאנט געווארן ביז אהער, יעדע איינע פון זיי איז געווען פון זיינע פרויען. און וואס קומט דאס לערנען? מען וואלט געקענט מיינען אז עס רעדט זיך פון זיינע פילגשים, דערפאר זאגט ער דיר אז דא זענען נישטא קיין פילגשים, נאר אלע זענען געווען זיינע עכטע נשים ממש.
דער מלבי"ם ערקלערט לויט דעם וואס מיר האבן געלערנט אין שמואל ב', וואו חז"ל דרש'ענען אז מיכל ווערט אנגערופן עגלה צוליב חביבות, און דערפאר רופט מען איר "אשת דוד" - די וואס איז אים באליבט. און דא אין דברי הימים לייגט דער מלבי"ם צו: "עגלה אשתו" - זי איז געווען ראויה צו אים מצד דעם וואס זי איז געווען א בת מלך. דאס הייסט, דער יחוד אין איר איז געווען, אז זי איז טאקע געווען פאסיג צו זיין זיין ווייב, וואס מיכל איז געווען די טאכטער פון שאול, א בת מלך, און דוד איז געווען א מלך - און זי איז געווען די פאסיגסטע און פאלקאמסטע פאר אים.
און דער הגר"א זאגט אז דאס ווארט "אשתו" קומט דיר לערנען, אז דו זאלסט נישט זאגן אז זי איז נאסר געווארן אויף אים דורך פלטי בן ליש. זי איז דאך געגעבן געווארן צו פלטי בן ליש, און דא איז געווען א גרויסער חשש: אפשר איז זי יא געווען מקודש צו דוד'ן - און מיר האבן שוין געזען דעם ענין פון מקדש במלוה, דעם וויכוח וואס איז געווען צווישן דוד און שאול אין פארשטיין די הלכה - און אויב פלטי בן ליש איז דערנאך געקומען אויף איר, קומט דאך אויס אז זי איז נאסר געווארן, ווייל זי איז געווען אן אשת איש פאר דוד'ן. זאגט מען דיר דא צוויי זאכן: ערשטנס, פלטי בן ליש האט זיך נישט מקרב געווען צו איר, נאר ער האט איינגעשטעקט א שווערד צווישן אים און איר, ווי חז"ל זאגן. און צווייטנס, ווי אזוי דער וויכוח זאל נאר נישט זיין, איז דער פסוק מעיד - "לעגלה אשתו", דיר צו זאגן אז זי איז געווען מותר פאר אים.
און דער הגר"א לייגט נאך צו: די קידושין האבן חל געווען אויף איר, ווייל ער האט איר חתונה געהאט זעקס חדשים נאכ'ן טויט פון מֵרב. דוד האט געקעמפט קעגן די פלשתים כדי צו באקומען מרב, און ווען עס איז געקומען די צייט איר צו געבן פאר דוד'ן האט מען איר געגעבן פאר עדריאל המחולתי; און מען האט געזאגט פאר שאול'ן אז מיכל האט ליב דוד'ן, האט שאול געזאגט איך וועל אים געבן מיכל'ן, און למעשה איז זי אויך געגעבן געווארן צו פלטי בן ליש. אבער ווען דוד האט גענומען מיכל'ן, איז מרב שוין געווען טויט זעקס חדשים פריער - דאס איז איינס. און צווייטנס, די קידושין פון מרב זענען געווען קידושי מלוה, וואס מען דארף דן זיין צי זיי כאפן בכלל, ווייל דעתיה אהמלוה ולא אהקידושין. אויב אזוי איז דער פסוק מעיד: עגלה, דאס הייסט מיכל, איז געווען אשתו גמורה, און מאך נישט קיין טעות צו טראכטן אז עס איז דא א פראבלעם פון שתי אחיות אדער אז זי איז נאסר געווארן דורך פלטי בן ליש - זי איז ממש געווען זיין ווייב.
שִׁשָּׁה נוֹלַד־לוֹ בְחֶבְרוֹן, וַיִּמְלׇךְ־שָׁם שֶׁבַע שָׁנִים וְשִׁשָּׁה חֳדָשִׁים, וּשְׁלֹשִׁים וְשָׁלוֹשׁ שָׁנָה מָלַךְ בִּירוּשָׁלָיִם׃ - זעקס זענען אים געבוירן געווארן אין חברון, און ער האט דארט געקעניגט זיבן יאר און זעקס חדשים, און דריי און דרייסיג יאר האט ער געקעניגט אין ירושלים.
זעקס זין זענען אים געבוירן געווארן אין חברון, און דארט האט ער געקעניגט זיבן יאר און זעקס חדשים, און נאכדעם דריי און דרייסיג יאר אין ירושלים - אלעס אינאיינעם פערציג יאר און זעקס חדשים. און חז"ל שטעלן זיך שוין אויף דער שוועריקייט: צי האט ער דען געקעניגט פערציג יאר, מען זעט דאך אין די פרטים פערציג יאר און זעקס חדשים? זענען פאראן וואס זאגן אז דער גרויסער חשבון שלינגט איין דעם קלענערן: ווען מען רעדט פון א סך-הכל, רעדט מען פון א גאנצן סכום, און דערפאר זאגט מען "פערציג יאר" און מען גייט נישט אריין אין די פינקטליכע דעטאלן.
און נאך ברענגט די גמרא בשם רבי יודן: די זעקס חדשים וואס ער איז אנטלאפן פון אבשלום, ווען אין יענער צייט איז ער נצטרע געווארן און ער האט דעמאלט נישט געקעניגט - יענע זעקס חדשים גייען אראפ פונעם חשבון. קומט אויס אז אלעס אינאיינעם איז עס פערציג יאר און זעקס חדשים, אבער זעקס חדשים האט ער נישט געקעניגט בפועל, ווייל ער איז אנטלאפן פון אבשלום, און נטו בלייבט מען מיט פערציג יאר. און ווי דער הגר"א זאגט, אז ער איז נצטרע געווארן און איז אנטלאפן קיין שעירה און האט זיך מתכפר געווען ווי אן הדיוט, און דערפאר זענען זיי נישט ארויפגעגאנגען אין חשבון.
וְאֵלֶּה נוּלְּדוּ־לוֹ בִּירוּשָׁלָיִם: שִׁמְעָא וְשׁוֹבָב וְנָתָן וּשְׁלֹמֹה - אַרְבָּעָה לְבַת־שׁוּעַ בַּת־עַמִּיאֵל׃ - און די זענען אים געבוירן געווארן אין ירושלים: שמעא און שובב און נתן און שלמה - פיר פון בת-שוע בת עמיאל.
אַלע מפרשים דאָ ערקלערן אַז בת שוע בת עמיאל איז בת שבע בת אליעם. און זאָלסט זיך נישט וואונדערן: "שוע" און "שבע" זענען נאָענט איינער צום צווייטן, און אויך דעם וָא"ו קען מען לייענען מיט אַ קמץ כאָטש דאָ איז עס געשריבן מיט אַ מלאפום (שורוק) - נעמען וואָס זענען ענלעך איינער צום צווייטן. און אויך "עמיאל" און "אליעם" זענען דער זעלבער נאָמען מיט אַ חילוף און אַן ענדערונג אין דעם אָרט פון די אותיות.
נאָר דאָ איז פאַראַן אַ גרויסע קשיא: דער כתוב רעכנט אויס שמעא, שובב, נתן, שלמה - און שלמה ווערט אויסגערעכנט דער פערטער, בעת מיר ווייסן דאָך אַז שלמה איז געווען דער ערשטער. וואָרום ווען דוד איז געקומען צו בת שבע האָט זי געבוירן דעם ערשטן זון וואָס איז געשטאָרבן, און דערנאָך איז ער צו איר געקומען נאָך אַ מאָל, און נאָכן טויט פון איר ערשטן זון איז געבוירן געוואָרן שלמה, ידידיה, וה' אהבו, און ער איז דער מלך. און ווי אַזוי איז ער דאָ געוואָרן דער פערטער? אויף דעם זאָגט דער רד"ק אַז די דאָזיקע פיר זענען נישט דערמאָנט לויטן סדר פון זייער געבורט, ווייל שלמה איז דאָך געווען דער עלטסטער און דער ערשטער זון, ווי עס שטייט "וינחם דוד את בת שבע אשתו ויבוא אליה ותלד בן ויקרא שמו שלמה".
אויך דער מלבי"ם זאָגט אַז שלמה איז געבוירן געוואָרן פאַר זיינע דריי ברידער, נאָר דער רד"ק האָט אַוועקגעשטעלט דעם יסוד אָבער נישט געגעבן דערצו קיין הסבר - אויב ער איז געבוירן פריער, פאַרוואָס דערמאָנט ער אים צום לעצט? און דער מלבי"ם גיט אַ טעם: ער ווערט אויסגערעכנט צום סוף כדרך הספר אָפּצורוימען די זייטיגע ענינים (להשליך את הצרורות) קודם, ווייל ער וויל דערנאָך אָנהייבן מיטן יחוס פון שלמה און זיינע קינדער. און דאָס איז זייער וואונדערבאַר, און ווי מיר האָבן ביז אַהער געזען: ער דערמאָנט נישט לויטן סדר, נאָר ער דערמאָנט פריער די אַלע ארומיגע נעמען כדי פטור צו ווערן פון זיי און צוקומען צום עיקר און מאַריך זיין אין אים. און דערפאַר דערמאָנט ער קודם שמעא און שובב און נתן, און דערנאָך שלמה - און פון איצט אָן וועלן מיר רעדן וועגן שלמה, וואָס ער איז די שושלת המלוכה.
דעם גר"א ווידער איז שווער אנצונעמען אַז שלמה איז געווען דער ערשטער, וואָרום מיר זעען דאָך צוויי מיני מנינים: אָדער ער רעכנט זיי אויס כסדר תולדותם (לויטן סדר פון דער געבורט), אָדער כסדר חכמתם. און דאָ איז נישט דאָס און נישט דאָס: אויב לויטן סדר פון דער געבורט - איז ער דאָך דער ערשטער, און דאָ האָסטו אים אויסגערעכנט פערט; און לויטן סדר פון חכמה איז דאָך בכלל נישטאָ וואָס צו רעדן, ווייל שלמה איז דאָך געווען דער חכם מכל אדם אשר על פני האדמה, און אויך לויט דעם וואָלט ער געדאַרפט זיין דער ערשטער. און דער גר"א זאָגט אַז די זאַך דאַרף עיון, און דאָס וואָס ער האָט געשריבן אין פרק בן סורר ומורה אַז די ערשטע דורות האָבן געבוירן קינדער צו אַכט יאָר, און ער דריקט דאָס דייקא ארויס פון שלמה וואָס איז געבוירן געוואָרן צו בת שבע ווען זי איז אַלט געווען אַכט יאָר - און דאָ איז משמע אַז זי האָט געבוירן דריי זין נאָך פאַר שלמה, אויסער דאָס קינד וואָס איז געשטאָרבן. דער גר"א בלייבט מיט אַ קשיא, אָבער מיר האָבן שוין געזען אַז דער מלבי"ם פאַרענטפערט: דאָס וואָס ער האָט אים דאָ אויסגערעכנט צום לעצט איז נישט צוליב זיין חשיבות און נישט לויטן סדר פון דער געבורט און אויך נישט לויטן סדר פון דער חכמה, נאָר ווייל זיין שטייגער איז צו רעכענען צום לעצט דעם עיקר איבער וועמען ער וויל מאַריך זיין.
וְיִבְחָר וֶאֱלִישָׁמָע וֶאֱלִיפָלֶט׃ וְנֹגַהּ וְנֶפֶג וְיָפִיעַ׃ וֶאֱלִישָׁמָע וְאֶלְיָדָע וֶאֱלִיפֶלֶט תִּשְׁעָה׃ - און יבחר, און אלישמע, און אליפלט; און נוגה, און נפג, און יפיע; און אלישמע, און אלידע, און אליפלט, ניין.
אויב איר וועט פרעגן אַ רעטעניש: ווער אין תנ"ך האָט געהאַט צוויי זין מיטן זעלבן נאָמען? און אויב מען וועט אייך ענטפערן, פרעגט נאָך אַ רעטעניש: ווער האָט געהאַט פיר זין מיט צוויי נעמען - צוויי זין מיט איין נאָמען און צוויי זין מיט אַ צווייטן נאָמען? דער ענטפער אויף ביידע שאלות איז דוד המלך. אין פסוק ו' - יבחר ואלישמע ואליפלט, און אין פסוק ח' - ואלישמע ואלידע ואליפלט. צוויי מאָל אלישמע, צוויי מאָל אליפלט. וואו געפינען מיר אַ מענטש וואָס גיט זיינע צוויי זין די זעלבע נעמען?
דער מיוחס לרש"י ברענגט אַז אין שמואל ב' ווערט אליפלט נישט דערמאָנט צוויי מאָל נאָר בלויז איין מאָל, און דאָרט ווערן אויסגערעכנט בלויז זיבן זין, און דאָ ניין. און דער הסבר איז: אליפלט איז געשטאָרבן, און שפּעטער איז אים געבוירן געוואָרן נאָך אַ זון און ער האָט אים אַ נאָמען געגעבן נאָכן נפטר'דיגן זון. און דאָס איז לכאורה נישט ווי עס איז אָנגענומען היינט, אַז אויב איינער איז נפטר געוואָרן אין קיצור ימים גיט מען נישט זיין נאָמען, צוליב אַ חשש חלילה מען זאָל נישט גיין אין זיין וועג - און דאָ זעט מען אַז דוד האָט דייקא יאָ גערופן אויף זיין נאָמען. און אויך אלישמע ווערט דאָ אויסגערעכנט צוויי מאָל, קומט אויס אַז דו האָסט נאָך צוויי זין - נאָך אַן אלישמע און נאָך אַן אליפלט - און פון דאַנען קומען די ניין, לעומת די זיבן אין ספר שמואל.
דער גר"א ערקלערט גאַנץ פשוט: וויבאַלד ער האָט דערמאָנט נעמען צוויי מאָל, קען איינער מיינען אַז דער פסוק האָט זיך אפשר פאַרטוישט; דערפאַר זאָגט ער דיר "תשעה" - די נעמען וואָס דו זעסט צוויי מאָל ווערן טאַקע צוויי מאָל געציילט, און זיי זענען באמת ניין. מיינט נישט אַז ער ציילט איבער די זעלבע נעמען נאָך אַ מאָל און מען זאָל זאָגן אַז עס זענען דאָ בלויז זיבן, ווייל אלישמע און אליפלט זענען שוין אויסגערעכנט געוואָרן; ניין, אלישמע און אליפלט ווערן יעדן מאָל גערעכנט ווי צוויי באַזונדערע קינדער.
דער מיוחס לרש"י ווידער ערקלערט אַז דאָס וואָס ער זאָגט "תשעה" איז לכבודו פון דוד. מיר זעען נישט פיל אין דער היסטאָריע מענטשן וואָס האָבן געהאַט אַ סך קינדער, ווייל עס איז געווען זייער געוויינטלעך אַז קינדער זענען געשטאָרבן ביי דער געבורט אָדער אין זייער קינדהייט - עס זענען נישט געווען קיין וואַקסינען, נישט קיין רפואה־סיסטעם, נישט קיין טיפת חלב, גאָרנישט. און מען דאַרף נישט גיין ווייט אין דער היסטאָריע: יעדער זאָל נאָר פרעגן אין זיין משפּחה וועגן מיט פופציג אָדער הונדערט יאָר צוריק, וועט מען אים דערציילן וועגן קינדער וואָס זענען נפטר געוואָרן יונגערהייט; עס איז געווען אַ זאַך וואָס איז אָפט פאָרגעקומען. דערפאַר זאָגט ער דיר: זע, דוד האָט געהאַט תשעה קינדער, און אין דעם איז געווען אַ כבוד המלוכה.
נאך איינער וואס ווערט נישט דערמאנט אין שמואל און ווערט יא דערמאנט דא - נוגה. דער רד"ק ערקלערט אז זיי זענען געשטארבן. און דער מלבי"ם וויל מסביר זיין אז עזרא איז געקומען אונז ווייזן וויאזוי עס איז מקוים געווארן ביי דוד "ואת הכבשה ישלם ארבעתיים", אז דוד האט באצאלט מיט פיר פון זיינע קינדער. רש"י שרייבט ווער עס זענען די פיר: דאס ערשטע קינד וואס איז געשטארבן פון בת שבע, תמר, אמנון און אבשלום. און אויף דעם זאגט דער מלבי"ם אז דאס איז א דרך דרוש, ווייל דאס קינד וואס איז געשטארבן איז נישט שייך צו "ישלם ארבעתיים" נאר דאס איז א באזונדערער חשבון - "הבן הילוד לך מות יומת", א חשבון פאר זיך, און פארוואס זאל מען עס אויסמישן מיט ישלם ארבעתיים? און חוץ מזה, תמר איז דאך נישט געשטארבן. און הגם חז"ל האבן פארגליכן און מדמה געווען אונס צו מיתה, און דערפאר ראטעוועט מען א מענטש אדער א פרוי פון אונס דורך הריגה כדין מציל מנפשות, וואס חז"ל האבן פארגליכן צו "כאשר יקום איש על רעהו ורצחו נפש" - איז דאך נישט צוליב דעם צו זאגן אז תמר איז גלייך ווי געשטארבן און מיט דעם זענען נשלם געווארן די פיר; דאס איז בלויז א דרך דרוש.
און דערפאר זאגט דער מלבי"ם: וואס לערנסטו פון דעם? אז דא זענען געווען נאך צוויי קינדער וואס זענען געשטארבן, און זיי זענען די וואס שטעלן צונויף דעם חשבון - אמנון און אבשלום, און אזוי אויך נוגה און אליפלט. און אלישמע איז נישט משלים דעם חשבון, הגם עס שטייט דא אלישמע צוויי מאל, ווייל דער מלבי"ם זאגט אז אלישמע איז דער וואס ווערט דערמאנט אין שמואל מיטן נאמען אלישוע. און וואס איז געשען אז מען האט געטוישט זיין נאמען אויף אלישמע? זאגט דער מלבי"ם אז פארקערט איז: וויבאלד זיין ברודער האט געהייסן אלישמע, האט מען געטוישט זיין נאמען צו אלישוע. דאס הייסט, עס זענען געווען צוויי וואס האבן געהייסן אלישמע, און צוליב דעם האט מען געטוישט דעם נאמען פון איינעם צו אלישוע. און מען קען זאגן אז די נעמען זענען געגעבן געווארן לויט די פרויען, וואס זיי האבן א נאמען געגעבן, און עס קען זיין אז צוויי פרויען האבן ביידע געוואלט דעם זעלבן נאמען, און שפעטער האט דאס געמאכט א פראבלעם און מען האט געטוישט דעם נאמען פון אלישמע צו אלישוע. דער הגר"א דעקעגן זאגט אז נוגה איז אלישמע - נישט אלישוע - ווייל דארט פעלט אונז נוגה און דא האבן מיר אן איבריגן אלישמע, און דער הגר"א זאגט אז דאס איז דער זעלבער: דער נוגה וואס פעלט דארט איז אלישמע.
כֹּל בְּנֵי דָוִיד מִלְּבַד בְּנֵי־פִילַגְשִׁים וְתָמָר אֲחוֹתָם׃ - אלע זין פון דוד, אויסער די קינדער פון די פלגשים, און תמר זייער שוועסטער.
"כל בני דוד" - די וואס זענען אים געבוירן געווארן אין ירושלים, "ותמר אחותם". און דער הגר"א פרעגט: פון ווען אן ציילט מען טעכטער? קיינמאל ציילט מען נישט קיין טעכטער, סיידן עס איז דא א באזונדערע סיבה זיי צו ציילן; אין אלע ציילונגען וואס מיר זעען - ציילט מען די זין. און דער הגר"א ענטפערט: וויבאלד די מעשה איז מפורסם האט מען דא דערמאנט איר נאמען - די מעשה פון אמנון ותמר איז א באקאנטע מעשה, און דערפאר האט ער דערמאנט איר נאמען. דאס הייסט, זי איז געווארן באוואוסט, אבער טעכטער וואס זענען נישט באוואוסט - אויפן געווענליכן אופן דערמאנט מען נישט זייער נאמען.
דער קאפיטל קערט זיך צוריק צום עיקר פונעם ספר - דער יחוס פון בית דוד - און דער שטייגער פונעם ספר איז פריער אוועקציווארפן די קלענערע שטיינער און איבערלאזן צום סוף דעם עיקר וואס אויף אים וועט מען מפרט זיין, און דערפאר ווערט שלמה געציילט צום לעצט. אינעם רשימה פון די קינדער ווערן אנטפלעקט פילע רמזים: דניאל וואס ער איז כלאב, "כולו אב", וואס דער קלסתר פנים ווי זיין פאטער האט אפגעראמט יעדע חשד, און פון דא זעט מען אז די חדשי הבחנה זענען מדרבנן; "לאבשלום" - לא אבשלום, וואס ער איז נישט געווען אן אבי השלום נאר דער פאטער פון מחלוקת, און איז נישט ראוי פאר יחוס מצד זיך אליין; די נעמען פון די מאמעס לערנען אויפן גורם פונעם קלקול, און אדוניה וואס האט געפאדערט די מלוכה בכח זיין נאמען און בכח דעם מצב פון די עלטערע ברידער פאר אים; "לעגלה אשתו" - מיכל, די באליבטע, וואס איז אים פאסיג געווען אלס א בת מלך, און זיין גאנצע פרוי; די יארן פון מלכות זענען פערציג, ווייל די זעקס חדשים פונעם אנטלויפן ווערן נישט אריינגערעכנט אין מנין; און די געדאפלטע נעמען און דער מנין "תשעה" וואס לערנען אויף די קינדער וואס זענען געשטארבן און אויפן כבוד המלוכה. און תמר ווערט דערמאנט צוליב דעם פרסום פון דער מעשה וואס איז מיט איר געשען.