הקדמה: א שיעור השלמה אינעם סוד פון איוב'ס גלגול
נאכדעם וואס מען האט געענדיגט ספר איוב לויטן סדר פון די פסוקים, שטעלט מען אצינד אפ א באזונדערן שיעור פאר א גאר אנדערן ענין: דער סוד פון די זאכן לויטן האר"י הקדוש, דער זוהר, דער רמ"ע מפאנו, דער חיד"א און הרב שמשון מאוסטראפאלי - ווער עס איז געווען איוב, וועמענס גלגול ער איז געווען, און פארוואס דווקא אויף אים זענען נגזר געווארן אזעלכע שווערע יסורים. אלעס וואס ווערט דא געזאגט קומט בלויז צו באלייכטן די גאנצע געשיכטע: פארוואס צום סוף גיט דער קדוש ברוך הוא צוריק די שבות פון איוב און בענטשט זיין אחרית מער פון זיין ראשית.
דער רמז אז תרח האט זיך מגלגל געווען אין איוב
דער גלגול פון תרח אין איוב איז מרומז אין פסוק, און דאס איז א געוואלדיגער, וואונדערליכער רמז. מען האט דאס אמאל אליין באמערקט ווען מען האט זיך פארנומען מיט דילוגי אותיות, און דערנאך האט זיך ארויסגעשטעלט אז מען איז שוין געווען פריער דערמיט - דער בעל אגרא דכלה האט געברענגט דעם דאזיגן רמז מיט הונדערט יאר צוריק. דער רמז געפינט זיך פונקט אינעם צוזאמענפלוס צווישן די פרשיות: "וימת תרח בחרן. ויאמר ה' אל אברם לך לך". גיט אכט: "בחרן" - ב', "ויאמר" - ו', "ה'" - י', "אל אברם" - א'. פון לינקס אויף רעכטס באקומט מען: איו"ב. און זעט ווי פינקטליך דאס איז: דווקא נאך "וימת תרח" ווערט מרומז "איוב", און דווקא פארקערט, פון לינקס אויף רעכטס - צו ווייזן אז הגם ער איז געשטארבן, איז ער אבער עתיד צוריקצוקומען. תרח איז געשטארבן, אבער ער וועט צוריקקומען אלס איוב. און דא ליגט נאך א רמז: דער אות נ' פון "בחרן" איז דאך אן הפוכה, וואס דאס קומט אויך מרמז זיין אויף אן היפוך - אז ער איז עתיד צוריקצוקומען אין א גלגול.
דער נאמען פון איוב
די זאך איז אויך מרומז אין זיין נאמען. אויב איוב איז תרח, ווער איז דען ארויסגעקומען פון אים? אברהם, יצחק און יעקב. און דאס איז פונקט די ראשי תיבות: אי"וב - אברהם, יצחק, ויעקב, בניו. זיי זענען ממש זיינע קינדער, וואס תרח איז דאך דער פאטער פון אברהם, און אזוי ברענגט דער רמ"ע מפאנו. ווי אויך איז "אברהם יצחק ויעקב" בגימטריא "תרח", צו זאגן אז אלע ווערן מיוחס נאך תרח.
די יסורים וואס האבן געדארפט קומען אויף אברהם
עס שטייט אין מדרש: דער קדוש ברוך הוא האט געזאגט, שווערע יסורים און אנדערע נסיונות האבן געדארפט קומען אויף אברהם און זיי קומען נישט - ווייל די יסורים וואס זענען געקומען אויף איוב האבן געדארפט קומען אויף אברהם. אין יענער שעה האט דער קדוש ברוך הוא געזאגט פאר אברהם: "לך אכול בשמחה לחמך כי כבר רצה האלוקים את מעשיך". ווער עס ליינט דעם דאזיגן מדרש אן די הקדמות וואס מיר האבן אויסגעשמועסט און אן די ווערטער פונעם האר"י ז"ל, קען דאס בכלל נישט פארשטיין. ערשטנס, וואס מיינט "אנשטאט"? איינעם קומט יסורים און א צווייטער זאל דאס באקומען אנשטאט אים? עס שטייט דאך איש בחטאו יומת! צווייטנס, פאר וואס אין דער וועלט קומען אזעלכע ביטערע יסורים פאר אברהם אבינו, וואס האט ער דען געטאן?
לויט די ווערטער פונעם האר"י הקדוש ווערט די זאך וואונדערבאר פארשטענדליך. אברהם אבינו האט מורא געהאט אז ער וועט דארפן נאך מיטמאכן יסורים, נישט אלס עונש נאר אלס זיכוך - פאר די זינד פון זיין פאטער. ער איז געקומען אויף אן אומטייערן אופן, א בן הנדה כפשוטו ווי מיר האבן מסביר געווען, און פונעם מקום פון וואו ער איז געקומען דארף מען דורכגיין פילע זיכוכים ביז מען שמעלצט אויס דאס זילבער און דאס גאלד און מען נעמט זיי ארויס פון די סיגים. עס שטייט אז דער שורש נשמה פון תרח איז פון די פסולת פונעם שורש נשמה פון אברהם, און דעריבער האט זיך אברהם אזוי שטארק געמוטשעט צוריקצוברענגען זיין פאטער בתשובה. קומט דער קדוש ברוך הוא און זאגט אים: וויסן זאלסטו אברהם, דו דארפסט זיך מער נישט פייניגן. דיין פאטער וועט אליין באצאלן זיין חשבון - תרח וועט צוריקקומען אין א גלגול אלס איוב. און דאס איז נישט אז איוב באצאלט פאר אברהם, נאר איוב באצאלט פאר זיך אליין, ווייל ער באצאלט דאך פאר זיין גלגול אלס תרח. אברהם האט געמיינט אז ער וועט דארפן דורכגיין דעם זיכוך, און מען זאגט אים: ניין, תרח וועט אים אליין דורכגיין ווען ער וועט צוריקקומען אלס איוב, און נישט אויף דיר איז די מלאכה צו ענדיגן.
רמזים אין איוב'ס יסורים
און די זאך איז מרומז אין ספר איוב אליין. עס שטייט "ויך את איוב בשחין רע מכף רגלו ועד קדקדו", און דער האר"י הקדוש זאגט: די ראשי תיבות פון "איוב בשחין רע מכף" איז אברה"ם. דאס קומט דיר זאגן אז ער ליידט אנשטאט אברהם, ווי די ווערטער פונעם מדרש אז איוב איז דער וואס וועט באקומען די יסורים. ווי אויך, ווי מיר האבן פריער דערמאנט, זענען די ראשי תיבות פון "ויעקד את יצחק בנו" - איו"ב, צו ווייזן אז פון דא און ווייטער איז איוב דער וואס מאכט מיט די יסורים. נאך מער: "בשחין רע" איז אין גימטריא "הוא היה תרח". און דער חיד"א ברענגט אז אויך דער פסוק "ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל" קומט אויס אין גימטריא ווי איוב.
דער משל פונעם פאסטוך און דעם וואלף - איוב וואס איז איבערגעגעבן געווארן אין די הענט פונעם שטן
עס שטייט אין מדרש רבה: רב חמא ברבי חנינא זאָגט, אין דער שעה ווען ישראל איז אַרויס פֿון מצרים איז דער מלאך סמא"ל אויפֿגעשטאַנען מקטרג צו זײַן אויף זיי. אַ משל צו אַ פּאַסטעך וואָס האָט אַריבערגעפֿירט זײַנע שאָף איבער אַ טײַך, און בשעת מעשה איז געקומען אַ וואָלף זיך רייצן מיט די שאָף. אַ בקיאות'דיקער פּאַסטעך קען זיך אַן עצה געבן מיט וועלף - וואָס האָט ער געטאָן? ער האָט גענומען אַ גרויסן באָק און אים איבערגעגעבן צו אים. ווען ער גיט אים אַ קליינעם באָק וואָלט דער וואָלף אים גלײַך פֿאַרציקט, אָבער מיט אַ גרויסן באָק וועט ער זיך קריגן אַ שטיק צײַט. האָט ער געזאָגט: זאָל ער זיך קריגן מיט אים ביז מיר וועלן אַריבערגיין דעם טײַך, און דערנאָך וועל איך אים ברענגען - איך וועל ענדיקן אַריבערפֿירן די שוואַכע שאָף, און דערנאָך וועל איך צוריקקומען און ראַטעווען דעם גרויסן באָק פֿון זײַן האַנט.
אַזוי אויך, אין דער שעה ווען ישראל איז אַרויס פֿון מצרים איז סמא"ל אויפֿגעשטאַנען מקטרג צו זײַן. האָט ער געזאָגט פֿאַרן הקדוש ברוך הוא: ריבונו של עולם, ביז איצט זענען די דאָזיקע געווען עובדי עבודה זרה, און דו שפּאַלטסט פֿאַר זיי דעם ים? הללו עובדי עבודה זרה והללו עובדי עבודה זרה! וואָס האָט הקדוש ברוך הוא געטאָן? ער האָט אים איבערגעגעבן איוב'ן, וואָס איז געווען פֿון די יועצי פרעה, וואָס אויף אים שטייט "ואיוב איש תם וישר". האָט ער אים געזאָגט: אָט איז ער אין דײַן האַנט. האָט הקדוש ברוך הוא געזאָגט: ביז ער גיט זיך אָפּ מיט איוב'ן, וועלן די ייִדן אַרויפֿגיין און אַראָפּגיין אין ים, און דערנאָך וועל איך ראַטעווען איוב'ן.
און דאָס איז וואָס איוב האָט געזאָגט: "שלו הייתי ויפרפרני, ואחז בערפי ויפצפצני" - כּדי צו מאַכן פֿון מיר אַ שטעקן פֿאַר אַ ציל, ווי עס שטייט "ויקימני לו למטרה". די פֿײַלן מוזן פֿליִען ערגעץ, און הקדוש ברוך הוא זאָגט: אָט האָסטו אַ ציל, נעם און באַשעפֿטיק זיך מיט איוב'ן. און עס שטייט "יסגירני אל אל עויל" - דער אייבערשטער האָט מיך איבערגעגעבן צו אַן "אל", אַ בעל כוח, "עויל", אַ טוער פֿון עוולה, דאָס איז סמא"ל. זאָגט איוב: מען האָט מיך איבערגעגעבן ווי אַ קרבן אין דער האַנט פֿון אַן עוולה-טוער, כּדי ישראל זאָל נישט אַרויסגיין חייב אינעם דין. און דאָס איז "ועל ידי רשעים ירטני". אין יענער שעה האָט הקדוש ברוך הוא געזאָגט צו משה'ן: איך האָב דאָך שוין איבערגעגעבן איוב'ן צום שטן, וואָס האָסטו צו טאָן? "דבר אל בני ישראל ויסעו" - ס'איז שוין דאָ ווער עס זאָל בילן.
רמזים פֿון איוב בײַ קריעת ים סוף
און דאָס איז מרומז אין קריעת ים סוף אַליין: "וירא ישראל את היד הגדולה אשר עשה ה' במצרים, וייראו העם את ה', ויאמינו בה' ובמשה עבדו". גיט אַ קוק אויף די ראשי תיבות: "וייראו העם את ה'" - איו"ב. ווי אַזוי זענען מיר אַריבער דעם ים סוף? דורך איוב וואָס איז איבערגעגעבן געוואָרן אין דער האַנט פֿונעם שטן. און אַזוי אויך "ויאמינו בה' ובמשה עבדו" - ראשי תיבות איו"ב, אַז ער איז דער וואָס האָט באַקומען די ייִסורים. און דער האר"י ז"ל זאָגט אַז די זאַך איז אויך מרומז אין דער שירה: "תרעץ אויב" - די אותיות פֿון "צרעת איוב". די צרעת וואָס איוב האָט באַקומען, זי איז די וואָס האָט אָפּגעראַמט פֿון אונדז דעם גרויסן פֿײַנט, דעם שטן, ער זאָל נישט קענען מקטרג זײַן. און נאָך אַ רמז: "ויבאו אחריהם ויכסהו" - מיט אַן איבערהיפּ פֿון דרײַ אותיות אין "אחריהם ויכסהו" וועט איר געפֿינען דאָס וואָרט איוב.
איוב'ס שלעכטע עצה פֿאַר פרעה
און מען קען נאָך מסביר זײַן: איוב איז דאָך דער וואָס האָט פֿאַראורזאַכט ייִסורים פֿאַר עם ישראל. ווער האָט געגעבן פֿאַר פרעה די שלעכטע עצה? אין חז"ל שטייט טאַקע אַז איוב האָט געשוויגן, אָבער אינעם זוהר הקדוש שטייט אַז איוב האָט געגעבן אַ שלעכטע עצה זיי צו פּײַניקן. איוב האָט געזאָגט צו פרעה: הרגע זיי נישט, נאָר טו זיי פֿאַרשאַפֿן ייִסורים. און וויבאַלד דו האָסט גורם געווען די ייִסורים פֿאַר עם ישראל מיט דײַן עצה, וועסטו איצט באַשיצן אויף זיי פֿון די ייִסורים - דו וועסט זיי מקבל זײַן און זיי פֿאַרטיידיקן. מידה כנגד מידה, איוב ווערט געפּײַניקט כּדי עם ישראל זאָל קענען אַריבערגיין דעם ים סוף.
דער חיד"א: פֿיר הונדערט יאָר קעגן תרח
דעם טיפֿזיניקן ענין דערקלערט דער חיד"א אין זײַן ספר שמחת הרגל. זאָגט דער חיד"א: איינע פֿון די סיבות פֿאַר גלות מצרים איז געווען צו פֿאַרכאַפּן און מכפר זײַן אויף תרח וואָס האָט געדינט עבודה זרה. וויפֿל יאָר האָט תרח געלעבט? צוויי הונדערט און פֿינף יאָר, אַ מאריך ימים. פֿון דעם קען מען אויף פֿינף יאָר אים נישט משפּטן, ווײַל ער איז געווען קליין און אָן דעת. זענען געבליבן צוויי הונדערט יאָר. און בײַ דעם חטא פֿון עבודה זרה משפּט דער אייבערשטער סײַ אויפֿן מעשה און סײַ אויפֿן מחשבה: צוויי הונדערט יאָר פֿון אַ שלעכטן מעשה, און צוויי הונדערט יאָר פֿון אַ מחשבה פֿון כפירה, ווײַל אַ מחשבה פֿון כפירה איז גלײַך ווי עבודה זרה. און צוזאַמען פֿיר הונדערט יאָר - קעגן "ועבדום ועינו אותם ארבע מאות שנה". און דאָס איז וואָס ס'איז מרומז געוואָרן צו אברהם'ן: "כי גר יהיה זרעך בארץ לא להם" - "כי גר יהיה", די אותיות כ' ג' י' באַטרעפֿן דרײַ און דרײַסיק, אין גימטריא "אביך". דו פֿרעגסט פֿאַרוואָס פֿיר הונדערט יאָר? וואָס קען מען טאָן, אביך - צוויי הונדערט יאָר מעשה און צוויי הונדערט יאָר מחשבה, צוליב אים פֿאָדערט זיך דער תיקון. און דערפֿאַר איז איוב געמשפּט געוואָרן מיט ייִסורים כּדי מכפר צו זײַן אויף תרח.
און לויט ווי מיר האָבן פֿריִער געזאָגט, שטעלן די צוויי טעמים זיך צונויף און זענען נישט קיין באַזונדערע טעמים. פֿון איין זײַט איז דאָ אַן עצה צו פֿאַרשקלאַפֿן עם ישראל, און פֿון דער אַנדערער זײַט איז דער גלות געקומען מכפר צו זײַן אויף תרח - און דאָס איז דאָך אַליין דער ענין: דער גאַנצער גלות איז דאָך צוליב דײַן סיבה, איוב, און ער איז געקומען מכפר צו זײַן אויף דיר, ווײַל דו ביסט דאָך תרח. און אַנשטאָט צו פֿאַרריכטן, וואָס טוסטו? דו גיסט נאָך אַן עצה זיי צו פֿאַרשקלאַפֿן! מיר ליידן דאָך צוליב דיר, און דו ביסט פֿון די יועצי פרעה און האָסט נאָך עצות ווי אַזוי אונדז צו פֿאַרשווערן? און דערפֿאַר האָט דער אייבערשטער פֿיל געמאַכט די ייִסורים פֿון איוב'ן.
די פֿעלנדיקע הונדערט און נײַנציק יאָר
ישראל גייט אַרויס פֿון מצרים נאָך צוויי הונדערט און צען יאָר, און דער תיקון פֿון פֿיר הונדערט יאָר איז נישט פֿאַרענדיקט געוואָרן. דער שטן איז מקטרג: ריבונו של עולם, ס'האָט זיך אויסגעפֿאָדערט פֿיר הונדערט יאָר כּדי מכפר צו זײַן אויף תרח, און זיי זענען אַרויס נאָך צוויי הונדערט און צען - ס'פֿעלן נאָך הונדערט און נײַנציק יאָר! דאָס איז דער טיפֿער אינהאַלט פֿון דער טענה "הללו עובדי עבודה זרה והללו עובדי עבודה זרה": תרח דינט נאָך אַלץ עבודה זרה, דאָס הייסט דער תיקון איז נאָך נישט גאַנץ. וואָרום אויף דעם וואָס ישראל דינט איצט איז שווער צו האָבן אַ טענה אויף זיי, זיי זענען ווי אנוסים; אָבער תרח האָט געדינט עבודה זרה ברצון. זיי זענען אַראָפּגעגאַנגען מתקן צו זײַן, און דער תיקון איז נאָך נישט פֿאַרטיק.
לפי דעם פארשטייען מיר די ווערטער פונעם מדרש. דער הקדוש ברוך הוא גיט איבער איוב'ן פאר'ן שטן - און ווער איז איוב? וועמען האט מען לכתחילה געוואלט פאררעכטן? תרח'ן. זאגט דער הקדוש ברוך הוא: תרח וועט צוריקקומען אין א גלגול, און דו דער שטן וועסט אים באקומען אין דיינע הענט אריין פאר א פערזענליכער באהאנדלונג, און מיט דעם וועסטו משלים זיין יענע יארן וואס דו טענה'סט אז כלל ישראל האט זיך נישט געמוטשעט אין זיי. און יעצט איז דאס הפלא ופלא פארשטענדליך: ס'איז דא נישט קיין שעיר לעזאזל וואס מ'ווארפט פאר'ן שטן יעדעס מאל ווען ס'איז דא א פראבלעם, נאר ער אליין איז דער פראבלעם און ער איז דער גורם צו דער גאנצער צרה. און ווען ס'ווערט א פראבלעם, גיט מען איבער דעם מענטש וואס האט עס גורם געווען - איוב מוז ליידן די יסורים וואס קומען אים, כדי משלים צו זיין דעם תיקון פון תרח.
"מתחילה עובדי עבודה זרה היו אבותינו"
לויט דעם וועלן מיר אויך פארשטיין וואס מיר זאגן אין דער הגדה: "מתחילה עובדי עבודה זרה היו אבותינו, תרח אבי אברהם". ס'איז דא דא צוויי קשיות: ערשטנס, פארוואס זאל מען דערמאנען אונזער גנאי און זוכן אין אונז פגמים? צווייטנס, פון ווען אן ייחס'ט מען זיך צו תרח? "אבותינו" זענען דאך אברהם, יצחק און יעקב, נישט תרח!
נאר די גאנצע הגדה רעדט דאך וועגן גלות מצרים, און די ווארצלען דארף מען פארשטיין: פארוואס זענען נגזר געווארן פיר הונדערט יאר גלות? ווייל מתחילה עובדי עבודה זרה היו אבותינו - עס איז געווען תרח וואס האט געדינט עבודה זרה, און מ'האט געדארפט מכפר זיין אויף אים. הייבט דער בעל הגדה אן און זאגט דיר: זאלסט וויסן, אלעס וואס דו וועסט ליינען פון דא און ווייטער האט זיך אנגעהויבן דערפון וואס תרח איז געווען אן עובד עבודה זרה. אזוי ערקלערט דער חיד"א.
דער גלגול פון יעקב אבינו אין איוב
עס האבן געשריבן די מקובלים אז אויך יעקב אבינו האט זיך מגלגל געווען אין איוב, פאר'ן חתונה האבן מיט צוויי שוועסטער. אויך ביי יעקב'ן איז געווען א חיסרון אין דעם און עס האט אויסגעפעלט א תיקון, און דערפאר האט ער זיך אויך מגלגל געווען אין איוב. און דאס איז מרומז אינעם פסוק: "ואשה אל אחתה לא תקח לצרר לגלות ערותה" - "לא תקח" ענדיגט זיך מיט א ח', "לצרר" ענדיגט זיך מיט א ר', "לגלות" ענדיגט זיך מיט א ת' - סופי תיבות תר"ח. צו זאגן פאר דיר אז יעקב האט זיך מגלגל געווען אין איוב וואס ער איז דער גלגול פון תרח, צוליב "לא תקח לצרור לגלות ערוותה", א פרוי צו איר שוועסטער. און די ראשי תיבות "ואשה אל אחתה לא" באטרעפן אכט און דרייסיג, צוויי מאל איו"ב, צו זאגן פאר דיר אז ער וועט זיך דארפן מגלגל זיין אויף דעם ענין אין איוב.
און דאס איז אויך מרומז אין אן אנדערן פסוק: "כי תהיין לאיש שתי נשים, האחת אהובה והאחת שנואה, וילדו לו בנים". איבערהיפט דריי אותיות אין "שנואה וילדו לו בנים" וועט איר באקומען דאס ווארט איוב. ווארום עס שטייט דאך "וירא ה' כי שנואה לאה" - "כי תהיין לאיש שתי נשים", און ער וועט זיך שפעטער דארפן מגלגל זיין אין איוב כדי מתקן צו זיין. און נאך מער: די סופי תיבות פון "שנואה וילדו לו בנים" - ה', ו', ו', ם' - באטרעפן אין גימטריא "יבמה", צו זאגן פאר דיר אז ער וועט דארפן צוריקקומען און עס וועט זיין דערין אן ענין פון ייבום, ווייל איוב איז דאך געווען בן היבמה. און נאך, "אהובה" איז בגימטריא איו"ב, צו זאגן פאר דיר אז מ'וועט דאס דארפן מתקן זיין דורך א גלגול אין איוב.
און די מקובלים האבן געשריבן אז יעקב אבינו האט באקומען יסורים אין זיין גלגול אלס איוב כנגד די עשר מכות וואס די מצריים האבן געכאפט. און דאס איז מרומז אינעם פסוק "וירא ישראל את היד הגדולה אשר עשה ה' במצרים" - ישראל, דאס איז יעקב אבינו; און ער האט געליטן יסורים אזוי ווי דער אייבערשטער האט געטאן אין מצרים. ווייל ווער האט דען גורם געווען די יסורים וואס זענען געווען אין מצרים? איוב, וואס ער איז תרח. איוב האט גורם געווען די יסורים, און איוב אליין מוטשעט זיך מיט די זעלבע יסורים.
דער רש"ם פון אוסטראפאלע: דער שורש הנשמה אין אדם הראשון
רבי שמשון מאוסטראפאלי ערקלערט אין דעם א טיפערן ענין. עס שטייט אז יעדע אידישע נשמה שטאמט איר מקור פון א באשטימטער נקודה אין אדם הראשון. פאר רבי חיים וויטאל, צום ביישפיל, האט דער הייליגער אריז"ל מגלה געווען אז דער מקור פון זיין נשמה איז פון די שערות אויפ'ן אקסל פון אדם הראשון, און האט אים געזאגט: ווען דו וואלסט ווען געוואוסט וואס פאר א געוואלדיגע מעלה דו פארמאגסט, וואלסטו נישט אויפגעהערט צו שמייכלען און זיך פרייען אלע טעג פון דיין לעבן; און דער גאנצער צוועק פון מיין קומען אויף דער וועלט איז נאר כדי דיר מתקן צו זיין.
און פון וואנעט קומען מיר? עקבתא דמשיחא - פון דעם נידריגסטן פלאץ אין אדם הראשון, פונעם עקב. און נישט בלויז דאס נידריגסטע, נאר אויך דאס הארטסטע: די הויט דארט שפירט נישט. און דערפאר שפירן מיר היינט כמעט גארנישט. אמאל פלעגט מען זען ווי מענטשן דאווענען און ברעכן אויס אין א געוויין; היינט א מענטש - הלוואי זאל ער ביי נעילה וויינען. דאס איז א טויטע הויט וואס שפירט נישט. א מענטש הערט אסונות, הערט צרות, און עס רירט אים נישט; אמאל פלעגט מען הערן א זאך און תיכף אויסברעכן אין טרערן. ס'איז נישטא קיין געפיל פון קדושה, נישטא קיין התעוררות. מיר זענען עקבתא דמשיחא, ממש פון די עקבים פון אדם הראשון.
און וואס איז דער מקור פון יעקב אבינו? זאגט דער רש"ם מאוסטראפאלי: פון די צוויי שערות אינעם קודקוד פון אדם הראשון. און דאס איז א העכסטער פלאץ - די קרקפתא איז א גאר הויכער מקום אין קבלה, און די שערות פון דער קרקפתא זענען נאך פיל העכער. און ס'שטייט אז ווען אדם הראשון איז נאך געווען א גולם, האט אים דער הקדוש ברוך הוא געוויזן דור דור ודורשיו, דור דור וחכמיו, און ער האט אים געוויזן יעקב'ן אנגעהאנגען אין זיין האר, און ער האט אים געוויזן אז אזוי ווי קיין איין האר רירט נישט צו צו דער אנדערער און זיי זייגן נישט פון איין גומה, אזוי אויך טאר ער נישט חתונה האבן מיט צוויי שוועסטער.
צוויי שוועסטער זענען ווי צוויי האר וואס זייגן פון איין גרוב. און יעקב אבינו איז אין דעם נכשל געווארן בלית ברירה - דער וואס האט אים געברענגט דערצו איז געווען לבן הארמי, וואס האט אים געצוואונגען צו הייראטן צוויי שוועסטער ווייל ער האט געטראכט אז דערמיט וועט ער זיך קענען מנצח זיין איבער אים. און דערפאר דארף יעקב מגולגל ווערן כדי צו פאררעכטן דאס נעמען צוויי שוועסטער, און ער ווערט נתגלגל אין איוב.
"תם אני ולא אדע נפשי"
און יעצט לאמיר באמערקן: איוב זאגט "תם אני לא אדע נפשי". תם אני - איך ווייס וואס מיין שורש איז, איך בין פונעם שורש פון יעקב איש תם. און איוב חזר'ט איבער די דאזיגע הגדרה פילע מאל: "הן אל לא ימאס תם", "תם אני ויעקשני", "תם ורשע הוא מכלה". ער חזר'ט איבער און באצייכנט זיך אלס "תם", פונקט ווי יעקב אבינו איש תם. און דאס איז וואס ער זאגט: איך בין א תם, איך קום פון יעקב אבינו, איך בין גאנץ - און איך פארשטיי נישט מיין נפש, פארוואס דארף איך אזוי פיל ליידן און ווערן געפייניגט מיט יסורים, אויב איך בין ארויסגעקומען פון אזא גרויסן צדיק?
"מן הסערה" - פון צווישן די שערות פונעם מענטשנ'ס קאפ
מיר האבן געלערנט "ויען ה' את איוב מן הסערה", און "הסערה" שטייט דארט געשריבן מיט א שי"ן (השׂערה). חז"ל האבן געדרש'נט: מן הסערה - מבין שערות ראשו של אדם, פון צווישן די האר פונעם מענטשנ'ס קאפ. אויפן דרך הפשט האבן מיר שוין מסביר געווען און מיר וועלן נישט איבערחזר'ן, אבער זעט ווי וואונדערבאר דאס איז לויטן רש"ם מאוסטרופולי. דער סוד הדברים איז: מבין שערות ראשו של אדם הראשון. וואס זאגט אים דער הקדוש ברוך הוא? ווען דו וואלסט געוואוסט וואו דיין אחיזה איז אין אדם הראשון, וואלט דיר גארנישט שווער געווען. וואו ביסטו געווען? אין די צוויי שערות אויפן שפיץ קאפ (קודקוד) פון אדם הראשון. און וואס איז דיר דארט מרומז געווארן? אז צוויי שערות יונקן נישט פון איין גרוב, און דו טארסט נישט הייראטן צוויי שוועסטער - און דו האסט געהייראט צוויי שוועסטער. דאס איז דער ענטפער צו איוב: פארשטיי אז אפילו ווען דו ביסט א תם, דאס הייסט ווי יעקב, אפילו ווען דו ביסט א גלגול פון א צדיק, אויך פאר א צדיק איז פאראן וואס צו מתקן זיין; דיין אחיזה איז פון די שערות, און דאס דארפסטו פאררעכטן.
די רמזים אויפן גלגול פון יעקב אין איוב
אויך דער גלגול פון יעקב אין איוב איז מרומז אין דער תורה. עס שטייט "הוא עשו אבי אדום. וישב יעקב בארץ מגורי אביו בארץ כנען". גיט אכט: "אדום" - א', "וישב" - ו', "יעקב" - י', "בארץ" - ב', איז דאס ראשי תיבות איו"ב, דאס הייסט דער גלגול פון יעקב. און נאך מער: "יעקב" - י', "בארץ" - ב', "מגורי" - מ', איז דאס יב"ם, אזוי ווי מיר האבן געזאגט אז איוב איז בן היבמה. און נאך מער: "אביו" זענען די אותיות פון "איוב" - "בארץ מגורי אביו", דיר צו זאגן אז ער איז עתיד צו וואוינען אין דעם לאנד וואו איוב וועט וואוינען. און נאך איז מרומז: "הכי קרא שמו יעקב" - די סופי תיבות זענען איו"ב; און אזוי אויך "קרא שמו יעקב ויעקבני" מיט א דילוג פון פיר אותיות - איוב, און איר קענט דאס נאכגיין.
"ואתה תבוא אל אבתיך בשלום" - א שוועריקייט ביי ברית בין הבתרים
דער הייליגער אריז"ל זאגט נאך: ביי ברית בין הבתרים לאזט דער אויבערשטער וויסן פאר אברהם, "ידע תדע כי גר יהיה זרעך בארץ לא להם ועבדום וענו אתם ארבע מאות שנה. וגם את הגוי אשר יעבדו דן אנכי ואחרי כן יצאו ברכש גדול. ואתה תבוא אל אבתיך בשלום תקבר בשיבה טובה. ודור רביעי ישובו הנה כי לא שלם עון האמרי עד הנה". און דא איז פאראן א גאר גרויסע קשיא, וואס ווען מען הערט זי וואונדערט מען זיך ווי אזוי מיר האבן דאס אליין נישט באמערקט.
דער אויבערשטער זאגט אים: דיין זרע וועט זיין א גר אין א לאנד וואס איז נישט זייעריגס, מען וועט זיי פארקנעכטן און פייניגן, און אויך דאס פאלק וועל איך משפט'ן, און דערנאך וועלן זיי ארויסגיין מיט גרויס פארמעגן. וואס וואלט געדארפט שטיין גלייך דערנאך? "ודור רביעי ישובו הנה" - ווען זיי גייען ארויס מיט גרויס פארמעגן, וואוהין וועלן זיי קומען? צום הייליגן לאנד, "כי לא שלם עוון האמורי עד הנה". און אינמיטן קומט אריין: "ואתה תבוא אל אבותיך בשלום תקבר בשיבה טובה". ווי קומט דאס דא אריין? מען רעדט דאך פון זאכן וואס זענען פיל שפעטער נאכן טויט פון אברהם: זיי זענען אין מצרים, מען וועט זיי פארקנעכטן און פייניגן, און דערנאך גייען זיי ארויס און קומען אריין אין לאנד - וואס שייך אינמיטן "ואתה תבוא אל אבותיך בשלום"?
און בפרט לויט ווי חז"ל האבן געדרש'נט, אז דא האט אים דער אויבערשטער אנגעזאגט די בשורה אז תרח איז עתיד תשובה צו טון - ווייל אויב נישט, ווי אזוי וואלט געווען "תבוא אל אבותיך בשלום"? קומט אויס אז אינמיטן דעם שעבוד און אינמיטן דער גאולה ברענגט דער פסוק אריין א נבואה אז תרח וועט תשובה טון. וואס איז דער שייכות, און פארוואס פונקט דא?
נאר ווי מיר האבן געזאגט: תרח איז נתגלגל געווארן אין איוב, און דורך די יסורים באקומט תרח זיין תיקון. און איוב האט אויך געהאט אן אייגענע סיבה צו ליידן יסורים, ווייל ער איז דאך געווען פון די יועצים פון פרעה, און לויטן זוהר הקדוש האט ער געגעבן א שלעכטע עצה - צו פייניגן כלל ישראל מיט יסורים און נישט נעמען זייער נשמה, דאס הייסט זיי נישט הרג'ענען.
לשון הזוהר
אין חז"ל שטייט אז איוב האט געשוויגן, אבער דער זוהר הקדוש זאגט אז איוב האט געגעבן אן עצה צו פייניקן כלל ישראל. און דאס איז דער לשון פונעם זוהר: "כמה דאיהו דן הכי אתדן, בגין דאיוב מקריבי עצה דפרעה הווה" - ער איז געווען פון די נאנטע יועצים פון פרעה. "וכד קם פרעה עלייהו דישראל בעא לקטלא לון" - פרעה האט אונז געוואלט הרג'ענען. "אמר ליה: לא, אלא טול ממוניהון ושלוט על גופיהון בפולחנא קשיא ולא תקטל לון" - פארשקלאף זיי מיט שווערע ארבעט און הרג זיי נישט. האט דער הקדוש ברוך הוא געזאגט צו אים: חייך, בההוא דינא ממש תתדאין - דאס וואס דו ראטסט צו טון מיט מיין פאלק, אזוי וועט מען דיך משפט'ן. וואס שטייט דארט? "אולם שלח נא ידך וגע אל עצמו ואל בשרו, אך את נפשו שמור". דאס איז פונקט די עצה וואס דו האסט געגעבן פאר פרעה, און יעצט פראבירט מען עס אויס אויף דיר.
מידה כנגד מידה ווערט איוב געשלאגן מיט יסורים, און דורך די דאזיגע יסורים טוט איוב תשובה. און דאס איז אויך מרומז אין די פסוקים "ויאנחו בני ישראל מן העבדה... וישמע אלקים את נאקתם ויזכר אלקים את בריתו את אברהם את יצחק ואת יעקב" - די ראשי תיבות פון "את אברהם את יצחק ואת" באטרעפן אין גימטריא איו"ב. וואס האט דער אויבערשטער דערמאנט? ער האט דערמאנט איוב'ן. און אזוי אויך "וירא אלקים את בני ישראל וידע אלקים" - "בני" ב', "ישראל" י', "וידע" ו', "אלקים" א' - איו"ב. דיר צו זאגן אז דאס גאנצע שלעכטס און דאס געקרעכץ זענען געקומען וועגן איוב: איינס, ווייל ער איז געקומען מתקן צו זיין די חטאים פון תרח און דערפאר ליידן מיר פיר הונדערט יאר; און צווייטנס, ווייל ער איז דער וואס האט געגעבן די שלעכטע עצה.
דער סדר פון די פסוקים ביי ברית בין הבתרים ווערט נתבאר
און יעצט לאמיר צוריקקומען צום ביאור פונעם כתוב. "ידוע תדע כי גר יהיה זרעך בארץ לא להם ועבדום ועינו אותם ארבע מאות שנה" - און ווער האט דאס געראטן? איוב, און דערפאר ווערט איוב געפלאגט מיט יסורים און צוליב דעם טוט ער תשובה. "וגם את הגוי אשר יעבודו דן אנוכי ואחרי כן יצאו ברכוש גדול" - ביים שפאלטן דעם ים סוף וועל איך משפט'ן מצרים און זיי וועלן זוכה זיין צו א גרויס פארמעגן ביי ביזת הים. און וואס איז דעמאלט געשען ביים ים סוף? דער אויבערשטער האט איבערגעגעבן איוב'ן אין דער האנט פונעם שטן, און איוב מוטשעט זיך, און מיט זיינע יסורים איז ער מכפר אויף תרח.
און גלייך דערנאך: "ואתה תבוא אל אבותיך בשלום תקבר בשיבה טובה" - איוב טוט תשובה נאך די יסורים, און די יסורים רייניקן אים אויס, און דער הקדוש ברוך הוא זאגט צו אים: דו קענסט זיין רואיג, דיין פאטער איז געקומען צו זיין תיקון. הא בהא תליא; דאס איז נישט קיין זייטיגע מעשה וואס איז אריינגעפאלן אינמיטן די פרשה פון מצרים, נאר דארט אין מצרים האט איוב געגעבן א שלעכטע עצה און דארט וועט ער באקומען זיינע יסורים, און מיט דעם וועט אויך פארראכטן ווערן דער גלגול פון תרח, און ממילא "ואתה תבוא אל אבותיך בשלום". און ווען וועט דאס זיין? ווען זיי וועלן ארויסגיין פון מצרים. און דעריבער איז דאס אויך דער סדר פון די פסוקים: נאך "ועבדום ועינו אותם" און "את הגוי אשר יעבודו דן אנוכי" קומט "ואחרי כן יצאו ברכוש גדול" - ווייל ביזת מצרים איז געווען דאס קליינע פארמעגן, און ביזת הים איז דאס גרויסע פארמעגן - און אין יענע צייט ווערט איוב איבערגעגעבן אין די הענט פונעם שטן און תרח ווערט מתוקן, און ערשט דעמאלט "ואתה תבוא אל אבותיך בשלום", ווען אלעס איז שוין מושלם. אזוי ערקלערט דער הייליגער אריז"ל.
אברהם מאהבה און איוב מיראה
ווייטער זאגט דער הייליגער אריז"ל: אברהם אבינו האט געדינט זיין באשעפער פון ליבע, "אברהם אוהבי"; און איוב האט געדינט פון יראה, "והיה האיש ההוא תם וישר וירא אלקים וסר מרע". דעריבער האט אברהם בייגעשטאנען די נסיונות און האט נישט מורא געהאט פון דער מדת הדין, ווייל זיין עבודה איז געווען מאהבה; אבער איוב איז אויסגעפרואווט געווארן מיט איין נסיון און האט נישט בייגעשטאנען בשלימות. און דאך, זאגן חז"ל, מיט זיינע ליפן האט ער נישט געזינדיגט.
און דאס איז וואס זיין פרוי האט אים געזאגט: "עודך מחזיק בתומתך". איר כוונה איז געווען: דאס גאנצע וואס דו ביסט געווען תם וישר האט דאך געשטאמט דערפון וואס דו ביסט א ירא אלוקים, וואס דו האסט די גאנצע צייט מורא געהאט. ווער איז דאס א ירא אלוקים? איינער וואס האט מורא פון יסורים - ער וויל נישט קיין גיהנם, ער וויל נישט קיין שטראפן, ער וויל נישט קיין מחלות. פון דעם פחד ביסטו געווארן א צדיק. און יעצט, "אשר יגורתי יבוא לי" - די יסורים קומען דאך טאקע אויף דיר. אויב אזוי, "ברך אלקים ומת" - וואס האט דיר געהאלפן דיין גאנצע צדקות? דו ביסט געווארן א צדיק כדי נישט צו ליידן קיין יסורים, און טראץ דיין תמימות און ערלעכקייט פייניקט דיך דער הקדוש ברוך הוא. און פאר וואס? ווייל די יסורים קומען אויף דעם וואס דו האסט קאליע געמאכט מיט מיר אינעם פריערדיגן גלגול, ווען דו ביסט געווען תרח און איך בין געווען אמתלאי בת כרנבו.
האט איוב צו איר געזאגט: "כדבר אחת הנבלות תדברי". וואס איז דער דאזיגער כינוי? ער רמז'ט איר אן: זאלסט וויסן, מיר זענען מגולגל פון יענער צייט וואס אויף איר שטייט "כי נבלה עשה בישראל לשכב את בת יעקב". און ווער איז די בת יעקב? דינה - און דאס ביסטו, ווייל די ווייב פון איוב איז דאך געווען דינה. מען דארף נאך אלץ מתקן זיין יענעם דור פון "נבלה עשה בישראל". וואס מיינסטו, אז איך האב נישט קיין תקנה אין די דאזיגע יסורים? דו האסט א טעות - זיי זענען א נסיון פאר מיר, און זיי זענען געקומען מיך צו פאררעכטן.
און דאס איז וואס ער האט איר געזאגט: "גם את הטוב נקבל מאת האלקים ואת הרע לא נקבל". דער אריז"ל ערקלערט אז דאס איז מיט אן אויסרוף-צייכן, נישט מיט קיין פראגע-צייכן: אויך דאס גוטע וועלן מיר מקבל זיין און דאס שלעכטע וועלן מיר נישט מקבל זיין! מיר וואלטן דאך געדארפט באקומען אן אומגעהויער שלעכטס אויף אונזער פריערדיגן גלגול - איך האב געהאט חטאים און דו האסט געהאט חטאים, און מיר דארפן געפייניקט ווערן אויף זיי. און דער אויבערשטער וויל אונז שפארן יענע שלעכטס אויף דער צוקונפט, אז מיר זאלן מקבל זיין דאס גוטע לעתיד לבוא און דאס שלעכטע זאלן מיר נישט מקבל זיין. וויאזוי טוט ער דאס? ער ברענגט אויף אונז שלעכטס יעצט, די יסורים וואס מיר ליידן יעצט, כדי אונז צו ראטעווען פון דעם צוקונפטיגן שלעכטס. אזוי איז מבאר דער אריז"ל אין ספר הליקוטים.
סך-הכל: זעקס סיבות פאר די יסורים פון איוב
לאמיר אויסרעכענען זעקס טעמים פאר די יסורים פון איוב. די ערשטע: ער איז א גלגול פון תרח, וואס האט געזינדיגט מיטן עוון פון עבודה זרה און מיטן עוון פון נדה. די צווייטע: ער איז א גלגול פון יעקב, וואס האט חתונה געהאט מיט צוויי שוועסטער. די דריטע: ווען עס איז פאראן א קטרוג, גיט דער הקדוש ברוך הוא איבער פארן שטן א שטארקן ווידער זיך צו שלאגן מיט אים, און איוב וואס איז געווען א צדיק איז איבערגעגעבן געווארן צו אים. די פערטע: ער איז געווען פון די יועצי פרעה און האט געגעבן אן עצה צו פייניגן כלל ישראל, און דער זוהר זאגט אז דערפאר זענען נגזר געווארן אויף אים יסורים פונקט ווי ער האט געראטן.
די פינפטע - דאס איז א הוספה וואס מיר האבן פריער נישט דערמאנט, און זי שטייט אינעם זוהר: איוב האט מקריב געווען אסאך קרבנות, אבער ער האט אלע געמאכט פאר אן עולה. א קרבן עולה איז כליל להשם, און איוב האט גארנישט געגעבן פאר דער סטרא אחרא נאר אלעס בלויז פארן אויבערשטן, און דערפאר האט די סטרא אחרא מקטרג געווען אויף אים. זאגט דער זוהר אז א מענטש דארף אויך מקריב זיין שלמים, און ווען מען מאכט אלעס אן עולה - איז די סטרא אחרא מקטרג. און דערפאר מאכן מיר יום כיפור דעם שעיר לעזאזל. די כוונה איז חס ושלום נישט אז מיר זענען מקריב פאר סמא"ל; מיר זענען מקריב דאס וואס דער אויבערשטער האט באפוילן, נאר די תורה אנטפלעקט אונז וואו עס גייט - קיין עזאזל, כדי פארצושטאפן זיין מויל. און אזוי אויך מים אחרונים, וואס דאס איז "חלק אדם רשע מאלוקים" - דער חלק וואס גייט צו דער סטרא אחרא. אויך דארט איז נישט די כוונה חס ושלום צו טון פאר דער סטרא אחרא, נאר מען איז מכוון אזוי ווי דער אויבערשטער האט געהייסן, נאר וויסן זאלסטו אז דאס איז דער חלק וואס דער אויבערשטער גיט פאר דער סטרא אחרא כדי אוועקצונעמען דעם קטרוג פון דער סעודה. איוב האט נישט אכטונג געגעבן אויף דעם, נאר ער האט מקריב געווען אלעס עולות, און האט נישט אראפגעווארפן פאר דער סטרא אחרא אפילו איין ביין - און דערפאר האט זי זיך פארמאסטן מיט אים.
און נאך א זאך: עס שטייט אינעם זוהר אז איוב איז געווען פון די יועצי פרעה, און וויבאלד ער איז געווען א צדיק, כל זמן ער איז געווען פון די יועצים האט ער מגין געווען אויף פרעה און אים באשיצט. וואס האט דער אויבערשטער געטון? ער האט געשלאגן איוב'ן מיט יסורים, און ווען ער האט געליטן האט ער שוין מער נישט געהאט קיין כוח צו באשיצן אויף פרעה, און דעמאלט האט דער הקדוש ברוך הוא געברענגט אויף פרעה די שווערע יסורים וואס ער האט געברענגט אויף אים.
פון דער קללה צו דער ברכה
עס איז נאך פאראן א שפעטערע הוספה - אז איוב, און דער חכם אבדן וואס האט געלעבט אין די צייטן פון רבי, און דער חכם איבו, זענען אלע א גלגול פון תרח - אבער אין דעם וועלן מיר יעצט נישט אריינגיין. מיר וועלן שליסן מיט א שיינעם רמז: דער מצב פון איוב, וואס אין אנהויב איז געווען גאר שווער און דערנאך איז צוריקגעקומען צו אים א פיל גרעסערער שפע ווי פריער, איז מרומז אין דער תורה מיט דילוגי אותיות. אינעם פסוק "ארור אתה בעיר וארור אתה בשדה": פונעם אות א' פון "אתה", מיט א דילוג פון פינף אותיות - ת', ה', ב', ע' פון "בעיר", און אזוי ווייטער - באקומט מען איו"ב. איוב האט איבערגעלעבט אויף זיך "ארור היום", און האט באקומען די שרעקליכסטע קללות. און פון דער אנדערער זייט איז פאראן דער פסוק "ברוך אתה בעיר וברוך אתה בשדה", און פונקט מיט דעם זעלבן דילוג פון פינף אותיות קומט דארט אויס איו"ב - דיר צו זאגן אז דער אויבערשטער האט געבענטשט איוב'ן און אומגעקערט זיין געפאנגענשאפט, און צוריקגעברענגט זיין מצב מיט א גרויסער און מעכטיגער ברכה פיל מער ווי עס איז פריער געווען.
וַיהֹוָה שָׁב אֶת שְׁבוּת אִיּוֹב בְּהִתְפַּלְלוֹ בְּעַד רֵעֵהוּ, וַיֹּסֶף יְהֹוָה אֶת כָּל אֲשֶׁר לְאִיּוֹב לְמִשְׁנֶה. (מב, י) - און דער אויבערשטער האט אומגעקערט די געפאנגענשאפט פון איוב ווען ער האט מתפלל געווען פאר זיינע פריינט, און דער אויבערשטער האט צוגעלייגט צו אלץ וואס איוב האט געהאט דאפלט.
וַיהֹוָה בֵּרַךְ אֶת אַחֲרִית אִיּוֹב מֵרֵאשִׁתוֹ, וַיְהִי לוֹ אַרְבָּעָה עָשָׂר אֶלֶף צֹאן וְשֵׁשֶׁת אֲלָפִים גְּמַלִּים וְאֶלֶף צֶמֶד בָּקָר וְאֶלֶף אֲתוֹנוֹת. (מב, יב) - און דער אויבערשטער האט געבענטשט דאס לעצטע פון איוב מער פון זיין אנהויב, און עס איז געווען ביי אים פערצן טויזנט שאף, און זעקס טויזנט קעמלען, און טויזנט פאר רינדער, און טויזנט אייזלס.
און נאך א פלאץ וואס מען געפינט אז די זאך איז דערין מרומז: "אם בגפו יבא בגפו יצא, אם בעל אשה הוא ויצאה אשתו עמו". מיר האבן דאך מסביר געווען אז תרח און אמתלאי בת כרנבו זענען ביידע צוריקגעקומען אין א גלגול, ער אלס איוב און זי אלס זיין ווייב דינה. און אויב מען וועט מאכן א דילוג פון אותיות און אנהייבן פונעם אות א' און אויסלאזן זעקס אותיות, וועט מען אנקומען צום י' פון "יבוא", צום ו' פון "בגפו", צום ב' פון "יצא אם בעל" - זעט מען איו"ב. דיר צו זאגן: "אם בגפו יבא בגפו יצא", אבער "אם בעל אשה הוא ויצאה אשתו עמו" - וועט ער דארפן צוריקקומען אין א גלגול און זיין ווייב וועט מיטקומען מיט אים, כדי צו פאררעכטן דאס וואס זיי ביידע האבן פוגם געווען.
צום סך הכל: מיר האבן געזען אין דעם שיעור דעם סוד פון איוב לויטן הייליגן אר"י, דעם זוהר, דעם רמ"ע מפאנו, דעם חיד"א און דעם רש"ם מאוסטראפאלי: איוב איז דער גלגול פון תרח, וואס איז געקומען משלים זיין דעם תיקון צוליב וועלכן עס זענען נגזר געווארן די פיר הונדערט יאר גלות מצרים, און אויך א גלגול פון יעקב אבינו פארן נעמען צוויי שוועסטער; ער איז געווען פון די יועצי פרעה און האט געראטן צו פייניגן כלל ישראל, און איז געמשפט געווארן מיט די זעלבע יסורים ממש; ער איז איבערגעגעבן געווארן אין דער האנט פונעם שטן ביים שפאלטן דעם ים סוף ווי דער גרויסער בוק אינעם משל, כדי כלל ישראל זאל אריבערגיין דעם ים; און ער האט מקריב געווען אלעס עולות און נישט געגעבן קיין חלק פאר דער סטרא אחרא. און אין דעם אלעס, זענען די יסורים נישט געקומען נאר מצרף צו זיין און מתקן צו זיין - און צום סוף "וה' שב את שבות איוב" און "וה' בירך את אחרית איוב מראשיתו", פון דער קללה צו דער ברכה. דער הקדוש ברוך הוא זאל אונז העלפן צו לערנען און לערנען פאר אנדערע, צו היטן, צו טון און מקיים צו זיין זיין רצון מיט א גאנצן הארצן, אמן ואמן.