זבחים פרק י"ד, משנה א'. מיר גייען ווייטער אן מיט די נושא פון שחיטה והעלאה בחוץ - דאס שחט'ן און מקריב זיין קרבנות אינדרויסן פון זייער ריכטיגן פלאץ. די משנה רעדט פון צוויי באזונדערע סארטן בעלי חיים: די פרה אדומה, און דער שעיר המשתלח - יענער שעיר וואס יום כיפור ווערט ער נישט מקריב געווען לה', נאר מען ברענגט אים צום פעלדז אינעם מדבר און מען שטופט אים אראפ פון דארט. פאר ביידע איז באשטימט געווארן א פונקטליכע און ספעציפישע פלאץ וואו זיי דארפן געטאן ווערן.
זייער באשטימטע פלאץ פאר די צוויי:
הפרה אדומה - ווערט געשאכטן אויפן הר הזיתים, פונקט קעגן קודש הקדשים. חז"ל האבן דארט געקוקט אויף א ספעציעלן פלאץ כדי זיכער צו מאכן אז ס'איז ריין טהור און ס'איז נישטא דארט קיין מתים, און דארט איז דא א גרוב וואו מען שחט איר און מען פארברענט איר כדי צו באקומען דעם אפר.
השעיר המשתלח - ווערט גענומען אין מדבר אריין און ווערט אראפגעשטופט פונעם פעלדז.
די שאלה איז וואס איז דער דין פון איינעם וואס שחט די בהמה אויף אן אנדער ארט. צי ווערט דאס גערעכנט ווי אן עשייה מחוץ לתחום, וואס מען דארף זיין חייב דערויף פאר שחיטת חוץ? און אזוי אויך ביים שעיר המשתלח: וואס איז דער דין אויב מען האט אים געשאכטן ווי א קרבן נעבן דעם בית המקדש, אינדרויסן פון די עזרה, אנשטאט אים פירן אין מדבר, אדער אויב מען האט אים מקריב געווען ווי א קרבן כאטש ער דארף נישט מקריב ווערן? מיר וואלטן אפשר געקענט טראכטן אז מען זאל זיין חייב כרת, ווייל זיי זענען דאך אויך א סארט בהמות המוקדשים וואס האבן א ספעציעלן פלאץ, און דער וואס טוט דאס נישט אויף דעם ריכטיגן פלאץ טוט דאס אינדרויסן פון זייער תחום. אבער די משנה לערנט ארויס פון א דרשה אז א מענטש איז נישט חייב אויף זיי, ווייל דאס זענען נישט קיין עכטע קרבנות וואס באלאנגען מקריב צו ווערן אינעווייניג אין די עזרה.
אין די ווערטער פון די משנה:
"פרת חטאת" - די פרה אדומה וואס ווערט פארברענט פארן אפר, וואס די תורה רופט איר א "חטאת", און דערפאר הייסט זי פרת חטאת. דאס מיינט נישט א בהמה וואס איז א קרבן חטאת, ווייל מען ברענגט נישט קיין קיהן צו א חטאת.
"ששרפה חוץ מגתה" - אז ער האט עס פארברענט אינדרויסן פון איר באשטימטע פלאץ. "גיתה" - איר גת; א גת איז דער פלאץ וואו די טרויבן זאפט זאמלט זיך איין בשעת'ן טרעטן, און אויף די באשטימטע פלאץ פון די פרה אדומה האט מען אוועקגעשטעלט דעם נאמען "גת". א טייל לערנען אז דער טעם דערפאר איז ווייל די האלץ וואס מען פארברענט איר אויף זיי זענען אויסגעשטעלט אזוי ווי מ'לייגט די באלקעס אין א גת פון טרויבן, און א טייל לערנען אז מען מיינט די גרוב אין די ערד וואו מען פארברענט איר, וואס זעט אויס ווי א גרוב אין די ערד וואו דער וויין זאמלט זיך. ס'איז כדאי צו באמערקן אז לויט רש"י ברויך די גירסא זיין "ששחטה" חוץ מגתה, און ס'זעט אויס אז ביים ברטנורא איז אויך געווען אזא גירסא.
"וכן שעיר המשתלח שהקריבו בחוץ - פטור" - דער וואס איז מקריב דעם שעיר לעזאזל אלס א קרבן אויף אן אומריכטיגן פלאץ, אנשטאט אים אוועקצושיקן פונעם פעלדז אין מדבר, איז פטור. דער וואס טוט א שחיטה אדער העלאה ביי איינע פון די צוויי בהמות איז פטור פון כרת.
"שנאמר: 'ואל פתח אוהל מועד לא הביאו'" - יעדע זאך וואס ס'איז נישט ראוי צו קומען צום פתח אוהל מועד, דאס הייסט צו דער עזרה וואו עס ווערן געטון די קרבנות, איז מען נישט חייב דערויף. די צוויי בהמות ווערן נישט מקריב געווען אינעם פתח אוהל מועד, נאר ווערן געשיקט צו אן אנדער ארט, און דעריבער דער וואס טוט זיי נישט אויף זייער פלאץ - אן איסור איז דא, אבער קיין חיוב כרת איז נישט פאראן.
אן אינטערעסאנטע נקודה אין א זייט:
דער שעיר המשתלח ווערט טאקע געברענגט צו ערשט צום היכל. ביידע שעירים ווערן דארט אוועקגעשטעלט, און איינער גייט לה' דורכן גורל און דער אנדערער לעזאזל, און אויפן שעיר לעזאזל טוט מען זיך מתוודה זיין - דאס ווידוי ווערט געטון ביים פתח אוהל מועד, אין די עזרה. קומט אויס אז ס'איז דא א צייט וואס די בהמה באלאנגט יא אהין.
דערפון קריגן זיך די דעות אינעם דין פון איינעם וואס שחט דעם שעיר אינדרויסן פארן ווידוי:
רוב ראשונים (וואס צווישן זיי זענען דער ראב"ד, רש"י און תוספות) - ס'איז דא אן אנדערע דרשה אויף אן אנדער פלאץ, פון די ווארט "לשם", וואס טוט ממעט זיין אפילו בהמות וואס האבן בלויז א צייטווייליגן זמן אין די עזרה. דעריבער איז מען פטור פון כרת סיי אויב ער האט געשאכטן דעם שעיר לעזאזל פארן ווידוי און סיי נאכדעם.
דער רמב"ם - דער וואס שחט דעם שעיר המשתלח אינדרויסן פארן ווידוי איז חייב, ווייל ס'איז נאך אלס דא א פלאץ וואו ער דארף אהין קומען: צוליב "אל פתח אוהל מועד" האט ער פריער געדארפט אריינגיין אין די עזרה פארן ווידוי, און דעריבער דער וואס טוט עס פאר דעם איז חייב כרת.
סך הכל: מיר האבן געלערנט אז די פרה אדומה און דער שעיר המשתלח, כאטש זיי האבן א באשטימטע און פונקטליכע פלאץ, זענען זיי נישט אין דעם כלל פון א חיוב אויף שחיטה והעלאה בחוץ. די דרשה "ואל פתח אוהל מועד לא הביאו" לערנט אונז אז יעדע זאך וואס איז נישט ראוי צו קומען אל פתח אוהל מועד איז מען נישט חייב דערויף קיין כרת, און דעריבער א מענטש וואס טוט זיי נישט אויף זייער פלאץ עובר'ט בלויז אויף אן איסור. מיר האבן זיך אפגעשטעלט אויף די גירסאות אין די לשון "חוץ מגתה", אויף צוויי ביאורים אינעם באדייט פון "גת", און אויף די מחלוקת ביים שעיר המשתלח וואס איז געשאכטן געווארן אינדרויסן פארן ווידוי - וואס לויט רוב ראשונים איז ער פטור סיי ווי, און לויט דעם רמב"ם איז ער חייב ווילאנג מען האט נאך נישט געטון דעם ווידוי.