סנהדרין פרק ה', משנה א'. די משנה רעדט ארום פראגעס וואס ווערן אנגערופן 'חקירות'. די ראשונים זענען מחולק וויפיל קאטעגאריעס פון פראגעס עס זענען דא: צי נאר צוויי - חקירות און בדיקות, אדער אפשר דריי - חקירות, דרישות און בדיקות. ווי עס זאל נאר זיין, כאטש וואס אין אמת'ן זענען די דאזיגע דריי ווערטער סינאנימען, באדייט א 'חקירה' אלס א פאכמאנישער טערמין אינעם יורידישן זשארגאן די פראגעס וואס אויב די עדים האבן געענטפערט אויף זיי "איני יודע" - איז זייער עדות אינגאנצן בטל און ווערט אין קיין פאל נישט אנגענומען.
דער הויפט ציל פון די חקירה פראגעס איז צו דערגיין דעם פונקטלעכן צייט און ארט וואו די מעשה איז פארגעקומען, און ווען און וואו די עדים טענה'ן אז זיי זענען געווען. דאס קלאר מאכן איז נויטיג, ווייל דאס עדות מוז זיין ראוי להזמה: הזמה באדייט א פאל וואס אנדערע עדים קומען און טענה'ן אז די דאזיגע עדים זענען בכלל נישט געווען אויף יענעם ארט אין יענער צייט. דעריבער מוז מען פעסטשטעלן דעם פונקטלעכן ארט און צייט, און אן דעם ווערט דאס עדות בכלל נישט אנגענומען.
די חקירה פראגעס לערנט מען ארויס פון די לשונות "ודרשת", "וחקרת", "ושאלת" וואס ווערן דערמאנט אין דריי פרשיות: ביי עיר הנדחת, ביי עבודה זרה, און ביי עדים זוממים. דורך עטלעכע דרשות נעמט מען זיי צוזאם און מען ציילט זיבן פארשידענע דערמאנונגען אויף אזעלכע סארט פראגעס. קומט אויס, אז כאטש די מצוה פון חוקר זיין די עדים כדי זיכער צו מאכן אז זיי זאגן דעם אמת איז מן התורה, איז אבער די באזונדערע פאדערונג צו פרעגן טאקע די דאזיגע זיבן פראגעס איבערן צייט און ארט, מדרבנן.
די שבע חקירות וואס ווערן אויסגערעכנט אין דער משנה:
די משנה זאגט: "היו בודקין אותן בשבע חקירות" - מען פלעגט זיי אויספארשן מיט זיבן חקירות. די צוויי עדים ווערן אויסגעפרעגט באזונדער, יעדער עד אפגעזונדערט פונעם צווייטן, און מען הייבט אן מיטן עלטערן פון זיי ביידע. און דאס זענען די פראגעס:
"באיזה שבוע" - אין וועלכן שבוע (מחזור פון זיבן יאר) איז די מעשה געשען. אין אונזערע טעג איז דא א פשוט'ערן אופן וויאזוי צו רעכענען דאטומס, אבער אין זייערע צייטן האט מען זיך באצויגן צום מחזור פונעם יובל: זיבן שמיטה מחזורים פון זיבן יאר זענען ניין און פערציג יאר, און דאס פופציגסטע יאר איז דאס שנת היובל.
"באיזו שנה" - אין וועלכן יאר פון די זיבן יאר פונעם שמיטה מחזור. דעם פרט האבן זיי זייער גוט געוואוסט, וויבאלד זיי זענען נזהר אין מעשר עני און מעשר שני, און מען ווייסט אין וועלכן יאר מען האלט.
"באיזה חודש" - אין וועלכן חודש איז די מעשה געשען.
"בכמה בחודש" - וויפילטער אינעם חודש איז עס געווען, צום ביישפיל דער זיבעצנטער טאג אין סיוון.
"באיזה יום" - אין וועלכן טאג אין דער וואך: דאנערשטאג, שבת, און אזוי ווייטער.
"באיזו שעה" - וואס איז געווען די שעה אינעם טאג. אין יענע טעג האט מען נישט געטראגן קיין זייגערס; עס זענען געווען זון-זייגערס, אבער נישט אויף יעדנ'ס האנט און נישט ביים עק פון יעדע גאס. מען האט דאס באשטימט לויט די פאזיציע פון דער זון אינעם הימל - צי אין דער ערשטער העלפט פון טאג אדער אין דער צווייטער, און צי די זון איז ארויפגעגאנגען א פערטל, א האלב אדער דריי פערטל פון איר וועג צום העכסטן פונקט. אין א שפעטערדיגער משנה וועלן מיר ארומרעדן וועגן די מאס פון פונקטליכקייט וואס ווערט פארלאנגט.
"באיזה מקום" - וואו פונקטליך איז די מעשה געשען.
כדי בעסער צו פארשטיין די ערשטע צוויי פראגעס: לאמיר זיך פארשטעלן אז מיר האלטן אינעם צענטן יאר פון די פופציג יאר פונעם יובל מחזור. אויף דער פראגע "באיזה שבוע" - איז דאס דער צווייטער שבוע, ווייל דער ערשטער שבוע איז די ערשטע זיבן יאר, און דער צווייטער שבוע איז פונעם אכטן יאר ביזן פערצנטן יאר. אויף דער פראגע "באיזו שנה" - איז דאס דאס דריטע יאר פונעם שמיטה מחזור: דאס אכטע יאר איז דאס ערשטע, דאס ניינטע איז דאס צווייטע, און דאס צענטע יאר איבער וואס מיר רעדן איז דאס דריטע.
די זיבן פראגעס איז א פליכט צו פרעגן אין יעדן איינציגן פאל, און אזוי איז די הלכה ביי די פוסקים.
שיטת רבי יוסי:
רבי יוסי איז מחולק, אבער זיין מחלוקת איז פיל מער באגרעניצט ווי עס זעט אויס. לויט זיין מיינונג מוז מען נישט פרעגן אלע פראגעס, ווייל אויב מען קען פארשטיין פונעם עדות אליין אין וועלכן שבוע און אין וועלכן יאר מען רעדט - ברויך מען שוין נישט פרעגן דערויף, און די פראגע ווערט איבריג. צום ביישפיל אז די עדים קומען און זאגן: "מיר האבן געזען ראובן זיך בוקן צו עבודה זרה פאריגן דינסטאג" - פון דעם לשון פארשטייט זיך שוין דער שבוע, דאס יאר, דער חודש און אפילו דער דאטום. אין אזא פאל, און אויך ווען ער זאגט "איך האב געזען וואס ס'האט פאסירט נעכטן" אדער "אייערנעכטן", איז גענוג מיט ווייניגער פראגעס: וועלכן טאג אין דער וואך, וואסערע שעה אין טאג, און וואו איז דאס מקום. אבער די הלכה זעט אויס צו זיין ווי דער תנא קמא, און דער רמב"ם ברענגט טאקע אראפ אז מען פרעגט אלע זיבן פראגעס.
נאך פראגעס קלארצומאכן די מהות פון דער עבירה:
די משנה האט נאך נישט געענדיגט, און דאס איז שוין נישט די דעת פון רבי יוסי. דער רמב"ם, וואס אזוי איז טאקע די הלכה, רעכנט די פראגעס צוזאמען מיט די חקירות, ווייל אויך אויף זיי מוזן די עדים וויסן דעם ענטפער, און אויב זיי האבן געזאגט "איני יודע" (איך ווייס נישט) - ווערט דאס עדות נישט אנגענומען. די פראגעס מאכן קלאר וואסערע פארברעכן פונקטליך עס איז אפגעטאן געווארן. ווייל ווען מען ענדיגט דעם משפט אז פלוני דארף ווערן דן למיתה אויף א געוויסע מעשה, מוז מען פונקטליך וויסן וואס דאס פארברעכן איז געווען, אן דעם קען מען אים נישט ברענגען צום משפט און דן זיין למיתה, חס וחלילה.
אין א פאל פון א רציחה:
"מכירים אתם את המת" - צי האט איר געקענט דעם קרבן, און צי ער איז געווען א איד.
"התריתם בו" - צי האט מען געגעבן דעם אנגעקלאגטן אן התראה כדת וכדין. אן מאריך זיין אין די דיני התראה, אין קורצן: מען מוז געבן דעם פארברעכער אן אפיציעלע התראה און אים זאגן אז ער טאר דאס נישט טון ווייל עס איז חילול שבת, און אז אויב ער וועט דאס טון וועט אים בית דין הרג'ענען. דער טעם דערפון איז, אז מיר דארפן וויסן אז ער האט געהאנדלט במזיד און בכוונה, און נישט אז ער האט נישט געוואוסט אז די זאך איז אסור, אדער ער האט פארגעסן, אדער אז ער האט נישט פארשטאנען די קאנסעקווענצן. און נישט נאר דאס וואס ער האט באקומען א ווארענונג, נאר ער מוז מקבל זיין די התראה אויף זיך און זאגן "אף על פי כן" - דאס הייסט: איך ווייס עס און איך שרעק זיך נישט, און איך טו עס סיי ווי. אזוי ווייסן מיר אז ער האט פארשטאנען, געהערט, און דאס געטון במתכוון. און ער דארף טון די עבירה תיכף, תוך כדי דיבור, ווייל אויב נישט חושש'ט מען אז אינצווישן האט ער מסיח דעת געווען.
אין א פאל פון עבודה זרה:
"את מי עבד" - וועלכע עבודה זרה, און וועלכע פון די פאלשע אפגעטער ער האט געדינט.
"במה עבד" - אויף וועלכן אופן האט ער עס געדינט: צי האט ער זיך געבוקט, מקריב געווען א קרבן, אדער מנסך געווען וויין. דער פרט איז וויכטיג, ווייל דער וואס נעמט ארום און קושט אן עבודה זרה - כאטש דאס איז בכלל נישט קיין לייכטע זאך, און ס'איז דא דערויף א חיוב מלקות וכדומה - איז דאס בדרך כלל נישט קיין פארמאלע עבודה, אחוץ אויב דאס איז די דרך עבודתה פון יענער עבודה זרה אליין. דערפאר מוז מען פונקטליך מברר זיין וואס האט פאסירט בעפאר מען שטעלט אים צום דין.
לויטן רמב"ם ווערן די שאלות אריינגערעכנט צוזאמען מיט די חקירות, אבער פון די ווערטער פון רש"י איז משמע אז נישט. מכל מקום, איז די הלכה געפסק'נט געווארן ווי דער רמב"ם. און דאס איז די ערשטע משנה.