עירובין, פּרק צענטער, משנה פֿופֿצן - די לעצטע משנה פֿון דעם מסכת. די דאָזיקע משנה רעדט װײַטער װעגן בית המקדש, אָבער אין אַן אַנדער הקשר: אַ שרץ װאָס איז געפֿונען געװאָרן אין מקדש.
אַ שרץ איז אײנער פֿון אַכט קלײנע קריכעדיקע באַשעפֿענישן װאָס בײַ זײער טױט זײַנען מטמא דעם װאָס רירט זײ אָן. אַז אַ טױטער שרץ װערט געפֿונען אין בית המקדש - אַ טױטע מױז, למשל - דאַרף מען עס אַרױסטראָגן פֿון דאָרטן. די פֿראַגע איז װי אַזױ: דער כּהן װאָס שטײט דאָרט װיל ניט װערן טמא, און דעריבער װיל ער עס אַרױסטראָגן דורך אַן אַנדער חפֿץ. דער טבֿע פֿון אַ שרץ איז אַז מען קען עס באַװעגן אָן װערן טמא, אַזױ לאַנג מען רירט עס ניט טאַקע אָן נאָר מען באַװעגט עס מיט אַ חפֿץ. און מיט װאָס זאָל ער עס נוצן?
מיט װאָס זאָל ער עס אַרױסטראָגן:
די בעסטע ברירה איז אַ חפֿץ װאָס איז ניט מקבל טומאה פֿון זיך אַלײן, למשל אַ שטיקל פּראָסטער האָלץ - 'פּשוטי כלי עץ'. אױף דעם אופֿן װערט גאָרנישט טמא: ניט דער כּהן און ניט דער האָלץ, און דער שרץ איז אַרױסגעטראָגן. נאָר ניט תּמיד איז אַזאַ חפֿץ צוגעגרײט בײַ דער האַנט. װאָס עס איז דאָ בײַ דעם כּהן זײַנען די בגדי כּהונה װאָס ער טראָגט, און פֿון אַלע פֿיר בגדים איז דער בגד װאָס איז אים אַם לײַכטסטן צו נוצן דערצו דער אבֿנט - די גאַרטל, װאָס די משנה רופֿט 'המיין'.
און דעריבער פּסקנט די משנה: "כהן מוציאו בהמיינו" - דער כּהן טראָגט אַרױס דעם שרץ מיט זײַן אבֿנט, "שלא לשהות את הטומאה" - כּדי די טומאה זאָל ניט פֿאַרװײַלן אין בית המקדש מער װי נײטיק, און הגם צום סוף װעט דער אבֿנט װערן טמא. דאָס זײַנען די װערטער פֿון רבי יוחנן בן ברוקה.
רבי יהודה איז חולק און זאָגט: "בצבתא של עץ" - מען זאָל נוצן אַ שטיקל האָלץ, "שלא לרבות את הטמאין" - כּדי ניט צו פֿאַרמערן די צאָל חפֿצים װאָס װערן טמא, און הגם צו קריגן אַזאַ שטיקל האָלץ קען פֿאַרנעמען מער צײַט.
דער פֿאַרבינד צװישן דער דאָזיקער משנה און דער פֿריערדיקער משנה: די טױטע מױז איז מוקצה, װאָס מען טאָר עס ניט מטלטל זײַן אין שבת - אַן איסור מדבֿרי חכמים. און מיר האָבן שױן געלערנט דעם כּלל 'אין שבות במקדש': מען לײגט ניט בהכרח אַרױף אַ דין דרבנן אין בית המקדש װען עס שטײט אין װעג פֿון דער עבֿודה. דערפֿאַר קען מען מטלטל זײַן דעם שרץ אין שבת, כאָטש אין אַ בלויז עקיפֿן טלטול דורך אַ חפֿץ.
פֿון װאַנען טראָגט מען עס אַרױס:
מחמת דער דיון איז װעגן טלטול אין שבת, דאַרף מען אױסקלאָרן אין װעלכע געגנטן אין בית המקדש האָבן חכמים מקל געװען אין די הלכות מוקצה און דערלױבט עס אַרױסצוטראָגן אַפֿילו אין שבת. זאָגט די משנה: "מן ההיכל ומן האולם ומבין האולם ולמזבח":
ההיכל - װוּ עס איז די מנורה, דער שולחן און דער מזבח הקטורת.
האולם - אַ געגנט װי אַ מין גאַניק, פֿאַרן היכל.
בין האולם ולמזבח - אַ געגנט װײַטער פֿון די אַלערהײליקסטע חלקים.
דאָס זײַנען די װערטער פֿון רבי שמעון בן ננס. לױט זײַן דעה זײַנען דאָס די אײנציקע געגנטן אין בית המקדש װוּ מען איז מקל געװען אַרױסצוטראָגן דעם שרץ אין שבת, און אַפֿילו אין אַנדערע געגנטן אין דער עזרה גופֿא װאָלט מען עס ניט אַרױסגעטראָגן.
רבי עקיבֿא נעמט אַ ברײטערע גישה: "מקום שחייבין על זדונו כרת ועל שגגתו חטאת - משם מוציאין אותו". יעדער אָרט װאָס דער װאָס גײט אַרײַן דאָרט בטומאה איז חייב כרת במזיד און אַ קרבן חטאת בשוגג - דאָס הײסט די גאַנצע שטח פֿון דער עזרה - פֿון דאָרטן דאַרף מען אַרױסטראָגן דעם שרץ אין שבת, הגם עס איז מוקצה.
"ושאר כל המקומות - כופין עליו פסכתר" - אין די איבעריקע ערטער (לױט בן ננס: די איבעריקע חלקים פֿון דער עזרה; לױט רבי עקיבֿא: יעדער אָרט װאָס איז אױסן פֿון דער עזרה) קערט מען איבער אױף אים אַ פּסכתּר - אַ גרױס כּלי װאָס איז געװען אין בית המקדש - און מען דעקט מיט אים צו דעם שרץ ביז שבת גײט אַרױס, און דעמאָלט טראָגט מען עס אַרױס דירעקט.
"מקום שהתירו לך חכמים משלך נתנו לך":
רבי שמעון זאָגט: "מקום שהתירו לך חכמים משלך נתנו לך, שלא התירו לך אלא משום שבות" - אַן אָרט װוּ חכמים האָבן מתּיר געװען, איז דאָס ניט קײן נײַער היתּר, נאָר משלך נתנו לך, פֿון אַ זאַך װאָס איז דיר געװען מותּר פֿון תּחילת; און אַלץ װאָס זײ האָבן מתּיר געװען, האָבן זײ מתּיר געװען בלױז זאַכן װאָס זײער איסור איז נאָר מדבֿרי חכמים.
אױף װאָס מײנען די װערטער? די גמרא איז מבאר אַז רבי שמעון קומט מיישבֿ זײַן אַ מעגלעכן סתירה צװישן צװײ זאַכן װאָס ער האָט געזאָגט.
בסוף פּרק ד' האָבן מיר געלערנט אַז דער װאָס איז געװען אױסן פֿון תּחום בײַם אָנהײב שבת, אַפֿילו אײן אמה אױסן פֿון תּחום, קען ניט אַרײַנגײן. און רבי שמעון האָט געזאָגט אַז אַפֿילו דער װאָס איז געװען פֿופֿצן אמות אױסן פֿון תּחום מעג ער אַרײַנגײן, מחמת די מודדי התּחומין געבן אַ צוגאָב אָרט: זײ מעסטן אין די פֿופֿצן אמות אַרײַן, כּדי עס זאָל זײַן אַ עודף געגנט װוּ עס זאָל שטײן אַ מענטש װאָס איז אַרױס פֿון תּחום. נמצא אַז װער עס געפֿינט זיך אַפֿילו אין די פֿופֿצן אמות אױסן פֿון תּחום, איז ער באמת אין תּחום. מיר זעען אַז אין דעם פֿאַל איז רבי שמעון זײער מקל.
אָבער אין משנה יג האָבן מיר געלערנט אַז אַ לוי בײַ װעמען עס האָט זיך צעריסן אַ סטרונע פֿון זײַן נבֿל אין מקדש, בינדט די סטרונע אין שבת אױב מען דאַרף. און אין אַ ברייתא אין דער גמרא איז רבי שמעון חולק און זאָגט אַז אַפֿילו אין בית המקדש װאָלט מען ניט געבונדן, װײַל לױט זײַן דעה קען די זאַך ברענגען צו אַ חילול שבת. די דאָזיקע ברייתא גײט אין דער שיטה אַז די משנה האָט מתּיר געװען בלױז אַ זאַך װאָס האָט ניט קײן איסור תּורה, און רבי שמעון איז חולק געװען און האָט געזאָגט אַז הגם עס איז ניט קײן איסור תּורה טאָר מען דאָס ניט טאָן, נאָר מען מאַכט אַ בענדל און בינדט ניט אַ קנופּ טאַקע.
און דערמיט זאָגט רבי שמעון אין אונדזער משנה אַז דאָ איז ניטאָ קײן סתירה, הגם לכאורה קומט אױס אַז ער איז מקל אין דעם דין דרבנן פֿון תּחומין און מחמיר אין דעם דין דרבנן פֿון בינדן:
בײַ תּחומין: "משלך נתנו לך" - די פֿופֿצן אמות זײַנען געװען זײַן אָרט סײַ װי, און ער איז גאָר ניט געװען אױסן פֿון תּחום; דאָס איז בכלל ניט קײן קולא.
בײַ בינדן: "לא התירו לך אלא משום שבות" - אין מקדש האָט מען מתּיר געװען בלױז אַ זאַך װאָס זײַן איסור איז נאָר מדבֿרי חכמים; אָבער בינדן די סטרונע איז אַ זאַך װאָס קען ברענגען צו אַן איסור דאורייתא, און דערמיט זײַנען חכמים ניט מקל געװען.
לסיכום: אין דער דאָזיקער משנה האָבן מיר געלערנט װי אַזױ מען טראָגט אַרױס אַ שרץ װאָס איז געפֿונען געװאָרן אין מקדש - לױט רבי יוחנן בן ברוקה מיט דעם כּהנס אבֿנט, כּדי ניט צו פֿאַרװײַלן די טומאה, און לױט רבי יהודה מיט אַ צבתא של עץ, כּדי ניט צו פֿאַרמערן די טמאין; פֿון װאַנען מען טראָגט עס אַרױס אין שבת - לױט רבי שמעון בן ננס פֿון היכל, פֿון אולם און פֿון בין האולם ולמזבח, און לױט רבי עקיבֿא פֿון יעדער אָרט װוּ מען איז חייב על זדונו כרת ועל שגגתו חטאת, און אין די איבעריקע ערטער קערט מען איבער אױף אים אַ פּסכתּר; און צום סוף האָבן מיר זיך אָפּגעשטעלט אױף די װערטער פֿון רבי שמעון, "מקום שהתירו לך חכמים משלך נתנו לך", און אױפֿן יישובֿ פֿון זײַן שיטה צװישן דער קולא בײַ תּחומין און דער חומרא בײַם בינדן פֿון דער סטרונע.
איך האָף אַז איר װעט זיך אָנשליסן צו אונדז צום מסכת פּסחים, שױן אין דער קומעדיקער משנה.