מיר האַלטן ביים איין און צוואַנציקסטן שיעור אין שלשלת היחס, אין די תולדות חיים פון אדמו"ר הצמח צדק, אין זיין זיבעטן טייל. מיר האָבן געענדיקט די משפחה - די זין, די טעכטער און די ספרים - און איצט, אין לעצטן טייל, וועלן מיר רעדן וועגן דעם וואָס שטייט אין דער כותרת "בניו", מיינענדיק די זין און די קינדסקינדער פון אדמו"ר הצמח צדק.
"א) כ"ק הרה"ח הרב ברוך שלום" וועגן יעדן פון די זין האָבן מיר שוין גערעדט פריער, ווען מיר האָבן דערמאָנט די צוויי זין; אָבער דאָ קומט מען צו רעדן דער עיקר וועגן דעם המשך - וועגן זייערע זין. דער ערשטער זון פון אדמו"ר הצמח צדק, רבי ברוך שלום, האָט געהאַט צוויי זין, און דאָ ווערן אויך געבראַכט די אייניקלעך - פון דעם צווייטן זון, אויף יעדן פאַל.
"בניו" דער ערשטער זון - "הרב הגאון הרב מרדכי, רב דוויטבסק", מען דערציילט וועגן אים אַז ער איז ניפטר געוואָרן אין עלטער פון צוויי און זיבעציק, אין ה' תשרי תרצ"ח. ער איז געווען רב אין וויטעבסק, ווי עס שטייט דאָ, און איז אָנגענומען געוואָרן צו דער רבנות נאָך זייער יונגערהייט, און מען דערציילט וועגן דער שטאַרקייט פון זיין פירונג אין רבנות. אין אָנהייב פון זיין רבנות האָט ער באַמערקט אַז איינער פון די שוחטים אין שטאָט איז ניט ראוי צו שחיטה און דערפיטערט די מענטשן אסורדיקע זאַכן; נאָר יענער שוחט איז געווען אַן אַלטער און אַ מענטש מיט אַ סך כוח אין שטאָט. רבי מרדכי האָט באַשלאָסן אָפּצושטעלן זיין שחיטה אָן קיין שום מורא, און האָט אַרויסגעגעבן אַ פסק דין אַז ער טאָר ניט שעכטן - אָבער דאָס האָט ניט געהאָלפן, ווייל דער שוחט איז געווען אַ חצוף מיט פיל שטיצער, און האָט ניט מסכים געווען אָנצונעמען דעם פסק.
אין יענע צייטן זענען נאָך געווען שולן פון געוויסע גרופּעס, און צווישן זיי די שול פון די קצבים, וווּ יענער שוחט האָט געדאַוונט. שבת האָט רבי מרדכי באַשלאָסן צו קומען דאַוונען אין דער שול פון די קצבים. די קצבים האָבן געהאַט אַ ברוגז אויף אים פאַר וואָס ער איז אַרויסגעטראָטן קעגן דעם גרויסן שוחט, און פונדעסטוועגן האָבן זיי אים מכבד געווען און באַשלאָסן אים צו געבן אַן עליה צו דער תורה. ווען ער איז צוגעגאַנגען צום ספר תורה האָט ער אָנגעכאַפּט דעם "עץ חיים", און איידער ער האָט געמאַכט די ברכה האָט ער אויסגעשריגן: "מיטן כוח פון דער תורה און מיטן כוח פון מיינע הייליקע עלטערן, פאַרווער איך דעם שוחט צו שעכטן". ער האָט געענדיקט, איז אַרויס און האָט פאַרלאָזט די שול. דער רעש האָט געהאָלפן, און דער שוחט האָט געמוזט פאַרלאָזן זיין שטעלע און האָט אָנגענומען די מרות פון רב. אַ ייד מיט תוקף און זייער שטאַרק. דאָס איז רבי מרדכי, דער ערשטער זון פון רבי ברוך שלום.
"ב) הרב הגאון הרב לוי יצחק, רב בפאדאברנקא", אין ספר "תולדות לוי יצחק" ווערט וועגן אים דערציילט אַז ער האָט געהאַט אַ טאָכטער מיטן נאָמען רבקה, און איר מאַן רבי שלום שילם רייך, פונעם גזע פון די פוילישע צדיקים - כאָטש דאָס ווערט דאָ ניט דערמאָנט.
נאָך דעם וואָס ער האָט דערמאָנט די צוויי זין פון רבי ברוך שלום, ברענגט ער וועגן דעם צווייטן זון, רבי לוי יצחק, אויך זיין זון און זיין אייניקל. "בנו" פון רבי לוי יצחק - דער אייניקל פון רבי ברוך שלום און דער אור-אייניקל פון אדמו"ר הצמח צדק - איז "הרה"ח הרב ברוך שניאור". רבי ברוך שניאור אַליין איז געווען פון די חסידים פון רבי'ן מהר"ש, אַ געוואַלדיקער תלמיד חכם, ש"ס בעל פה, מיט אַ געוואַלדיקן און וווּנדערלעכן זכרון. ער איז געווען חתונה געהאַט מיט דער רבנית זלדה רחל, די טאָכטער פון רב זלמן חייקין, אַ חסיד פונעם צמח צדק און פונעם רבי'ן מהר"ש.
און "בנו" פון רבי ברוך שניאור - "הרב הגאון הרב החסיד רבי לוי יצחק", דאָס איז דער טאַטע פונעם רבי'ן. וועגן דעם טאַטן פונעם רבי'ן זענען אַרויס ספרים, און פיל זאַכן קען מען וועגן אים דערציילן; לאָמיר דעריבער בקיצור ברענגען אַן אינטערעסאַנטן פּונקט וואָס דער רבי האָט וועגן אים געשריבן. עס איז דאָ אַ רשימה וואָס דער רבי הריי"צ האָט וועגן אים געשריבן נאָך זיין הסתלקות, אין עטלעכע קורצע זייטלעך, וווּ ער האָט באַשריבן ווער ער איז געווען. דעמאָלט האָט מען בכלל ניט געוווּסט ווער האָט זי געשריבן, ווייל זי איז געשריבן געוואָרן כביכול אין דריטן גוף און אָן אַ חתימה, און ערשט דערנאָך האָט זיך אַרויסגעשטעלט אַז דער רבי האָט זי געשריבן וועגן אים.
און אַזוי האָט ער געשריבן: אַ געוואַלדיקער גאון אין נגלה, אַ וווּנדערלעכער בקי אין קבלה, אַ טיפער משכיל אין חסידות חב"ד, אַ מצוינדיקער ירא שמים און אַ בעל מידות טובות, פון די באַרימטע חסידים פונעם רבי'ן הרש"ב, וואָס האָט אים זייער מקרב געווען. בהרחבה קען מען דאָס זען אין ספר "תולדות לוי יצחק". און זיין ווייב, די מאַמע פונעם רבי'ן, די רבנית חנה, איז געווען די טאָכטער פונעם רב פון ניקאָלאַיעוו, הרב מאיר שלמה יאנאווסקי; אויך וועגן איר זענען אַרויס ספרים, און אין ספר "תולדות לוי יצחק" ווערט וועגן איר פיל געבראַכט, און אירע טאָגביכער זענען פאַרעפנטלעכט געוואָרן און אַזוי ווייטער. ביז אַהער דער ערשטער זון פון אדמו"ר הצמח צדק, רבי ברוך שלום, און זיינע קינדסקינדער.
"ב. כ"ק אדמו"ר רבי יהודה ליב קאפוסט"
ביים צווייטן זון קען מען באַמערקן אַז עס שטייט שוין אַן אַנדער טיטל: ניט "הרה"ח" ווי ביים ערשטן זון, נאָר "כבוד קדושת אדמו"ר". עס איז באַוווּסט אַז די זין פון אדמו"ר הצמח צדק - אַחוץ דעם ערשטן זון און דעם זעקסטן זון, וואָס מיר האָבן שוין דערציילט אַז ער איז ניסתלק געוואָרן ביי לעבן פון זיין טאַטן - האָבן זיך אַלע געפירט אין אדמו"רות נאָך דער הסתלקות פון אדמו"ר הצמח צדק. דער ערשטער פון זיי, דאָס איז דער צווייטער זון, איז כ"ק אדמו"ר הרב יהודה לייב פון קאָפּוסט. וועגן אים אַליין האָבן מיר שוין פריער דערציילט, ווען מיר האָבן גערעדט וועגן די זין פון אדמו"ר הצמח צדק, און איצט ווערן געבראַכט זיינע קינדסקינדער. דריי זין האָט ער געהאַט, און דאָ ווערן אָנגעוויזן די זין און די אייניקלעך.
דער ערשטער זון "א) כ"ק אדמו"ר הרב שלמה זלמן, קאפוסט", אויך ער איז געווען ממלא מקום פון זיין טאַטן אין אדמו"רות. רבי שלמה זלמן איז געבוירן געוואָרן אין יאָר תק"צ, און זיין סנדק איז געווען אדמו"ר הצמח צדק. ביז עלטער פון צוועלף האָט ער געלערנט נאָר נגלה, מיט אַ גרויסער התמדה, און פון עלטער פון צוועלף האָט זיין טאַטע, רבי יהודה לייב, אים אָנגעהויבן מחנך זיין אין לערנען תורת החסידות.
מען דערציילט וועגן אים אַז ער האָט חתונה געהאַט אין י"ט טבת - אַנשיינענדיק מוצאי שבת - אין יאָר תרט"ז, אין ליובאַוויטש, און אדמו"ר הצמח צדק איז געווען אויף זיין חתונה. נאָך דער חתונה האָט ער אַ געוויסע צייט געוווינט ביי זיין שווער, און האָט דאָרט געלערנט תורה מיט התמדה, צען יאָר. נאָך צען יאָר איז ער צוריקגעקומען קיין ליובאַוויטש, אַרום יאָר תרי"ז, בעת אדמו"ר הצמח צדק איז נאָך געווען בעלמא דין, ווייל ער איז ניסתלק געוואָרן אין יאָר תרכ"ו; און ער האָט געוווינט אין ליובאַוויטש מיט אדמו"ר הצמח צדק.
נאָך דער הסתלקות, ווי מיר האָבן דערציילט, האָט זיין טאַטע פאַרלאָזט ליובאַוויטש און איז אַריבער קיין קאָפּוסט, און ער איז מיט אים אַריבער. וועגן זיין טאַטן האָבן מיר שוין דערציילט אַז ער האָט ניט לאַנג געלעבט, און איז ניסתלק געוואָרן אין קאָפּוסט אַ האַלב יאָר נאָכן צמח צדק; און דעמאָלט האָט רבי שלמה זלמן פאַרנומען דעם אָרט פון זיין טאַטן, און האָט געדינט פיר און דרייסיק יאָר ווי רב אין קאָפּוסט. ער איז ניסתלק געוואָרן אין כ"ז אייר תר"ס.
"ספריו: מגן אבות", אויף די מאמרי חסידות פון אדמו"ר הצמח צדק, וואָס רבי שלמה זלמן האָט זיי אָנגעשריבן אין קאָפּוסט בעת זיין רבנות, און זיי זענען מיוסד אויף דער תורה פונעם צמח צדק. און פאַר וואָס הייסט דער ספר "מגן אבות"? ווייל "מגן אבות" איז בגימטריה "שלמה זלמן"; און ווי באַוווּסט, האָבן די רבנים געהאַט אַ מנהג צו מרמז זיין די גימטריה פון זייער נאָמען אין נאָמען פון זייער ספר.
"בנו" פון רבי שלמה זלמן, "הרב יהודה ליב" שניאורסאָן, האָט געוווינט אין מאָסקווע, און ער איז דער וואָס האָט געדרוקט דעם ספר "מגן אבות": דעם ספר האָט אָנגעשריבן זיין טאַטע, רבי שלמה זלמן, און דער וואָס האָט אים אַרויסגעגעבן און זיך פאַרנומען מיטן דרוק איז געווען רבי יהודה לייב. רבי שלמה זלמן האָט אויך געהאַט דריי טעכטער, אָבער זיי ווערן דאָ ניט דערמאָנט.
דער צווייטער זון - "ב) כ"ק אדמו"ר הרב שלום דובער, רעציצא", כל זמן אדמו"ר הצמח צדק איז געווען בעלמא דין האָט ער געוווינט אין ליובאַוויטש, און נאָך זיין הסתלקות איז ער אויך אַריבער קיין קאָפּוסט - אין אָנהייב צוזאַמען מיט זיין טאַטן און מיט זיין ברודער רבי שלמה זלמן - און איז געווען פון די מקושרים צו זיין ברודער רבי שלמה זלמן אין קאָפּוסט. דערנאָך איז ער אָנגענומען געוואָרן פאַר רב אין שטאָט רעציצע, און אַנשיינענדיק האָט ער זיך דאָרט אויך געפירט אין אדמו"רות, און דערפאַר ווערט ער אָנגערופן "אדמו"ר". ער איז ניסתלק געוואָרן אין ט"ז תשרי תרס"ט.
און דאָס זענען "בניו" פון רבי שלום דובער, ווי זיי ווערן דאָ געבראַכט:
"הרה"ח כו' ר' זלמן מסטאראדוב" און זיין פולער נאָמען איז רב שמואל זלמן מסטראדוב. ער האָט געדינט אין רבנות אין עטלעכע ערטער, און סטראדוב איז נאָר איינס פון זיי; ער איז געווען רב אין האָמל און אין רעבקע, און איז ניסתלק געוואָרן אין כ"ג אדר תרפ"ח.
"הרה"ח כו' ר' חיים" און זיין פולער נאָמען איז ר' חיים ישעיה. ער איז געווען רב אין פּאַריטש און אין ראָמאַנאָוו, און איז ניפטר געוואָרן אין ט"ו כסלו תרפ"א. דאָ ווערט דערמאָנט נאָר ראָמאַנאָוו, איינער פון די ערטער, אָבער ער האָט אויך געדינט אין פּאַריטש.
"הרב משה" וועגן אים ווערט ניט פיל דערציילט; עס ווערט נאָר דערמאָנט אַז זיין שווער איז געווען רב זלמן חאָדאָראָוו פון בערדיטשעוו.
"הרב יהודה לייב" וואָס איז אויך געווען רב אין רעציצע, און אַנשיינענדיק האָט ער פאַרנומען דעם אָרט פון זיין טאַטן, רבי שלום דובער, וואָס האָט דאָרט געדינט אין רבנות.
דער דריטער זון "ג)כ"ק אדמו"ר הרב שמריה נח. באברויסק" ער איז געווען דער בן זקונים פון זיין טאַטן, רבי יהודה לייב, און זיין טאַטע האָט אים זייער ליב געהאַט, און ער האָט נאָך זוכה געווען צו הערן חסידות פון אדמו"ר הצמח צדק. דער רבי מהר"ש האָט אים געשיקט אין עלטער פון דריי און צוואַנציק צו דינען ווי רב אין באָברויסק, און אין אָנהייב האָבן די חסידים אים ניט געוואָלט אָננעמען פאַר רב, מיינענדיק אַז ער איז צו יונג, און זיי האָבן געבעטן מען זאָל זיי שיקן אַן אַנדער רב. דער רבי מהר"ש האָט שאַרף געפאָדערט אַז זיי זאָלן אים אָננעמען, און האָט געזאָגט צו די בעלי בתים דאָרט: "אויב איר וועט אים ניט אָננעמען פאַר רב, וועל איך מאַכן אַז איר זאָלט ניט זיין קיין בעלי בתים". מיט כוח האָט ער זיי געדראַנגען אים אָנצונעמען, און סוף כל סוף איז ער טאַקע אָנגענומען געוואָרן פאַר רב, און אַלע מענטשן פון שטאָט זענען געקומען פרעגן זיין עצה. ער האָט דאָרט אויך געגרינדעט אַ פּראַכטפולע ישיבה און אַ בית מדרש, און ער האָט געהאַט פיל תלמידים.
און "בנו" פון רבי שמריה נח פון באָברויסק - "הרה"ח כו' רבי מנחם מענדיל", וואָס איז הרוג געוואָרן על קידוש השם אין ט"ו מנחם אב תרע"ט, אין סעלינאָקאָווע, אין דער בירגער-מלחמה; אַן אָרט ערגעץ אין אוקראַינע. ער האָט אויך געהאַט אַ שוועסטער, מיטן נאָמען מוסיא. דאָס איז דער זון פון רבי שמריה נח.