00:00 ספר ישעיהו פרק ט"ו. משא מואב. כי בליל שודד ער מואב נדמה, כי בליל שודד קיר מואב נדמה. די משא, דער עצם החיזיון, די נבואה וואס דער נביא ישעיהו וועט יעצט זאגן אויף מואב, איז א נבואה וואס קומט אויסצודריקן די נפילה, דעם מַשבר וואס וועט אריבערגיין אויף מואב. און יעצט וועט ער אויסדריקן פאר אונדז דעם געוואלדיגן בראך וואס וועט זיין, דעם רפיון הידיים, די מפלה וואס וועט קומען דערפון וואס אשור וועט קומען און איינגעמען מואב. און דאס וועט זיין אויף דעם וואס מואב האט מצער געווען כלל ישראל, זייער עונש וועט זיין די פערזענליכע מפלה זייערע. און וואס האבן זיי אונדז מצער געווען, וועט מען אויך זען אין המשך.
משא מואב. ער קומט צו באשרייבן כביכול אז מען האט צוגענומען און באגזלט פון איר צוויי גרויסע שטעט, ער און קיר. ער און קיר זענען שטעט וואס קומען אויך פאר אין תנ"ך אין אנדערע ערטער. און זיי האבן נאך נישט געפילט. דערנאך האט מען פון זיי איינגענומען נאך גרויסע ערטער, נבו און מידבא, וואס שטייען אין מיטן פון די מדינה, אז דאס איז שוין נישט מעגליך נישט צו פילן, דאס איז נישט קיין גרעניץ שטאט. און אויך דעמאלט האבן זיי טאקע געפילט, זיי האבן שוין אנגעהויבן צו פילן, אבער זאלסטו נישט מיינען אז זיי זענען ארויסגעגאנגען צו מלחמה האלטן, נאר זיי זענען ארויסגעגאנגען צו וויינען. דאס ווייזט די גרויסע שוואכקייט וואס מואב וועט זיין דערין. און ערשט נאכדעם וואס מען האט פון זיי איינגענומען א גרויסן טייל פון די מדינה, און מען האט חרוב געמאכט חשבון און אלעלה, וואס דאס זענען די בעסטע שטעט פון מואב, דעמאלט האבן זיי זיך אויפגעוועקט צו מלחמה, אבער דאס איז שוין געווען צו שפעט. דאס איז בעצם דער רעיון וואס וועט קומען צו אויסדרוק אין די קומענדיגע פסוקים, אין די פסוקים נעבן אונדז, און מיר וועלן אנהויבן צו ערקלערן.
ער זאגט: כי בליל שודד ער. די כוונה איז אין דער נאכט וואס ער איז באגזלט געווארן, די שטאט איז געווען די ערשטע שטאט וואס מען וועט איינעמען פון מואב, דאס איז די גרעניץ שטאט פון די מדינה מואב וואס געפינט זיך אויף דער גרעניץ. וואס איז געשען מיט מואב? מואב נדמה. נדמה מיינט ער איז שטיל געווארן, האט געשוויגן, האט גארנישט געטוהן. אויך כי בליל שודד קיר, דהיינו נאכדעם וואס מען האט פון זיי באגזלט און צוגענומען נאך א שטאט וואס איז געווען א באפעסטיגטע שטאט ארומגערינגלט מיט א מויער אויך זי אויף דער גרעניץ פון מואב, אויך דארט האט ער נישט געלייגט צום הארצן, נאר מואב נדמה, איז געווען שטיל, רוהיג, האט נישט רעאגירט. דער רד"ק ערקלערט נדמה פון לשון פארשניטן, אזוי ווי נדמו, מען זעט אז דער אויסדרוק קומט פאר אין נאך ערטער.
עלה הבית ודיבון הבמות לבכי, על נבו ועל מידבא מואב ייליל, בכל ראשיו קורחה, כל זקן גרועה - מואב איז ארויף אויפן הויז, אויף די הייזער, און דיבון, וואס דאס איז א שטאט אין מואב, אויך זי איז ארויף אויף די במות. די במות מיינט הויכע ערטער. אבער זאלסטו נישט מיינען אז זיי זענען דארט ארויף כדי זיי זאלן קענען בעסער ציהלן די פיילן, כדי זיי זאלן קענען מלחמה האלטן. ער זאגט מיין נישט אזוי בכלל, זיי זענען בכלל נישט געקומען צו מלחמה האלטן, נאר צוליב וואס איז מואב ארויף אויפן הויז און דיבון אויף די במות? צו וויינען! אויף נבו און אויף מידבא. זיי זענען ארויסגעגאנגען כדי צו וויינען אויף דעם וואס נבו און מידבא זענען איינגענומען געווארן. און דערויף וועט מואב יללה טוהן, זיי האבן געפילט אין וואספארא גרויסע צרה זיי געפינען זיך. און אנשטאט זיי זאלן ארויסגיין צו מלחמה האלטן, ווי דער וועג פון העלדישע מענטשן, זענען זיי ארויף צו וויינען ווי פארצווייפלטע מענטשן, ווי צובראכענע מענטשן.
און נישט נאר וואס זיי האבן געוויינט בסוד, וואס דאס ווייזט שוין דעם מַשבר, נאר ער זאגט דיר: בכל ראשיו קורחה. אזוי ווי א מענטש וואס האלט אבל. אויף וועמען האלט מען אבל? אויף עפעס וואס מען קען נישט צוריקברענגען, אויף א מת. ער זאגט, זיי האלטן אבל אזוי ווי איינער וואס האט זיך שוין אינגאנצן פארצווייפלט פון הצלחה, אזוי ווי עפעס וואס האט קיין רפואה נישט. און דאס איז בכל ראשיו קורחה, מען פלעגט מאכן א קרחה דאך אויף א מת, און זיי צוליב זייער גרויסע צרה האבן געמאכט א קרחה אויפן קאפ כדי צו ווייזן מיר האבן קיין ישועה נישט פון דעם וואס אשור נעמט אונדז איין. און אויך, ער זאגט דיר נישט נאר דאס, נאר כל זקן גרועה. די באָרד איז געווען א מער חשוב'ע זאך ביי זיי, און זיי פלעגן נישט אויסרייסן די האר פון די באָרד נאר אויב זיי זענען אנגעקומען צו א מצב פון גענצליכן ייאוש. דאס איז נאך א שטאפל, נישט נאר וואס בכל ראשיו קורחה, נאר אויך כל זקן גרועה, די כוונה איז זיי האבן אפגעשניטן זייער באָרד, אויסגעריסן די האר פון זייער באָרד כדי אויסצודריקן דערמיט די גרויסקייט פון זייער ייאוש. עס זענען דא וואס לייענען כל זקן גדועה, און בעצם איז דאס דאס זעלביקע. אויב מיר זאגן גרועה פון לשון מִנדערן, און אויב מיר זאגן גדועה פון לשון אפהאקן, דער זעלבער עיקר, אז דאס מיינט אז זיי האבן אויסגעריסן די האר פון זייער באָרד.
בחוצותיו חגרו שק, על גגותיה וברחובותיה כולה ייליל יורד בבכי. זאלסטו נישט מיינען אז די וויינען איז געווען אין די אינערליכע צימערן, נאר ער זאגט דיר אויך אין די חוצות זענען ארויסגעגאנגען מענטשן צו וויינען, די פארבייגייער האבן זיך אנגעגורט מיט זאק. און אויך על גגותיה, וואס דאס איז אן אנטפלעקטער ארט, דאס איז א הויכער ארט. און אויך ברחובותיה, רחובות דאס איז דער ארט פון די מארק, א ארט וואו סאך זאמלען זיך צוזאם. ער זאגט אויך דארט כולה ייליל. דאס הייסט, ווען דער מצב איז נישט גוט וויינען מיר, אבער וואו? אין די צימערן. ווען דער מצב איז א פולשטענדיגער בראך, דעמאלט שעמט מען זיך שוין נישט צו וויינען אין די גאסן, מחמת אלע פארשטייען די גרויסקייט פון דעם בראך, דאס ווייזט אויף נאך א ירידה, אז אלע זענען שוין ארויסגעגאנגען אין די גאסן און האבן געוויינט, זענען ארויס אין די גאסן און האבן זיך אנגעגורט מיט זאק, זיי באהאלטן נישט זייער אבל, דאס הייסט דאס איז א שרעקליכער מַשבר.
און עס איז געווען אזא גרויסע יללה ביז כולה ייליל יורד בבכי. די כוונה איז אלע, אָן קיין אויסנאם, וועלן זיין געזונקען און צובראכן פון רוב וויינען. יורד, דער מלבי"ם ערקלערט אז דאס איז אזוי ווי אריד בשיחי, דאס איז אזוי ווי וואס עס שטייט וירדתי על ההרים וואס די טאכטער פון יפתח האט געבעטן ביי איר פאטער, די כוונה איך וועל גיין און זיך דערנידערן פון רוב דעפרעסיע און צער צו וויינען אויף מיינע יונגע יארן ווען יפתח האט צוגענומען זיין טאכטער און זי דערווייטערט. אלזא אויך דא, יורד מיינט נישט נאר סתם א ירידה, נאר א ירידה וואס דריקט אויס א דערנידערונג, וואס דריקט אויס דעפרעסיע, יורד בבכי. און אלץ דאס האט זיי נישט געברענגט צו אויפוועקן ביי זיך דעם יצר צו מלחמה, צו זעלבסטשוץ, אנצוגרייפן דעם שונא, נאר וואס איז זייער וואפן? די טרערן.
דער מלבי"ם שטעלט זיך אויף דעם, וואס איז דער חילוק צווישן בחוצותיו און ברחובותיה? זאגט דער מלבי"ם, אין לשון הקודש איז חוץ די הינטערזייט פון די הייזער. עס איז דא דאס הויז, יעדער איינער האט אמאל געהאט א הויף, דאס האט מען גערופן חוץ. און אחוץ דעם איז דא א רחוב, א רחוב איז וואס הייסט היינט פארן הויז, דער ארט וואו עס געפינען זיך די רבים, דער ארט פון מארק, א ארט וואו דער ארט איז ברייט, וואו מענטשן זאמלען זיך צוזאם. און דאס איז וואס ער זאגט, זעה עס שטייט צאנינו מאליפות בחוצותינו. וואו געפינען זיך אונדזערע שאף? הינטערן הויז, בחוצותינו. אין פרץ ואין יוצאת ואין צווחה ברחובותינו. די כוונה איז אין די רחובות, וואס דאס זענען די גרויסע ערטער. ווייל געווענליך איז דער וועג פון די געשריי צו זיין אין די רחובות. אדער אזוי ווי עס שטייט להכרית עולל מחוץ, בחורים מרחובות. א עולל, דער וועג איז מען שיקט נישט דעם ווינציק-יאריגן קינד אין רחוב, נאר וואו? חוץ, הינטערן הויז, אין הויף. אבער בחורים מרחובות, די בחורים גייען שוין ארויס אין רחוב.
פסוק ד. ותזעק חשבון ואלעלה, עד יהץ נשמע קולם, על כן חלוצי מואב יריעו, נפשו ירעה לו. נאכדעם וואס אויך חשבון און אויך אלעלה האבן אנגעהויבן צו שרייען ווייל אויך צו זיי איז אנגעקומען דער שונא, און זיי זענען דאך געווען תפארת גאון מואב והדרה, זאגט דער מלבי"ם, די שטעט מיט וועלכע מואב האט זיך גערוימט, אזוי ווי די צענטראלע שטעט. און זיי האבן געהאט אזא גרויסע געשריי אז עד יהץ נשמע קולם. דער חורבן איז אנגעקומען ביז יהץ וואס אויך זי איז איינגענומען געווארן. ערשט דעמאלט חלוצי מואב יריעו. די וואס גרייטן זיך צו מלחמה, חלוצי מואב יריעו, א קול תרועה צו רופן דעם המון צו קומען מלחמה האלטן. אבער ער זאגט דאס איז שוין צו ווינציק און צו שפעט. נפשו ירעה לו. די כוונה דאס איז געווען א תרועת שבר אויף זייער נפש, כביכול זייער נפש האט זיי נבֿא געווען אז זיי וועלן האבן א בראך און אונטערגאנג. יריעו דא איז פון לשון תרועם בשבט ברזל, זיי וועלן האבן א מפלה, דאס איז שוין נישט אין דעם שטאפל וואו מען קען נאך מלחמה האלטן.
ליבי למואב יזעק, בריחיה עד צוער עגלת שלישיה, כי מעלה הלוחית בבכי יעלה בו, כי דרך חורוניים זעקת שבר יעוערו. ליבי למואב יזעק. דער מלבי"ם ערקלערט אז כביכול דער חוזה, דער נביא, זיין וועג איז געווען סאך מאל צו רעדן בדרך משל ומליצה. און דא קומט ער כביכול צו אויסדריקן במשל ומליצה, כביכול מיין הארץ זעט די אחרית פון די זאך, און מיין הארץ גייט יעצט ארויס מיט פארשלאגן און המלצות פאר מואב. און וואס זאגט מיין הארץ? איך ווארן אייך, גייט נישט מלחמה האלטן! איך זעה חלוצי מואב, מענטשן וואס גרייטן זיך צו קרב, אבער ליבי למואב יזעק, פון מיין אינערליכקייט, מיין הארץ האט א מסר פאר מואב. און דער מסר זאגט גייט נישט מלחמה האלטן, איר וועט נישט הצלחה האבן אין דעם קרב. וואס איז די עצה? כי בריחיה עד צוער עגלת שלישיה. איך רעקאמענדיר פאר די וואס אנטלויפן פון מואב, ווער זענען זיי? עגלת שלישיה. עגלת איז פון לשון מעגל. שלישיה זענען די קעמפער. אזוי ווי ושלישים על כולו. שלישים דאס זענען די קרב מענטשן. אזוי ווי השליש אשר עמד בשער. עגלת דאס איז פון לשון דער מעגל פונעם קרב. ווער איז געווען אין מעגל? נישט דער גולם, נו? שאול ליגט אין מעגל! געדענקסטו נישט? ווען דוד איז געקומען האט ער גענומען דעם קרוג וואסער, עס איז געלעגן א שפיז געשטעקט ביי זיין קאפ, ווער איז געלעגן אין מעגל? שאול. וואס איז געווען דער מעגל? ווען מען פלעגט ארויסגיין צו קרב דעמאלט פלעגט מען מאכן א מעגל, וואס דער מעגל האט געזאלט, יעדער איינער צו זיין מיטן קאפ פון אינעווייניג ארויס כדי צו פארזיכערן אז מען זאל נישט קענען דרינגען אריין. דאס האט מען גערופן א מעגל פון די קעמפער. אלזא זיי זענען עגלת שלישיה. עגלת שלישיה די כוונה איז דער מעגל פון די שלישים און גיבורים, נישט גענוג וואס זיי וועלן נישט מלחמה האלטן, נאר בריחיה עד צוער. זיי וועלן אנטלויפן און אנטרינען ביז צוער. ווער? די עגלת שלישיה, די וואס זענען געווען אין מעגל און זאלן זיין די שלישים, זאלן זיין די קעמפער. ווייל ווען זיי וועלן מלחמה האלטן איך זאג זיי כי מעלה הלוחית, מעלה הלוחית די כוונה איז א בארג וואס הייסט מעלה הלוחית, בבכי יבוא בו. דער גיבור וואס וועט אנטלויפן פון די מלחמה, דער וואס וועט אנטרינען און זיך ראטעווען פון די מלחמה, זייער גיבור ווען ער וועט ארויפגיין אין מעלה הבארג וועט ער ארויפגיין גייענדיג און וויינענדיג. דאס הייסט עס וועט זיין א מפלה, עס וועט זיין א ניצחון פונעם שונא. פארוואס? מחמת דרך חורוניים זעקת שבר יעוערו. דרך חורוניים דאס איז געווען די טאָל פארן בארג, דארט איז געווען דאס שלאכטפעלד. ער זאגט אז דארט זעקת שבר יעוערו. די כוונה זיי וועלן אויפוועקן מיט א געשריי פון בראך, זיי וועלן פאלן פאר זייערע שונאים. און דעמאלט וואס וועט געשען איז אז די גיבורים, וואס וועט זיין זייער גבורה? אז זיי וועלן אנטלויפן וויינענדיג. די גיבורים מעלה הלוחית בבכי יעלה בו. אלזא מיין הארץ נבֿא זיי אזא מפלה, און דעריבער זאג איך א שאד פאר אייך מואב בכלל צו ארויסגיין צו קרב, דאס איז א קרב וואו איר וועט ארויסקומען פארלירער. און דעריבער רעקאמענדיר איך אייך נישט צו גיין און מסר זיין אייער נפש אויף עפעס וואס עס וועט פון דעם נישט ארויסקומען קיין זאך.
כי מי נמרים משמות יהיו, כי יבש חציר, כלה דשא, ירק לא היה. דער מלבי"ם ערקלערט, דער עושר פון מואב, דער רכוש פון מואב איז געווען דורך מסחר. פארוואס? מחמת מואב האט געהאט א נמל וואס איז געווען אויף מי נמרים. נמרים דאס איז דער נאמען פונעם ארט. אין דעם טייך פלעגן די שיפן ברענגען די סחורה אין די מדינה, און עס איז אויך געווען ייצוא און ייבוא, מען פלעגט אריינברענגען סחורות און מען פלעגט ארויסשיקן אויך סחורות. אלזא זאגט דער מלבי"ם, די סחורה, דער מסחר איז אויף צוויי וועגן, ביז היינט. א', וואס מען פארקויפט וואס איז איבעריק. למשל, מען האט אנגעזאמלט תבואה, אלזא האבן מיר איבעריגע תבואה, וואס טוט מען מיט איר? זיי האבן נישט געהאט סאך מיטלען צו אויפהיטן, אלזא פלעגן זיי ארויסשיקן. אלץ וואס איז געווען איבעריק פלעגט מען ארויסשיקן. א צווייטע זאך, ווען עס זענען דא זאכן וואס מיר האבן נישט דא אין די מדינה, סארטן געוויקסן וואס מיר האבן נישט דא אין די מדינה, אלזא דאס ברענגט מען אריין. אלזא יעצט קומט ער און זאגט, מי נמרים, דאס איז דער טייך וואס האט זיי געדינט פאר ייצוא און ייבוא, דער טייך וועט ווערן משמות יהיו. דהיינו עס וועט זיין חרוב, טרוקן, וועט זיין משמות פון לשון שממה. ווייל עס וועט זיין אזא מצב אז עס וועט זיין הייס, די גשמים וועלן זיך אפשטעלן, אזוי ווייט אז יבש חציר, אזוי ווייט אז כלה דשא, אזוי ווייט אז ירק לא היה.
דער מלבי"ם ערקלערט וואס איז דער חילוק צווישן חציר, דשא, ירק. זאגט דער מלבי"ם, חציר נעמט אריין אלערליי גרינצייג וואס וואקסן פון זיך אליין, און רובם פאר בהמות עסן. דער חציר, זיין וועג איז אז ער וואקסט אָן וואסער, ער וואקסט אין א טרוקענעם ארט, אבער ער מיט אלץ ווערט אויסגעטריקנט פאר אלע קרייטעכצער. דער דשא, זאגט דער מלבי"ם, דאס איז די באקליידונג פון די ערד מיט פארשידענע סארטן קרייטעכצער, אזוי ערקלערט רש"י אין בראשית אויף דעם ענין, אויף וואס עס איז דארט דערמאנט דשא, ירק דשא. דארט האלט זיך דער דשא מער לאנגע צייט און ער איז בעצם אלץ גרינס וואס איז אויף דער ערד. ירק דאס איז אלע גרינצייג פאר זייערע סארטן וואס האבן לאנגע צייט פייכטקייט. אלע גרינצייג פאר זייערע סארטן זענען פול מיט וואסער, אלזא זייער פייכטקייט בלייבט אויף לאנגע צייט. און דעריבער זאגט ער לייג אכט אז ער גייט דא לויט דער סדר. יבש חציר, מיר האבן געזאגט דער חציר איז לייכט צוערשט, ער איז דער ערשטער וואס טריקנט אויס. דערנאך כלה דשא, דער דשא דאס זענען די סארטן קרייטעכצער וואס האלטן זיך מער, אויך ער ווערט פארלענדט. און אינעם דריטן שטאפל ירק לא היה, אויך גרינצייג וואס האבן געווענליך מער פייכטקייט און האלטן זיך מער לאנגע צייט, אויך זיי זענען נישט געבליבן.
על כן יתרה עשה ופקודתם על נחל הערבים ישאום. על כן, דורך וואס דער טייך איז חרוב געווארן, און דורך וואס די שיפן וועלן שוין נישט קענען אנקומען כדי צו האנדלען דארט מיט מואב, דעריבער יתרה עשה. די כוונה די זאכן וואס זענען געוואקסן אין די מדינה, יתרה, וואס האבן מיר געזאגט? וואס שיקן מיר ארויס? וואס איז ביי אונדז איבעריק, וואס איז געוואקסן צופיל און מיר האבן נישט וואס צו טוהן מיט דעם. על כן יתרה עשה, די כוונה וואס איז געווארן פאר איבעריק, וואס איז געוואקסן צופיל, דאס פלעגט מען שיקן אין שיפן. ופקודתם, פקודתם די כוונה איז פון לשון נפקד. וואס איז נפקד? געפעלט, נישט? ער איז נפקד פון דא, די כוונה איז ער פעלט פון דא. ופקודתם דאס איז דער ייבוא, ווייל דאך וואס האבן מיר געזאגט, וואס ברענגען מיר אריין? וואס אונדז פעלט, וואס איז נישט דא אין די מדינה ברענגט מען אריין פון אן אנדער ארט. אלזא סיי די יתרה וואס מיר האבן געזאלט ארויסשיקן, סיי די פקודה, וואס עס פעלט וואס מיר האבן געזאלט אריינברענגען, ער זאגט אלץ דאס דאך האבן מיר גענוצט מי נמרים, דעם טייך וואס איז אויסגעטריקנט געווארן. אבער פון יעצט על נחל הערבים ישאום. פון יעצט וועלן זיי דאס טראגן אויף נחל מצרים. ווייל דער מלך אשור האט זיי איינגענומען, ער האט זיי געפירט דורך נחל מצרים, אז פון דארט דורך נחל מצרים פלעגט מען גיין פון מואב קיין אשור. און כביכול קומט ער און זאגט זיי, קומט זעהט, איר זענט געווען א מדינה פון סוחרים, ייבוא, ייצוא, אייער מסחר וועט זיך אפשטעלן. און נישט נאר דאס, נאר אלץ אייער רכוש וועט גיין אין געפאנגענשאפט דורך נחל הערבים אין דעם לאנד פונעם שונא. אז אט אנשטאט דו זאלסט מאכן מסחר דורך דיין טייך, וועט דיר דינען דער טייך דער שונא כדי דיך צו גלות מאכן און צונעמען דיין גאנצן געלט.
רש"י ערקלערט, על כן יתרה עשה, און ער וואַרפט אונדז בעצם אויך אן אור דא אויף די סיבה פארוואס עס איז דא אזא שווערע נבואה אויף מואב. זאגט רש"י, על כן יתרה עשה, על אשר יתרה עשה וועט קומען אויף אים דער דאזיגער עונש. וואס, וואס האט מואב געטוהן? אז זיי זענען געווען כפויי טובה. ווייל אין עטליכע ערטער האט אברהם געשטאנען פאר לוט אין זיין נויט פון חרן, און אין זיין גיין קיין מצרים, און אין זיין זכות איז ער אויסגעשיקט געווארן פון די איבערקערעניש, און ער האט מלחמה געהאלטן אויף אים מיט אמרפל. ווער האט געראטעוועט לוט פון סדום? ווער איז געגאנגען צו יאגן ווען זיין ברודערס זון איז געפאנגען געווארן? ער איז ארויס פון חרן, השם האט אים נישט באפוילן צו נעמען לוט און אויף יעדן פאל האט ער גענומען לוט. אויף דעם גאנצן וועג האט אברהם אבינו געהאלפן לוט זייער פאטער. וואס מיר רעדן פון מואב, מואב דאס איז דער אייניקל פון לוט. און זיי האבן געדארפט אפצאלן טובה פאר זיין זרע, און זיי האבן זיי געגעבן פארוואורף. מונים, וואס איז דער פירוש? מצער, פייניגן. אז די גויים זענען מצער כלל ישראל. וואס איז די מצווה און וואס פאר א טעם איז דא אין דעם? מונים די כוונה מצער זיין. און זיי האבן זיי געגעבן פארוואורף. און ווען סנחריב האט גלות געמאכט די ראובני און די גדי, און כלל ישראל האבן געוויינט און זיך געקלאגט, האבן זיי געזאגט צו זיי אויף וואס קלאגט איר זיך? עס איז דאך צו בית אביכם וואס איר גייט! הערסטו א ציניזם? ווען כלל ישראל זענען געווען אין גלות, סנחריב מאכט גלות די ראובני און די גדי, כלל ישראל וויינען. וואס דארפט איר וויינען? וואוהין נעמט מען אייך? קיין חרן! א טיול קיין חרן! מען קומט צוריק, איר קומט צוריק צו די יונגע יארן, דו גייסט צום הויז פון טאטן, נישט נורא, וואס, וואס איז געשען? וואס? אברהם איז דאך ארויס פון חרן, אברהם אייער פאטער איז נישט מעבר הנהר געקומען? און דאס איז וואס עס שטייט שמעתי חרפת מואב וגידופי בני עמון, ווייל דאס רופט מען חרפות און גידופים, מענטשן וואס גייען אין גלות, אזוי גייסטו ארויס און שפאטסט אויף זיי. און נאך, נישט נאר דאס, זעהט וואס נאך האבן געטוהן מואב, אז זיי האבן געהאלפן סנחריב דריי יאר וואס ער האט באלעגערט שומרון. אזוי ווי עס שטייט בשלוש שנים כשני שכיר ונקלה כל כבוד מואב. ופקודתם עליהם, וואס וועט זיין זייער עונש? דאס וועט זיין, נחל הערבים ישאום. די שונאים וועלן זיי גלות מאכן אין דעם לאנד בבל. דאס לאנד בבל דאס איז נחל הערבים. וואספארא לשון איז דאס ערבים? על ערבים בתוכה תלינו כינורותינו. זענען זיי געווען יהודים? פארוואס דארף מען ערבים? ערבות, נישט? על ערבים בתוכה די כוונה אויף ערבות. מען וועט אייך גלות מאכן קיין נחל הערבים, אין דעם ארט וואו עס איז דא די ערבות, אין דעם לאנד בבל. און דעמאלט דארט וועט איר באצאלן דעם פרייז און אזוי ווי איר האט געשפאט אויף כלל ישראל, אזוי וועט מען סוף כל סוף יא טוהן צו אייך.
פסוק ח. כי הקיפה הזעקה את גבול מואב, עד אגליים יללתה, ובאר אילים יללתה. נאכדעם וואס ער באשרייבט די שממה וואס וועט זיין אינעווייניג אין די מדינה, זאגט ער וויסע דיר, דאס וועט ארומרינגלען אלץ, אויך די גרעניץ פון מואב. אז ווען זיי וועלן ארויסגיין פון זייער לאנד וועט זיי דערגרייכן דאס שווערד פונעם שונא וואס וועט זיי נאכיאגן. און אויך עד אגליים יללתה. אגליים דאס איז אחוץ די גרעניץ פון מואב. און אויך עד באר אילים, וואס דאס איז ווייטער פון מואב, ביז אהין האט ארומגערינגלט די יללה. די כוונה איז אויך ווען זיי האבן זיך דערווייטערט פון זייער ארט, דער וועג איז אז ווען א מענטש געפינט זיך אין א מפלה, געפינט זיך אין א בראך, דעמאלט הייסט עס מ'שטופט נישט קיין שטיין נאך דעם געפאלענעם. אבער דא זאגט ער עס וועט זיי זיין א מפלה אויף א מפלה, נישט נאר וואס זיי וועלן גלות ווערן פון זייער לאנד, די וויינען און די יאג וואס מען וועט זיי נאכיאגן, וואס וועט פארורזאכן וויינען, וועט זיך פארזעצן אויך נאך די גרעניץ פון מואב. זיי וועלן נישט האבן קיין רוה פון זייערע שונאים אויך ווען זיי וועלן זיך דערווייטערן פון זייער גרעניץ. דער מלבי"ם ערקלערט אז די זעקה דא באשרייבט מען זי כביכול ווי אן אפגעצויגענער עצם. דאס הייסט היינט אן פערזאניפיצירונג. כביכול מען נעמט אן אפגעצויגענע זאך און מען גיט איר א קול. ווייל מען זאגט די זעקה וועט גיין און אריבערגיין פון שטאט צו שטאט. וואס הייסט זי וועט גיין? די זעקה האט פיס? די זעקה גייט אריבער? נאר דאס איז אזא מין פערזאניפיצירונג. כביכול איך גיב פאר אן אפגעצויגענער זאך וואס דאס איז א קול זעקה, איך גיב איר כביכול א געשטאלט פון א פערזאן, און איך כאראקטעריזיר איר ווי איינער וואס גייט און שרייט און גייט אריבער פון ארט צו ארט. אזוי אויך דא, ער זאגט כי הקיפה הזעקה את גבול מואב, די זעקה וועט גיין און ארומרינגלען די גרעניץ פון מואב, און זי וועט גיין און יללה טוהן, און זי וועט אנקומען ביז באר אילים און אויך דארט וועט זי יללה טוהן. כביכול די זעקה האט ער איר געגעבן א געשטאלט אז די זעקה איז די וואס גייט פון ארט צו ארט.
כי מי דימון מלאו דם, כי אשית על דימון נוספות, לפליטת מואב אריה ולשארית אדמה. כי מי דימון, איז געווען ווייטער פון מואב, מי דימון די כוונה א טייך, דארט מלאו דם. פון די הרוגי מואב וועט דער גאנצער טייך זיך אנפילן מיט בלוט. עס ווערט געברענגט אין תיקוני הזוהר אז אין דער מלחמת גוג ומגוג וועט דער ים ווערן רויט, נישט דער ים האדום, אונדזער ים וועט ווערן רויט פונעם בלוט, פונעם בלוט פון די גופות פון גוג ומגוג. יא? אלזא דאס איז וואס ער זאגט שוין, מי דימון, דא רעדט מען פון א טייך, דארט מלאו דם, פון רוב בלוט פון די הרוגי מואב. כי אשית על דימון נוספות. מחמת איך וועל ברענגען אויף דימון נאך מחנות, נאך שונאים וואס וועלן קומען מלחמה האלטן קעגן די וואס האבן אנטלאפן. און דעמאלט אויך די וואס האבן אנטלאפן וואס האבן געמיינט אז זייער נפש איז זיי געווען פאר א רויב, וועלן קומען נוספות, וועלן קומען נאך מחנות וואס וועלן שלאגן אויך זיי דארט, אויך די וואס אנטרינען. לפליטת מואב אריה. און אויך פאר די וואס וועלן אנטרינען פון די נאך מחנות, און וועלן ראטעווען זיך אליין, זיי וועלן זיך באהאלטן אין די וועלדער, איך וועל ברענגען אויף זיי אריה, שלעכטע חיות וואס זענען דא אין וואלד וואס וועלן זיי פארלענדן. ולשארית אדמה. און פאר די ווינציק וואס זענען געבליבן, די וואס האבן זיך באהאלטן אין די מדינה, די וואס זענען נישט געשעדיגט געווארן נישט פון די נוספות און נישט פון די אריה ווייל זיי זענען נאך געבליבן אין די מדינה, ער זאגט איך וועל ברענגען אויף זיי אדמה. די כוונה די אדמת מואב וואס וועט זיין א חרובע ערד אזוי ווי מיר האבן ערקלערט אז דאס גאנצע גרינצייג און די געוויקסן אלץ האט זיך שוין אפגעשטעלט פון איר, די דאזיגע ערד וועט טייטן די וואס וואוינען דארט מיט הונגער און מיט קרענק און בעצם וועט פון זיי נישט בלייבן קיין זאך. און אלץ דאס איז פון די נבואה פון השם, אלץ דאס איז די ווערטער פון השם.
יעצט וואס איז דער חילוק צווישן פליטת מואב און שארית מואב? זאגט דער מלבי"ם, פליטה דאס איז דורך אנטלויפן. ווען מען אנטלויפט ווערט ער אנטרונען פונעם מחנה. יא? פליט, ויבוא הפליט און ער איז אנטלאפן פון שלאכטפעלד, דאס איז דער פליט. פארקערט שארית, ער בלייבט אין ארט. מען האט גלות געמאכט, אלזא איז דא די שארית. וואס איז די שארית? די וואס זענען געבליבן און מען האט זיי נישט גלות געמאכט, זיי רופט מען שארית. און געווענליך ערקלערט דער מלבי"ם אז שארית קומט אויסצודריקן די נידעריגע מעלה וואס ער האט. אז ער איז אין דעם גדר פון איבערבלייבעכצער. אזוי דרשענען חז"ל אין עטליכע ערטער. שארית מיינט דער נישט חשוב'ער, דער אָן ווערד, ער איז אין דעם גדר פון איבערבלייבעכצער. אלזא ער זאגט אויך די וואס וועלן זיין שארית, די כוונה אז זיי וועלן זיין די איבערבלייבעכצער פון די איבערבלייבעכצער וואס זענען נאך געבליבן אין מואב, די ערד דארט, די מציאות דארט פונעם ארט און די טריקעניש וואס וועט זיין, דאס איז וואס וועט זיי טייטן.