פסוק י. ויוסף השם דבר אל אחז לאמור. די כוונה איז, דער אייבערשטער רעדט מיט אחז, נישט חלילה אז ער רוט זיין נבואה אויף דעם פארדארבענעם רשע, נאר די כוונה איז אז ער רעדט מיט ישעיהו, און גיט אים איבער נאך א מסר צו זאגן ווייטער פאר אחז. שאל לך אות מעם השם אלוקיך, העמק שאלה או הגבה למעלה. איך זע אז דו גלייבסט נישט, און דעריבער זאג איך דיר, בעט דיר א אות פונעם אייבערשטן דיין ג-ט. בעט א אות און א סימן. מעג מען פרובירן דעם אייבערשטן? אסור. אבער אויב דער אייבערשטער זאגט דיר פרוביר מיך, דעמאלט אדרבה, אזוי וויל דער אייבערשטער. איצט זאגט ער אים, העמק שאלה או הגבה למעלה. וואס איז די כוונה צו פארטיפן, וואס איז די כוונה צו דערהייבן? זאגט דער מלבי"ם, ער האט אים געזאגט, בעט דיר א אות אין טיף אדער אויבן אין הימל. אין טיף מיינט א ערדישע אות דא פון די וועלט, דאס איז בעמק, העמק. אדער הגבה, די כוונה בעט א אות פונעם הימל. א אות פונעם הימל למשל, אז די זון גייט צוריק, אזוי וויא עס איז געשען מיט אחז'ס זון, מיט חזקיהו.
איצט, פארוואס דארף מען די צוויי מעגליכקייטן? זאגט דער מלבי"ם, א מענטש וואס בעט א אות, איז דאס איינס פון די צוויי. אדער א אות פאר מיר, כדי איך זאל גלייבן, אדער איך בין בסדר, איך גלייב, אבער מאך א אות כדי אויך אנדערע זאלן גלייבן. אלזא זאגט ער אים אזוי, אויב דו בעטסט א אות פאר זיך, דארפסטו נישט קיין צו גרויסן אות. אויך א קליינער פריוואטער אות קען דיר גענוגן, אויך א קליינער סימן. דעריבער העמק שאלה. אויב דו ווילסט א אות נאר פאר זיך, איז אויך א ערדישע אות דא, עס זאל זיין טוי אויף די וואל און נישט אויף די פעלד, אדער אויף די פעלד און נישט אויף די וואל, דאס איז אויך גענוג פאר דיר. דו דארפסט נישט קיין כללית'דיגן אות, אדער אפילו ער וועט דיר געבן א אות מיט אמאל א געלט אין דיין באייטל און דומה, דאס איז אויך גענוג. אבער, און דאס איז בעסער דרך אגב, ווייל כבוד אלוקים הסתר דבר און דער אייבערשטער האט ליבער צו פארמינערן אין נס. אבער אויב דו בעטסט א אות פאר די רבים, דהיינו אז אלע זאלן וויסן און אלע זאלן זיך באַרואיגן און קיינער זאל נישט מורא האבן פאר די קומעניש פון רצין און פקח בן רמליהו, דעמאלט הגבה שאלה. דעמאלט ערלויב איך דיר אז דו זאלסט בעטן אויך א אות אין הימל אפילו, כדי אלע זאלן קענען זען אז באמת דער בורא עולם פארשפרעכט און שטייט אויך הינטער זיין הבטחה. דער מלבי"ם זאגט, אות דאס איז א סימן. אזוי וויא וישם השם לקין אות. עס דארף נישט זיין א זאך וואס גייט ארויס פון די נאטור. פארקערט, מופת דאס איז א זאך וואס גייט ארויס פון די נאטור. מופת איז א זאך וואס איז נישט לויט די סדר'דיגע הנהגה פון די נאטור.
פסוק יב. ויאמר אחז, לא אשאל ולא אנסה את השם. וואס האט איר צו זאגן אויף אחז? א צדיק, יא? כל הכבוד אים. עס שטייט דאך, ער זאגט לא אנסה את השם.
דער אייבערשטער, לא תנסון את השם אלוקיכם. איך וועל נישט בעטן, וואס קום איך בעטן פונעם אייבערשטן אותות ומופתים? מיר האבן נאר א קליין פראבלעם, ווי אזוי איז דאס דערנאך אז ער טוט פארקערט? דו זאגסט איך וועל נישט בעטן, איך וועל נישט פרובירן דעם אייבערשטן, און הערסט נישט וואס דער נביא זאגט, און טוסט קעגן די ווערטער פונעם נביא. איצט קומסטו מיט אזעלכע ווערטער פון אמונה, פון חיזוק, איך פרוביר נישט דעם אייבערשטן, וואס איז דער פשט אין דעם? אלזא באמת, באמת די הצהרה פון אחז איז בכלל נישט געקומען פון צדקות נאר פונקט פארקערט.
זאגט דער מלבי"ם, אויב באמת אחז'ס הצהרה וואלט געקומען פון צדקות אזוי וויא עס ווייזט זיך אויס לכאורה פונעם פשט פון די פסוקים, וואלט דער סדר געדארפט זיין אנדערש. לא אשאל, לא אנסה את השם. זאגט דער מלבי"ם, אויב זיין כוונה וואלט געווען אז ער וועט נישט בעטן ווייל ער גלייבט אינעם אייבערשטן אויך אן א אות ומופת, וואלט ער געדארפט זאגן לא אנסה, מען טאר דאך נישט פרובירן דעם אייבערשטן, ווי אזוי זאל איך בעטן פון אים א שאלה? מען טאר אים דאך נישט פרובירן. כביכול איך וועל נישט פרובירן פאר זיך, ווייל איך בין שוין זיכער, איך האב נישט קיין ספיקות. איך וועל אויך נישט בעטן פאר אנדערע, וואס איז זיכער, וואס דער אייבערשטער זאגט וועט נישט זיין נאמן אויף אלעמען? אזוי וואלט עס געדארפט זיין. אבער גיט אכטונג, ער האט איבערגעדרייט דעם סדר, ער האט געזאגט לא אשאל ולא אנסה. פון דעם וואס ער זאגט לא אשאל ולא אנסה, איז די כוונה איך וועל נישט בעטן פאר אנדערע, און איך וועל אויך נישט פרובירן פאר זיך. פארוואס? ווייל איך וויל נישט קיין אותות און איך וויל נישט קיין מופתים, ווייל אויב עס איז דא אותות אדער מופתים צווינגען זיי מיך צו גלייבן אינעם אייבערשטן.
און אויב איך וועל בעטן, אינעם אנפאנג אויב איך וועל בעטן פאר די אנדערע, וואס וועט זיי געשען? עס וועט זיין א קידוש שם שמיים דורך מיר. איר זעט, דער בורא עולם האט אפגעשטעלט די זון כדי אייך צו ווייזן, איר האט זיך נישט וואס צו זארגן. איך זאל זיין א גורם צו א קידוש השם? א דאנק, איך וויל נישט אז עס זאל זיין א קידוש שם שמיים דורך מיר. גוט, פאר זיך, אויך פאר זיך וועל איך דאס נישט טאן. פארוואס? ווייל אלע אותות און מופתים וואס וועלן זיין וועלן מיך נישט פירן צו אמונה. איך האב דעם בעל, איך האב מיין עבודה זרה, קיין אותות ומופתים וועלן נישט מצליח זיין מיך צו איבערצייגן. ווייל באמת לויט דעם סדר דארף מען פאראויסשטעלן ערשט זיך אליין, דער אות איז דאך קודם כל געמאכט צו שטארקן דיך, און דערנאך צו שטארקן דעם פאלק. פארוואס עפנט ער פארקערט? קודם כל זאגט ער לא אשאל, דערנאך לא אנסה, ווייל ער מיינט צו זאגן בראש ובראשונה צו שטארקן דעם פאלק וויל איך אוודאי נישט, וואס דאס איז די גרעסטע זאך, און אפילו זיך אליין וויל איך נישט ווייל אויך איך האב נישט קיין אמונה אין די ווערטער פונעם אייבערשטן.
און מיר זעען אז אָט, אזוי וויא עס קומט פאר ביי אונז ווייטער, און אזוי וויא עס קומט פאר אין ספר מלכים ב' אין פרק ט"ז, ער האט נישט צוגעהערט צו די ווערטער פונעם נביא, ער האט געשיקט שוחד צום מלך אשור, און צום סוף האט דאס גורם געווען צו פארגרעסערן דעם עוון פונעם מלך אשור און יעדעס מאל איז ער געקומען פון דאסניי ווייל ער האט געזען אז דאס איז א נישט אויסגייענדע קוואל פון געלט און גאלד. אלזא אויב דו זעסט אז ער האט נישט צוגעהערט, מיינט עס אז אויך די הצהרה איז נישט געווען קיין הצהרה פון אמונה. פסוק י"ג: ויאמר שמעו נא בית דוד, המעט מכם הלאות אנשים כי תלאו גם את אלוהי.
שמעו נא בית דוד. וואס איז דאס בית דוד? הער נא אחז. וואס איז דאס שמעו נא בית דוד? זאגט דער רד"ק, כדי אים צו באשעמען, האט ער אים נישט גערופן ביי זיין נאמען. אזוי וויא מיר האבן עטליכע מאל דערקלערט אז ווען מען וויל זיך ווענדן צו א מענטש אויף א וועג פון ביזיון, רופט מען אים דעם זון פון יענעם. אזוי וויא דוד איז שטענדיג גערופן געווארן ביי שאול בן ישי, בוחר אתה לבן ישי, שטענדיג האט ער אים דערמאנט מיטן נאמען בן ישי. וואס מיינט עס? דער דאזיגער מענטש איז א זון אן א נאמען. ער האט נישט קיין אייגענעם נאמען, זיין טאטע אמת ער האט געהאט א גרויסן טאטע, אבער ער איז ווי ווער איז ער, נישט ראוי אפילו גערופן צו ווערן ביים נאמען. אדער אזוי וויא מיר האבן געזען ביי בן אחיטוב, האם אמת הוא בן אחיטוב וואס דו האסט געטאן, האט אים געפרעגט שאול דעם בן אחיטוב, אחימלך בן אחיטוב, וואס ער איז געגאנגען און האט געהאלפן דוד און האט אים געגעבן דעם שווערד און האט אים געגעבן פונעם לחם הפנים. אלזא אויך דא, שמעו נא בית דוד, איר זענט נישט ראוי נאר בלויז אין נאמען פונעם מלך דוד, און אויך די זכות זיך צו ראטעווען איז נישט אייער זכות, אויך זי איז נאר די זכות פון דוד.
און ער זאגט זיי המעט מכם הלאות אנשים. עס איז נישט גענוג וואס איר מייחס זייט לאות, וואס איז לאות? מידקייט, נישטא קיין כח. עס איז נישט גענוג וואס איר מייחס זייט חוסר כח צו מענטשן, און ווער זענען דא די מענטשן? דאס זענען די נביאים, וואס קומען און רעדן אין נאמען פונעם אייבערשטן. המעט מכם הלאות אנשים, עס איז נישט גענוג מיט דעם וואס איר מיינט אז מיר אלס נביאים האבן נישט קיין כח און מיר באקומען נישט קיין מסרים פונעם אייבערשטן, כי תלאו גם את אלוהי, איר טענה'ט און טופל'ט אויף אשמות פון חוסר כח אויך קעגן דעם בורא עולם. כביכול דער בורא עולם איז נישט מסוגל צו טאן א אות ומופת, איך וויל נישט הערן און וויל נישט, ביז איר גלייבט כביכול נישט אין די אותות ומופתים זיינע. דרך אגב פון דא נאך א ראיה אז ויאמר אחז לא אשאל ולא אנסה את השם איז נישט געקומען פון צדקות, ווייל תיכף דערנאך מוכיח דער נביא אים, דו האלטסט אז אינעם אייבערשטן איז דא לאות, אז אינעם אייבערשטן איז דא חוסר כח.
לכן יתן השם הוא לכם אות, הנה העלמה הרה ויולדת בן וקראת שמו עמנו אל. דעריבער וועט דער אייבערשטער פון זיך אליין געבן אייך א אות. זאגט דער מלבי"ם, פילע האבן פרובירט צו זוכן וואו איז דא דער אות ומופת, און מיר וועלן נאך דערקלערן ווער איז די עלמה, וואס גייט פאר מיט איר. די עלמה וועט טראגן, וועט געבארן א זון, מען וועט אים רופן עמנואל. און מענטשן פרובירן צו פארשטיין, וואו איז דא דער אות, וואו איז דא דער מופת? זאגט דער מלבי"ם, א טעות איז געווען אין זייער האנט. ווייל א אות, מיר האבן שוין דערקלערט לאל, מוז נישט זיין אין אים א שינוי הטבע, נאר א אות איז א סימן. וישם השם לקין אות, ער האט אים נישט געמאכט קיין נס, ער האט אים נישט געמאכט קיין מופת, ער האט אים געמאכט א אות, א סימן. אויך דא, יתן השם לכם אות, די כוונה דער אייבערשטער וועט געבן א סימן. וואס איז דא געגעבן געווארן אין דעם סימן?
זאגט דער מלבי"ם, וויס דיר, קיינמאל ווען עס וועט קומען א גזירה טובה אויף כלל ישראל, וועט זי זיך שטענדיג מקיים זיין, און קיינמאל האט דער אייבערשטער נישט צוריקגעצויגן א גוטע זאך וואס ער האט געגזר'ט אויף כלל ישראל, נאר איין מאל אין דעם, בטווית התו, אבער מצחות האנשים ההם וכולי. איין מאל האט דער אייבערשטער זיך צוריקגעצויגן. א גזירה לטובה וועט זיך שטענדיג מקיים זיין. פארקערט, א גזירה לרעה איז נישט קיין הכרח אז זי וועט זיך מקיים זיין. פארוואס? ווייל ווען דער אייבערשטער גזר'ט א גזירה לרעה, קען זייער גוט זיין אז דער פאלק וועט חוזר בתשובה זיין, וועט דער אייבערשטער זיך אומקערן פון זיין חרון אף, און דורך דעם וועט ער מבטל זיין די גזירה וואס ער האט געגזר'ט. אלזא, ווען מען וויל למשל אויספרובירן א נביא, זאגט מען אים נישט אז ער זאל זאגן עתיד'יגע ווערטער אויף שלעכטע זאכן וואס וועלן זיין. ווייל אפילו אויב ער וועט זאגן א שלעכטע זאך וואס וועט זיין און צום סוף וועט זיך עס נישט מקיים זיין, איז דאס נישט קיין ראיה אז ער איז א נביא שקר. מען זאגט אים זאג אונז וואס וועט זיין אין נאך א וואך א גוטע זאך וואס וועט געשען. און דעמאלט אויב ער זאגט באמת דעם אמת, וועט די דאזיגע זאך זיך מקיים זיין. זאגט דער מלבי"ם, דער כלל וואס מיר האבן געזאגט אז א שלעכטע זאך מוז זיך נישט מקיים זיין, אלץ דאס איז אמת ויציב און אויפ'ן תנאי אז מען וועט נישט מאכן א אות וסימן אין ערד אויף דער דאזיגער זאך. אבער ווען עס ווערט געמאכט א אות וסימן אין ערד אויף דער דאזיגער זאך, מוזט זיך די זאך מקיים זיין.
און דאס איז א שיטה פונעם מלבי"ם וואס מיר האבן זי געלערנט עטליכע מאל אין דער פארגאנגענהייט, און יעדעס מאל טרעפן מיר עס פון דאסניי. זאגט דער מלבי"ם, ווען דו זעסט דעם אייבערשטן זאגן פארן נביא, נעם למשל א מגילה, שרייב אויף איר אזוי און אזוי, לייג זי אריין אין א פלעשל, ווארף זי אין ים, נעם פיילן, שיס זיי אין ריכטונג ארם, דערנאך שלאג די פיילן אין ערד, און נאך אלערליי גשמיות'דיגע פעולות, פרעגסטו דיך אליין, וואס איז נישט גענוג מיט א אמירה? וואס דארף מען, וואס דארף מען דעם מחזה? יא, מאכן דאס פאר א מחזה, מאכן דערפון עפעס א הוצאה מן הכוח אל הפועל, פארוואס דארף מען דאס? עס איז דא א אמירה פונעם בורא עולם, גענוג מיט דעם. זאגט דער מלבי"ם ניין. מיט א אמירה אליין איז נישט קיין הכרח אז די זאך וועט זיך מקיים זיין. אבער אויב דער אייבערשטער זאגט נעם פיילן און שיס אין ריכטונג ארם, און זאגט אים עפעס א גאנצן מהלך, וויס דיר, די דאזיגע זאך וועט זיך בוודאות גמורה מקיים זיין. עס איז נישט דא קיין מצב אז די זאך וועט זיך נישט מקיים זיין. אבער דאס איז לרעה? ריכטיג, א נבואה לרעה איז נישט קיין הכרח אז זי וועט זיך מקיים זיין. אויב מען מאכט צו איר א אות ומופת אין ערד, נישט מופת, זייט מוחל, מער מדוייק א אות אין ערד, די כוונה מען האט עס פארוואנדלט פון א ערטילאי'שער זאך וואס געפינט זיך אין רוחניות, מען האט עס אראפגענומען אין די גשמיות. אין דעם רגע וואס מען האט עס אראפגענומען אין די גשמיות וועט עס זיך מקיים זיין. עס איז נישט סתם רייד, עס איז שוין מעשים. און דעריבער קומט ער און זאגט, דער אייבערשטער וועט אייך געבן א אות. וואס מיינט יתן אות? דער אייבערשטער וועט עס אראפנעמען פון די ערטילאי'שע מציאות אל הפועל. הנה העלמה הרה ויולדת בן וקראת שמו עמנואל. איך האב נאך נישט דערקלערט וואס עס וועט זיין בפועל, אבער וואס עס איז קלאר איז אז דער דאזיגער אות איז כביכול געקומען צו סימבאליזירן, עס איז נישט נאר א רוחניות'דיגע מציאות וואס דעמאלט זאגסטו אפשר יא אפשר ניין, עס זאגט אז דאס וועט געשען. אלזא אויב אזוי, אלע מפרשים, זאגט דער מלבי"ם, וואס האבן פרובירט צו זוכן וואו איז דא דער מופת, וואו איז דא דער נס, וואו איז דא דאס עפעס איבערנאטירליכע, האבן נישט גערעדט ריכטיג. ווייל דער אות דא איז נישט קיין אות פון עפעס איבערנאטירליכעס, נאר עס איז נאר א אות אראפצונעמען די זאך פון א אמירה אל קיום ומעשה בפועל.
איצט וועלן מיר דערקלערן. יתן השם הוא לכם אות, הנה העלמה הרה ויולדת בן. דער אייבערשטער זאגט העלמה, ווער וועט זיין די עלמה? די עלמה וואס וועגן איר מיר רעדן איז די ווייב פונעם נביא. די עלמה טראגט. דער רד"ק, רש"י דערקלערט אזוי וויא דער מלבי"ם אז עס רעדט זיך וועגן די ווייב פונעם נביא, און מיר וועלן דאס אויך זען אינעם קומענדיגן פרק. דער רד"ק דערקלערט אז די עלמה איז די ווייב פון אחז. און לויט דעם רד"ק, וואו איז דא דער מופת? אָט, דו זעסט, איך האב געוואוסט אז זי טראגט אן אז זי זאל אפילו וויסן. און באמת אזוי איז געווען, זי האט געטראגן. אבער מיר האבן שוין דערקלערט אז לויטן מלבי"ם זוכן מיר דא נישט קיין מופתים, נאר עס איז נאר א סימן אראפצונעמען עס כביכול צו די ערדישקייט. ער זאגט אָט וועט זיין דער אות אז די עלמה, די ווייב פונעם נביא, זי טראגט און די דאזיגע פרוי איז עתיד צו געבארן א זון, און דעם דאזיגן זון וועט מען רופן עמנו אל. וואס מיינט עס? דאס וועלן מיר זען ווייטער. איצט, דאס טראגן דא מיינט אז זי טראגט שוין, און זי וועט געבארן א זון.
זאגט דער מלבי"ם, עלמה, און דאס דערקלערט אויך דער רד"ק און נאך מפרשים ווערן מאריך צו דערקלערן, אז עלמה איז נישט בהכרח א בתולה. נערה פילע מאל סימבאליזירט א בתולה, אבער עלמה קען זיין א בתולה, קען זיין א בעולה. און אזוי וויא עס שטייט דרך גבר בעלמה. פארוואס איז אונז אזוי וויכטיג צו באטאנען דאס דא? ווייל דעם דאזיגן פסוק, האבן די נוצרים דערפון געמאכט א מאכל. די נוצרים האבן גענומען דעם דאזיגן פסוק און האבן געזען אין אים ווי א מין נבואה אויף די געבורט פון יענעם טמא. זיי האבן געזאגט לכן יתן השם הוא לכם אות, הנה העלמה הרה, דאס איז די בעולה הטמאה, ויולדת בן וקראת שמו עמנו אל, ער איז כביכול מיט אים וועט זיין דער ג-ט, ער איז כביכול דער ג-ט וואס וועט מעבר זיין יענע בעולה טמאה און פון איר וועט ארויסקומען יענער מאן. איצט, זייער טענה איז זי איז דאך א בתולה, און דעריבער דערקלערן אלע אז הנה העלמה איז נישט קיין אויסדרוק אויף א בתולה. די עלמה איז אויך א בעולה, דרך גבר בעלמה, אלזא די לייטער אויף וועלכן איר האט זיך אויפגעקלעטערט איז א שוואכע לייטער. עס איז בכלל אוממעגליך צו מוכיח זיין פונעם דאזיגן פסוק. חוץ פון דעם, אז אויך לויט זייער שיטה, ווי אזוי רעדט ער דא וועגן עפעס וואס זאל געשען אין נאך הונדערטער יארן און ער ברענגט דאס אלס א אות ומופת לויט זייער שיטה? עס איז נישטא אין דעם בכלל קיין ארט, און דאס איז אויך אריינגעשטעקט אין א ארט וואס האנדלט זיך בכלל נישט מיט די דאזיגע ענין.
איצט וואס וועט זיין די נאטור פון יענעם זון? חמאה ודבש יאכל לדעתו מאוס ברע ובחור בטוב. פוטער, ווען ער וועט אנקומען צו דער צייט אז ער וועט וויסן מיאוס צו זיין דאס שלעכטע און אויסקלייבן דאס גוטע, וועט ער עסן פוטער און האניג. דהיינו, דער דאזיגער יונגל איז אזוי וויא דער ציור פון די גאנצע אומה. אז אזוי וויא מיר זאגן עמנואל דאס סימבאליזירט אונז, דער אייבערשטער וועט זיין מיט אונז, אזוי דאס עסן פון די פוטער און האניג, וואס דאס קומט צו סימבאליזירן אז דער אייבערשטער וועט זיין מיט אונז און מיר וועלן האבן פאר א מאכל די באשטע זאכן וואס זייער סימבאל איז פוטער און האניג. דאס מיינט אז הגם איצט זעסטו די ארץ יהודה וואס זי איז חרוב, וויס דיר, דער אייבערשטער וועט איבערלאזן א שארית. ווי אזוי וועט דאס זיין? כי בטרם ידע הנער מאוס ברע ובחור בטוב, תעזב האדמה אשר אתה קץ מפני שני מלכיה.
נאך איידער דער יונגל וועט וויסן מיאוס צו זיין דאס שלעכטע און אויסקלייבן דאס גוטע, די עלמה טראגט דאך איצט שוין, און אויב זי טראגט איצט שוין, מיינט עס אז איך רעד וועגן עמעצן וואס זאל געבארן ווערן אין די קומענדיגע חדשים. נאך איידער ער וועט וויסן מיאוס צו זיין דאס שלעכטע און אויסקלייבן דאס גוטע, די כוונה נאך איידער עס וועט זיין אין אים א דעת, וויס דיר, די ערד וואס דו עקלסט זיך פון איר, דאס איז די ערד פון רצין מלך ארם און פקח בן רמליהו, וואס דו עקלסט זיך און האסט זי פיינט, זי וועט פארלאזן ווערן פון אירע יושבים. פארוואס? ווייל די צוויי דאזיגע רשע'ישע מלכים, וועט זיי דער אייבערשטער מחמת זייער רשעות ארויסטרייבן פון זייער ערד, ער וועט חרוב מאכן זייער לאנד. און דאס וועט גורם זיין אז יהודה וועט האבן א שארית, דאס וועט גורם זיין אז יהודה וועט נאך בלייבן א נצר און מען וועט נישט מצליח זיין מכרית צו זיין און זי אפצושטעלן פון זיין א גוי.
יביא השם עליך ועל עמך ועל בית אביך ימים אשר לא באו למיום סור אפרים מעל יהודה את מלך אשור. דער אייבערשטער וועט ברענגען אויף דיר און אויף דיין פאלק, אויף דיר זאגט רש"י, אויף חזקיהו דיין זון וואס וועט מלוך זיין נאך דיר. און פארוואס זאגט ער נישט אויף דיין זון? ווייל חזקיהו איז געווען א צדיק, האט ער נישט געוואלט דערמאנען אז חזקיהו דער צדיק האט אזא רשע'ישן טאטן אזוי וויא אחז. ימים אשר לא באו למיום סור אפרים מעל יהודה. וואס איז דאס מיום סור אפרים מעל יהודה? די כוונה זייט עס האט זיך צעטיילט די מלכות בית דוד און עס האט זיך אפגעטיילט אפרים, און מיר האבן דערקלערט אין דער פארגאנגענהייט פארוואס די צען שבטים זענען גערופן געווארן אפרים, ווייל דער ערשטער מלך זייערער איז געווען ירבעם בן נבט וואס איז געווען פון שבט אפרים, און דעריבער אויף זיין נאמען איז די כללות פון די צען שבטים גערופן געווארן אפרים. אלזא דער אייבערשטער וועט ברענגען אויף דיר און אויף דיין פאלק און אויף דיין פאטער'ס הויז טעג וואס זענען נישט געקומען פון דעם טאג ווען אפרים האט זיך אפגעטיילט פון יהודה, זייט עס האט זיך צעטיילט די מלכות. און ער מודיע אים, טעג וואס זענען נישט געקומען פון דעם טאג ווען אפרים האט זיך אפגעטיילט פון יהודה, ווער? דעם מלך אשור.
דערקלערט דער מלבי"ם, ער זאגט אים, דו פארלאזט זיך נישט אויפן אייבערשטן. דער אייבערשטער האט דיר דאך געזאגט השמר והשקט, און אחז אזוי וויא מיר האבן דערקלערט האט זיך נישט פארלאזט אויפן אייבערשטן, נאר איז געגאנגען און האט גערופן דעם מלך אשור, קום ראטעווע מיך. רצין מלך ארם, פקח בן רמליהו מלך ישראל קומען אויף מיר. ער גייט און דינגט און באצאלט געלט צום מלך אשור אז ער זאל קומען און אים ראטעווען. דעריבער זאגט ער אים, וויס דיר, דער אייבערשטער וועט ברענגען אויף דיר און אויף דיין פאלק און אויף דיין פאטער'ס הויז טעג וואס זענען נישט געקומען פון דעם טאג ווען אפרים האט זיך אפגעטיילט פון יהודה, וועמען? דעם מלך אשור. יענעם מלך אשור וואס אויף אים פארלאזטו דיך, יענעם מלך אשור וואס אים גייסטו דינגען כדי ער זאל דיך ראטעווען פון ארם, קעגן דעם ציווי פונעם אייבערשטן וואס האט דיר געזאגט השמר והשקט, וואס האט דיר געזאגט דו האסט זיך נישט וואס צו זארגן, איך בין דיר א שוץ, און פונדעסטוועגן ביסטו געגאנגען און האסט זיך פארלאזט אויף בשר ודם און מאיס געווען אין דעם מופת וואס דער אייבערשטער האט געגעבן. דער אייבערשטער זאגט איך וועל דיר געבן א מופת, בעט דיר העמק שאלה הגבה, בעט, איך וועל דיר מוכיח זיין. ניין ניין ניין, איך וויל נישט קיין ראיות, איך האב ווער עס וועט מיר העלפן, דער מלך אשור איז דער וואס וועט גיין און מיר העלפן. אלזא אויב אזוי, דער אייבערשטער וועט ברענגען צו דיר דעם מלך אשור כדי חרוב צו מאכן דיין לאנד. פונקט דעם וואס דו פארלאזט זיך אויף אים, ער איז דער וואס וועט דיך פאלן.
והיה ביום ההוא ישרוק השם לזבוב אשר בקצה יאורי מצרים ולדבורה אשר בארץ אשור. ישרוק, ישרוק איז שטענדיג א רמז כדי צו זאמלען מענטשן, מען פייפט זיי און דורך דעם זענען מענטשן אנגעקומען. אלזא דער אייבערשטער וועט פייפן צו די פליג וואס איז אין עק פון די יאורי מצרים. פליג, די כוונה חיילות, פילע חיילות אזוי וויא פליגן וואס וועלן קומען פון ארץ מצרים מיט סנחריב. בקצה יאורי מצרים, וואס איז דאס יאורי מצרים? רש"י דערקלערט אז גאנץ מצרים איז געבויט געווען יאורים יאורים. דהיינו דער נילוס פלעגט אויפגיין און פלעגט באווערן, דהיינו אריינגיין אין די יאורים. יאורים דאס זענען אזערעס וואס מענטשן האבן זיי געבויט, זיי געגראבן אויף אן אייגנעם אופן. עס איז געווען דארט א זייער זייער קאמפליצירטע און קלוגע סיסטעם פון באווערן די פעלדער דורך די וואסער און דורך די הויכע און נידעריגע ערטער, דורך א שפיל פון הייך, פלעגט מען באווערן אלע פעלדער דורך די יאורים. די יאורים דאס איז א גראבעניש וואס מענטשן האבן זי אליין געגראבן כדי אריינצופירן די וואסער צו זייערע פעלדער. אלזא ער זאגט, דער אייבערשטער וועט פייפן צו די פליג וואס איז אין עק פון די יאורי מצרים, און אויך צו די בין וואס איז אין ארץ אשור. בין, דאס זענען חיילות פון גיבורים וואס שטעכן אזוי וויא א בין.
דער מלבי"ם דערקלערט אז דאס רעדט וועגן דעם מלך אשור ווען ער קערט זיך אום פון מצרים, איז ער געגאנגען כובש צו זיין די ארץ יהודה. און דאס איז געווען אין א שפעטערער תקופה. און איצט, פארוואס פארגלייכט ער דאס צו א פליג און אויך צו א בין? ער זאגט ווייל די מצרים זענען נמשל צו א פליג, ווייל די פליג איז שוואכער פון א בין. די בין איז שטארקער, די בין איז אויך מסוגל צו שטעכן, זי איז אויך שטארקער פיזיש, אויך אין איר גרייס, לגבי די פליג וואס איז שוואכער. אלזא דער אייבערשטער וועט פייפן צו די פליג וואס איז אין עק פון די יאורי מצרים, און אויך צו די בין וואס איז שטארקער וואס איז אין ארץ אשור, דאס איז סנחריב מלך אשור.
ובאו ונחו כולם בנחלי הבתות ובנקיקי הסלעים ובכל הנעצוצים ובכל הנהלולים. עס וועלן קומען די דאזיגע פליגן און בינען, זיי וועלן רוען אין די נחלי הבתות. נחל די כוונה עמק. בתות די כוונה חרוב, א חרוב ארט, אזוי וויא שתה בתה. מיר האבן אמאל דערקלערט אז בן אין לשון הקודש ווערט גערופן בן ווייל ער בויט זיין פאטער'ס הויז, זיין פאטער'ס הויז ציט זיך פון אים און אויף זיין נאמען ווערט עס גערופן. פארקערט בת ווערט גערופן בת ווייל זי מאכט חרוב איר פאטער'ס הויז. מאכט חרוב נישט אינעם שלעכטן זין כביכול זי טוט א מעשה צו מאכן חרוב, נאר פון דעם אליין וואס אירע קינדער וועלן שוין גערופן ווערן אויף נאמען פון איר מאן'ס פאטער'ס הויז, איז ממילא די דאזיגע קינדער כביכול נישט גערופן אויף דיין נאמען און נישט שייך צו דיר, דאס איז אזוי וויא א חורבן פאר יענעם הויז, נאר דיינע צאצאים וועלן גערופן ווערן אויף דיין נאמען. אלזא אויך דא, בתות איז א לשון פון חורבן. נחו כולם בנחלי הבתות, אין די חרוב'ע טאל, און אין די לעכער פון די פעלזן, דאס איז נקיקי הסלעים. צווישן די דערנער און די שטעכיקע געוויקסן, א ארט וואו עס איז דער דרך פון די פליגן צו וואוינען דארט, זאגט דער מלבי"ם. און דאס איז בעצם א משל אויף ווי אזוי זיי וועלן זיך פארשפרייטן אין גאנצן לאנד. נעצוצים ונהלולים זענען דערנער און נישטיקע און פארשעמטע בעמער פון סרק, אזוי דערקלערט די מצודות.
ביום ההוא יגלח השם בתער השכירה בעברי נהר במלך אשור את הראש ושער הרגליים וגם את הזקן תספה. אויף וועמען קומט צוריק דער דאזיגער פסוק? אלזא עס איז דא איין פירוש אז דאס איז רש"י לויט וואס חז"ל דערקלערן, אז דעמאלט ווען עס וועלן קומען און רוען אין די נחלי הבתות, ווער? סנחריב מלך אשור און אלע זיינע חיילות, וועט דער אייבערשטער אפשערן מיטן געדינגטן שער-מעסער דעם מלך אשור, דעם קאפ, דאס שער פון די פיס, אויך דעם באָרד וועט ער אוועקנעמען. און עס איז דערויף דא א לאנגע גמרא וואס מבאר איז יענעם גאנצן שחוק וואס דער אייבערשטער האט געמאכט פונעם מלך אשור, אז מען האט אפגעשוירן זיינע האר און פארברענט זיין באָרד, און דאס איז א גאנצע מעשה דארטן אין גמרא וואס מיר האבן זי אמאל דערמאנט, זי איז נישט מבואר לויט איר פשוט'ן נאר עס איז דא דארט מער זאכן וואס זענען אין די טיפקייט פון סודות התורה. אבער דער מלבי"ם כדרכו האט ער שטענדיג א מקורי'שן וועג אין ביאור פון די פסוקים.
און דער מלבי"ם דערקלערט אז דא רעדט זיך בכלל נישט וועגן דעם מלך אשור וואס וועט מיט אים זיין, נאר דא רעדט זיך בעצם וואס וועט מיט יהודה זיין. און מיר וועלן דאס מבאר זיין. ביום ההוא, די כוונה דאס וועט זיין אין די טעג פון אחז. יגלח השם, דער אייבערשטער וועט אפשערן, אדער דורך דעם געדינגטן שער-מעסער. תער השכירה מיינט א גרויסער שער-מעסער. דאס איז די כוונה השכירה, אזוי דערקלערן די מפרשים אז דער אויסדרוק השכירה מיינט גרויס, אזוי וויא שכיריה בקרבה. תער השכירה, מיט א גרויסן שער-מעסער, וועט דער אייבערשטער אפשערן בעברי נהר במלך אשור. במלך אשור די כוונה ווער איז יענער שער-מעסער? דורך וועמען וועט דער אייבערשטער אפשערן? במלך אשור. דער מלך אשור כביכול וועט זיין דער אפשערער, ער וועט זיין דער שלאגער. דורך דעם מלך אשור וואס איז נמשל צו א שער-מעסער, דער שער-מעסער וואס מען לאזט אין אים איבער דאס גאנצע האר, וועט דער אייבערשטער אפשערן מיט אים דאס האר פונעם קאפ. ער וועט אפשערן מיט אשור דאס האר פון די פיס, די כוונה נאכאמאל, ער וועט אפשערן פון אונז דורך דעם מלך אשור. דער מלך אשור איז א בחינה פון א שער-מעסער, און ער וועט אפשערן ביי אונז דאס האר פונעם קאפ, דאס האר פון די פיס און דעם באָרד.
וואס זענען בעצם די דריי סארטן האר און וואס קומען זיי אויסדריקן אין נמשל? זאגט דער מלבי"ם, דאס האר פונעם קאפ איז געווען דער ברויך אפצושערן זיי אין זייער צייט. נאר אין א שפעטערער תקופה האט מען אנגעהויבן וואקסן בלוריות, אבער אויף א נאטירליכן אופן פלעגן מענטשן אפשערן דאס האר פונעם קאפ. ווען א מענטש פלעגט קומען מיט צעפלאסענע האר, די כוונה נישט אפגעשוירן זיינע האר פונעם קאפ, איז דאס געווען ווי א וועג פון פארשעמעניש, דאס האט אויסגעזען אזוי וויא אבלות חלילה. זייער דרך איז געווען אפצושערן דאס האר פונעם קאפ, און דעריבער זענען די כהנים געווען אזהר'ט אז זיי זאלן נישט וואקסן פרע דאס האר פון זייער קאפ, און דער מלך פלעגט זיך שערן יעדן טאג. כהנים שערן זיך, א כהן גדול שערט זיך איין מאל א וואך. פארוואס? דאס וואקסן די האר איז געווען גערעכנט פאר א גנאי. איצט, דאס איז דאס האר פונעם קאפ. דאס האר פון די פיס איז אויך געווען גערעכנט פאר א ניוול, אבער דאס איז דער ניוול אין פארבארגן. ווייל דאך געווענליך דעקט די מאנטל צו דאס האר פון די פיס, אלזא אמנם דאס איז א ניוול אבער אין פארבארגן. פארקערט, דאס האר פונעם באָרד איז גערעכנט פאר א כבוד און א תפארת. און מיר האבן שוין געזען אז עס איז דא א הוכחה פון די פסוקים אז אין זייער צייט האבן אלע געוואקסן דאס האר פון זייער באָרד און האבן זיך נישט געשוירן. און אויב מען פלעגט זיך שערן, איז דאס געווען גערעכנט ביי זיי פאר א ביזיון, איז דאס געווען גערעכנט ביי זיי פאר א פחיתות. וואו זעען מיר דאס, א ראיה פון די פסוקים? ביי די מענטשן וואס דוד האט געשיקט צו חנון בן נחש, נחש בן חנון, יא, דארט, און וואס האט ער געטאן? ער האט זיי אפגעשניטן, אפגעשוירן זיי האלב זייער באָרד. וואס האט מען מיט זיי געטאן? מען האט זיי געשיקט קיין יריחו ביז זייער באָרד וועט וואקסן. זאגט דער רד"ק, וואס איז דער פראבלעם, אז מען זאל אפשערן אויך די צווייטע האלב? פון דא לערנסטו אז דאס איז געווען א גרעסערער ביזיון צו גיין אן א באָרד בכלל, ערגער ווי צו גיין מיט א האלבן באָרד. אלזא זענען זיי דארט געבליבן ביז עס וועט וואקסן דער גאנצער באָרד. מען זעט אז אין זייער צייט איז געווען זייער דרך צו וואקסן דעם באָרד.
און דעריבער קומט ער און זאגט, זע אז דא וועט דער מלך אשור אפשערן אויך דאס האר פונעם קאפ, אויך דאס האר פון די פיס און אויך דאס האר פונעם באָרד, וואס איז פאר א כבוד און א תפארת. וואס איז בעצם דער נמשל? דאס האר פונעם קאפ איז דער משל אויף די גרויסע רשעים, וואס זייער רשעות איז גלוי און מפורסם, אזוי וויא דאס האר פונעם קאפ וואס זיין ריבוי איז גלוי און מפורסם און מען דארף עס אראפנעמען, אזוי וויא מיר האבן דערקלערט, אז דאס האר פונעם קאפ איז געווען דער ברויך עס אראפצונעמען. דער אייבערשטער וועט אפשערן דורך דעם מלך אשור אויך דאס האר פון די פיס. ווער זענען דאס האר פון די פיס? די וואס זענען אויך זיי רשעים וואס מען דארף זיי אראפנעמען, ווייל די האר פון די פיס וואס עס איז געווען זייער דרך אין זייער צייט זיי אראפצונעמען, אבער זיי זענען רשעים אין פארבארגן. זיי זענען נישט קיין רשעים גלוי'ם אזוי וויא דאס האר פונעם קאפ, זיי זענען רשעים נסתרים אזוי וויא דאס האר פון די פיס. אבער היות עס איז געגעבן געווארן רשות פאר דעם משחית משחית צו זיין, מאכט ער נישט קיין אונטערשייד צווישן צדיק צו רשע. און דעמאלט וועט דער מלך אשור טרעפן און משחית זיין אויך דעם באָרד. דער באָרד איז דער משל אויף די צדיקים.
און דעריבער, זאגט דער מלבי"ם, זייט מדקדק און זעט. ביום ההוא יגלח השם בתער השכירה דורכן גרויסן שער-מעסער בעברי הנהר במלך אשור, דורך א מלך וואס קומט פון יענער זייט טייך וואס איז דער מלך אשור, וועט דער אייבערשטער אפשערן דעם קאפ און דאס האר פון די פיס, און אויך דעם באָרד תספה. האט איר אכטונג געגעבן, עס שטייט נישט יספה. פארוואס שטייט נישט יספה? עס רעדט זיך דאך וועגן יגלח השם, דו זאגסט יגלח השם דעם קאפ, דאס האר פון די פיס און אויך דעם באָרד יספה. פארוואס דא האט ער געענדערט און געשריבן גם את הזקן תספה? תספה כביכול רעדט ער וועגן עפעס א נעלם, דו וועסט תספה זיין, אבער כביכול זאגט דער אייבערשטער נישט איך. היות דאס האר פונעם באָרד רמזט אויף די צדיקים, היות דאס האר פונעם באָרד רמזט אז דער משחית מאכט נישט קיין אונטערשייד צווישן צדיק צו רשע, אבער דער אייבערשטער וועט דאך נישט חלילה משחית זיין די צדיקים, נאר דער משחית מאכט שוין נישט קיין אונטערשייד צווישן צדיק צו רשע און ער איז דער וואס וועט משחית זיין דאס האר פונעם באָרד, אויך די צדיקים. און דעריבער שטייט דא תספה, און דא שטייט נישט אויך תגלח. תספה, דער שטן, דו וועסט תספה זיין, זאגט דער אייבערשטער, נישט איך. עס איז נאר דער משחית וואס מאכט נישט קיין אונטערשייד. און אויך שטייט תספה און נישט תגלח, ווייל תספה מיינט משחית צו זיין. אסוף אסיפם אמר השם. ספו תמו, דאס איז א לשון פון השחתה. פארקערט, גילוח דאס איז ווען דו שערסט אויף א הגון'ן אופן. אבער ווען עס רעדט זיך דאך וועגן צדיקים און וועגן א באָרד, שערט מען דאך נישט דעם באָרד, אלזא אויב מען נעמט אראפ דעם באָרד וואס איז דאס? דאס ווערט גערופן משחית זיין זיין באָרד, משחית זיין זיין האר. און דעריבער קומט דאס צוריק אויף די צדיקים, אלץ דאס וועט זיין אין די טעג פון אחז.
והיה ביום ההוא יחיה איש עגלת בקר ושתי צאן. אין יענעם טאג וועט אויך דעמאלט מקיים ווערן דער אות פון עמנואל, דער אות אז דאס קינד וועט עסן פוטער און האניג. פארוואס? ווייל פון פיל וויסטקייט אז די מדינה וועט חרוב ווערן, וועט יעדער מענטש האבן א יונגע קו. דהיינו, אין דעם רגע וואס די מדינה ווערט חרוב און עס איז נישטא פיל מענטשן, וואס געשעט? יענע שאף, יענע רינדער וואס זענען פריער געווען פיל, לאמיר זאגן ווייל עס זענען דא געווען א מיליאן מענטש, אין דעם רגע וואס עס זענען געבליבן 10,000 מענטש אדער 50,000 מענטש, איז די רינדער פיל און די מענטשן ווייניג, וועט יעדער האבן א יונגע קו, וואס פריער איז נישט געווען אין אזא כמות פאר יעדן מענטש א יונגע קו.
והיה מרוב עשות חלב יאכל חמאה, כי חמאה ודבש יאכל כל הנותר בקרב הארץ. אלזא ממילא אין דעם רגע וואס עס וועט נישט זיין פיל מענטשן און שאף און רינדער וועלן זיין פיל, איז ארויס אז עס וועט זיין פיל מילך. איצט, ווען עס איז דא פיל מילך, קען מען עס אויפהאלטן? מילך פארדארבט זיך. אבער פארקערט פוטער קענסטו איבערלאזן חדשים אויסן קילטע-שאנק, עס געשעט איר גארנישט. און דאס איז וואס ער זאגט, מרוב עשות חלב יאכל חמאה. ווייל עס איז דא אזא גרויסער שפע, ווייל עס וועלן זיין פיל בהמות און מענטשן ווייניג, וועט זיין פיל מילך, פון דעם וועט מען פארוואנדלן די מילך אין פוטער, ווייל מען וועט נישט קענען פארקויפן די מילך פאר א סחורה, ווייל די מענטשן זענען ווייניג, די מילך איז פיל, עס איז נישטא ווער עס זאל קויפן. אלזא צו האלטן דאס וועט מען מאכן פוטער. און אויך האניג וועלן זיי האבן, און דאס וועט עסן יעדער וואס בלייבט אין די ערד. יעדער וואס וועט בלייבן אין די ערד וועט דאס זיין פאר זייער מאכל.
והיה ביום ההוא יהיה כל מקום אשר יהיה שם אלף גפן באלף כסף, לשמיר ולשית יהיה. און אויב דו וועסט פרעגן, פארוואס וועלן זיי עסן פוטער און האניג? פארוואס וועלן זיי נישט עסן ברויט און וויין? ווען עס איז דא רייכקייט עסט מען דאך ברויט און וויין. פארוואס וועלן זיי עסן פוטער און האניג? ער מודיע דיר, וויס דיר, גאנץ לאנד וועט זיין א וויסטעניש. אזוי ווייט אז א ארט וואו עס איז דא טויזנט וויינשטאקן וואס זענען ווערד טויזנט זילבער, וועט זיין שמיר ושית. און אויב דאס איז די וויינשטאקן, על אחת כמה וכמה אז די תבואה-פעלדער וועלן זיין א וויסטעניש. אלזא ברויט און וויין וועט נישט זיין. פון וואס וועלן זיי דארפן לעבן זיך אליין? פון פוטער און האניג. די מילך פון די בהמות און דער האניג וועט זיין פון די בינען. און ער מודיע, זיי וועלן זיין לשמיר ושית. שמיר ושית זאגט דער מלבי"ם דאס איז א מליצה'דיגע לשון. לשמיר ושית יהיה די כוונה, שמיר ושית די כוונה דערנער. ער זאגט דיר כביכול, ווער וועלן זיין די הערן פונעם לאנד? ווער וועט זיין דער וואס וועט דא הערשן? דער שמיר און דער שית. די דערנער, זיי וועלן זיין די הערשער דא. זיי זענען די וואס וועלן כביכול זיין די הערן פונעם לאנד, ביז דער טייערער וויינגארטן וואס איז ווערד טויזנט זילבער וועט זיין קנין פון וועמען? ווער וועט דארט זיין דער בעל הבית? דער שמיר און דער שית, ער וועט מיט אים טאן אזוי וויא זיין רצון.
בחיצים ובקשת יבוא שמה, כי שמיר ושית תהיה כל הארץ. דא זענען דא עטליכע ביאורים. רש"י דערקלערט, אפשר וועלן מיר ווייטער, אפשר קודם כל מיטן מלבי"ם, דערנאך וועלן מיר זען די אנדערע פירושים. דער מלבי"ם זאגט אז אזוי וויא מיר האבן דערקלערט אז דער שמיר און דער שית כביכול די דערנער וועלן זיין די הערן פונעם לאנד, אלזא זיי וועלן כביכול קומען צו די וויינגערטנער מיט פיילן און מיט א בויגן. ער וועט זיי כובש זיין מיט זיין שווערד און מיט זיין בויגן, וואס דאס זענען די דערנער כביכול, ביז זיי וועלן זיין זיינע און שייך צו אים און זיינע קנינים. דהיינו דאס איז א מליצה'דיגע לשון וואס איז מבאר דער שמיר און דער שית וועט זיין א בלויזער הערשער, מיט א פייל און מיט א בויגן. ער וועט דארט הערשן און ער וועט זיין דער בלויזער מושל, ווייל שמיר ושית וועט זיין גאנץ לאנד, אלזא ממילא די ממשלה וועט זיין נאר זיינע. רש"י דערקלערט, בחיצים ובקשת יבוא שמה, דהיינו יעדער וואס וועט וועלן אריינגיין אין דעם וויינגארטן וועט דארפן פיילן און א בויגן. ווייל א פארלאזט ארט, ממילא הערשט אין אים די רעה חיה, עס הערשן אין אים די שלאנגען, די פוקסן, די וועלף. אלזא ווער עס וויל אריינגיין אין אזא ארט דארף אריינגיין מיט א וואפן, ווייל דאס ארט איז א ארט פון סכנה. און ממילא מיט פיילן און מיט א בויגן וועט קומען ווער עס וויל אריינגיין אין יענעם וויינגארטן. דער רד"ק דערקלערט אז בחיצים יבוא שמה, ער דערקלערט איצט אז דארט קומט ווער עס וויל קומען מיט פיילן און מיט א בויגן מפני די מלחמות. ווער עס וויל אריינגיין דארט וועט דארפן אריינגיין מיט פיילן און א בויגן, נישט צוליב די חיות און די סכנה'דיגע חיות וואס וועלן זיין דארט, נאר צוליב וואס גאנץ לאנד וועט זיין מלחמה, אלזא א מענטש וועט אויף א תמידיגן אופן דארפן זיין מיט א בויגן און פיילן כדי זיך צו באשיצן, כדי צו שרוד'ן.
וכל ההרים אשר במעדר יעזרון, לא תבוא שמה יראת שמיר ושית, והיה למשלח שור ולמרמס שה. און אלע בערג, אויב דו וועסט פרעגן, אלזא אויב אזוי וואו וועלן זיך פאשען די בהמות? ווייל גאנץ לאנד וועט זיין שמיר ושית, אלזא זאגסטו דאך וועלן בלייבן בהמות, וואס וועלן מיר עסן? מילך פון די בהמות און האניג וואס וועט זיין פון די בינען. אבער די בהמות דארפן זיך אויפהאלטן, די בהמות דארפן עסן עפעס א זאך. דערנער עסט נישט קיין בהמה, זי דארף עסן גראז. אויב אלע געוויקסן זאגסטו וועלן פארוואנדלט ווערן צו שמיר ושית, מיט וואס וועלן לעבן די בהמות פון וועלכע מיר וועלן ארויסברענגען די פוטער און די מילך? אלזא דאס מודיע ער דיר, וויס דיר, די הויכע בערג וואו עס איז אוממעגליך צו אקערן מיט די אקער-כלים, ווייל זיי זענען הויך, אלזא ווי אזוי פלעגט מען זיי אקערן? במעדר יעזרון. מען פלעגט זיי אקערן מיט א גראב-כלי, א מעדר, א ריטל, א גראב-מעסער. די בערג דארט וועט נישט קומען די יראת שמיר ושית. מיר האבן דערקלערט אז דער שמיר און דער שית זענען אזוי וויא די הערן פונעם לאנד, כביכול ער פארגלייכט זיי ווי עפעס א שטארקע הערשער וואס וועלן זיך משתלט זיין אויף אלץ. ער זאגט דארט אויבן אויף די שפיצן פון די בערג האבן זיי נישט מורא פאר דעם שטארקן הערשער וואס רופט זיך שמיר ושית, פון די דאזיגע דערנער. כביכול דער דאזיגער שטארקער הערשער וועט זיין האנט נישט דערגרייכן צו כובש זיין די שפיצן פון די בערג, ער וועט נישט קענען פאלן זיין יראה אויף זיי. און ממילא אין די דאזיגע ערטער והיה למשלח שור ולמרמס שה. דארט וועלן דער אקס און דאס שאף זיך פאשען דארט, זיי וועלן ליגן. און דאס קומט דיר צו זאגן אז די טייערע ערטער וועלן זיין א וויסטעניש, און נאר די נישט וויכטיגע ערטער, ווער גייט זייען אין בערג? דאס זענען ערטער וואו עס איז שווער דארט צו זייען, שווער צו אקערן, שווער צו קצר'ן. נאר די נישט וויכטיגע ערטער זענען די וואס וועלן זיין באזעצט כדי עס זאלן דארט ליגן רינדער און שאף. אבער אלע טאלן, די וויכטיגע ערטער, די פעטע, די דאזיגע ערטער וועלן זיין לשמיר ושית. דער פירוש פונעם מלבי"ם. רש"י דערקלערט אז יענער דור וואס וועגן אים רעדט דא דער נביא, זאגט רש"י, ער רעדט בעצם שוין וועגן דעם דור פון חזקיה. דאס איז אין אונטערשייד פון וואס דער מלבי"ם האט דערקלערט, אזוי וויא מיר האבן דערקלערט אז דאס רעדט וועגן דעם דור פון אחז, און דאס קומט בעצם צו סימבאליזירן דעם שרעקליכן מצב וואס וועט זיין נאך די קומעניש פון סנחריב, דעם מצב פון די רעה און פון חוסר כל, און אנשטאט וואס עס וועט זיין וועט דאס זיין נאר פוטער און מילך. ער קומט און זאגט, לויט רש"י, אז אדרבה, ער סימבאליזירט דא דעם דור פון חזקיהו. אז אויף דעם דור פון חזקיהו שטייט אז זיי זענען געווען צדיקים, און אזוי ווייט אז עס איז נישט געווען קיין תינוק און תינוקת וואס איז נישט געווען בקי אין דינים פון טומאה און טהרה. מען האט נאכגעפארשט פון דן ביז באר שבע, פון גבת ביז אנטיפרס, און מען האט נישט געפונען קיין מענטש וואס איז נישט געווען בקי אין הלכות איסור והיתר. און אויף יענעם דור זאגט ער, והיה כל מקום שהיה שם גפנים יהיה לשמיר ושית. פירוש הדבר, די דאזיגע ערטער וועלן שוין אויפהערן זיך צו פארנעמען מיט וויינען און זוכן פאר זיך ערטער וואו זיי וועלן זיך קענען מענג'ן, נאר זייער גאנצער עסק וועט זיין אין וואס? נאר אין תורה. וואס וועט זיין מיט די וויינשטאקן? וואס מיט די פעלדער? דאס וועט זיי בכלל נישט אינטערעסירן, דאס וועט זיין לשמיר ושית. דאס מיינט, אדרבה, דאס איז בעצם א נבואה לטובה. דיין זון וועט זיין א צדיק, און אין דער תקופה פון דיין זון וועט די ערד זיין א וויסטעניש, ווייל דער גאנצער עסק פון די מענטשן אין יענער תקופה וועט זיין אין מושכלות, זיי וועלן זיך שוין נישט פארנעמען מיט וויינשטאקן, עס וועט זיי נישט אינטערעסירן צו טרינקען א גלאז וויין, דאס וועט שוין נישט זיין זייער ענין. זייער ענין וועט זיין ווי אזוי קען איך זיך פארנעמען מיט תורה, עס איז מיר גענוג ווייניג פוטער און מילך צו עסן דאס כדי מיין קיום, און איך זוך מיר נישט קיין פעלדער און איך זוך מיר נישט קיין וויינגערטנער כדי צו זיין רייך.