איצט גייט ער איבער צו מעסטן דעם צפונדיקן שער. ווי איר געדענקט, מיר גייען אריין דורכן מזרחדיקן שער. ווען מען גייט אריין דורכן מזרחדיקן שער, איז אויף אונדזער רעכטער זייט די צפונדיקע זייט. און איך וועל נאך אמאל צייכענען, מיר גייען דאך אריין פון מזרח, דאס הייסט פון דער זייט פון הר הזיתים, דארט איז געווען דער שער. דער צפונדיקער שער איז דער שער איצט צו דער זייט פון צפון. דער דרומדיקער שער איז דער שער צו דער זייט פון דרום, דאס הייסט צו דער זייט פון וואו מיר גייען היינט אריין מיטן אויטא למשל, צו דער זייט פון כותל, דאס איז די זייט וואס ווערט גערופן דער דרומדיקער שער. אלזא איצט, ווען ער גייט אריין, קומט ער פון דער זייט פון מזרח, פון דער זייט פון הר הזיתים, און קודם כל האט ער א פניה אויף רעכטס, און רעכטס איז די צפונדיקע זייט. איצט וועט ער מעסטן דעם צפונדיקן שער. דער מלבי"ם ערקלערט פארוואס ער ווענדט זיך קודם כל צו דעם וועג פון צפון, אחוץ דעם וואס כל פניותיך היו לימין, זאגט ער פון דער זייט וואס היות ער האט שוין געמאסטן די צפונדיקע זייט, ווי מיר האבן געזען אין פריערדיקן פסוק, ווייל ער האט געמאסטן פון וואנט צו וואנט, האט ער אויך געמאסטן די צפונדיקע זייט, האט ער פאראויסגעשטעלט דעם צפון. ער האט געמאסטן מזרח און דערנאך צוגעטראטן צו צפון. אלזא ער זעצט שוין פאר מיטן צפונדיקן שער. איצט קומט זעט, די זאכן וואס מיר האבן געלערנט לעיל וועלן זיך איבערחזרן אין אלע שערים. און דעריבער וועלן מיר נישט דארפן אנהייבן צו פירטלען און פארברייטערן אין אלץ וואס מיר האבן געלערנט לעיל, ווייל מיר האבן דא נאר א מראה מקום, נאר א דערמאנונג צו וואס מיר האבן געזען לעיל, מיר וועלן דערמאנען די זאכן, אבער פארברייטערן אין די זאכן איז נישט נויטיק, ווייל דאס איז בעצם אן איבערשרייבן פון וואס מיר האבן געזען אין מזרחדיקן שער דורך וועלכן ער איז אריינגעגאנגען.
וְשַׁעַר אֲשֶׁר פָּנָיו דֶּרֶךְ הַצָּפוֹן לֶחָצֵר הַחִיצוֹנָה מָדַד אָרְכּוֹ וְרָחְבּוֹ - און דעם שער וואס זיין פנים איז אין ריכטונג פון צפון צו דעם אויסערן הויף האט ער געמאסטן זיין לענג און זיין ברייט. וְתָאָו שְׁלוֹשָׁה מִפּוֹ וּשְׁלוֹשָׁה מִפּוֹ וְאֵילָו וְאֵלַמָּו הָיָה כְּמִדַּת הַשַּׁעַר הָרִאשׁוֹן חֲמִשִּׁים אַמָּה אָרְכּוֹ וְרֹחַב חָמֵשׁ וְעֶשְׂרִים בָּאַמָּה - און זיינע קאמערן דריי פון דא און דריי פון דא, און זיינע זיילן און זיין אולם איז געווען ווי די מאס פון ערשטן שער, פופציק אמה זיין לענג און ברייט פינף און צוואנציק אין אמה. וְחַלּוֹנָו וְאֵלַמָּו וְתִימֹרָו כְּמִדַּת הַשַּׁעַר אֲשֶׁר פָּנָיו דֶּרֶךְ הַקָּדִים וּבְמַעֲלוֹת שֶׁבַע יַעֲלוּ בוֹ וְאֵלַמָּו לִפְנֵיהֶם - און זיינע פענצטער און זיין אולם און זיינע תמרים ווי די מאס פון דעם שער וואס זיין פנים איז אין ריכטונג פון מזרח, און מיט זיבן טרעפ שטייגט מען אים אויף, און זיין אולם איז פאר זיי. וְשַׁעַר לֶחָצֵר הַפְּנִימִי נֶגֶד הַשַּׁעַר לַצָּפוֹן וְלַקָּדִים וַיָּמָד מִשַּׁעַר אֶל שַׁעַר מֵאָה אַמָּה - און א שער צום אינערן הויף אנטקעגן דעם שער צו צפון און צו מזרח, און ער האט געמאסטן פון שער צו שער הונדערט אמה. וְשַׁעַר לֶחָצֵר הַפְּנִימִי נֶגֶד הַשַּׁעַר לַצָּפוֹן וְלַקָּדִים - און א שער צום אינערן הויף אנטקעגן דעם שער צו צפון און צו מזרח. איצט הייבט ער אויף זיינע אויגן צום אינערן הויף. און ער כאפט זיך אז ער איז מכוון אנטקעגן דעם אויסערן שער. וואס מיינט מכוון? די כוונה איז, אויב איך שטיי אין אויסערן שער און קוק גלייך פאראויס, זע איך ביז אינעווייניק. ווייל אויך דער שער פון אינערן הויף איז אויך גלייך אויף אזא אופן אז איך קען קוקן ביז אינעווייניק. און דעמאלט מעסט ער פון שער צו שער הונדערט אמה. ער מעסט פון שער צו שער הונדערט אמה. זאגט דער מלבי"ם, מיר האבן דאך שוין געזען אז עס איז געווען א מעסטונג פריער פון וואנט צו וואנט. אויב עס איז געווען א מעסטונג פריער פון וואנט צו וואנט הונדערט אמה, פארוואס דארף מען איצט מיר דערמאנען אז די מעסטונג איז פון שער צו שער הונדערט אמה? מיר זענען דאך לכאורה אנגעקומען צום זעלבן רעזולטאט. זאגט דער מלבי"ם, די דאזיקע מעסטונג איז געקומען צו באווייזן אז די שערים זענען מכוון איינער אנטקעגן דעם אנדערן. הערט, דא זאגט ער א וואונדערלעכע זאך. זאגט דער מלבי"ם, אויב דער שער וואלט זיך געבויגן א ביסל אויף רעכטס אדער געבויגן א ביסל אויף לינקס, וואלט דער שער וואס איז אים אנטקעגן, שוין נישט געווען הונדערט אמה. ווייל יעדע בייגונג פארלענגערט. יעדע בייגונג צוגעבט עטלעכע צענטימעטער. איצט, אויב איך מעסט פון וואנט צו וואנט, געפין איך הונדערט אמה. דערנאך מעסט איך פון שער צו שער הונדערט אמה, איז בהכרח אז דער אינערער שער איז מכוון אנטקעגן דעם אויסערן. ווייל אויב ער וואלט נישט מכוון געווען, וואלט ער זיך א ביסל געבויגן אויף רעכטס, וואלט זיך דאס פארלענגערט. בייגט זיך פיל אויף רעכטס, פארלענגערט זיך דאס נאך מער. אלזא וואלט דאס נישט געווען הונדערט אמה. די הונדערט אמה פון דער מעסטונג צווישן שער און שער איז געקומען כדי צו באווייזן אז די שערים, וואס ווערט היינט גערופן דוך אין דוך, זענען מכוון פתח אנטקעגן פתח פונקטלעך.
וַיּוֹלִכֵנִי דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם וְהִנֵּה שַׁעַר דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם וּמָדַד אֵילָו וְאֵלַמָּו כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה - און ער האט מיך געפירט אין ריכטונג פון דרום, און זעה א שער אין ריכטונג פון דרום, און ער האט געמאסטן זיינע זיילן און זיין אולם ווי די דאזיקע מאסן. נאכדעם וואס ער האט געענדיקט מיטן צפונדיקן שער, גייט ער איצט אריין צום דרומדיקן שער. און ער גייט אינערהאלב דעם אויסערן הויף, פון מזרח צו דרום, און ער זעט דארט נאך א שער. און ער מעסט זיינע זיילן און זיין אולם, ווי מיר האבן געזען לעיל. זאגט דער מלבי"ם, דא לייגט מערק, עס ווערט נישט דערמאנט אז ער האט געמאסטן די קאמערן. אבער דאס איז אריינגערעכנט אין וואס מיר וועלן באלד זען אין קומענדיקן פסוק. וְחַלּוֹנִים לוֹ וּלְאֵלַמָּו סָבִיב סָבִיב כְּהַחֲלֹנוֹת הָאֵלֶּה חֲמִשִּׁים אַמָּה אֹרֶךְ וְרֹחַב חָמֵשׁ וְעֶשְׂרִים אַמָּה - און פענצטער האט ער און זיין אולם רונד ארום ווי די דאזיקע פענצטער, פופציק אמה לענג און ברייט פינף און צוואנציק אמה. זאגט דער מלבי"ם, דא זעסטו אז עס זענען אויך געווען קאמערן, ווייל די פופציק אמה זענען ווי מיר האבן געזען לעיל, אז אויב איך מעסט דעם שער אליין וואס איז צען אמה, און די קאמערן אויף רעכטס נאך פערציק אמה, האב איך באקומען צוזאמען פופציק אמה. די זעלבע זאך אויך אויב איך מעסט אויף לינקס, פופציק אמה פון דא, פופציק אמה פון דא. וְחַלּוֹנָם וְאֵלַמָּו וְתִימֹרָו כְּמִדַּת הַשַּׁעַר אֲשֶׁר פָּנָיו דֶּרֶךְ הַקָּדִים וּבְמַעֲלוֹת שֶׁבַע יַעֲלוּ בוֹ וְאֵלַמָּו לִפְנֵיהֶם - און זייערע פענצטער און זיין אולם און זיינע תמרים ווי די מאס פון דעם שער וואס זיין פנים איז אין ריכטונג פון מזרח, און מיט זיבן טרעפ שטייגט מען אים אויף, און זיין אולם איז פאר זיי. אֵלַמָּו, די כוונה דא רעדט ער וועגן די זיילן וואס זענען געווען אויף רעכטס און אויף לינקס. וְחַלּוֹנָם וְאֵלַמָּו וְתִימֹרָו. תִּימֹרָו זענען וואס עס זענען געווען סימנים, א מין ציורים אדער א מין באזונדער אויסשטאט פון תמרים, ווי צווייגן פון א דאטלבוים, וואס זענען געווען אויף די אילים. די אילים זענען בעצם די זיילן אויף רעכטס און אויף לינקס. אלץ איז געווען ווי די מאס פון דעם שער וואס זיין פנים איז אין ריכטונג פון מזרח, די כוונה דעם מזרחדיקן שער. און מיט זיבן טרעפ פלעגט מען אויפשטייגן צו דעם דאזיקן שער, צו דעם שער וואס איז געווען אויף דער זייט פון צפון. וְאֵלַמָּו לִפְנֵיהֶם, וואס איז אֵלַמָּו, וואס מיר רעדן דא, די כוונה איז אז עס זענען געשטאנען צוויי אילים פאר די טרעפ פון דא און פון דא פאר צירונג. לייגט מערק, זאגט דער מלבי"ם, דא זענען אונדז צוגעקומען צוויי זאכן וואס מיר האבן נישט געזען אין מזרחדיקן שער. אין מזרחדיקן שער האט ער נישט דערמאנט אז עס זענען פריער געווען טרעפ. דאס האט ער בכלל נישט דערמאנט. ער האט אויך נישט דערמאנט אז פאר די טרעפ זענען אויך געווען זיילן. דאס איז וואס ער דערמאנט אֵלַמָּו, יא, אֵילֵיהֵמָּה זיילן וואס זענען געווען די אילים אויף רעכטס און אויף לינקס. וואו זענען די טרעפ? וואו זענען די זיילן? פארוואס האסטו דאס נישט דערמאנט אויף דער מזרחדיקער זייט? די תשובה זאגט דער מלבי"ם, ווייל דארט ווי ער איז אריינגעגאנגען, האט ער תיכף אנגעהויבן צו מעסטן דעם סף השער. און ער האט נישט אנגעהויבן צו מעסטן פריער די טרעפ און די אילים. ווען ער קומט אן צום צפונדיקן שער, דעמאלט כאפט ער זיך אז פארן שער זענען אויך געווען טרעפ, און פאר די טרעפ זענען דא די אילים, נאך צוויי זיילן און אויף אים תמרים, אלערליי פורעמס פון דאטלצווייגן. זאגט דער מלבי"ם, און פון דעם דערגייסטו אויך אז אזוי איז אויך געווען אין מזרחדיקן שער, ווייל זיי זענען געווען ענלעך אין אלע זייערע ענינים. וְשַׁעַר לֶחָצֵר הַפְּנִימִי נֶגֶד הַשַּׁעַר לַדָּרוֹם וְלַקָּדִים וַיָּמָד מִשַּׁעַר אֶל שַׁעַר מֵאָה אַמָּה - און א שער צום אינערן הויף אנטקעגן דעם שער צו דרום און צו מזרח, און ער האט געמאסטן פון שער צו שער הונדערט אמה. וְשַׁעַר לֶחָצֵר הַפְּנִימִי נֶגֶד הַשַּׁעַר לַצָּפוֹן וְלַקָּדִים - און א שער צום אינערן הויף אנטקעגן דעם שער צו צפון און צו מזרח. איצט הייבט ער אויף זיינע אויגן צום אינערן הויף. און ער כאפט זיך אז ער איז מכוון אנטקעגן דעם אויסערן שער. וואס מיינט מכוון? די כוונה איז, אויב איך שטיי אין אויסערן שער און קוק גלייך פאראויס, זע איך ביז אינעווייניק. ווייל אויך דער שער פון אינערן הויף איז אויך גלייך אויף אזא אופן אז איך קען קוקן ביז אינעווייניק. און דעמאלט מעסט ער פון שער צו שער הונדערט אמה. ער מעסט פון שער צו שער הונדערט אמה. זאגט דער מלבי"ם, מיר האבן דאך שוין געזען אז עס איז געווען א מעסטונג פריער פון וואנט צו וואנט. אויב עס איז געווען א מעסטונג פריער פון וואנט צו וואנט הונדערט אמה, פארוואס דארף מען איצט מיר דערמאנען אז די מעסטונג איז פון שער צו שער הונדערט אמה? מיר זענען דאך לכאורה אנגעקומען צום זעלבן רעזולטאט. זאגט דער מלבי"ם, די דאזיקע מעסטונג איז געקומען צו באווייזן אז די שערים זענען מכוון איינער אנטקעגן דעם אנדערן. הערט, דא זאגט ער א וואונדערלעכע זאך. זאגט דער מלבי"ם, אויב דער שער וואלט זיך געבויגן א ביסל אויף רעכטס אדער געבויגן א ביסל אויף לינקס, וואלט דער שער וואס איז אים אנטקעגן, שוין נישט געווען הונדערט אמה. ווייל יעדע בייגונג פארלענגערט. יעדע בייגונג צוגעבט עטלעכע צענטימעטער. איצט, אויב איך מעסט פון וואנט צו וואנט, געפין איך הונדערט אמה. דערנאך מעסט איך פון שער צו שער הונדערט אמה, איז בהכרח אז דער אינערער שער איז מכוון אנטקעגן דעם אויסערן. ווייל אויב ער וואלט נישט מכוון געווען, וואלט ער זיך א ביסל געבויגן אויף רעכטס, וואלט זיך דאס פארלענגערט. בייגט זיך פיל אויף רעכטס, פארלענגערט זיך דאס נאך מער. אלזא וואלט דאס נישט געווען הונדערט אמה. די הונדערט אמה פון דער מעסטונג צווישן שער און שער איז געקומען כדי צו באווייזן אז די שערים, וואס ווערט היינט גערופן דוך אין דוך, זענען מכוון פתח אנטקעגן פתח פונקטלעך.
אויב אמה ווי מיר האבן ערקלערט, זענען דאס קאמערן פערציק אמה אויף רעכטס מיטן שער אליין, און קאמערן פערציק אמה אויף לינקס מיטן שער אליין, ביסטו אנגעקומען צו קאמערן פון פופציק אמה, אזוי אז למעשה הגם עס ווערט אונדז דא נישט דערמאנט בפירוש די קאמערן, זעה זעסטו אז אין דער מעסטונג דערמאנט ער זיי בעצם. און אחוץ דעם זענען אויך געווען פענצטער, ווי מיר האבן שוין געזען די דאזיקע פענצטער אין די פסוקים לעיל אין שער הקדים, אין מזרחדיקן שער.
רש"י ברענגט דא א דרשה פון רבי תנחומא. עס שטייט דא וּלְאֵלַמָּו סָבִיב סָבִיב כְּהַחֲלֹנוֹת הָאֵלֶּה. וואס איז כְּהַחֲלֹנוֹת הָאֵלֶּה? עס איז נישט קיין וועג צו שרייבן די ה' הידיעה אינערהאלב א ווארט, נאר די ה' הידיעה קומט געוויינטלעך פאר דעם ווארט. יא? היינט, ווער עס וועט זען פיל אויסדרוקן וואס ווערן געזאגט בעיקר ביי יוצאי אשכנז, אז אין ספרים קענט איר זען 'ולמד בהספרים'. יא? אבער דאס איז געוויינטלעך נישט די אנגענומענע און ריכטיקע לשון, 'ולמד בספרים'. די ב' איז שוין ב' הידיעה, איך דארף נישט נאך א ה', 'ולמד בהספרים' וואס מען האט אים געברענגט, ניין, מען זאגט נישט 'בהספרים', מען זאגט 'בספרים'. און אויב אזוי אויך דא איז דער אויסדרוק אן אומגעוויינלעכער אויסדרוק, 'סביב כהחלונות האלה', 'כחלונות האלה', די כ' איז כ' הידיעה.
זאגט רבי תנחומא, וואס איז כְּהַחֲלֹנוֹת? חלונות כהות, פינצטערע פענצטער. ווי עס וואלט געשטאנען כֵּהֵי חַלּוֹנוֹת, פינצטערע פענצטער. דאס איז נישט נאר היינט זוכן מענטשן פאר זייער אויטא פינצטערע פענצטער, דארט זענען געווען פינצטערע פענצטער. וואס זענען פינצטערע פענצטער? נישט אין דעם זין וואס מיר טראכטן היינט אז די כוונה איז אז מען מאכט די פענצטער פארטונקלט, ניין, פינצטערע פענצטער די כוונה איז פענצטער וואס זענען ברייט פון דרויסן און שמאל פון אינעווייניק. אפילו דער וועג איז תמיד געווען צו טאן פארקערט, אז דער פענצטער זאל זיין שמאל פון דרויסן און ברייט פון אינעווייניק און דעמאלט לאזט ער אריין דאס ליכט אויף א בעסערן אופן, מיט אלעם דעם אין בית המקדש איז דאס געווען פארקערט כדי צו ווייזן אז נישט צום ליכט דארף ער. דער אייבערשטער דארף נישט קיין ליכט וואס קומט פון דרויסן, ווייל דער בית המקדש איז אליין דאס ליכט פון דער וועלט.
וּמַעֲלוֹת שִׁבְעָה עֹלוֹתָו וְאֵלַמָּו לִפְנֵיהֶם וְתִמֹרִים לוֹ אֶחָד מִפּוֹ וְאֶחָד מִפּוֹ אֶל אֵילָו - און זיבן טרעפ זענען זיין אויפשטייג, און זיין אולם איז פאר זיי, און תמרים האט ער איינער פון דא און איינער פון דא צו זיינע אילים. וּמַעֲלוֹת שִׁבְעָה עֹלוֹתָו, די כוונה איז דער אויפשטייג אהין, צום דרומדיקן שער, ווי איר געדענקט, איז דורך זיבן מעלות, זיבן טרעפ, וְאֵלַמָּו לִפְנֵיהֶם, עס זענען געווען די אילים פון די מעלות, ווי מיר האבן ערקלערט לעיל אז די אילים פון די מעלות זענען געווען די זיילן וואס זענען געשטאנען פאר די מעלות, און אויף זיי, אויף די דאזיקע מעלות, זענען געווען תמרים, א צירונג פון תמרים, א מין דאטלבוימער אויף זיי.
וְשַׁעַר לֶחָצֵר הַפְּנִימִי דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם וַיָּמָד מִשַּׁעַר אֶל הַשַּׁעַר דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם מֵאָה אַמּוֹת - און א שער צום אינערן הויף אין ריכטונג פון דרום, און ער האט געמאסטן פון שער צו דעם שער אין ריכטונג פון דרום הונדערט אמות. עס איז אויך געווען צום אינערן הויף א שער אין ריכטונג פון דרום, און ער מעסט הונדערט אמות, ווי מיר האבן געזען פון שער צו שער מעסט מען הונדערט אמה, און דעמאלט ווייסט ער אויך אז דער שער איז מכוון. לייגט מערק, דא זאגט דער מלבי"ם, ער האט נישט געדארפט צוויי מעסטונגען, ווייל ער האט שוין געלערנט אז די שערים זענען מכוון. ווען ער האט געמאסטן דעם צפונדיקן שער האט ער שוין דעמאלט געזען אז די שערים, דער מזרחדיקער שער, האט ער דעמאלט געזען אז די שערים זענען מכוון. און דעריבער דא איז אים געווען גענוג נאר איין מעסטונג, א מעסטונג פון שער צו שער. לעיל האבן מיר געזען אז מען האט געדארפט אויך א מעסטונג פון וואנט צו וואנט, און ערשט דעמאלט באווייזט די מעסטונג פון שער צו שער באמת אז די שערים זענען מכוון הונדערט אמה פונקטלעך. אבער דא האט ער שוין געלערנט אז דאס איז מכוון, און דעריבער האט ער געדארפט נאר איין מעסטונג.
וַיְבִיאֵנִי אֶל חָצֵר הַפְּנִימִי בְּשַׁעַר הַדָּרוֹם וַיָּמָד אֶת הַשַּׁעַר הַדָּרוֹם כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה - און ער האט מיך געברענגט צום אינערן הויף דורכן דרומדיקן שער, און ער האט געמאסטן דעם דרומדיקן שער ווי די דאזיקע מאסן. איצט גייט ער אריין פון דער זייט פון דרום, לייגט מערק, אלץ וואס מיר האבן געטאן ביז איצט איז געווען אין דרויסן. דאס איז וואס ווערט גערופן דער אויסערער הויף. איצט, נאכן אויסערן הויף, ווען ער קומט אן פון דער זייט פון דרום גייט ער שוין אריין אינעווייניק, ווייל מיר האבן דאך געזאגט אז דער שער איז מכוון. ער גייט איצט אריין אינעווייניק אין דעם אינערן הויף. דער אינערער הויף איז דער ארט וואו דארט איז געווען דער מזבח, דארט איז געווען עזרת ישראל, עזרת הכהנים, דארט ווערט גערופן דער אינערער הויף.
פון דא און ווייטער זענען מיר איצט אינעווייניק. וְתָאָו וְאֵילָו וְאֵלַמָּו כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה וְחַלּוֹנוֹת לוֹ וּלְאֵלַמָּו סָבִיב סָבִיב חֲמִשִּׁים אַמָּה אֹרֶךְ וְרֹחַב עֶשְׂרִים וְחָמֵשׁ אַמּוֹת - און זיינע קאמערן און זיינע זיילן און זיין אולם ווי די דאזיקע מאסן, און פענצטער האט ער און זיין אולם רונד ארום, פופציק אמה לענג און ברייט צוואנציק און פינף אמות. און זאגט דער מלבי"ם אז אויך דארט איז געווען די ברייט פונעם פתח פון שער צען אמה, די לענג פון שער דרייצן אמות, ווי מיר האבן געזען און ערקלערט לעיל, זעקס אמה דער סף פון דער זייט, זעקס אמה פון אינעווייניק, אין מיטן אן אמה פאר די טירן. און אויך די וואנט פון עזרת ישראל, איר ברייט, ווי די וואנט פון גאנצן אויסערן הויף, וואס מיר האבן געזען אז איר ברייט איז דרייצן אמה, אלזא אויך די וואנט פון עזרת ישראל, איר ברייט איז געווען דרייצן אמה.
וְתָאָו וְאֵילָו וְאֵלַמָּו כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה וְחַלּוֹנוֹת לוֹ וּלְאֵלַמָּו סָבִיב סָבִיב חֲמִשִּׁים אַמָּה אֹרֶךְ וְרֹחַב עֶשְׂרִים וְחָמֵשׁ אַמּוֹת - און זיינע קאמערן און זיינע זיילן און זיין אולם ווי די דאזיקע מאסן, און פענצטער האט ער און זיין אולם רונד ארום, פופציק אמה לענג און ברייט צוואנציק און פינף אמות. אויך דארט זענען געווען קאמערן, און דער אולם פון שער, די כוונה איז דער ארט וואוהין דו גייסט אריין אינעם שער, איז ער אן אולם, בעצם א מין צימער. און אֵילֵי הַתָּאִים, דאס הייסט אז פון דער רעכטער זייט און פון דער לינקער זייט אינעם אריינגאנג צו די קאמערן האבן מיר געזען זיילן, זיי זענען אֵילֵי הַתָּאִים. און דער אולם פופציק אמה לענג, יא? דאס איז וואס מיר האבן ערקלערט לעיל, אז די כוונה איז אז אויף רעכטס און אויף לינקס איז געווען פופציק אמה לענג פון אולם. דער אולם איז בעצם וואס עס איז געווען אויף רעכטס און אויף לינקס, די קאמערן וואס זענען געווען אויף רעכטס און אויף לינקס.
וְאֵלַמּוֹת סָבִיב סָבִיב אֹרֶךְ חָמֵשׁ וְעֶשְׂרִים אַמָּה וְרֹחַב חָמֵשׁ אַמּוֹת - און אולמות רונד ארום, לענג פינף און צוואנציק אמה און ברייט פינף אמות. די אולמות זענען געווען אינעווייניק אין עזרת ישראל, אויף יעדער זייט איז זייער לענג געווען פינף און צוואנציק אמה, און די ברייט פינף אמות. אלזא קודם כל די ברייט, דאס זאגט ווי פיל ווען דו גייסט אריין, אויב איצט גייען מיר אריין למשל פון דער זייט פון דרום, זע איך פון רעכטער זייט און פון לינקער זייט די אולמות. דער מלבי"ם ערקלערט שוין אז די דאזיקע אולמות וועגן וועלכע מיר רעדן איצט, זענען נישט געווען זייער גאנצע לענג פינף און צוואנציק אמה, נאר עס איז געווען פופצן אמה ליידיקער ארט אויף רעכטס, פופצן אמה ליידיקער ארט אויף לינקס, און נאך זיי פינף און צוואנציק אמה וואס עס זענען געבויט געווען די אולמות. אין א ווייל וועלן מיר פארשטיין וואס איז געווען אין די ליידיקע ערטער אויף רעכטס און אויף לינקס ווען דו ווענדסט זיך אויף רעכטס און אויף לינקס, וואס איז דארט געווען אינעם ליידיקן ארט. אבער אויף יעדן פאל, די אולמות האבן זיך געצויגן ביז פופציק אמה, ווייל פינף און צוואנציק אמה און נאך פופצן אמה דעם ליידיקן ארט, ביסטו אנגעקומען צו א דיסטאנץ פון פופציק אמה פון שער אויף רעכטס און אויף לינקס. די אולמות רונד ארום, לענג פינף און צוואנציק אמה און ברייט פינף אמות. די ברייט די כוונה דער דיסטאנץ פון דער וואנט איז געווען פינף אמות. רש"י נעמט אן אז זיי זענען אריינגעגאנגען אינעם דיקייט פון דער וואנט. אזוי נעמט אן רש"י, די דאזיקע אולמות זענען געווען איינגעטונקען אין דיקייט פון דער וואנט. די דיקייט פון דער וואנט אליין איז געווען דרייצן אמה ווי מיר האבן געזען. אבער לעומת זאת זאגט דער מלבי"ם אז פון דער לשון איז משמע אז זיי זענען געצויגן אינעם הויף, ווי די אנדערע בנינים וואס ווערן דערמאנט אין די פסוקים דא, וואס זיי זענען געווען אינעם הויף, זיי זענען נישט געווען איינגעטונקען אין דער וואנט.
וְאֵלַמָּו אֶל חָצֵר הַחִיצוֹנָה וְתִמֹרִים אֶל אֵילָו וּמַעֲלוֹת שְׁמוֹנֶה שְׁמוֹנֶה מַעֲלָו - און זיין אולם צום אויסערן הויף, און תמרים צו זיינע אילים, און אכט טרעפ זענען זיינע אויפשטייגן. וְאֵלַמָּו אֶל חָצֵר הַחִיצוֹנָה. זאגט דער מלבי"ם, דא האט זיך געביטן דער אינערער הויף פון דעם אויסערן הויף. אז דער אולם פון אויסערן הויף איז געשטאנען אינעווייניק אינעם שער, און לעומת זאת דער אולם פון אינערן הויף איז געשטאנען אין דרויסן. דאס הייסט, ווען מיר רעדן וועגן דעם אולם פון שער, איז דאס ווי מיר האבן ערקלערט, דער שער, זיין חלל. זיין חלל ווערט גערופן דער אולם. איצט, אלעמאל ווען מיר האבן גערעדט וועגן דעם אולם אין אויסערן הויף, האבן מיר גערעדט אז בעצם די וואנט דעקט אים צו, ער איז פון אינעווייניק אינעם שער, דארט געפינט זיך דער אולם, דאס איז דער חלל. לעומת זאת, ווען מען רעדט וועגן דעם הויף, וועגן דעם אריינגאנג פונעם שער אין ריכטונג פון דרום, וואס דער אריינגאנג וועגן וועלכן מיר רעדן איצט וואס איז פונעם אויסערן הויף צום אינערן הויף, איז דער אולם געווען קיין דרויסן. אולם השער, די כוונה דער אריינגאנג פון שער, איז געווען געצויגן קיין דרויסן. זאגט דער מלבי"ם, און דאס איז געווען פאר די קאמערן. ווייל אויב מיר ווייסן אז אויף רעכטס און אויף לינקס, ווען דו קומסט אריינגיין אינעם שער, אויף רעכטס און אויף לינקס זענען דא קאמערן, ווי מיר האבן געזען אין אויסערן הויף, זאגט ער דיר אז נאך פריער איז געצויגן געווען אן אולם. אולם די כוונה דער אריינגאנג פון שער איז געווען געצויגן נאך פריער. און עס איז נישט געווען ווי אינעם אריינגאנג וואס מיר האבן געזען אין שער הקדים, אז דער אולם אליין איז געווען כביכול אונטער דעם צודעק פון דער וואנט, אונטער דעם שער. דא איז דאס געווען געצויגן קיין דרויסן. דאס איז אנדערש, אין דעם איז דאס אנדערש פון די אנדערע שערים וואס מיר האבן געזען. און פון דארט, אויף אים, יא, זענען געווען אילים, ווי מיר האבן געזען, אילים פריער, און אויף די דאזיקע אילים זענען געווען די תמרים, וואס זענען דאטלצווייגן. און אהין פלעגט מען אויפשטייגן דורך אכט מעלות. אכט מעלות די כוונה איז אכט טרעפ.
וַיְבִיאֵנִי אֶל חָצֵר הַפְּנִימִי דֶּרֶךְ הַקָּדִים וַיָּמָד אֶת הַשַּׁעַר כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה - און ער האט מיך געברענגט צום אינערן הויף אין ריכטונג פון מזרח, און ער האט געמאסטן דעם שער ווי די דאזיקע מאסן. לייגט מערק, ער איז שוין ארויסגעגאנגען פונעם הויף כדי צו מעסטן די קאמערן און דעם אולם פון שער, און איצט קערט ער זיך צוריק אהין דורכן מזרחדיקן שער. ער קומט ווידער אן צום מזרחדיקן שער, און דעמאלט מעסט ער דעם שער, און דא מעסט ער אים אין אנהייב פון דרויסן, דערנאך וועט ער אריינגיין אינעווייניק כדי צו מעסטן. וואס בעצם זאגט אז אין אנהייב איז ער געווען אין דרויסן, ער איז געקומען פון דער זייט פון דרום, ער איז געווען אין דרויסן, ער איז געקומען צום מזרחדיקן שער, איצט דורכן מזרחדיקן שער גייט ער אריין אין דעם אינערן הויף, און פון דארט דערנאך גייט ער ארויס אויף דער זייט פון דרום.
וְתָאָו וְאֵילָו וְאֵלַמָּו כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה וְחַלּוֹנוֹת לוֹ וּלְאֵלַמָּו סָבִיב סָבִיב אֹרֶךְ חֲמִשִּׁים אַמָּה וְרֹחַב חָמֵשׁ וְעֶשְׂרִים אַמָּה - און זיינע קאמערן און זיינע זיילן און זיין אולם ווי די דאזיקע מאסן, און פענצטער האט ער און זיין אולם רונד ארום, לענג פופציק אמה און ברייט פינף און צוואנציק אמה. פונקטלעך ווי מיר האבן געזען לעיל, די קאמערן, די אילים, וואס זענען זיילן, און זיין אולם, יא, אלץ וואס מיר האבן געזען לעיל איז געווען ווי די דאזיקע מאסן, און ער האט געהאט פענצטער, יא, לוֹ וּלְאֵלַמָּו, די כוונה איז אויך צו די קאמערן, אויך צו די אולמות, ווי מיר האבן געזען לעיל, האבן זיי אויך געהאט פענצטער פון דרויסן. וְאֵלַמָּו לֶחָצֵר הַחִיצוֹנָה וְתִמֹרִים אֶל אֵילָו מִפּוֹ וּמִפּוֹ שְׁמֹנֶה מַעֲלוֹת מַעֲלָו - און זיין אולם צום אויסערן הויף, און תמרים צו זיינע אילים פון דא און פון דא, אכט טרעפ זענען זיינע אויפשטייגן. און דעמאלט זעט ער אויך דארט, אֵלַמָּו לֶחָצֵר הַחִיצוֹנָה, עס איז דא אן אולם וואס איז צו דער זייט פון אויסערן הויף, און עס זענען דא תמרים, דאס זענען דאטלבוימער פון דא און פון דא, און אכט טרעפ דורך וועלכע מען קומט אן.
וַיְבִיאֵנִי אֶל שַׁעַר הַצָּפוֹן וּמָדַד כַּמִּדּוֹת הָאֵלֶּה - און ער האט מיך געברענגט צום צפונדיקן שער, און ער האט געמאסטן ווי די דאזיקע מאסן. דערנאך, נאכדעם וואס ער איז אנגעקומען צום מזרחדיקן שער, גייט ער איבער צום צפונדיקן שער. ער האט דאך אנגעהויבן מיטן דרומדיקן, איצט קומען מיר, ווי איר געדענקט, מיר מעסטן דעם אינערן הויף. ער האט אנגעהויבן מיטן דרומדיקן שער פון אינערן הויף, איז אריבער צום מזרחדיקן, איצט גייט ער איבער צום צפונדיקן. און ער האט געמאסטן ווי די דאזיקע מאסן. און אויך דארט מעסט ער ווי די דאזיקע מאסן. דער מלבי"ם זאגט לייג מערק, דא ווערט נישט דערמאנט 'וַיְבִיאֵנִי אֶל הֶחָצֵר הַפְּנִימִי', ווייל איצט האט ער דאך כדי צו מעסטן דעם מזרחדיקן שער פון אינערן הויף אריינגעגאנגען אינעווייניק. אלזא איצט ממילא קומט אויס אז ער נעמט תיכף אויף רעכטס, ער איז שוין אינעם צפונדיקן שער, ער דארף נישט 'וַיְבִיאֵנִי אֶל הֶחָצֵר הַפְּנִימִי', ער איז אינעווייניק. און פון אינעווייניק איז ער אנגעקומען צום צפונדיקן שער.
תָּאָו אֵילָו וְאֵלַמָּו וְחַלּוֹנוֹת לוֹ סָבִיב סָבִיב אֹרֶךְ חֲמִשִּׁים אַמָּה וְרֹחַב חָמֵשׁ וְעֶשְׂרִים אַמָּה - זיינע קאמערן, זיינע זיילן און זיין אולם, און פענצטער האט ער רונד ארום, לענג פופציק אמה און ברייט פינף און צוואנציק אמה. ווי מיר האבן געזען לעיל. וְאֵילָו לֶחָצֵר הַחִיצוֹנָה וְתִמֹרִים אֶל אֵילָו מִפּוֹ וּמִפּוֹ וּשְׁמֹנֶה מַעֲלוֹת מַעֲלָו - און זיינע אילים צום אויסערן הויף, און תמרים צו זיינע אילים פון דא און פון דא, און אכט טרעפ זענען זיינע אויפשטייגן. פונקטלעך די זעלבע זאך ווי די צוויי פריערדיקע שערים, ער האט געהאט אילים צום אויסערן הויף, וואס זיי מיינען די זיילן וואס זענען געווען, און תמרים צו זיינע אילים פון דא און פון דא, די דאטלצווייגן אויף אים, אכט טרעפ זענען זיינע אויפשטייגן, דאס זענען אכט טרעפ מיט וועלכע מען פלעגט אריינגיין אינעווייניק.
וְלִשְׁכָּה וּפִתְחָהּ בְּאֵילִים הַשְּׁעָרִים שָׁם יָדִיחוּ אֶת הָעֹלָה - און א קאמער און איר פתח ביי די אילים פון די שערים, דארט וועט מען אפשווענקען די עולה. די לשכה וועגן וועלכער מיר רעדן דא, זאגט דער מלבי"ם, וועלן מיר זען אין המשך אין פרק מ"ב אין פסוק א', אז צוואנציק אמה אויסערהאלב דער וואנט פון אינערן הויף האט זיך מקדש געווען מיט דער קדושה פון עזרה. דאס הייסט, מיר האבן דעם אינערן הויף, צוואנציק אמה קיין דרויסן, וואס זיי גזלענען בעצם כביכול פונעם אויסערן הויף, צוואנציק אמה קיין דרויסן האבן זיך מקדש געווען מיט דער קדושה פון אינערן הויף. דהיינו עס איז דא א געוויסע גדר פון קדושת העזרה. איצט, אנטקעגן די קאמערן, די קאמערן האבן דאך געהאלטן צוועלף אמה פון אויסערהאלב דער וואנט פון הויף, דאס זענען געווען די קאמערן, דאס איז געווען די ברייט פון די קאמערן. אלזא קומט אויס אויב אזוי אז פון די צוואנציק אמה זענען שוין אויפגעגעסן געווארן צוועלף אמה. אויסערהאלב די קאמערן נאך אכט אמה נאך פונדעסטוועגן הייליק מיט קדושת העזרה. אלזא ווען איך קום פון דרויסן און איך גיי בעצם אריין אין דעם אינערן הויף, גיי איך נאך נישט איצט אריין אין דעם אינערן הויף ממש, איך גיי אריין אין דעם אויסערן הויף, נעמט אן איך קום פון גאנץ דרויסן, איך גיי אריין אין דעם אויסערן הויף. זאגט מען מיר, נאך פאר דו קומסט אן צו דער וואנט פון אינערן הויף, זאלסטו וויסן אז עס זענען דא צוואנציק אמה פון דרויסן וואס זענען מקודש. צוועלף אמה פון זיי פארנעמען די קאמערן וואס שטייען פון דרויסן, די קאמערן וואס שטייען פון דרויסן. און נאך אכט אמה מעבר צו דעם, פון דעם אויסערן הויף, זענען נאך הייליק, אכט אמה וואס זענען הייליק מיט דער קדושה פון אינערן הויף.
וּבְאֻלָם הַשַּׁעַר שְׁנַיִם שֻׁלְחָנוֹת מִפּוֹ וּשְׁנַיִם שֻׁלְחָנוֹת מִפּוֹ לִשְׁחוֹט אֲלֵיהֶם הָעוֹלָה וְהַחַטָּאת וְהָאָשָׁם - און אינעם אולם פון שער צוויי טישן פון דא און צוויי טישן פון דא, צו שעכטן ביי זיי די עולה און די חטאת און די אשם. איצט גייט ער אריין אין דעם אולם פון שער. דאס הייסט, מיר פארנעמען זיך איצט, מיר ווילן אריינגיין אין דעם אינערן הויף, און מיר גייען אריין דורך דעם אולם פון שער. אולם השער מיינט דער ארט דורך וועלכן ער גייט אריין, דאס ווערט גערופן ווי מיר האבן געזאגט אולם. אין דעם אולם פון שער זענען דארט געווען פילע טישן ווי מיר וועלן איצט זען און ער וועט זיי אונדז אויסרעכענען. ווי ער גייט אריין אין דעם אולם פון שער, צוויי טישן פון דא און צוויי טישן פון דא. עס זענען געווען צוויי טישן אויף רעכטס, צוויי טישן אויף לינקס. זייער ציל איז געווען צו שעכטן אויף זיי די עולה און די חטאת און די אשם. די עולה, די חטאת און די אשם קדשי קדשים, זייער שחיטה איז אין צפון. אין צפון דאס הייסט אויך אין דעם אולם פון שער, דאס ווערט אויך גערופן צפון, און דעריבער קען מען דארט שעכטן, ווייל דער דאזיקער ארט איז מקודש מיט קדושת העזרה.
וְאֶל הַכָּתֵף מִחוּצָה לָעוֹלֶה לְפֶתַח הַשַּׁעַר הַצָּפוֹנָה שְׁנַיִם שֻׁלְחָנוֹת וְאֶל הַכָּתֵף הָאַחֶרֶת אֲשֶׁר לְאֻלָם הַשַּׁעַר שְׁנַיִם שֻׁלְחָנוֹת - און צו דער זייט אויסן צו דעם וואס שטייגט אויף צום פתח פון צפונדיקן שער צוויי טישן, און צו דער אנדערער זייט וואס איז צום אולם פון שער צוויי טישן. אין דער קאמער וואס איז געווען אינעווייניק פון דעם אולם, און איז בעצם געווען אויסערהאלב דעם פתח פון שער, די כוונה אויסערהאלב די דרייצן אמות פון דער לענג פון שער אליין וואס דאס איז אונטער דער וואנט ווי מיר האבן דערמאנט, איז אויך געווען אן אולם פאר, ווי ער האט אונדז דערמאנט לעיל אויף דער דרומדיקער זייט, אז עס איז אויך געווען אן אולם פאר. עס איז נישט געווען ווי אינעם אריינגאנג וואס מיר זענען אריינגעגאנגען פון דרויסן וואו עס איז נאר געווען אן אולם פון דרייצן אמות וואס דאס איז געווען דער אולם פון שער, איצט רעדט ער מיט דיר וועגן אן אולם וואס איז נאך געווען א מין מבוא צום אולם פון שער. א ארט וואס איז נישט געווען צוגעדעקט מיט א וואנט איבער אים. און דארט, דער דאזיקער ארט, אֶל הַכָּתֵף מִחוּצָה לָעֹלֶה לְפֶתַח הַשַּׁעַר הַצָּפוֹנָה, דאס איז געווען פון דרויסן, צוויי טישן. וְאֶל הַכָּתֵף הָאַחֶרֶת אֲשֶׁר לְאֻלָם הַשַּׁעַר שְׁנַיִם שֻׁלְחָנוֹת. אלזא ווער עס איז אריינגעגאנגען דארט, אויף רעכטס זענען געווען צוויי טישן און אויף לינקס זענען געווען צוויי טישן. און דאס איז באזונדער פון די פיר טישן וואס מיר האבן שוין געזען לעיל, צוויי טישן פון דא און צוויי טישן פון דא אין דעם אולם פון שער אליין. איצט רעדט ער וועגן דעם מבוא פון אולם פון שער, אז אויך דארט זענען געווען צוויי טישן פון דא און צוויי טישן פון דא.
אַרְבָּעָה שֻׁלְחָנוֹת מִפּוֹ וְאַרְבָּעָה שֻׁלְחָנוֹת מִפּוֹ לְכֶתֶף הַשַּׁעַר שְׁמוֹנָה שֻׁלְחָנוֹת אֲלֵיהֶם יִשְׁחָטוּ - פיר טישן פון דא און פיר טישן פון דא צו דער זייט פון שער, אכט טישן ביי וועלכע מען וועט שעכטן. פיר טישן פון דא, פיר טישן פון דא צו דער זייט פון שער, די כוונה איז אין די זייטן פון שער אליין. דער שער אליין האבן מיר דאך געזען אז זיין לענג איז געווען דרייצן אמות. עס זענען געשטאנען פיר טישן פון דער זייט, פיר טישן פון דער אנדערער זייט, בסך הכל זענען געווען אכט טישן. און אֲלֵיהֶם, אויף די דאזיקע טישן, זאל מען שעכטן. וואס איז די כוונה אֲלֵיהֶם יִשְׁחָטוּ? די כוונה צווישן די פיר טישן וואס זענען געווען אין דער קאמער, אויף די דאזיקע טישן פלעגט מען שעכטן. עס זענען דארט אלזא געווען, קומט אויס, זעכצן טישן פון שחיטה. און פיר, ווי איז דער חשבון? פיר אינעם אולם, פיר צווישן די קאמערן וואס זענען צווישן ביידע זייטן פון שער, און אכט אינעם פתח פון שער.
וְאַרְבָּעָה שֻׁלְחָנוֹת לָעוֹלָה אַבְנֵי גָזִית אֹרֶךְ אַמָּה אַחַת וָחֵצִי וְרֹחַב אַמָּה אַחַת וָחֵצִי וְגֹבַהּ אַמָּה אֶחָת אֲלֵיהֶם וְיַנִּיחוּ אֶת הַכֵּלִים אֲשֶׁר יִשְׁחֲטוּ אֶת הָעוֹלָה בָּם וְהַזָּבַח - און פיר טישן פאר די עולה פון געהאקטע שטיינער, לענג איין אמה און א האלב און ברייט איין אמה און א האלב און הייך איין אמה, ביי זיי וועט מען אוועקלייגן די כלים מיט וועלכע מען שעכט די עולה און דעם קרבן. פיר טישן פאר די עולה, די כוונה אין דעם וועג וואס מען איז אויפגעשטיגן פונעם פתח פון שער צום אינערן הויף, זענען געשטאנען נאך פיר טישן אויף וועלכע מען פלעגט אוועקלייגן די מעסערס און די מזרקות. די מזרקות זענען געווען די כלים אין וועלכע מען פלעגט אויפכאפן דאס בלוט.
וְהַשְּׁפַתַּיִם טֹפַח אֶחָד מוּכָנִים בַּבַּיִת סָבִיב סָבִיב וְאֶל הַשֻּׁלְחָנוֹת בְּשַׂר הַקָּרְבָּן - און די שפתים איין טפח, אנגעברייט אינעם הויז רונד ארום, און צו די טישן דאס פלייש פון קרבן. וְהַשְּׁפַתַּיִם טֹפַח אֶחָד, זיי האבן געהאט הענגלען פון אייזן וואס זענען געווען איינגעפעסטיקט, און עס איז ארויסגעגאנגען פון זיי א טפח, נאך זיי נידעריקע זיילן כדי אויפצוהענגען און אפצושינדן ביי זיי די קדשים. כדי אפצושינדן די קדשים האט מען זיי געדארפט אויפהענגען. אלזא איז געווען א זייל וואס פון דעם דאזיקן זייל גייען ארויס א מין הענגלען פון מעטאל, זיי זענען הענגלען, און מען פלעגט אויפהענגען די בהמה אויף דעם, און דורכדעם איז לייכטער זי אפצושינדן. דאס זענען די שפתים. די שפתים ערקלערט דער מלבי"ם איז ווי צו ארדענען, ווי די רענדער פון טאפ, צו ארדענען דעם טאפ אויף די כיריים, אלזא אויך דא איז דאס פון לשון פון ארדענען.
וּמִחוּצָה לַשַּׁעַר הַפְּנִימִי לִשְׁכוֹת שָׁרִים בֶּחָצֵר הַפְּנִימִי אֲשֶׁר אֶל כֶּתֶף שַׁעַר הַצָּפוֹן וּפְנֵיהֶם דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם אֶחָד אֶל כֶּתֶף שַׁעַר הַקָּדִים פְּנֵי דֶּרֶךְ הַצָּפוֹן - און אויסערהאלב דעם אינערן שער קאמערן פון זינגער אין דעם אינערן הויף וואס זענען צו דער זייט פון צפונדיקן שער, און זייער פנים אין ריכטונג פון דרום, איינער צו דער זייט פון מזרחדיקן שער מיטן פנים אין ריכטונג פון צפון. אויסערהאלב דעם אינערן שער, די כוונה אינעווייניק אין דער עזרה, פון דער זייט פון שער און בעצם צו דער זייט וואס ווענדט זיך אין ריכטונג פון מזרח, זענען געווען קאמערן פון זינגער. דאס הייסט, אויב איצט גייען מיר אריין דורכן צפונדיקן שער, זענען מיר שוין אנגעקומען אינעווייניק, מיר געפינען זיך אין דעם אינערן הויף. איצט, אין דעם אינערן הויף וועט ער אנהייבן אונדז צו באשרייבן וואס עס איז דא אינעווייניק. זאגט דער מלבי"ם, אז אין דעם אינערן הויף איז געווען פון דער לינקער זייט קאמערן פון שרים. וואס זענען לשכות שרים? לשכות שרים די כוונה איז א ארט וואו דארט זענען געווען די זינגער, די וואס פלעגן זינגען אויפן דוכן, אלזא איז זיי דארט געווען א לשכה, דאס זענען געווען די לשכות פון די זינגער וואס זענען געווען פון דער זייט פון צפון. און דאס איז בעצם פון דער לינקער זייט פון דעם וואס גייט אריין אינעווייניק. און די זאכן ווי מיר האבן ערקלערט לעיל, אז ווען מען פלעגט אריינגיין דורכן צפונדיקן שער, נאכדעם וואס מען גייט אריין אינעווייניק פון דער לינקער זייט און פון דער רעכטער זייט זענען געווען פופצן אמה ליידיקע. און ערשט דערנאך פינף און צוואנציק אמה וואו דארט זענען געווען די אולמות, די כוונה די צימערן. איצט זאגט ער דיר, די לשכות שרים וואס זענען געווען פון דער לינקער זייט, אז זיי זענען געווען די לשכות אין די פופצן ליידיקע אמה, דארט זענען געווען די לשכות וועגן וועלכע ער רעדט איצט.
וַיְדַבֵּר אֵלַי זוֹ הַלִּשְׁכָּה אֲשֶׁר פָּנֶיהָ דֶּרֶךְ הַדָּרוֹם לַכֹּהֲנִים שֹׁמְרֵי מִשְׁמֶרֶת הַבָּיִת - און ער האט צו מיר גערעדט, דאס איז די קאמער וואס איר פנים איז אין ריכטונג פון דרום, פאר די כהנים די היטער פון דער וואך פונעם הויז. זאגט דער מלבי"ם, מיר וועלן זען אין המשך אין פרק מ"ד אז לעתיד וועלן נישט טויגן צו דער עבודה אין בית המקדש נאר בלויז די כהנים בני צדוק. די כהנים בני צדוק האבן נישט געטועה אקעגן דעם אייבערשטן, זיי האבן נישט געדינט עבודה זרה. די איבעריקע כהנים וואס האבן געדינט עבודה זרה וועלן נישט קענען זיין עובד אויפן מזבח, ווייל ווי באקאנט א כהן וואס האט געדינט עבודה זרה קען נישט ארויפגיין אויפן מזבח. דא ווייזט ער דעם נביא אז די דאזיקע כהנים וואס וועלן פסול ווערן צו דער עבודה, זייער תפקיד וועט זיין אז זיי וועלן זיין די היטער פון דער וואך פונעם הויז. זיי וועלן האבן די לשכה וואס איר פנים איז צו דער זייט פון דרום, וואס זי ווערט גערופן לשכת שרים, און פון דער דאזיקער לשכה איז משתמע אז עס וועלן זיין די זינגער אין מקדש. אבער די דאזיקע זאך איז וואונדערלעך, זאגט דער מלבי"ם, ווייל די כהנים זענען דאך געווארנט נישט צו טאן די עבודה פון לויים. און די עבודה פון לויים איז ווי באקאנט די עבודה פון געזאנג אין בית המקדש, זינגער און שוער. אלזא ווי אזוי פלוצלינג דא וועלן די כהנים זיין די זינגער אין בית המקדש? לויטן ראב"ד, א כהן וואס זינגט איז חייב מיתה. לויטן רמב"ם אויף יעדן פאל איז ער געווארנט נישט צו טאן אזוי מיט א לאו, אבער אויף יעדן פאל איז נישט מעגלעך אז זיי זענען זינגער. זאגט דער מלבי"ם, איך קען פשוט מתרץ זיין. אלץ דאס איז ריכטיק ביי א כהן וואס איז מוכשר צו דער עבודה. היות דו ביסט מוכשר צו דער עבודה, ווי אזוי פלוצלינג זאלסטו איצט קומען און זינגען ווי א לוי? דאס איז אן ארונטערנידערן פון דיין מדריגה. אבער לעומת זאת די דאזיקע כהנים וואס זענען נישט בני צדוק, און ווי מיר האבן געזאגט זענען פסול געווארן פון דער עבודה, איז דאך יעדער כהן א בן לוי, ווייל יעדער כהן געהערט צום שבט לוי. אלזא אויב אויף יעדן פאל טוט ער נישט די מלאכה פון די כהנים, זאל ער טאן די מלאכה פון די לויים, און דעריבער צו זינגען יא קען ער זינגען. אלזא זאגט דער מלבי"ם, די דאזיקע זאך גיט אונדז אן ערקלערונג פארוואס דארט וועלן זיין די כהנים. און א ראיה צו דעם ברענגט ער פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט אז ווען דער כהן ווערט צו א מאן, איז ער כשר צו דער עבודה, גייט ער נישט אריין צו דינען די עבודה נאר בלויז אין דער שעה ווען די לויים זאגן שירה. וואס איז די כוונה? ער זינגט מיט זיי און דעמאלט גייט ער אריין. לכאורה איז דער כהן נישט בר עבודה פון שירה. דער כהן ווי מיר האבן געזען איז געווארנט וועגן שירה, אלזא ווי אזוי פלוצלינג דארף ער אריינגיין ווען די לויים זאגן שירה? נאר זאגט מען דיר, אלץ דאס איז נאכדעם וואס ער איז שוין עוסק ווי א כהן, דעמאלט איז אים אסור ארונטערצוגיין און זאגן שירה. אבער דא, ווען דער כהן גייט נאך נאר אריין צו דער עבודה ווי א כהן, ער האט נאך נישט אנגעהויבן צו דינען, אלזא דעריבער דער ערשטער שטאפל איז אמירת שירה. זאגט דער מלבי"ם, אויב מיר וועלן אויך נישט מקבל זיין, ער ברענגט אז אזוי פארשטייט ער אויך פונעם ריא"ש וואס האט דאס געשריבן אין ספר לחם יהודה. זאגט דער מלבי"ם, און אויך אויב מיר וועלן נישט מקבל זיין די דאזיקע סברה, אויף יעדן פאל קען איך ערקלערן אז די זינגער איז מיט א כלי. ווייל מיר זעען אז שירה קען זיין אויף צוויי אופנים, אדער מיט א כלי אדער מיטן מויל. אלזא צו זינגען מיט א כלי, דאס זענען אויך ישראל מיוחסים כשרים. מען מוז נישט דווקא א כהן צו זינגען מיט א כלי, די כוונה צו שפילן. אלזא ממילא קען מען זאגן אז דאס וואס דא זענען געווען די זינגער, וועלכע כהנים רעדט מען? מען רעדט דא וועגן די כהנים וואס זענען געווען זינגער מיט א כלי נגינה. און דאס איז ודאי אז עס איז נישטא קיין שום מניעה אויך פאר א כהן וואס איז עובד צו זינגען מיט א כלי נגינה, ער איז נאר געווארנט ווי מיר האבן געזאגט נישט צו זינגען מיטן מויל.
וְהַלִּשְׁכָּה אֲשֶׁר פָּנֶיהָ דֶּרֶךְ הַצָּפוֹן לַכֹּהֲנִים שֹׁמְרֵי מִשְׁמֶרֶת הַמִּזְבֵּחַ הֵמָּה בְנֵי צָדוֹק הַקְּרֵבִים מִבְּנֵי לֵוִי אֶל ה' לְשָׁרְתוֹ - און די קאמער וואס איר פנים איז אין ריכטונג פון צפון פאר די כהנים די היטער פון דער וואך פונעם מזבח, זיי זענען די בני צדוק וואס נענטערן זיך פון די בני לוי צום אייבערשטן אים צו באדינען. וְהַלִּשְׁכָּה אֲשֶׁר פָּנֶיהָ דֶּרֶךְ הַצָּפוֹן, מיר געפינען זיך דאך אין דעם אינערן הויף. אין דעם אינערן הויף איז געווען א לשכה וואס איז געווען אויף דער זייט פון דרום. די דאזיקע לשכה וואס איז געווען אויף דער זייט פון דרום, איר פנים איז אין ריכטונג פון צפון. איר פתח איז געווען אין ריכטונג פון צפון. דאס הייסט אז אויב מיר קוקן, זעען מיר אז איר פתח איז בעצם אין ריכטונג פונעם מזבח. אלזא זי געפינט זיך אין דעם אינערן הויף, אין דער וואנט פונעם אינערן הויף פון אינעווייניק אין ריכטונג פון דרום, אבער דאס פנים, דאס האבן מיר שוין געזען לעיל, אז דער ארט דא וואו עס איז געווען די לשכה פון די כהנים בני צדוק, דער דאזיקער ארט איז געווען אין די פופצן ליידיקע אמה. ווייל דערנאך אינעווייניק האבן מיר געהאט די לשכות וואס זענען געווען אינעווייניק, וואס זענען געווען פון דער רעכטער זייט און פון דער לינקער זייט. אין דעם ליידיקן ארט פון די פופצן אמה, דארט איז געווען די לשכה פון די כהנים בני צדוק.
וַיָּמָד אֶת הֶחָצֵר אֹרֶךְ מֵאָה אַמָּה וְרֹחַב מֵאָה אַמָּה מְרֻבָּעַת וְהַמִּזְבֵּחַ לִפְנֵי הַבָּיִת - און ער האט געמאסטן דעם הויף, לענג הונדערט אמה און ברייט הונדערט אמה, פירעקיק, און דער מזבח פאר דעם הויז. איצט מעסט ער דעם גאנצן הויף. נאכדעם וואס ער האט אונדז באשריבן די לשכות וואס זענען געווען אינעווייניק, מעסט ער אונדז דעם גאנצן הויף, און ווען ער מעסט דעם הויף זאגט ער די לענג און די ברייט זענען הונדערט אמה אויף הונדערט אמה, דאס איז בערך פופציק מעטער אויף פופציק מעטער. און דער מזבח פאר דעם הויז. דער מזבח פאר דעם הויז די כוונה איז דער מזבח איז געווען פאר דעם פתח פון היכל, דאס איז די כוונה פאר דעם הויז. זאגט דער מלבי"ם אז עס איז זייער מסתבר ווי די ווערטער פון רבי יהודה אז דער מזבח איז געשטאנען אין מיטן פון דער עזרה. דאס מיינט, דער מזבח איז געווען אין מיטן, אז אויב מיר מעסטן פון רעכטס און מעסטן פון לינקס, מעסטן פון דער זייט פון היכל און מעסטן פון דער זייט פון מזרח פון וואו מען פלעגט אריינגיין, איז דער מזבח געווען פונקטלעך אין מיטן. דאס איז די שיטה פון רבי יהודה. לעומת זאת זאגט דער מלבי"ם אז עס איז דא ווער עס איז חולק, מען קען דאס אויך מיישב זיין לויט זיין שיטה, אבער זאגט דער מלבי"ם דער פשטות זעט אויס ווי די ווערטער פון רבי יהודה.
וַיְבִיאֵנִי אֶל אֻלָם הַבַּיִת וַיָּמָד אֵל אֻלָם חָמֵשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְחָמֵשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְרֹחַב הַשַּׁעַר שָׁלֹשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְשָׁלֹשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ - און ער האט מיך געברענגט צום אולם פון הויז, און ער האט געמאסטן דעם אולם פינף אמות פון דא און פינף אמות פון דא, און די ברייט פון שער דריי אמות פון דא און דריי אמות פון דא. וַיְבִיאֵנִי אֶל אֻלָם הַבַּיִת. איצט גייט ער אריין אין דעם אולם פון היכל. דאס הייסט, אויב מיר ווילן אונדז צייכענען ווי אזוי דאס איז געווען געבויט, אין וועלכער פורעם. אלזא ווען מיר גייען אריין אינגאנצן פון דרויסן, האבן מיר דעם אויסערן הויף. ווען מיר גייען דערנאך אריין אינעווייניק, האבן מיר נאך א הויף וואס איז אן אינערער הויף, וועגן וועלכן מיר האבן איצט גערעדט, אין וועלכן עס געפינט זיך דער מזבח, דאס איז א ליידיקער ארט, דאס איז א ארט אן א דאך, דאס ווערט גערופן דער אינערער הויף, דארט האבן די כהנים געארבעט, דארט איז אויך געווען עזרת ישראל. אויב איך גיי מער אריין אינעווייניק, קום איך אן צום אולם. דער אולם איז דער מער אינערער חלק און ער איז שוין א חלק וואס איז געדעקט. און דער אולם איז געווען א בנין וואס איז געווען צעטיילט אין אולם, היכל, קודש הקדשים. ער איז בעצם געווען צעטיילט אין דריי חלקים, און ער איז דער חלק וואס מיר וועלן זיך בעיקר פארנעמען אין קומענדיקן פרק. דא איצט וואס ער רעדט וועגן דעם אריינגאנג, גייען מיר איבער פונעם אינערן הויף צום אולם. ער רעדט וועגן דעם אריינגאנג צום אולם, דאס איז 'וַיְבִיאֵנִי אֶל אֻלָם הַבַּיִת'. וַיָּמָד אֵל אֻלָם הַבַּיִת חָמֵשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְחָמֵשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְרֹחַב הַשַּׁעַר שָׁלֹשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ וְשָׁלֹשׁ אַמּוֹת מִפּוֹ. דאס הייסט, ווען מיר מעסטן דעם אריינגאנג צום אולם פון הויז, איז דאס געווען צעטיילט אין פינף אמות פון דא און פינף אמות פון דא. לייגט מערק, מיר רעדן נישט וועגן א מצב וואו עס איז געווען א טיר, ווי מיר האבן געזען לעיל אז מיר האבן געהאט אין הויף א טיר, דאס איז געווען א שער ממש, א טיר ממש. דא רעדט מען נישט אז עס איז געווען א טיר, נאר דאס איז געווען פארשטאפט פון יעדער זייט, דריי אמות פון דא און דריי אמות פון דא. דאס הייסט דריי אמות ווי מען גייט אריין, דאס איז א מין פארשמעלערן פונעם פתח. דער פתח איז געווען פארשמעלערט מיט דריי אמות אויף רעכטס און דריי אמות אויף לינקס. דער שער ווערט גערופן די טיר, וואס ער איז בעצם דער וואס פארשטאפט דעם פתח פון שער, אבער אינעם אולם איז נישט געווען קיין שער. און אויב מיר נעמען אראפ דריי אמות פון דא און דריי אמות פון דא וואס דאס פארשמעלערט דעם פתח, ווי אזא אריינגאנג מיט א מין טירן, אבער דאס איז נישט עפעס וואס פלעגט זיך עפענען, דאס האט פארשמעלערט דעם פתח, אלזא ווען מיר קוקן ווי פיל בלייבט אונדז ווי אן אפענער פתח, בלייבט אונדז פערצן אמה. און דעמאלט ממילא קומט אונדז אויס, נאך דריי פון דא און דריי פון דא האבן מיר באקומען צוואנציק, דאס איז פונקטלעך די ברייט פון אולם. די ברייט פון אולם איז צוואנציק, אויב דו פארשמעלערסט אים פון ביידע זייטן מיט א מין ווענט אין אריינגאנג, דריי פון דא און דריי פון דא, האסטו באקומען א פתח בסך הכל פון פערצן אמה.
אֹרֶךְ הָאֻלָם עֶשְׂרִים אַמָּה וְרֹחַב עַשְׁתֵּי עֶשְׂרֵה אַמָּה וּבַמַּעֲלוֹת אֲשֶׁר יַעֲלוּ אֵלָיו וְעַמֻּדִים אֶל הָאֵילִים אֶחָד מִפּוֹ וְאֶחָד מִפּוֹ - די לענג פונעם אולם צוואנציק אמה, און די ברייט עלף אמה, און מיט די טרעפ מיט וועלכע מען שטייגט אויף צו אים, און זיילן ביי די אילים איינער פון דא און איינער פון דא. די לענג פונעם אולם, די כוונה איז פון צפון צו דרום, ווען מיר ווילן מעסטן די לענג פונעם אולם, ווען א מענטש גייט אריין, די כוונה איז בעצם פון רעכטס צו לינקס, דאס איז צוואנציק אמה. די לענג פונעם אולם איז ווי די ברייט פונעם היכל. און די ברייט, די כוונה איצט איז פון מזרח צו מערב, ווען דו גייסט אריין פאראויס, ווי פיל גייסטו פאראויס? עלף אמה גייסטו פאראויס פאראויס, ביז דא רעדן מיר וועגן דעם אולם. אינעם אולם זענען מיר נאך נישט אפילו אריין אינעם היכל. דער אולם איז א ארט וואס איז אנגערופן געווארן בית החליפות אין בית שני, און דאס איז געווען א ארט וואו דארט האט מען געלייגט די חלפים, די חלפים די כוונה מעסער, יא? דער ארט וואו מען לייגט די מעסערס. אין בית שני איז ער געווען ברייטער פאראויס און שמעלער פון הינטן, אין דריטן בית נישט. נאר אין דריטן בית איז זיין ברייט ווי די ברייט פונעם היכל און ווי די ברייט פון קודש הקדשים, וואס זיי זענען געווען נאך אים. אלזא מיר רעדן איצט, פון רעכטס צו לינקס איז די ברייט צוואנציק אמה, ווען מיר גייען פאראויס אין ריכטונג פונעם היכל, גייען מיר עלף אמה און דעמאלט קומען מיר אן צום היכל. חוץ פון דעם זאגט ער אונדז אז עס זענען אויך געווען מעלות. מעלות, ווייל דער הר הבית איז געווען געבויט אין אן ארויפגאנג, אלזא פון ארט צו ארט זענען געווען טרעפ. די מעלות זענען די טרעפ. ווי מען זאגט שיר המעלות, די כוונה איז אינעם אריינגאנג צו דער עזרה זענען געווען מעלות וואו דארט פלעגן שטיין און זינגען די לויים. אלזא דאס ווערט גערופן שיר המעלות, די כוונה מענטשן וואס זענען געשטאנען אויף די טרעפ. אלזא אויך דא רעדט ער, וּבַמַּעֲלוֹת אֲשֶׁר יַעֲלוּ אֵלָיו, עס זענען געווען טרעפ וואו דארט פלעגט מען אויפשטייגן צום אולם. וְעַמֻּדִים אֶל הָאֵילִים אֶחָד מִפּוֹ וְאֶחָד מִכָּאן. עס זענען געווען אילים וואס זענען געשטאנען פון די זייטן, וואס די אילים ווי מיר האבן געזען זענען אן אמה אויף אן אמה, און חוץ דעם צוגעגעבן צו זיי זענען אויך געשטאנען זיילן. די זיילן זענען געווען פיל דיקער, יא? און די אילים נאר אן אמה אויף אן אמה. און נישט צו פארגעסן, דא רעדן מיר אויך וועגן א חלק וואס איז געדעקט, און היות ער איז געדעקט אלזא דארף ער זיין מיט זיילן וואס וועלן אויך קענען האלטן די דאך. און דאס זענען צוויי זיילן וואס זענען געווען אנטקעגן יכין און בועז, ווי שלמה האט געטאן אין ערשטן מקדש, אז עס זענען געווען צוויי זיילן יכין און בועז, אזוי אויך דא זענען געווען צוויי זיילן וואס זענען אנטקעגן די זעלבע זיילן וואס זענען געווען אין ערשטן בית.