ספר יחזקאל פרק כ"ו. ויהי בעשתי עשרה שנה באחד לחודש, היה דבר השם אליי לאמור. בן אדם, יען אשר אמרה צור על ירושלים האח, נשברה דלתות העמים נסבה אליי, אמלאה החרבה, החורבה. ווען איז דאס געווען, בעשתי עשרה שנה באחד לחודש? דעמאלט שרייבט דער רד"ק, אחת עשרה שנה צו צדקיהו, דאס איז געווען דאס יאר פון דעם חורבן. און דעמאלט אין יענער צייט האט צור געזאגט אויף ירושלים האח, זי האט זיך געפרייט אויף דעם פאל פון ירושלים. און אונזער פרק, ווי דער פריערדיקער פרק, וועט אויסדריקן א נבואת פורענות קעגן די אומות, אזוי ווי מיר האבן געזען לגבי די מואבים און די עמונים וואס האבן זיך געפרייט אויף אונזער פאל און דער הייליקער באשעפער וועט זיך פון זיי נוקם זיין, אזוי אויך דא רעדט ער וועגן צור וואס האט זיך אויך געפרייט אויף אונזער פאל, און אויך פון זיי וועט זיך דער הייליקער באשעפער נוקם זיין. אלזא ווען איז דאס געווען? בעשתי עשרה שנה באחד לחודש, עשתי עשרה שנה שטייט נישט צו וועמען, אבער די כוונה איז צו צדקיהו, דאס איז געווען דאס יאר פון דעם חורבן. באחד לחודש, דא איז נאך ערגער, ווייל דא זאגט מען מיר נישט אין וועלכן חודש עס גייט בכלל א רייד. זאגט דער רד"ק, ער האט נישט אנטפלעקט אין וועלכן חודש, און דערפאר שאצט דער רד"ק אפ אז מען רעדט דא וועגן דעם חודש פון דעם חורבן, וואס דאס איז חודש אב. דער מלבי"ם, פארקערט, זאגט אויך אז ער האט נישט מבאר געווען אין וועלכן חודש, אבער ער וויל זאגן אז עס גייט א רייד אין חודש אלול אדער תשרי, וואס דאס איז געווען נאך דעם חורבן, ווייל זיי האבן זיך אין דער אמת געפרייט אויף דעם חורבן, אלזא איז מסתבר אז דאס איז געווען א געוויסע תקופה דערנאך.
בן אדם יען אשר אמרה צור על ירושלים האח. צור האט אלעמאל געהאט א ברית מיט ירושלים, מיר האבן דאס געזען אין די צייטן פון דוד, מיר האבן דאס געזען אין די צייטן פון שלמה, זיי האבן געשיקט העלפער כדי צו בויען דעם בית המקדש, זיי האבן געבראכט אומנים פון צור און פון צידון. מיר האבן געהאט א ברית מיט צור, און מען זעט אויך אז דוד, און שלמה, האבן געהאט אויך חילופי קרקעות און חילופי משאבים מיט צור. מיר האבן געהאט א גוטע פארבינדונג מיט צור און מיט צידון. דאס איז געווען אין די צייטן פון דוד און שלמה. אלזא, זייער שמחה איז אנדערש פון דער שמחה פון עמון און מואב. וואס די שמחה פון עמון און מואב און די פלשתים אויך ווי מיר האבן געזען אין דעם פריערדיקן פרק, איז געווען פון האס. פארקערט ביי צור איז דאס נישט געווען א שמחה פון האס, נאר דאס איז געווען א שמחה ווי א בעל עסק וואס פרייט זיך אז זיין קאנקורענט איז געפאלן. ווייל ביז אצינד האט ער געהאט מלחמות און כסדר האט ער געדארפט אראפרוקן די פרייזן און די רווחים ווייל יענער מאכט כסדר מבצעים, און בקיצור, עס איז אים שווער מיט אים. אצינד ווען יענער בעל עסק איז געפאלן, איז ניט מעגלעך זיך נישט צו פרייען. אלזא אצינד איז דאס חס ושלום נישט פון האס אז איך פיינט אים און דערפאר, נאר איך ווארט אז פון זיין פאל וועט מיין כלכלה זיך שטאבילירן. און דאס איז פונקט וואס איז געשען ביי צור. זיי האבן געטראכט אז דורך דעם פאל פון ישראל וועלן זיי האבן א תועלת. ווו קומט דאס צום אויסדרוק? זאגט ער דיר, אט זעסט, זייער שמחה איז געווען אז זיי האבן געזאגט האח נשברה דלתות העמים. ירושלים איז געווען א עיר רוכלת העמים. רוכלת העמים איז די כוונה דא בעצם איר לאקאציע וואס זי איז צענטראל און זי איז געווען א ארט וואוהין די רוכלים פלעגן אנקומען, די אומות פלעגן קומען כדי צו קויפן, צו פארקויפן, זיי פלעגן דארט ברענגען זייער סחורה. זי ווערט גערופן דלתות העמים ווייל אלע אומות זענען אריין דורך דער דאזיקער טיר. און דערפאר האט זי אצינד געטראכט, אט איז געבראכן די דלתות העמים, נסבה אליי. אלזא אצינד ממילא וועלן אלע סוחרים קומען צו מיר, צו צור און צו צידון וואס איז אויך ווי באוואוסט געווען א רוכלת העמים. עס איז אויך געווען א נמל שטאט און אהין פלעגט מען אנקומען און ברענגען זייער סחורה. נאך א הסבר אויך פארוואס זי ווערט גערופן דלתות העמים, ווייל זי איז געווען א מחיצה פאר די אומות וואס האבן געוואוינט אין דרום און אין מזרח און אין צפון, זייער וועג צו צור איז געווען דורך ירושלים. און דעמאלט איז זי געווען ווי א פארמאכטע טיר וואס זיי קענען נישט אריינקומען ביז מען עפנט די טיר. אצינד ווען עס האט זיך געעפנט די דאזיקע טיר וואס איז ירושלים, קענען די אומות אריבערגיין דארט און קומען קויפן ביי מיר אין צור.
זאגט השם, אמלאה החרבה. אמלאה החרבה, די כוונה איז אז זייערע הייזער האבן זיך אנגעפילט פון דעם חורבן פון ירושלים. און דער מלבי"ם ברענגט דערצו פסוקים אין ספר יואל, מיר האבן דאס געלערנט, פרק ד' אין פסוקים ד' ביז ח'. וגם מה אתם לי צור וצידון וכל גלילות פלשת, הגמול אתם משלמים עליי, ואם גומלים אתם עליי קל מהרה אשיב גמולכם בראשכם. אשר כספי וזהבי לקחתם ומחמדיי הטובים הבאתם להיכליכם. דאס הייסט, מיר זעען אלזא אז זיי פלעגן נעמען, נאך דעם פאל פון ירושלים, דאס זילבער און גאלד וואס איז דא געווען. און דאס איז אמלאה החרבה. זי האט זיך אנגעפילט פון דעם חורבן פון ירושלים. ובני יהודה ובני ירושלים מכרתם לבני היוונים למען הרחיקם מעל גבולם. דאס הייסט אז זיי האבן אויך גענומען פון דאנען קנעכט און זיי פארקויפט. הנני מעירם מן המקום אשר מכרתם אותם שמה והשיבותי גמולכם בראשכם. ומכרתי את בניכם ואת בנותיכם ביד בני יהודה ומכרום לשבאים אל גוי רחוק כי השם דיבר. וואס זעסט? אז זיי האבן געשלל'ט און געבז'ט און איינגעזאמלט זילבער און גאלד און קנעכט, און ממילא האבן זיך אנגעפילט פון דעם חורבן פון ירושלים. אויף דעם דאזיקן פסוק איז געזאגט געווארן דער באקאנטער און באוואוסטער מאמר חז"ל, נישט אנגעפילט געווארן צור נאר פון דעם חורבן פון ירושלים, און נישט אנגעפילט געווארן ירושלים נאר פון דעם חורבן פון צור. די פשט פון דעם זאך, אויב זאגן זיי דיר אז סיי צור און סיי ירושלים זענען באזעצט, גלייב נישט. אויב זאגן זיי דיר אז סיי צור און סיי ירושלים זענען חרוב, גלייב נישט. נאר, עס איז אפילו פאראן אזעלכע וואס האבן דאס געמאכט אין א בילד, מען מאכט און זעט א ציור פון א וואגשאל, פון אזא גרויסן הוידע-ברעטל, און פון איין זייט זעט מען צור ווען זי איז אונטן אין דעם ברעטל, און מען זעט ירושלים וואס איז אין דעם הויכן טייל פון דעם ברעטל. וואס דאס זאגט אז ירושלים האט זיך אנגעפילט פון דעם חורבן פון צור. דאס הייסט אז אין דער אמת איז אין דער וועלט פאראן צוויי אנטקעגנגעשטעלטע כוחות, צוויי אנטקעגנגעשטעלטע כוחות, דאס איז דער כוח פון טומאה און קליפה און דער כוח פון קדושה. און זיי האבן נישט קיין שליטה צוזאמען. נאר ווען די קדושה וואכט אויף דעמאלט ווערט די קליפה דערנידעריקט, און ווען די קליפה הייבט אויף דעם קאפ דעמאלט ווערט די קדושה דערנידעריקט. אלזא ווען ירושלים איז פול, איז דאס בהכרח אויף חשבון פון דעם חורבן פון צור, און פארקערט פארקערט.
לכן כה אמר השם אלוקים, הנני עלייך צור, והעליתי עלייך גויים רבים כהעלות הים לגליו. לכן כה אמר השם, נבוכדנאצר, זאגט דער מלבי"ם, חרוב מאכט צור אין דעם 27סטן יאר צו זיין מלוכה. נאך דעם וואס ער האט איינגעזאמלט דעם גאנצן שלל פון צור, האט ער זיך פארנומען מיטן צעשטערן די שטאט און דערנאך איז אויפגעגאנגען דאס ים אויך און האט זי איבערגעפלייצט, ווייל ווי מיר האבן געזאגט איז צור געווען א שטאט וואס איז געזעסן ביים ברעג פון די ימים. אויב מיר גייען ווייטער אין ריכטונג צפון, איז דער ארט פון לבנון מער אדער ווייניקער די געגנט פון צור און צידון. די געגנט אין יענער ריכטונג, דאס איז דער ארט וואס איז באקאנט אלס צור און צידון. אלזא, וויבאלד זיי זענען געווען ביים ברעג פון די ימים, האט ממילא דאס ים אויפגעגאנגען און זיי איבערגעפלייצט, ווי מיר וועלן באלד זען. און אזוי ווי עס שטייט אויך אין פרק כ"ט, ושכר לא היה לו ולחילו, יא? און פארוואס איז נישט געווען קיין שכר פאר אים און פאר זיין חיל? ווייל נאך דעם וואס ער האט איינגעזאמלט זיין גאנצן שלל, איז געקומען דאס ים און האט אלץ איבערגעפלייצט. אלזא נבוכדנאצר האט זיי חרוב געמאכט און קיין שכר האט ער נישט באקומען, וויבאלד דאס ים האט איבערגעפלייצט זיין גאנצן שכר. כהעלות הים לגליו. די כוונה איז ווען אין דעם ים בלאזט א ווינט, דעמאלט הייבט עס אויף וועלן ארויף. דער תרגום יונתן זאגט כמיסק ימא ביתרגושת גלוהי. ער איז מסביר כהעלות הים לגליו, די כוונה איז אזוי ווי דאס ים ראשעט און טומלט ווען זיינע וועלן הייבן זיך אויף.
ושיחתו חומות צור והרסו מגדליה, וסיחיתי עפרה ממנה ונתתי אותה לצחיח סלע. צור איז אויפגעבויט געווארן אויף א פעלדז אין דעם ים. אצינד כדי צו בויען צור, זאגט דער רד"ק, האט מען געדארפט לייגן ערד, ווייל דו קענסט נישט וואוינען אויף א פעלדז, דו דארפסט ערד, מען דארף געוויקסן און אזוי ווייטער. אלזא כדי צו קענען מייסד זיין צור, האט מען געלייגט ערד פאר דעם באזעצן. ווען מען האט דאס באדעקט פון דעם ים, האבן זיי אוועקגעווארפן די ערד. זיי האבן געשלעפט די ערד און דעמאלט ממילא וואס איז געבליבן פון איר, פון צור? ונתתי אותה לצחיח סלע. עס איז געבליבן א טרוקענער פעלדז. דאס ווערט גערופן צחיח סלע. דער ארט, זאגט דער רד"ק, דער הויכער אין דעם פעלדז ווערט גערופן צחיח. און פארוואס? פון לשון צחה צמא. די כוונה איז א טרוקן ארט, א ארט וואס איז דארשטיק. און דאס איז ווי עס שטייט וישביע בצחצחות נפשך. די כוונה איז דיין דארשטיקע נפש וועט ער זעטיקן. יונתן איז מתרגם אז וואס עס שטייט דא איז לשעיעות כף גלי. די כוונה איז אז דער פעלדז וועט זיין גלאט און אויף אים וועט נישט זיין קיין ערד. דאס איז די כוונה אין דעם וואס עס שטייט לצחיח סלע, די כוונה איז פון לשון שעיע, וואס דער פשט דערפון איז א גלאט ארט וואס וועט אויף אים נישט וואקסן קיין זאך.
דער מלבי"ם זאגט אז עס איז דא צוויי טיילן. עס איז דא איין טייל, ושיחתו חומות צור והרסו מגדליה. דאס וועלן טאן די שונאים. דער צווייטער טייל, וסיחיתי עפרה ממנה, דאס איז דער טייל וואס דעם וועט טאן דער הייליקער באשעפער. די כוונה איז אז השם וועט אוועקטרייסלען די ערד. אויף וועלכער ערד גייט א רייד? אלזא לויט דעם רד"ק האבן מיר מסביר געווען אז עס גייט א רייד וועגן דער ערד וואס זיי האבן געלייגט אויף די פעלדזן כדי צו באזעצן דעם ארט. אבער לויט דעם מלבי"ם איז די כוונה אז דאס איז די ערד וואס האלט אפ דאס ים. דער פשט דערפון, יעדעס ארט וואו דער הייליקער באשעפער האט געשטעלט א גבול פאר דעם ים בל יעברון, דעמאלט האט השם געלייגט ערד, עס איז דא דונעס פון ערד, עס איז דא הויכע ערד און די דאזיקע ערד איז דאס וואס פארשטעלט דאס ים אז עס זאל נישט ארויסגיין און איבערטרעטן פון זיינע ראמען. אבער אין דעם רגע וואס דער הייליקער באשעפער זאגט איך האב אוועקגערוקט די ערד, איז די כוונה אז דער הייליקער באשעפער וועט מזיח זיין, יסיח איז ווי יזיח, יא? די כוונה איז ער וועט אוועקנעמען און אוועקרוקן און אוועקטרייסלען די ערד פון איר ארט, דעמאלט ממילא וועט דאס ים זיי איבערפלייצן. עס וועט קומען א גרויסער צונאמי און וועט זיי אינגאנצן איבערפלייצן און דעמאלט וועט נישט בלייבן נאר בלויז א פעלדז וואס איז נישט ראוי צום באזעצן און זי וועט זיך פון איצטער אן נישט קיימען. זאגט דער מלבי"ם וסיחיתי, די כוונה איז ווי בית גאים יסח השם, די כוונה ער וועט אים אריבערפירן און אויסווארצלען פון זיין ארט.
משטח חרמים תהיה בתוך הים, כי אני דיברתי נאום השם אלוקים, והייתה לבז לגויים. משטח חרמים תהיה. חרמים איז אן אויסדרוק פאר נעצן. עס שטייט אויף דער פרוי אז זי איז חרמים ומצודים, יא? די כוונה איז א נעץ. חרמים, מען פלעגט פאנאנדערשפרייטן א נעץ אין דעם ים כדי צו כאפן די פיש. אלזא דארט פלעגן די כאפער געוויינטלעך נאך דעם וואס זיי פלעגן ארויסנעמען די נעצן פון דעם ים, וויבאלד זיי האבן געדארפט זיי נעמען צו זייער ארט, פלעגן זיי זיי פאנאנדערשפרייטן אויף א טרוקענעם פעלדז כדי זיי אויסצוטריקענען. ווייל צו שלעפן די נעצן צוריק צו זייערע הייזער איז זייער שווער, די נעצן זענען אנגעזאפט מיט וואסער. אלזא ביז זיי פלעגן צעשיידן די פיש און טאן וואס זיי דארפן דארט טאן, לייגן די נעץ אז זי זאל אויסטריקענען, און דעמאלט ווען די נעץ טריקנט אויס איז געווען פיל גרינגער זי צו נעמען און זי צו שלעפן צו זייער הויז. זאגט ער דיר, דער דאזיקער ארט וועט זיין א משטח חרמים אין דעם ים. אין יענעם ארט וועלן די פישער פאנאנדערשפרייטן די נעצן כדי זיי אויסצוטריקענען. און דעמאלט והייתה לבז לגויים. די אומות וואס וועלן קומען אויף איר דערנאך, זיי וועלן זי שלל'ן און בז'ן. ווען וועט דאס זיין? דערנאך שטייט וחסוך מים הרבים, יא? דהיינו איז מסביר דער מלבי"ם אז אין דעם ערשטן שטאפל וועלן דאך קומען מים רבים. אצינד ווען עס קומען מים רבים איז ניט מעגלעך פון איר צו בז'ן קיין זאך, ווייל זי איז דאך איבערגעפלייצט מיט וואסער. נאר דערנאך זאגט דער מלבי"ם, וועט דאס ים זיך אומקערן צו זיין ארט און דעמאלט וועט בלייבן א טרוקענער און דארער פעלדז, און דעמאלט והייתה לבז לגויים. דעמאלט וועלן קומען די אומות און וועלן בז'ן און שלל'ן אלץ וואס איז דארט געבליבן.
ובנותיה אשר בשדה בחרב תהרגנה, וידעו כי אני השם. ובנותיה אשר בשדה, אלזא געוויינטלעך איז מסביר דער תרגום יונתן און איז מתרגם ובנותיה וכפרנהא. תגלנא כל בנות יהודה, די כוונה איז נישט צו די טעכטער פון יהודה, נישט קיין פרויען, נישט אויף זיי גייט א רייד דא. תגלנא כל בנות יהודה, די כוונה איז אלע דערפער וואס זענען פאראן ארום יהודה. דאס איז די כוונה בנותיה. בנותיה אין דעם מובן פון די דערפער וואס זענען ארום, זיי זענען ווי טעכטער צו דער צענטראלער שטאט. אלזא אויך דאס וואס עס שטייט דא ובנותיה אשר בשדה, דאס זענען די דערפער וואס זענען געווען משועבד צו איר און זענען געווען ארום איר. אויב, תהרגנה, וידעו כי אני השם. זאגט דער מלבי"ם, פאר דעם מצור וועט ער הרג'ענען אלע די וואס זענען אין פעלד און ערשט דערנאך וועט ער אנרירן צור אליין.
כי כה אמר השם אלוקים, הנני מביא אל צור נבוכדראצר מלך בבל מצפון מלך מלכים, בסוס וברכב ובפרשים וקהל ועם רב. כה אמר השם אלוקים הנני מביא אל צור את נבוכדראצר מלך בבל. און ווי רופט ער אים אן, את נבוכדראצר מלך בבל? רופט ער אים אן מלך מלכים. מלך מלכים די כוונה איז וויבאלד ער איז געווען א מלך איבער אנדערע מלכים, איז ער גערופן געווארן מלך מלכים. דאס ווערט גערופן משל בכיפה, ער האט געהערשט איבער דער גאנצער וועלט. און דעמאלט וועט ער קומען בסוס וברכב ובפרשים וואס דאס איז זיין חיל, און עס וועלן אויך קומען קהל ועם רב פון די איבעריקע אומות וואס זאמלען זיך צו צו גיין מיט אים, ווייל מיר האבן דאך געזאגט אז ער האט געהערשט איבער מלכים. און דאס איז בעצם אן אויסדרוק פאר דעם גרויסן שטורעם וואס וועט זיין אין דעם ים. און למעשה זעען מיר דא צוויי וועגן אין די מפרשים. אדער צו זאגן אז דער גרויסער שטורעם איז דאס בעצם אן אויסדרוק וואס איז א מטאפור אויף דעם גרויסן ים וואס פלייצט, וואס דאס איז נבוכדנאצר, אדער צו זאגן ווי כפשוטו אז דאס ים איז פשוט אויפגעגאנגען און האט זיי איבערגעפלייצט. און למעשה בפשטות זעט אויס אז ביידע זאכן זענען אמת. וויבאלד ביידע זאכן זענען מקויים געווארן. דאס הייסט, סיי דאס ים האט זיי איבערגעפלייצט און סיי נבוכדנאצר איז געקומען כדי זיי איבערצופלייצן ווי א ים וואס פלייצט. און טאקע דעם מלבי"ם זעען מיר אז ער פארבינדט ביידע זאכן. אז ערשט איז געקומען נבוכדנאצר און האט געשלל'ט זיין שלל, אבער האט נישט באוויזן צו נעמען זיין שלל ווייל דאס ים ווי מיר האבן געזאגט האט גענומען און איבערגעפלייצט דאס אריין. אלזא זעט מען אז ביידע זאכן זענען געווען.
בנותייך בשדה בחרב יהרוג, ונתן עלייך דייק ושפך עלייך סוללה והקים עלייך צינה. אין אנהייב וועט ער הרג'ענען די שטעט וואס געהערן צו צור וואס זענען געווען בשדה, די כוונה אויסן ים. און דערנאך וועט ער בעלאגערן צור. און דער סדר פון דעם מצור וועט זיין אזוי. אין אנהייב וועט ער געבן א דייק. וואס איז דייק? מען פלעגט בויען א מויער ארום כדי אז קיין מענטש פון דער שטאט זאל נישט קענען אנטלויפן. דערנאך שיט מען א סוללה. ער שיט ערד אין דער הויך כדי אריבערצוגיין דורך דער ערד, א מין ראמפ וואס מען מאכט זי לעבן דער מויער און מען פלעגט ארויפגיין דערפון כדי אריינצוווארפן שטיינער פון א שלייער אין דער שטאט אריין. און פון דארט זענען די וואס זענען אויף דער מויער, ווי מיר האבן גערעדט נישט איין מאל, זיי האבן א יתרון פון דער הויך, ווייל זיי זענען אויבן און דורך דעם קענען זיי טרעפן דעם עם וואס שלאגט זיך מיט זיי אונטן. אויף דעם דארף דער עם וואס שלאגט זיך אונטן זיך מאכן א שילד. און דאס איז וואס עס שטייט דא והקים עלייך צינה. און ער וועט אויפשטעלן א צינה, א שילד און א צינה, די כוונה איז אז צינה איז א סארט שילד כדי אויפצונעמען די פיילן וואס וועט מען ווארפן אויף זיינע חילות, די דאזיקע צינה וועט אים באשיצן אז מען זאל אים נישט טרעפן.
ומחי קבלו ייתן בחומותייך, ומגדלותייך יתוץ בחרבותיו. ומחי קבלו. וואס איז ומחי קבלו? איז מסביר דער מלבי"ם אז די כוונה איז צום שילד, וואס דער שילד איז באשטימט אויפצונעמען די פיילן. ומחי קבלו, איז מסביר דער מלבי"ם אז די כוונה איז פון לשון ווי כאשר ימחה הצלחת. למחות די כוונה איז אויסלערן און אויסווישן. ער וועט אויסלערן און אויסווישן וואס דער שילד האט אויפגענומען, וואס דער שילד האט אויפגענומען. דעם שילד שיסט מען אויף אים, אלזא ווערן די פיילן געכאפט אין אים. אלזא דאס אויסווישן, דאס רייניקן פון דעם שילד פון די פיילן וואס האבן זיך געכאפט אין אים, דורך זיי און דורך זייער כוח וועט ער דיך באזיגן. דער פשט דערפון, ומחי קבלו ייתן בחומותייך, וואס דאס וויל זאגן, ער וועט נישט דארפן ברענגען קיין וואפן פון אויסנוועניק כדי זיך צו שלאגן אויף דיר. די פיילן וואס דו וועסט שיסן אויף אים כדי אים אוועקצואווארפן, וועט ער פשוט נעמען די זעלביקע פיילן, זיי אויסווישן פון זיין שילד און זיי ווארפן אויף דיר. דאס קומט זאגן אז מיט גרינגקייט וועט ער קענען באזיגן די מויערן פון צור. מיט גרינגקייט וועט ער קענען מאכן אויף איר א מצור און זי אונטערווארפן. און נישט נאר דאס, ומגדלותייך יתוץ בחרבותיו. ער זאגט אז ער וועט אויך נישט דארפן קיין תותח, קיין גרויסע שטיינער פון א שלייער, נאר עס וועט אים גענוגן אויף די טורעמס צו צעברעכן מיט א שווערד. טורעמס דארף מען צעברעכן מיט האמערס, מיט אייזערנע קלעפערס, אבער ער וועט דאס נישט דארפן. עס וועט אים גענוגן מיט א שווערד צו צעברעכן דיינע טורעמס און דיינע מויערן וועט ער אראפווארפן דורך די פיילן וואס מען שיסט אויף אים און זיי וועט ער רייניקן פון דעם שילד, עס וועט דאס גענוגן כדי דיך אונטערצוווארפן. נאך א הסבר זאגט ער אז מחי קען מען אויך זאגן נישט נאר פון לשון למחות, די כוונה איז אויסווישן, נאר אויך פון לשון שלאגן, יא? ווי מחי להו, אז ער האט אים געשלאגן אין זיין קאפ. מחי איז פון לשון שלאגן. אלזא ער וועט דיך שלאגן מיט די זעלביקע פיילן און וועט זיך מסתפק זיין מיט דעם און וועט נישט דארפן ברענגען נאך שווערע וואפן פון אויסנוועניק.
משפעת סוסיו יכסך אבקם, מקול פרש וגלגל ורכב תרעשנה חומותייך, בבואו בשערייך כמבואי עיר מבוקעה. משפעת סוסיו יכסך אבקם. דער שטויב פון די פערד וועט גענוגן זיי כדי דיך צו באדעקן, פון פיל פערד וועט זיין אזא שטויב אז ער וועט נישט דארפן נאך קיין מלחמה. נאך א מאל, אויך דא איז דאס אן אויסדרוק בדרך מליצה כדי צו זאגן דעם געוואלדיקן כוח וואס מיט אים וועט קומען נבוכדנאצר קעגן צור וועט זיין אזוי מעכטיק אז נאר דער שטויב וואס די פערד וועלן מאכן וועט שוין גענוגן זיי כדי צו באדעקן צור. מקול פרש וגלגל ורכב תרעשנה חומותייך. עס וועט גענוגן דער קול פון א פרש און א גלגל, זיי וועלן מאכן אזא געוואלדיקן ראש אז ווען זיי וועלן אנקומען צו דיינע מויערן וועלן די מויערן שוין ציטערן, שוין ראשן, דהיינו וועלן פאלן פון דער מעכטיקייט נאר פון דעם ראש פון דעם קול פון א פרש און א גלגל, פון די פרשים און די רעדער פון די רכב, וועלן ראשן דיינע מויערן ווען ער קומט אין דיינע טויערן ווי מען קומט אריין אין א שטאט וואס איז שוין דורכגעבראכן. ווען ער וועט קומען אין דיינע טויערן וועט ער שוין זיין ווי א מענטש וואס גייט אריין אין א שטאט וואס איז שוין דורכגעבראכן. ער וועט שוין נישט דארפן דורכברעכן די שטאט. פון פיל פחד און שרעק פון דער גרויסקייט פון דעם מחנה, וועלן די מויערן און די טורעמס פון דעם קול אליין דורכגעבראכן ווערן.
בפרסות סוסיו ירמוס את כל חוצותייך, עמך בחרב יהרוג, ומצבות עוזך לארץ תרד. בפרסות סוסיו ירמוס את כל חוצותייך. כביכול דורך די קאפעטעס פון די פערד וועט ער צעטרעטן די גאסן, כביכול איז דארט שוין נישטא קיין פאדלאגע, נישטא קיין ערד, נאר אלץ צעטרעט ער, מאכט פון אלץ א מין בלאטע. דאס איז נאך א מאל אן אויסדרוק פאר דער גרינגקייט פון דעם כיבוש. ווען ער וועט אונטערווארפן די שטאט וועט דאס זיין מיט אזא גרינגקייט אז מיט די קאפעטעס וועט ער אלץ פלאך מאכן. און נישט נאר דאס, ער זאגט עמך בחרב יהרוג. ווען ער וועט אריינקומען וועט ער דעם עם הרג'ענען מיט א שווערד, ומצבות עוזך לארץ תרד. די כוונה די מעכטיקע מצבות, דער פשט דערפון א ארט וואו מען פלעגט זיך דארט באשיצן און זיי האבן געהאט מעכטיקע פעסטונגען, זאגט ער דארט לארץ תרד, ער וועט אראפברענגען זייער פראכט צו דער ערד און זיי אונטערווארפן.
ושללו חילך ובזזו רכולתך, והרסו חומותייך ובתי חמדתך יתוצו, ואבנייך ועצייך ועפרך בתוך מים ישימו. ושללו חילך ובזזו רכולתך. וואס איז דער חילוק צווישן חילך און רכולתך? וואס איז דער חילוק צווישן שללו און בזזו? אלזא דער מלבי"ם האט שוין מסביר געווען אין עטלעכע ערטער אז שלל איז וואס דער שונא נעמט פון וואס עס בלייבט פון זיך אליין. דהיינו דער עם וואס גיט זיך אונטער אנטלויפט און ער לאזט דארט איבער דעם שלל. דאס ווערט גערופן שלל. פארקערט די ביזה איז וואס די מלחמה לייט בז'ן איטלעכער פאר זיך. יעדער איינער גייט און נעמט פאר זיך. אלזא אויף דעם זאגט ער, די אוצרות, וואס עס וועט דארט זיין ביי דיר, די זעלביקע אוצרות וועלן זיין פאר א שלל. איר וועט פארלאזן און איבערלאזן אלע אייערע אוצרות און וועט אנטלויפן. און וואס די מלחמה לייט וועלן בז'ן איטלעכער פאר זיך, זאגט ער דאס וועט זיין דיין רכולתך. רכולתך דאס זענען די קליינע סחורות פון די רוכלים, דאס וועט אריינקומען דער שונא און איטלעכער, יעדער זעלנער וועט נעמען פאר זיך פון דיין רכולתך. דערפאר ווערט דאס גערופן בזזו, ווייל דאס איז א ביזה פון יחידים אז יעדער יחיד גייט און נעמט פאר זיך. און דערנאך, נאך דעם שלל, וועלן זיי זיך פארנעמען מיטן צעשטערן די מויער און מאכן אלץ צו וואסער. און דאס איז וואס ער זאגט, ובתי חמדתך והרסו חומותייך ובתי חמדתך יתוצו, די כוונה די באגערטע און שיינע הייזער דיינע וועלן זיי זיי צעברעכן, זיי צעברעכן, ואבנייך ועצייך ועפרך בתוך מים ישימו. אלץ וועט אריינקומען אין וואסער אזוי ווי דער וועג פון די שונאים די כובשים איז אז געוויינטלעך לאזן זיי איבער א פארברענטע ערד. און דא, ווי מיר וועלן זען אין המשך, איז נישט געווען קיין פארברענטע ערד נאר די ערד איז געווען איבערגעפלייצט מיט וואסער וויבאלד דאס ים איז אויפגעגאנגען אויף צור. נאך אן אויסדרוק וואס ערשיינט דא צוויי מאל, זאגט דער מלבי"ם, עס איז דא הרס, הרסו חומותייך, און דערנאך ובתי חמדתך יתוצו. אלזא איז מסביר דער מלבי"ם, און דאס האט ער מסביר געווען אין עטלעכע ערטער, אז עס איז דא א חילוק צווישן להרוס און לנתוץ. להרוס די כוונה איז צו צעברעכן. לנתוץ די כוונה צו צעברעקלען אין קליינע שטיקלעך. דאס איז אלעמאל דער אויסדרוק פון נתיצה. אלזא ער זאגט, זיי וועלן זיך נישט מסתפק זיין נאר מיטן צעשטערן די מויערן, זיי וועלן אויך דיינע באגערטע הייזער צעברעקלען און זיי מאכן צו א פיינעם חצץ.
והשבתי המון שירייך, וקול כינורייך לא יישמע עוד. דא איז דאס שוין א רייד פון השם יתברך. השם זאגט דערנאך איך וועל זיך פארנעמען מיט דיר צו פארשטערן דעם המון פון דיינע לידער. וואס איז די כוונה פון די ווערטער? מיר האבן געזען לעיל אז עס שטייט לגבי צור, קחי כינור סובי עיר זונה נשכחה. נאך דעם וואס צור איז חרוב געווארן דורך דעם מלך אשור אין די צייטן פון חזקיה, האבן מיר געזען לעיל אז זי איז אויפגעבויט געווארן א צווייטן מאל. כביכול נאך דעם חורבן איז געווען פאר איר א עדנה. און דעמאלט דאס צווייטע מאל וואס זי איז אויפגעבויט געווארן, באשרייבט ער דאס כביכול זי האט גענומען א כינור, געזונגען לידער כדי צו דערמאנען אלע די וואס האבן זנות מיט איר געטריבן אז זי איז צוריקגעקומען צו איר יוגנט, צוריקגעקומען צו איר פריערדיקן מצב. וואס איז דער נמשל? די וואס האבן זנות מיט איר געטריבן, דאס איז דער נמשל, דאס זענען די וואס מאכן מיט איר סחורה. דהיינו צור, ווי מיר האבן געזאגט, איז א רוכלת העמים, א ארט וואוהין אלע קומען כדי צו קויפן און פארקויפן, ממילא ווען זי איז געפאלן איז דא געווען א נזק פאר די אומות, און ווען זי האט זיך אומגעקערט און אויפגעשטאנען דעמאלט וויל זי מודיע זיין פאר אלעמען אז זי זעצט נאך אלץ פאר איר מסחר. אלזא נעמט זי א כינור כדי מודיע צו זיין פאר אלעמען. און דאס איז וואס ער זאגט, קחי כינור סובי עיר זונה נשכחה. אבער אצינד, זאגט השם, וועט דער צווייטער פאל זיין אן ענדגילטיקער. און דעמאלט והשבתי המון שירייך. דו וועסט זיך שוין נישט ארומדרייען מיט א כינור כדי מודיע צו זיין אז דו ביסט צוריקגעקומען אין באטריב פון דאס נייע. וקול כינורייך לא יישמע עוד. עס וועט זיך שוין נישט הערן אויף להבא, נישט ווי דאס פריערדיקע מאל וואס עס איז געווען א פאל און דערנאך האט זיך געהערט דער קול פון דיינע כינורים אז דו האסט גערופן די סוחרים זיך צוריקצוקערן צו דיר. נאר דא וועט דאס זיין א פאל אז דער קול פון דיינע כינורים וועט זיך שוין נישט הערן. מען וועט זיך נישט הערן נאך א מאל אז דו קערסט זיך אום און רופסט און רופסט די סוחרים זיך צוריקצוקערן צו דיר, ווייל דיין פאל וועט זיין אן ענדגילטיקער און וועט זיין א גאנצע מחייה ווי מיר וועלן זען אין המשך.
ונתתיך לצחיח סלע, משטח חרמים תהיה, לא תיבנה עוד, כי אני השם דיברתי, נאום השם אלוקים. ונתתיך, דו, צור, וועסט זיין א צחיח סלע. צחיח סלע די כוונה איז א פעלדז וואס איז אויסגעטריקנט. און מיר האבן געזאגט אז דאס ים וועט בעצם אויפגיין און איבערפלייצן צור, און דורך דעם וועט די ערד וואס איז אויף איר געווען אוועקגיין פון איר, ווערן איבערגעפלייצט, וואס עס וועט בלייבן איז נאר א צחיח סלע, עס וועט בלייבן אן אויסגעטריקנטער פעלדז. און פארוואס ווערט ער גערופן א ארט צחיח? וויבאלד ער איז אנטבלויזט צו דער זון איז ער ממילא אויסגעטריקנט. וואס וועט ער זיין ראוי צו? צום באזעצן וועט ער שוין נישט זיין ראוי. וואס וועט ער יא זיין ראוי? צו א משטח חרמים. ווי מיר האבן מסביר געווען לעיל, פאנאנדערצושפרייטן אויף אים די נעצן וואס די פישער פלעגן אויסטריקענען ביים סוף פון זייער ארבעט, זיי פלעגן אויסטריקענען די נעצן אז עס זאל זיין גרינג פאר זיי זיי צו טראגן ווייל זיי זענען אנגעזאפט מיט וואסער. אלזא, א משטח חרמים, דארט אויף דעם פעלדז וועט זיין באקוועם פאר זיי אויסצושפרייטן זייערע נעצן, ווייל עס איז נישט באקוועם אויסצושפרייטן די נעצן אויף ערד ווייל די נעץ ווערט בלאטע. אבער ווען מען שפרייט זי אויס, שפרייט מען זי אויס אויף א טרוקענעם פעלדז און דורך דעם טריקנט אויס די נעץ. אלזא ער זאגט, זי וועט זיך שוין קיינמאל נישט אויפבויען. נאר בלויז וועט זיין ראוי צו א משטח חרמים. דער אברבנאל, ווי עס ברענגט דא דער מלבי"ם, פרעגט, מיר זעען דאך אז זי איז אויפגעבויט געווארן א צווייטן מאל ביז אלכסנדר מוקדון האט זי חרוב געמאכט. און דערפאר איז ער מסביר אז די דאזיקע נבואה איז געזאגט געווארן אויף דעם חורבן וואס איז געשען דורך אלכסנדר. ווייל אויב וועסטו זאגן אז דאס איז געשען דורך נבוכדנאצר, ווי אזוי זאגט ער לא תיבנה עוד? מען זעט אז דערנאך איז געקומען אלכסנדר מוקדון וואס איז שוין געווען שפעטער מיט עטלעכע הונדערט יאר, מען זעט לכל הפחות 300 יאר שפעטער איז געווען אלכסנדר מוקדון. און אויב זעסטו אז אלכסנדר מוקדון קומט און צעשטערט זי, דאס הייסט אז זי איז אויפגעבויט געווארן א צווייטן מאל. אלזא וואס איז דאס וואס עס שטייט דא לא תיבנה עוד? דערפאר איז ער געצוואונגען מסביר צו זיין אז דאס גייט צוריק אויף אלכסנדר מוקדון די נבואה דא. אבער זאגט דער מלבי"ם, דאס איז נישט דער פשט. דער פשט איז ווי מיר האבן געזען לעיל אז ער דערמאנט במפורש נבוכדנאצר. און דערפאר ווען מיר רעדן דא, רעדן מיר וועגן דעם כיבוש פון נבוכדנאצר. וואס פרעגסטו, אבער זי איז דאך אויפגעבויט געווארן ווייטער און דערנאך זעט מען אז אלכסנדר מוקדון האט זי חרוב געמאכט? אלזא ווי אזוי זאגסטו מיר דא אז זי וועט זיך שוין נישט אויפבויען? אלכסנדר מוקדון האט זי חרוב געמאכט נאך דעם וואס זי איז אויפגעבויט געווארן. דאס איז נישט קיין קשיא, זאגט דער מלבי"ם, וויבאלד זי איז אויפגעבויט געווארן נישט אויף איר ערשטן ארט. ווי עס שטייט לגבי א עיר הנידחת, לא תיבנה עוד אזוי ווי זי איז געווען, ווערט זי נישט אויפגעבויט, אבער זי ווערט אויפגעבויט פאר גערטנער און פרדסים. דער פשט דערפון, זיי האבן נישט אויפגעבויט די דאזיקע שטאט אליין אין דעם זעלביקן ארט, נאר האבן געבויט לעבן. און דאס איז די שטאט צור וואס זי האט חרוב געמאכט אלכסנדר מוקדון. דאס הייסט, וואונדער זיך נישט, אט מאכט אלכסנדר מוקדון חרוב צור, דאס איז פון אן אנדער ארט. דאס איז צור וואס איז געווען לעבן דער אריגינעלער צור. אזוי אויך האבן מיר געזען לגבי יריחו, אז דארט איז געווען א חרם נישט צו בויען יריחו, און דארט האבן מיר אויך געזען דעם זעלביקן געדאנק, אז ער איז געגאנגען און האט געבויט, חיאל בית האלי, האט געבויט יריחו נישט אין דעם זעלביקן ארט, האט דאס געבויט לעבן. אבער דארט איז געווען אן אזהרה אז מען זאל נישט בויען א שטאט מיטן נאמען יריחו און אויך נישט בויען אין דעם זעלביקן ארט און איר בייטן דעם נאמען. דאס הייסט, מען טאר נישט בויען לעבן יריחו מיטן זעלביקן נאמען און אויך נישט בייטן דעם נאמען און בויען. אין יעדן פאל טאר נישט דערמאנט ווערן דער נאמען. און דערפאר איז ער אויך געשטראפט געווארן. אבער אויף יעדן פאל האסטו געלערנט דעם עיקר אז פיל מאל פלעגט מען בויען לעבן דער אריגינעלער שטאט. אלזא אזוי אויך דא גייט א רייד אז די דאזיקע צור וואס איז חרוב געווארן דורך אלכסנדר מוקדון הונדערטער יאר דערנאך, איז נישט די אריגינעלע קדומע צור, ווייל זי איז חרוב געווארן און וועט זיך שוין נישט אויפבויען ווייל דאס איז נבואת השם. און דאס וואס מען האט דערנאך געבויט לעבן, דאס האט חרוב געמאכט אלכסנדר מוקדון.
כה אמר השם אלוקים לצור, הלא מקול מפלתך באנוק חלל בהרג הרג בתוכך ירעשו האיים. כה אמר השם אלוקים הלא מקול מפלתך. מיר האבן געזען, אתה יחרדו האיים יום מפלתך. דער פשט דערפון אז די אינזלען וועלן ציטערן אויף דעם טאג ווען עס איז געווען דער פאל. און פונדעסטוועגן שטייט אז עס האבן גע'ראש'ט די אינזלען, און כל שכן אז זיי וועלן ציטערן אין דעם טאג פון דעם פאל, אז דעמאלט וועט דער פאל זיין אן ענדגילטיקער פאל אז דאס ים וועט זי איבערפלייצן און פון דעם וועט שוין נישט זיין קיין תקומה. אצינד וויל ער בעצם זאגן אז עס איז דא צוויי שטאפלען. דעם ערשטן שטאפל זאגט ער, נאר פון דעם קול פון דיין פאל, נאר פון דער שמועה אליין, נאך פאר די אינזלען זענען אינגאנצן חרוב געווארן, פאר די אינזלען וועלן ציטערן דעם טאג פון דיין פאל ווי מיר וועלן זען אין המשך. נאך ווען עס איז געווען בלויז א שמועה אין דעם זאך, נאר פון דעם קול פון דיין פאל, האט דער דאזיקער זאך שוין געשאפן א ציטער. באנוק חלל בהרג הרג בתוכך. נאר פון דעם וואס זיי האבן געהערט אז דו ביסט געפאלן, ווען עס האט געקרעכצט א חלל און מען האט הרג'עט א הרג אין דיר, אין דער צייט פון דער מלחמה איז געווען דאס קרעכצן פון א חלל, דערנאך ווען מען האט אונטערגעווארפן די שטאט איז געווען הרג הרג, א חלל איז דאס געוויינטלעך דורך מלחמה, און דערנאך ווען מען איז כובש דעמאלט הרג'עט מען שוין אלעמען. אלזא דאס איז דער צווייטער שטאפל. ער זאגט אז שוין אויף דעם וועלן ראשן די אינזלען. נאך פאר עס וועט זיין אזא מצב אז דיין פאל איז אן ענדגילטיקער, נאר וואס זיי האבן געהערט אז עפעס דארט האט זיך גערודערט, וועלן די אינזלען שוין ראשן. ער זאגט, און אט זעסט, ווארד אז עס וועלן אראפקומען פון זייערע שטולן אלע נשיאי הים, און וועלן אראפנעמען זייערע מענטלען און זייערע בגדי רקמה וועלן זיי אויסטאן, חרדות ילבשו, אויף דער ערד וועלן זיי זיצן, און וועלן ציטערן יעדן רגע און וועלן זיך משתומם זיין אויף דיר. ער זאגט זע די גרויסקייט פון דעם פאל, וואס פאר א ראש דאס וועט מאכן ארום, אז אלע נשיאי הים וועלן אראפקומען פון זייערע שטולן, וועלן אראפנעמען די בגדי מלכות, און נישט נאר דאס, וועלן זיי אויך אראפנעמען זייערע מענטלען. חרדות ילבשו. די לבוש וועט זיין א לבוש פון חרדות. זיין מאנטל וועט ער אראפנעמען, אנשטאט דעם וועט ער אנטאן א חרדה, דעם לבוש פון זאק און אש. ווי אזוי טוט מען אן א חרדה? וואס איז א לבוש פון חרדה? א לבוש פון חרדה די כוונה איז א לבוש פון זאק און אש, וואס דאס ווייזט אז זיי זענען חרד. אלזא זיי וועלן אראפנעמען זייערע מענטלען און וועלן אנטאן א חרדה, דעם לבוש פון זאק און אש. און זיי וועלן אראפקומען פון זייערע שטולן, ווי אזוי? על הארץ ישבו. און דעמאלט וועלן זיי ציטערן, זאגט דער מלבי"ם, און דאס וועט זיין פון צוויי צדדים. א', אז זיי וועלן ציטערן אין יעדן רגע, ווייל זייער חרדה וועט זיין אפשר שטייט דער שונא צו אנקומען אהער. א צווייטער זאך, ושממו עלייך, זיי וועלן זיך אבל'ן אויף דיין צרה. דער מלבי"ם איז מסביר וחרדו לרגעים, די כוונה זיי וועלן ציטערן אז אין יעדן רגע וועט קומען דער שונא אויף זיי. פארקערט רש"י איז מסביר אז לרגעים מיינט צעברעכונגען. אזוי איז ער מתרגם דאס ווארט לרגעים, יא? אז אפשר וועט דער שונא קומען אויף זיי און עס וועט זיין ביי זיי ווי דיין צעברעכונג, זיי וועלן ציטערן לרגעים, אפשר וועלן אויך זיי צעבראכן ווערן. ווו זעסטו אן אויסדרוק פון רגעים אלס לשון פון צעברעכונג? ווי עס שטייט רוגע הים, אורי רגע, על רגעי ארץ, יא? אזוי איז ער מסביר אז דאס איז אין דעם מובן פון צעברעכונג. פארקערט ברענגט ער אז מנחם האט מסביר געווען אז דאס איז פון לשון רגע, ווי כי רגע באפו, און דאס איז דער וועג מיט וועלכן דער מלבי"ם איז געגאנגען אז ער האט מסביר געווען אז זיי וועלן ציטערן אין יעדן רגע אז אפשר וועט קומען דער שונא אויף זיי.
ונשאו עלייך קינה ואמרו לך, איך אבדת נושבת מימים, העיר ההוללה אשר הייתה חזקה בים היא ויושביה, אשר נתנו חיתיתם לכל יושביה. און דעמאלט ונשאו עלייך קינה. זיי וועלן קלאגן אויף דיר אלע די מלכים וואס וועלן זיצן אויף דער ערד און וועלן הערן אויף דיין פאל. זיי זאגן, איך אבדת? מצד הטבע איז דאך געווען שווער דיך צו אונטערווארפן. אלזא ווי אזוי ביסטו אונטערגעווארפן געווארן? און דאס איז געווען שווער פון עטלעכע סיבות. א', זיי וועלן זאגן איך אבדת נושבת מימים. דו זיצסט דאך אין די ימים. דאס ים ווערט גערעכנט פאר א ארט פון באשיצונג, א מעוז, א דעקונג. דאס איז אויב מיר נקד'ן יושבת, נושבת מימים. מימים מיט א דגושה מ', במקווה המים קרא ימים. מיט א דגושה מ' איז דאס ים אין לשון רבים. פארקערט רש"י ברענגט, עס איז דא וואס נקד'ן רפה. עס איז דא וואס נקד'ן נושבת מימים. נושבת מימים די כוונה פון קדמונישע טעג. אן א דגש, אלזא דאס בייט די באדייטונג צו טאג און נישט צו ים. אלזא נושבת מימים, דו האסט א וותק, דו זיצסט שוין פון קדמונישע טעג, אלזא ווי אזוי האט מען דיר געקענט? העיר ההוללה, די שטאט וואס איז געווען חזק אין דעם ים, דו האסט געהאט פעסטונגען, דו האסט געהאט טורעמס. און נישט נאר דאס, אשר הייתה חזקה בים היא ויושביה. זי איז געווען חזק זי און אירע איינוואוינער, אירע איינוואוינער זענען געווען גיבורים און חזק. און נישט נאר דאס, נאר אשר נתנו חיתיתם לכל יושביה. די ימים אין וועלכע זי איז געזעסן האבן געגעבן זייער חיתית און זייער אימה צו אלע אירע איינוואוינער. זיי זענען געווען חזק דורך דעם ים וואס האט זיי ארומגערינגלט, און אלע גיבורי הים, די וואס זענען געווען ארום, פלעגן איר העלפן. דורך דעם וואס זיי פלעגן געבן זייער חיתית און זייער מורא צו יעדן וואס וויל שאטן צור. ווי עס שטייט ומוראכם וחתכם, וואס די כוונה איז אז מען פלעגט ווארפן מורא אויף יעדן וואס וויל שאטן צור. און אויב אזוי, ווי איז מעגלעך אז א שטאט וואס האט געהאט אזוי פיל סיבות צו האלטן א שטאנד און זיך צו איבערגעוועלטיקן קעגן די שונאים, ווי איז מעגלעך אז זי איז געפאלן? איך אבדת?
עתה יחרדו האיים יום מפלתך, ונבהלו האיים אשר בים מצאתך. אצינד ענדיקט ער וואס ער האט אנגעהויבן פריער. ער האט געזאגט אויב נאר צום קול פון דיין פאל האבן זיי אזוי גע'ראש'ט. וואס א קול איז נאך נישט קיין קלארע זאך, דאס איז נאר א שמועה וואס מען האט אנגעהויבן צו הערן אז עס איז דארט געווען א פאל. אויב פון דעם קול פון דיין פאל איז געווען אזא ראש, ביז אזוי אז מיר האבן געזען אז עס זענען אראפגעקומען פון זייערע שטולן אלע נשיאי הים און אזוי ווייטער. אלזא אצינד יחרדו האיים יום מפלתך. אצינד איז דאס נישט קיין קול, אצינד איז דאס א טאג. אצינד איז דאס דער טאג פון דעם פאל ממש, אן ענדגילטיקער פאל. ונבהלו האיים אשר בים מצאתך. די אינזלען וואס אין דעם ים וועלן זיך דערשרעקן מצאתך, אז דו וועסט ארויסגיין פון דעם ים. די וואסערן וועלן דיך באדעקן, כביכול מצאתך, דו וועסט שוין נישט זיין ניכר אויף פני הים, דו ביסט ארויסגעגאנגען פון כלל די אינזלען. דאס איז די כוונה מצאתך. דו גייסט ארויס פון כלל די אינזלען וויבאלד דאס ים האט דיך באדעקט און עס איז פון איר נישט געבליבן קיין זאך אויסער א ביסל פעלדזן אויף וועלכע מען פלעגט אויסשפרייטן די נעצן צום אויסטריקענען. אלזא דאס דער דאזיקער זאך אז עס וועט זיין אן ענדגילטיקער פאל, וויפל ראש דאס וועט מאכן? וואס פאר א חרדה דאס וועט ברענגען?
כי כה אמר השם אלוקים, בתיתי אותך עיר נחרבת כערים אשר לא נושבו, בהעלות עלייך את תהום וכיסוך המים הרבים. כה אמר השם, בתיתי אותך, דיין חורבן וועט זיין אויף אן אופן וואס וועט זיין ענלעך ווי עס איז אין דיר קיינמאל נישט געווען קיין באזעצונג. עס וועט אויסגעווישט ווערן די גאנצע באזעצונג דורך דעם וואס איך וועל אויפברענגען אויף דיר די וואסערן פון דעם תהום, כביכול ביסטו קיינמאל נישט געווען באזעצט. דער רד"ק איז מסביר, ברענגט אויף פי דעם תרגום יונתן, אז ער איז מבאר דאס בדרך משל. וואס עס שטייט דא בהעלות עלייך את תהום וכיסוך המים הרבים, ווי מיר האבן געזען לעיל אז די כוונה איז אז פיל אומות וועלן קומען און וועלן דיך באדעקן. אלזא פיל מאל זעען מיר אז דער שונא ווען ער קומט קעגן דער אומה וואס קעגן איר שלאגט ער זיך און איז זי כובש, קומט דאס צום אויסדרוק אין דעם משל פון מים רבים וואס פלייצן די אומה וואס אנטקעגן. אלזא ער זאגט אזוי אויך דא, דאס איז אן אויסדרוק בדרך מטאפור פאר א שונא וואס פלייצט און ווישט אויס אלץ. אבער מיר האבן שוין גערעדט אין אנהייב פון דעם פרק אז ביידע זאכן זענען ריכטיק. אז עס איז דא געווען אויך דער ענין אז דאס ים האט זיי איבערגעפלייצט, און אויך דער מליצה'דיקער אויסדרוק וואס קומט זאגן אז דער שונא איז געקומען אויף איר מיט פיל כוח און דאס איז ווי וואסערן וואס פלייצן.
והורדתיך את יורדי בור אל עם עולם, והושבתיך בארץ תחתיות כחורבות מעולם את יורדי בור, למען לא תשבי, ונתתי צבי בארץ חיים. והורדתיך את יורדי בור. דהיינו דער עם און דער המון וואס זיצן דארט אין צור, וועלן אראפגיין את יורדי בור אל עם עולם. ווער זענען דאס? דאס איז דער דור המבול וואס זענען אלע אויסגעווישט געווארן אין די וואסערן. און דארט וועסטו זיצן כחורבות מעולם את יורדי בור. די כוונה איז ביי די וואס זיצן דארט פון אלעמאל. עס וועט נישט אויפשטיין די דאזיקע באזעצונג א צווייטן מאל, נאר למען לא תשבי. דו וועסט דארט זיצן כחורבות מעולם את יורדי בור, למען לא תשבי, דו וועסט מיט זיי דארט זיצן כדי צו פארזיכערן אז דו וועסט זיך שוין נישט קיימען. דהיינו אז דו וועסט זיך שוין נישט אומקערן צו ווערן אויפגעבויט צום צווייטן מאל. דורך דעם וואס די חורבות וועלן בלייבן אין די תחתיות פון דער ערד, וועט ניט מעגלעך זיין צו טאן עפעס נייעס, וועט ניט מעגלעך זיין אויפצושטעלן עפעס נייעס. א ארט וואס איז חרוב געווארן, אלזא קענסטו געוויינטלעך, מיר האבן עטלעכע מאל גערעדט אין דער פארגאנגענהייט, אז עס איז געווען מקובל אין זייערע צייטן אז ווען א שטאט איז חרוב געווארן, פלעגט מען דארט פון דאס נייע אויפבויען די שטאט. פון עטלעכע סיבות. א', עס איז שוין דא תשתיות. אלזא צו גיין אצינד אנהייבן צו ברענגען וואסער צו דער שטאט און אנהייבן צו גראבן גריבער און אנהייבן צו ברענגען שטיינער כדי אין זיי צו בויען, איז דאס א זייער קאמפליצירטע מעשה. אין זייערע צייטן ווען מען פלעגט בויען, נעמט מען די שטיינער פון דעם אלטן בנין, פון אים בויט מען פון דאס נייע. ווייל די שטיינער איז נישט געווען קיין בלאקן. היינט א בלאק וואס דו האסט צעשטערט פון א בנין, איז נישטא וואס צו טאן מיט אים, ער גייט צו די פסולת. פארקערט אין זייערע צייטן ווען מען פלעגט צעשטערן א בנין, זענען אלע זיינע שטיינער נאך אלץ געווען אין ארדענונג. מען פלעגט זיי נעמען און זיך מיט זיי באנוצן צו בויען פון דאס נייע. ווייל וואס איז דאס, וואס זענען שטיינער? דאס זענען אויסגעהאקטע פעלדזן. דער פעלדז אויך אויב ער איז צעשטערט געווארן, ווערט ער געוויינטלעך נישט צו ברעקלעך, ער ווערט נישט קיין חצץ. אלזא מען האט אראפגעווארפן דעם בנין, מען נעמט די שטיינער און שטעלט זיי אויף פון דאס נייע, ווי לעגא שטיינער וואס זענען געפאלן. קומט אויס אלזא אז דער נאטירלעכער אופן איז אז אין דעם זעלביקן ארט וואס מען האט צעשטערט, אין דעם זעלביקן ארט בויט מען. אבער דא זאגט ער, דו וועסט זיין אין ארץ תחתיות כחורבות מעולם את יורדי בור למען לא תשבי. וויבאלד דא האבן די וואסערן דיך איבערגעפלייצט און עס איז אראפגעגאנגען די גאנצע שטאט אונטער פני הים, אלזא ארץ לא תשבי. די דאזיקע ערד וועט זיך שוין קיינמאל נישט באזעצן. די דאזיקע ערד וועט זיך נישט אומקערן, עס וועט זיך נישט אומקערן קיינער זי צו בויען, ווייל עס וועט נישט שייך זיין צו בויען דעם דאזיקן ארט, ווי מיר האבן געזאגט, וויבאלד דער ארט אליין איז אונטערגעזונקען. און דעמאלט, ונתתי צבי בארץ חיים. און דעמאלט וועט זיין א מצב און קיום פאר וועמען? פאר דער ארץ החיים. און דאס איז וואס מיר האבן מסביר געווען לעיל, נישט אויפגעבויט געווארן ירושלים נאר פון דעם חורבן פון צור. אין דעם רגע וואס צור וועט חרוב ווערן, דעמאלט וועט זיין א צבי, וועט זיין מיין רצון, אדער וועט זיין א מצב און קיום פאר דער ארץ חיים, פאר ירושלים עיר הקודש.
בלהות אתנך ואינך, ותבוקשי ולא תימצאי עוד לעולם, נאום השם אלוקים. בלהות, וואס איז דער פשט פון דעם ווארט בלהות? אלזא רש"י ברענגט פון תרגום יונתן אז בלהות איז כדילו הוות. וואס איז דער פשט כדילו הוות? ווי בל היות. ווי עס וואלט נישט געווען. דאס איז די כוונה בלהות. בלהות כביכול כדילה הווה, ווי עס וואלט קיינמאל נישט געווען. עס איז דא וואס זענען מסביר, זאגט רש"י, אז דאס איז פון לשון פון א ארט וואו עס טאנצן שעירים און מזיקים. דער רד"ק איז מסביר, לכאורה א ביאור וואס איז דער נאענטסטער צו דער באדייטונג פון לשון הקודש, ער זאגט אז בלהות איז ווי בהלות. ווי כבש כשב, שמלה שלמה, להק קהל, און אזוי ווייטער אויף דעם וועג. אלזא אזוי אויך בלהות ווי בהלות. אתנך, יעדער וואס וועט דיך זען וועט זיין דערשראקן פון דעם כיליון און דעם ענדגילטיקן הרס וואס איז געקומען אויף איר, אויף צור. דער מלבי"ם איז מסביר אז די כוונה איז כביכול ער וועט ארומגיין צו די בלהות. ווייל מיר האבן דאך געזען אז ער האט זי אריינגעזעצט אין ארץ תחתיות, האט זי געבראכט צו די תחתיות פון דעם ים, ווער זענען די בלהות? דאס זענען די שדים וואס אונטער דעם ים. און אויך אויב ותבוקשי, און מען וועט וועלן מכונן זיין א שטאט פון באזעצונג אויף דיין ארט, ולא תימצאי עוד לעולם. עס וועט נישט שייך זיין, וויבאלד עס וועט נישט געפונען ווערן דיין ארט, ווייל דאס ים האט דיך באדעקט. און די באזעצונג וואס מען האט דערנאך געמאכט און האט זי גערופן מיטן נאמען צור, ווי מיר האבן געזאגט, זאגט דער מלבי"ם, דאס איז נישט די קדומע צור. די קדומע צור איז אינגאנצן אויסגעווישט געווארן דערנאך ווען נבוכדנאצר נאך דעם וואס ער האט איינגעזאמלט דעם שלל, איז געקומען דאס ים און האט אלץ איבערגעפלייצט. אבער דאס וואס מען האט געבויט צור, איז געווען אין א ארט לעבן דעם זעלביקן פריערדיקן ארט.