"ותזני אל בני מצרים שכניך גדלי בשר ותרבי את תזנותך להכעיסני". "ותזני אל בני מצרים", די כוונה איז מיט די בני מצרים, וואס זיי זענען "גדלי בשר". תמיד איז דער כינוי פון בשר, ווי די מפרשים ברענגען, א כינוי צום אבר התשמיש. און זיי זענען גדלי בשר. זאגט דער רד"ק, אין וועג פון תשמיש איז די תאווה פון די נשים צו גדלי בשר. און היות ווי אזוי, זאגט ער, האסטו פארמערט דיין קלקול וואס דו האסט געזוכט אזעלכע וואס זענען גדלי בשר, די מצרים. און האסט צוגעלייגט זנות, און דאס איז א ביטוי דערויף אז דו האסט שוין געטאן עבודה זרה כדי צו דערצערנען השם. זאגט דער מלבי"ם, וועגן וואס רעדט מען דא? אז זיי האבן זיך געווענדט צו הילף צו מצרים אין די טעג פון אחז. אויך ווען עס האבן זיך אנגעהויבן צרות, אנשטאט צו פארשטיין אז דער מקורי בעל מיינער איז ריבונו של עולם, ער בעט אז איך זאל זיך אומקערן צו אים, אנשטאט דעם האט איר געזאגט ריבונו של עולם מיר דארפן דיך נישט, מיר האבן מצרים. איר האט זיך געווענדט צו מצרים כדי צו באקומען פון זיי הילף. דאס איז "ותזני אל בני מצרים ותרבי תזנותך להכעיסני". עס איז דא געווען דערין, ווי מיר האבן געזאגט, א ענין צו דערצערנען ריבונו של עולם. "והנה נטיתי ידי עלייך ואגרע חוקך ואתנך בנפש שונאותייך בנות פלשתים הנכלמות מדרכך זימה". "והנה נטיתי ידי עלייך", דעמאלט שלאגט דער אייבערשטער אחז, מכה נאך מכה, ווי עס שטייט אין דברי הימים ב' פרק כ"ח. און סוף כל סוף האבן די פלשתים אנגעפאלן די שטעט פון שפלה און נגב, זיי האבן זיי אײנגענומען, די ערטער וואו עס איז געזעסן שבט יהודה. איצט זענען דארט געזעסן די פלשתים. און דאס איז וואס ער זאגט "ואגרע חוקך". וואס איז "ואגרע חוקך"? דאס איז דאך געווען דיין חוק, די שטעט, זיי זענען באשטימט געווארן פאר דיר. "ואגרע חוקך", איך האב אראפגעמינערט פון וואס עס קומט דיר לויט חוק, און די שטעט "ואתנך בנפש שונאותייך". איך האב געגעבן די שטעט צו די נפש פון די וואס האבן דיך פיינט. ווער זענען זיי? בנות פלשתים. זיי זענען תמיד שונאים פון ישראל. בנות פלשתים מיינט, ווי "ותגלנה בנות יהודה", מען רעדט נישט וועגן די טעכטער פון יהודה, בנות יהודה מיינט די שטעט לעבן יהודה, זיי ווערן גערופן בנות יהודה. אזוי אויך דא ווען מען רעדט וועגן בנות פלשתים, מיינט מען פלשתים און די שטעט וואס געפינען זיך ארום און לעבן זיי. אזוי זענען זיי געווען אונזערע שונאים, מיר האבן געהאט א שטענדיגן קאמף מיט זיי איבער די גאנצע היסטאריע. און היות ווי זיי זענען אונזערע שונאים, איז די גרעסטע גנות אז אונזערע שטעט זענען אריבערגעגאנגן צו זיי. און ער זאגט "והם הנכלמות מדרכך זימה". דער פירוש איז, זיי האבן נישט געטאן שלעכטע מעשים ווי כלל ישראל. הערסטו א ביזיון? זיי, די פלשתים, האבן נישט אזוי שלעכט געטאן ווי מיר. זיי זענען הנכלמות מדרכך זימה, ווען זיי זעען דיינע וועגן פון זימה, ווערן זיי פארשעמט, כביכול זיי שעמען זיך ווי אזוי כלל ישראל טוט אזעלכע זאכן. דער תרגום יונתן זאגט "הנכלמות", דער פירוש איז אז ווען עמעצער וואלט זיי פארשעמט, וואלטן זיי געווארן פארשעמט. וואס איז די כוונה? ווען איך וואלט געשיקט א נביא צו זיי כדי זיי צו מוסר'ן, וואלטן זיי געווארן פארשעמט פון די וועגן פון זימה, וואלטן זיי געווארן פארשעמט און וואלטן אנגענומען די תוכחה. און זעט, אײך שיק איך א נביא אײך צו מוסר'ן אויף אײער זימה, און איר טוישט נישט אײערע וועגן. רש"י דערקעגן פארטייטשט וואס עס שטייט "ואגרע חוקך", רש"י זאגט אז חוקך איז מלשון מזונות. און דאס איז געווען אין די טעג פון שפוט השופטים, אז עס זענען געווען מצבים אז זיי האבן נישט געהאט וואס צו עסן. "ואתנך בנפש שונאותייך בנות פלשתים", דאס איז געווען אין די צײט פון שמשון וואס ער איז איבערגעגעבן געווארן אין די הענט פון פלשתים. אזוי אז ער רעדט דא לויט רש"י וועגן די זאכן וואס זענען געווען אין היסטאריע. "ותזני אל בני אשור מבלתי שובעתך ותזנים וגם לא שבעת". נאכדעם וואס ער באשרײבט ווי אזוי זיי האבן געזנה'ט מיט מצרים, איצט באשרײבט ער ווי אזוי זיי האבן אויך געזנה'ט מיט אשור. ווײל דערנאך האט אחז געשיקט צו די מלכים פון אשור אז זיי זאלן קומען אים העלפן. "ותזנים", און ער זאגט "וגם אז מבלתי שובעתך", דו האסט נישט געהאט קיין זעטיקונג דערפון. "ותזנים וגם לא שבעת", ווי עס שטייט "ויבוא עליו תגלת פלאסר מלך אשור ויצר לו ולא חיזקו". אזוי אז די וואס דו האסט געמיינט זיך צו זעטיגן פון זיי, מיינט צו באקומען פון זיי הילף און סיוע, האסטו אויך פון זיי זיך נישט געזעטיגט. זאגט דער מלבי"ם, וואס איז דער חילוק "ותזני אל בני אשור", "ותזנים וגם לא שבעת"? וואס איז דער חילוק צווישן די ביטויים? זאגט דער מלבי"ם, "ותזני", לזנות אל, איז מלשון סרסור און עיגוב צו זנות. דער פירוש איז, די פעולות וואס ברענגען צו זנות, דאס איז "ותזני אל". און תמיד איז "אל" א ביטוי פון אנטקעגן. דערקעגן "ותזנים", "ותזנים" איז שוין די זנות ממש. דעריבער "ותזנים" שטייט תמיד "ותזנים", דאס איז זנית את. "את" מיינט שוין ממש, מיט זיי. "ותזני אל", דאס זענען די פעולות וואס פירן צו. אזוי אין אנהויב "ותזני אל בני אשור", די כוונה איז געווען דא נאר א פעולה וואס ברענגט דיך צו א ווענדונג צו זיי. "ותזנים", דו האסט זיך נישט באגנוגט מיט דעם, נאכדעם האסטו געזנה'ט מיט זיי ממש, און האסט געמאכט מיט זיי א הסכם. "וגם לא שבעת", דאס האט דיר אויך נישט געהאלפן, ווײל ווי מיר האבן געזאגט אשור "ויצר לו ולא חיזקו". "ותרבי את תזנותך אל ארץ כנען כשדימה וגם בזאת לא שבעת". עס איז נישט געווען גענוג מיט דעם, נאר האסט נאך פארמערט דיין זנות אל ארץ כנען כשדימה. וואס מיינט אל ארץ כנען כשדימה? כשדים איז נישט ארץ כנען, און ארץ כנען איז נישט כשדים. ווי אזוי איז ער געקומען פון אל ארץ כנען צו כשדימה? זאגט דער מלבי"ם, אז די כשדים רופט ער ארץ כנען, ווײל כשדים איז געווען די רוכלת פון די פעלקער. עס איז דארט געווען א גרויסער מסחר. און ווי עס שטייט "לא יהל שם כנעני". כנעני איז א סוחר. ווי עס שטייט אויף יהודה אז ער האט גענומען שוע בת איש כנעני. זאגט רש"י כנעני - תגרא. ווײל עס איז נישט מעגלעך אז אברהם אבינו האט נישט געוואלט פון די טעכטער פון די כנעני, און יהודה זאל גיין און זיך חתונה האבן מיט די טעכטער פון די כנעני. ער האט גענומען שוע בת איש כנעני, דעריבער זאגט רש"י דאס איז נישט געווען קיין כנעני נאר א תגר. כנעני איז א ביטוי פון א סוחר. אזוי אויב אזוי אויך וואס ער רופט דא כנען כשדימה, אז די כשדים זענען געווען די סוחרים און דעריבער רופט ער זיי כנען. וגם בזאת לא שבעת, אויך מיט דעם האסטו זיך נישט געזעטיגט. דערקלערט דער מלבי"ם אז די מציאות אז זיי האבן זיך געווענדט צו די כשדים, האט זיך געצויגן ביז די טעג פון מנשה. און דעמאלט האבן זיי זיך אנגעהויבן צו זנה'ן אל בני בבל. און דאס איז וואס ער זאגט "זנותך אל ארץ כנען", דו האסט פארמערט מיט ארץ כשדים צו טאן מיט זיי, לויט א נאך פירוש זאגט דער מלבי"ם, צו טאן מיט זיי ווי די תועבות פון די כנעני. כמעשה ארץ כנען לא תעשו. אזוי האט איר געטאן ווי מעשה ארץ כנען. וואס איז מעשה ארץ כנען? אז דאס איז דער ענין פון זימה און זנות. דא רעדט ער דאך וועגן זנות. אזוי "ותרבי את תזנותך אל ארץ כנען", ווי מעשה ארץ כנען, מיט די כשדים. וגם בזאת לא שבעת, ווײל דערנאך האבן זיי געכאפט מנשה מיט האקן, זיי האבן אים געברענגט קיין בבל און אים אריינגעטאן אין א טאפ און אנגעהויבן אים צו קאכן. פארשטייט איר? א מענטש אין אזא סיטואציע הויבט אן צו טאנצן אפילו אן מוזיק. און ער האט אנגעהויבן צו טאנצן, און מסתמא ווען א מענטש טאנצט, זאגן חסידים וואס איז די מעלה פון טאנצן? אז דער מענטש הייבט זיך אויף א טפח פון די ערד. אזוי זאגט מען על פי דרך החסידות, דאס איז די מעלה פון טאנצן. אזוי מסתמא האט דער טאנץ דארט אים אויפגעהויבן א טפח, און ער האט זיך פלוצלינג אנגעהויבן צו זען אז עס איז דא עפעס א ביסל העכער, עס איז דא קודשא בריך הוא. און דעמאלט האט ער זיך געווענדט צו השם יתברך, און דעמאלט האט דער אייבערשטער אים אומגעקערט צו זיין מלכות, דא איז מפורסם אז די מלאכי השרת האבן פארשלאסן די פתחים און דער אייבערשטער האט אים אויסגעגראבן א גראב אונטער כסא הכבוד, א ווינט האט אים געטראגן, אים אומגעקערט צוריק צו ארץ ישראל, און אין סוף פון זיינע טעג זענען זיי געווען בתשובה, ווי מיר האבן געלערנט די זאכן באריכות אין ספר מלכים. אויף יעדן פאל זאגט ער, קום זע אז יענע זנות האט דיר נישט געהאלפן, ווי אין מצרים וואס עס האט דיר נישט געהאלפן, אזוי אויך די זנות אל די כשדים האט דיר נישט געהאלפן. דו האסט פארלאזט השם און זיך געווענדט צו די כשדים, און זע די כשדים האבן נאך געכאפט מנשה מיט האקן און אים געברענגט קיין בבל. "מה אמולה ליבתך נאום השם אלוקים בעשותך את כל אלה מעשה אישה זונה שליטת". וואס איז "אמולה"? רש"י זאגט "אמולה" איז מיט אן אל"ף, נישט מיט א ה"א. אמולה מיינט צעקאליעטשעט. און רש"י ברענגט אז דאס איז א מין אומלל. "וכן היהודים האומללים", ווי עס שטייט אין נחמיה. "שומריני השם כי אומלל אני".